Nghiên cứu các nhân tố tác động đến định giá cổ phiếu lần đầu phát hành ra công chúng tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu các nhân tố tác động đến mức độ định dưới giá của cổ phiếu lần đầu phát hành ra công, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Duy Tân
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Phương Vy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Định Giá Cổ Phiếu IPO Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 1.1. Khái quát về hoạt động IPO và cơ chế định giá IPO
• 1.1.1. Khái quát về hoạt động IPO
• 1.1.2. Tác động của hoạt động IPO đối với doanh nghiệp
• 1.1.3. Tác động của hoạt động IPO đối với nhà đầu tư
• 1.1.4. Định giá IPO
• 1.2. Khái niệm và các lý thuyết liên quan đến hiện tượng định dưới giá cổ phiếu phát hành lần đầu ra công chúng
• 1.2.1. Khái niệm về hiện tượng định dưới giá
• 1.2.2. Tác động của hiện tượng định dưới giá đối với doanh nghiệp thực hiện IPO
• 1.2.3. Các lý thuyết giải thích hiện tượng định dưới giá khi phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Mô hình nghiên cứu
• 2.3. Chọn mẫu dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thống kê mô tả mẫu dữ liệu và kiểm định có hay không hiện tượng định dưới giá cổ phiếu IPO
• 3.1.1. Thống kê mô tả mẫu dữ liệu
• 3.1.2. Kiểm định có hay không hiện tượng định dưới giá cổ phiếu IPO
• 3.2. Kết quả chạy mô hình hồi quy
• 3.2.1. Kiểm định độ tin cậy của mô hình
• 3.2.2. Kiểm định phương sai thay đổi
• 3.2.3. Kiểm định hiện tượng tự tương quan trong mô hình
• 3.2.4. Kiểm định dạng hàm đúng của mô hình hồi quy
• 3.2.5. Giải thích tác động của các nhân tố đến mức độ định dưới giá cổ phiếu IPO
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về định giá cổ phiếu IPO

Hoạt động định giá cổ phiếu IPO là một quá trình quan trọng trong việc phát hành cổ phần lần đầu ra công chúng. Cổ phiếu IPO thường bị định giá thấp hơn giá trị thực tế, dẫn đến hiện tượng định dưới giá. Nghiên cứu cho thấy rằng, trong ngày giao dịch đầu tiên, giá cổ phiếu thường tăng mạnh, tạo ra lợi nhuận cho nhà đầu tư. Điều này có thể được giải thích bởi nhiều nhân tố như thông tin bất cân xứng và tâm lý nhà đầu tư. Theo yếu tố kinh tế, sự thiếu hụt thông tin có thể dẫn đến việc nhà đầu tư định giá sai cổ phiếu, từ đó tạo ra cơ hội cho các nhà đầu tư thông minh. Việc hiểu rõ về cơ chế định giá tài sản và các yếu tố ảnh hưởng đến nó là rất cần thiết để tối ưu hóa lợi nhuận từ các đợt IPO.

1.1. Khái niệm về IPO

Phát hành cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) là hoạt động mà doanh nghiệp chào bán cổ phần của mình lần đầu tiên ra công chúng. Đây là một bước ngoặt quan trọng trong vòng đời của doanh nghiệp, giúp huy động vốn và gia tăng tính thanh khoản. Tuy nhiên, định giá tài sản trong IPO thường gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam còn non trẻ. Các doanh nghiệp cần phải đảm bảo rằng giá phát hành phản ánh đúng giá trị thực của cổ phần để thu hút nhà đầu tư. Việc phân tích cổ phiếu và hiểu rõ về các yếu tố tác động đến giá cổ phiếu là rất quan trọng trong quá trình này.

