Chương I: Tổng quan nghiên cứu, khung phân tích và phương pháp nghiên cứu 19 Chương II: Cơ sở lý thuyết Chương III: Ảnh hưởng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đến thị trường chứng khoán Chương IV: Đề xuất một số giải pháp kiến nghị và chính sách 1. Phương pháp nghiên cứu: -Phương pháp nghiên cứu định tính: mục đích đưa ra được tổng quan cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đối với thị trường chứng khoán -Phương pháp thu thập, tổng hợp: dữ liệu được thu thập chủ yếu là dữ liệu thứ cấp. Tiểu luận được lấy dữ liệu từ các báo cáo, phân tích về ảnh hưởng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đến thị trường chứng khoán. -Phương pháp phân tích, đánh giá: các kết quả sau khi thu thập, tổng hợp dữ liệu sẽ được diễn giải để phân tích thực trạng, đánh giá các nguyên nhân, thuận lợi và hạn chế nhằm đưa ra các giải pháp, kiến nghị.
20 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Những lý luận chung về cuộc cách mạng 4. Khái niệm về cuộc cách mạng 4.0” hay còn được gọi là “Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4” được nhắc đến nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng, truyền thông và cả trong mọi khía cạnh của đời sống. Hiện nay là thời đại của cách mạng 4.0, đó là sự kết hợp cao độ giữa hệ thống siêu kết nối vật lý và kỹ thuật số với tâm điểm là vạn vật kết nối (IoT), Internet và trí tuệ nhân tạo.
Tuy nhiên, vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất cho thuật ngữ này. Một số định nghĩa được mọi người biết đến rộng rãi nhất là định nghĩa của Gartner (Công ty nghiên cứu và tư vấn công nghệ hàng đầu thế giới) và Klaus Schwab (Chủ tịch điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế Giới). Theo quan điểm của Gartner, cách mạng 4.0 xuất phát từ thuật ngữ “Industrie 4.0”, cụm từ này được đề cập trong một báo cáo của chính phủ Đức năm 2013 nhằm nói đến chiến lược công nghệ tiên tiến, điện toán hóa các ngành sản xuất mà không cần tới sự tham gia của con người.0” là sự kết nối giữa các cơ sở sản xuất có công nghệ thông minh với hệ thống nhúng nhằm tạo ra sự hội tụ kỹ thuật số giữa kinh doanh, công nghiệp, chức năng và những quy trình bên trong. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) lần thứ 46, với chủ đề “Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4”, Klaus Schwab - Chủ tịch Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã đưa ra một định nghĩa mới, đơn giản hơn.
Theo đó, ông nhận định: “Cách mạng công nghiệp đầu tiên sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất. Cuộc cách mạng lần 2 diễn ra nhờ ứng dụng điện năng để sản xuất hàng loạt. Cuộc cách mạng lần 3 sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất. Bây giờ, cuộc Cách mạng Công nghiệp Thứ tư đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần ba, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học”.1 1 Nguồn: https://www.vn/article/326-cach-mang-4-0-va-nhung-dieu-can-biet-ve-cuoc-cach-mang- nay.
Cấu trúc của cuộc CMCN 4.0 tập trung vào bốn mảng chính gồm công nghệ số; công nghệ robot sinh học; công nghệ vật liệu; công nghệ năng lượng, môi trường. Và dựa trên nền tảng công nghệ số, cuộc CMCN 4.0 đã có tác động mạnh mẽ đến thị trường chứng khoán. Hình 2 Cấu trúc của cuộc cách mạng công nghiệp 4. Đặc trưng của cuộc cách mạng 4.0 Dựa theo một báo cáo tổng hợp được Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam thực hiện do GS.