1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến định giá IPO

Nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến mức độ định giá cổ phiếu IPO. Trong đó, tỷ lệ vốn do nội bộ nắm giữ, danh tiếng của nhà bảo lãnh phát hành, và quy mô đợt phát hành là những yếu tố quan trọng. Thông tin tài chính minh bạch và chính xác cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định giá. Các nhà đầu tư thường dựa vào thông tin này để đưa ra quyết định đầu tư. Việc hiểu rõ về các yếu tố này không chỉ giúp doanh nghiệp định giá chính xác hơn mà còn giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn.

II. Phân tích hiện tượng định dưới giá

Hiện tượng định dưới giá trong IPO đã được nghiên cứu rộng rãi trên thế giới. Theo các nghiên cứu, giá phát hành thường thấp hơn giá trị thực tế, dẫn đến việc nhà đầu tư có thể thu được lợi nhuận cao trong những ngày đầu giao dịch. Điều này có thể được giải thích bởi tâm lý nhà đầu tư và sự bất cân xứng thông tin. Các nhà đầu tư thường có xu hướng mua vào cổ phiếu với giá thấp, hy vọng rằng giá sẽ tăng trong tương lai. Tuy nhiên, điều này cũng có thể dẫn đến rủi ro cho nhà đầu tư nếu giá cổ phiếu không tăng như mong đợi. Việc hiểu rõ về hiện tượng này giúp các nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan hơn về thị trường và đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

2.1. Tác động của định dưới giá đến doanh nghiệp

Định dưới giá có thể mang lại lợi ích ngắn hạn cho doanh nghiệp, giúp thu hút vốn nhanh chóng. Tuy nhiên, trong dài hạn, điều này có thể dẫn đến sự sụt giảm giá trị cổ phiếu khi thị trường điều chỉnh giá về giá trị thực. Doanh nghiệp cần phải cân nhắc kỹ lưỡng về chiến lược định giá của mình để đảm bảo rằng họ không chỉ thu hút được nhà đầu tư mà còn duy trì được giá trị cổ phiếu trong tương lai. Việc phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật là cần thiết để đưa ra quyết định đúng đắn trong quá trình này.

2.2. Các lý thuyết giải thích hiện tượng định dưới giá

Nhiều lý thuyết đã được đưa ra để giải thích hiện tượng định dưới giá trong IPO. Lý thuyết thông tin bất cân xứng cho rằng nhà đầu tư không có đủ thông tin để định giá chính xác cổ phiếu, dẫn đến việc định giá thấp. Ngoài ra, tâm lý nhà đầu tư cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra hiện tượng này. Các nhà đầu tư thường có xu hướng mua vào cổ phiếu với giá thấp, hy vọng rằng giá sẽ tăng trong tương lai. Việc hiểu rõ về các lý thuyết này giúp các nhà đầu tư có cái nhìn sâu sắc hơn về thị trường và đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

III. Kết luận và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến định giá cổ phiếu IPO trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố tác động đến mức độ định dưới giá. Các doanh nghiệp cần phải chú ý đến các yếu tố này để tối ưu hóa giá phát hành và thu hút nhà đầu tư. Đồng thời, nhà đầu tư cũng cần phải nắm rõ thông tin và phân tích kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định đầu tư. Việc hiểu rõ về thị trường chứng khoán và các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu sẽ giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận trong các đợt IPO.

3.1. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về định giá cổ phiếu IPO mà còn giúp các doanh nghiệp và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Các doanh nghiệp có thể sử dụng thông tin này để xây dựng chiến lược IPO hiệu quả hơn, trong khi nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa lợi nhuận mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) là bước ngoặt quan trọng đối với doanh nghiệp, đánh dấu sự chuyển đổi thành công ty đại chúng và mở rộng khả năng huy động vốn. Trên thế giới, hiện tượng định dưới giá IPO là phổ biến, thể hiện qua việc giá cổ phiếu IPO thường thấp hơn giá trị thực, dẫn đến tỷ suất sinh lợi ban đầu cao trong những ngày giao dịch đầu tiên. Tại thị trường chứng khoán Việt Nam, với đặc điểm còn non trẻ, hiệu quả thông tin thấp và sự bất cân xứng thông tin cao, việc nghiên cứu hiện tượng này càng trở nên cần thiết.