Nguyễn Quang Thuấn chỉ đạo với chủ đề:“Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4: Một số đặc trưng, tác động và hàm ý chính sách cho Việt Nam”2, cách mạng 4.0 có những đặc trưng cơ bản sau: Thứ nhất, kết hợp giữa các hệ thống ảo và thực thể. Ngay từ đầu thế kỉ XXI, Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã bắt đầu diễn ra. Đặc trưng nổi bật nhất của cuộc cách mạng lần này chính là sự hợp nhất, không có bất kỳ ranh giới nào giữa các lĩnh vực như kỹ thuật số, công nghệ, vật lý và sinh học. Điều này đã tạo ra những điểm hoàn toàn mới trong khả năng sản xuất và có tác động mạnh mẽ đến đời sống kinh tế, xã hội, chính trị của toàn thế 2 Nguồn: http://huyenuy.aspx?tabid=1292&Group=219&NID=3099&tai- lieu-nghien-cuu-cuoc-cach-mang-cong-nghiep-lan-thu-tu-4 22 giới.
Đây chính là xu thế mà các hệ thống ảo và thực thể, các hệ thống kết nối Internet (IoS) và vạn vật kết nối Internet (IoT) được kết hợp với nhau. Cuộc cách mạng lần thứ tư đang làm thay đổi các phương thức sản xuất và chế tạo. Ngày nay, các nhà máy hiện đại đã sử dụng Internet để kết nối các máy móc với một hệ thống thông minh để có thể hình dung và điều khiển toàn bộ quy trình sản xuất. Các dây chuyền sản xuất trước đây sẽ dần bị thay thế bởi hệ thống này.
Bên cạnh đó, những tính năng xử lý thông tin sẽ ngày càng được nhân lên khi hàng tỷ người trên thế giới có thể kết nối với nhau thông qua thiết bị di động, khả năng tiếp cận các cơ sở dữ liệu lớn và đặc biệt là nhờ vào sự đột phá công nghệ trong nhiều lĩnh vực như Internet kết nối vạn vật, trí tuệ nhân tạo, khoa học vật liệu, công nghệ in 3 chiều, công nghệ người máy, công nghệ sinh học, công nghệ nano, tính toán lượng tử và lưu trữ năng lượng. Thứ hai, quy mô và tốc độ phát triển – chưa có tiền lệ trong lịch sử nhân loại Những bước đột phá trong cuộc cách mạng lần này phát triển với tốc độ chưa từng có trong lịch sử. Trước đây, nếu như tốc độ phát triển các cuộc cách mạng công nghiệp diễn ra theo cấp số cộng, thì đối với lần này, nó phát triển theo cấp số nhân. Khoảng thời gian từ lúc các sáng kiến về công nghệ, đổi mới sáng tạo được phôi thai cho đến khi các ý tưởng đó được hiện thực hóa trong phòng thí nghiệm và thương mại hóa ở quy mô lớn các sản phẩm và quy trình mới được tạo ra trên phạm vi toàn thế giới đã được rút ngắn một cách đáng kể.
Cuộc cách mạng đã tạo ra một thế giới được tự động hóa, số hóa và càng trở nên thông minh, hiệu quả hơn nhờ những bước đột phá công nghệ diễn ra trên nhiều lĩnh vực với tốc độ đáng kinh ngạc và tương tác thúc đẩy nhau. Thứ ba, tác động mạnh mẽ và toàn diện đến thế giới đương đại Cách mạng Công nghiệp 4.0 có những tác động sâu sắc về kinh tế, xã hội, môi trường ở tất cả các cấp, trong từng quốc gia, khu vực cho đến toàn cầu. Những tác động này có hai mặt, trong dài hạn chúng mang tính rất tích cực, song trong ngắn đến trung hạn chúng cũng tạo ra nhiều thách thức cần điều chỉnh. 23 Về mặt kinh tế, cuộc cách mạng có ảnh hưởng đến sản xuất, tiêu dùng và giá cả.
Đứng từ góc nhìn của tiêu dùng và giá cả, mọi người dân thời nay có thể tiếp cận với các sản phẩm, dịch vụ có chất lượng cao với chi phí thấp hơn. Bên cạnh đó, áp lực chi phí đẩy đến lạm phát toàn cầu được giảm mạnh do các nguyên vật liệu và chi phí lưu kho được tiết kiệm hơn so với công nghệ sản xuất, chế tạo trước đây. Đó là nhờ những đột phá về công nghệ trong các một số lĩnh vực như năng lượng, vật liệu, công nghệ 3D, vạn vật kết nối,… Trong dài hạn, cuộc cách mạng cũng sẽ tác động tích cực đến sản xuất. Kinh tế toàn cầu đang bước vào thời kỳ tăng trưởng chủ yếu dựa vào công nghệ và đổi mới sáng tạo thay vì chủ yếu dựa vào các yếu tố đầu vào.
Ngoài những tác động tích cực kể trên thì cách mạng 4.0 cũng đang tạo ra nhiều thách thức đến những chi phí điều chỉnh trong ngắn đến trung hạn. Đó là bởi vì các ngành khác nhau chịu tác động không đồng đều đối với cuộc cách mạng này. Tùy theo từng ngành, từng doanh nghiệp, những tác động này đều có sự khác biệt. Có những doanh nghiệp thích nghi tốt, tạo ra nhiều công nghệ mới sẽ tăng trưởng nhanh.
Ngược lại, những doanh nghiệp lạc nhịp về công nghệ sẽ có sự thu hẹp, thậm chí bị đào thải khỏi thị trường. Do vậy, có thể nói rằng cuộc cách mạng thứ tư đang phác họa lại bản đồ kinh tế thế giới. Trong đó, các quốc gia chủ yếu dựa vào công nghệ và đổi mới sáng tác sẽ ngày càng gia tăng sức mạnh, còn các quốc gia phụ thuộc nhiều vào khai thác tài nguyên sẽ suy giảm dần. Đối với môi trường cũng có nhiều tác động tích cực nhờ các công nghệ tiết kiệm năng lượng thân thiện với môi trường.
Việc giám sát môi trường đang được hỗ trợ bởi Internet kết nối vạn vật, giúp thu thập và xử lý thông tin liên tục và chính xác. Điều quan ngại nhất hiện nay chính là tác động đến xã hội thông qua kênh việc làm. Sự bất bình đẳng về thu nhập ngày càng tăng trong một vài thập niên gần đây, có nghiên cứu cho rằng 1% người giàu nhất trên thế giới có tài sản xấp xỉ 99% số người còn lại. Cuộc cách mạng 4.0 sẽ càng làm xu hướng này tăng 24 thêm khi đa số bộ phận người lao động là những lao động giản đơn, ít kỹ năng đang dần bị thay thế bởi người máy.
Lý thuyết cơ bản về chứng khoán và thị trường chứng khoán 2. Khái niệm về chứng khoán Theo Điều 4 Luật chứng khoán 2019, “Chứng khoán là tài sản, bao gồm các loại sau đây: cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ; chứng quyền, chứng quyền có bảo đảm, quyền mua cổ phần, chứng chỉ lưu ký; chứng khoán phái sinh; các loại chứng khoán khác do Chính phủ quy định”.3 Chứng khoán có ba thuộc tính cơ bản sau: Thứ nhất, chứng khoán có thể được chuyển đổi thành tiền mặt; hay còn được gọi là tính thanh khoản; Thứ hai, chứng khoán có thể gia tăng thu nhập cho chủ sở hữu; đó gọi là tính sinh lời. Thứ ba, chứng khoán có tính rủi ro, nghĩa là việc sở hữu, mua bán chứng khoán có thể gây ra một số rủi ro cho chủ sở hữu, chẳng hạn như làm giảm thu nhập. Thị trường chứng khoán là nơi người ta thực hiện các giao dịch chứng khoán nhằm mục đích sinh lời, đó có thể là thị trường chứng khoán tập trung hoặc phi tập trung.
Đối với thị trường chứng khoán tập trung, Sở giao dịch chứng khoán là hình thái điển hình nhất.