Nghiên cứu tập trung vào 115 đợt IPO trên thị trường Việt Nam trong giai đoạn 2012-2018 nhằm xác định mức độ định dưới giá và các nhân tố ảnh hưởng. Kết quả cho thấy mức định dưới giá trung bình trong ba ngày giao dịch đầu tiên lần lượt là 12,88%, 16,90% và 19,93%, chứng tỏ hiện tượng này tồn tại rõ rệt. Nghiên cứu không chỉ giúp doanh nghiệp có cơ sở xác định giá chào bán hợp lý mà còn cung cấp thông tin tham khảo cho nhà đầu tư nhằm đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp thực hiện IPO trên các sàn HOSE, HNX và UPCOM, với dữ liệu thu thập từ các bản công bố thông tin và kết quả đấu giá. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần làm rõ cơ chế định giá IPO tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết bất cân xứng thông tin: Giải thích hiện tượng định dưới giá qua mô hình "lời nguyền của người chiến thắng" (Rock, 1986), trong đó nhà đầu tư thiếu thông tin bị thiệt hại do giá IPO thấp hơn giá trị thực.
• Giả thuyết tín hiệu: Doanh nghiệp định dưới giá nhằm gửi tín hiệu về chất lượng công ty tốt đến nhà đầu tư, chấp nhận thiệt hại ngắn hạn để thu hút đầu tư dài hạn.
• Giả thuyết đám đông: Định dưới giá nhằm kích thích sự tham gia của nhà đầu tư, tạo hiệu ứng đám đông thúc đẩy nhu cầu cổ phiếu.
• Các khái niệm chính: Tỷ suất sinh lợi ban đầu (TSSL), tỷ lệ vốn nội bộ nắm giữ, tỷ lệ mua vượt mức, độ trễ niêm yết, giá khởi điểm, quy mô doanh nghiệp và quy mô đợt phát hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mô hình hồi quy đa biến theo phương pháp bình phương bé nhất (OLS) để phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến mức độ định dưới giá IPO.

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ 115 đợt IPO trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2012-2018, dữ liệu lấy từ Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và các website tài chính uy tín.
• Phương pháp phân tích: Tỷ suất sinh lợi bất thường được điều chỉnh theo thị trường trong ba ngày giao dịch đầu tiên làm biến phụ thuộc. Các biến độc lập gồm tỷ lệ vốn nội bộ nắm giữ, tỷ lệ mua vượt mức, độ trễ niêm yết, giá khởi điểm, tuổi công ty, quy mô doanh nghiệp và quy mô đợt phát hành.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu từ năm 2012 đến 2018, phân tích hồi quy và kiểm định độ tin cậy mô hình bao gồm kiểm định phương sai thay đổi, tự tương quan và đa cộng tuyến.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện tượng định dưới giá tồn tại rõ rệt: Tỷ suất sinh lợi điều chỉnh theo thị trường trung bình trong ba ngày giao dịch đầu tiên lần lượt là 12,88%, 16,90% và 19,93%, với mức ý nghĩa thống kê 5%, chứng minh sự khác biệt đáng kể so với mức 0.
2. Ảnh hưởng của tỷ lệ vốn nội bộ nắm giữ (CAPRET): Có mối quan hệ thuận chiều với mức độ định dưới giá, nghĩa là tỷ lệ vốn nội bộ cao làm tăng mức định dưới giá, do nhà đầu tư cá nhân chỉ mua khi giá cổ phiếu thấp để bù đắp rủi ro.
3. Quy mô đợt phát hành (LOSIZE): Tương quan thuận chiều với mức độ định dưới giá, trái với kỳ vọng ban đầu. Quy mô phát hành lớn làm tăng mức định dưới giá do cung vượt cầu và rủi ro thanh khoản cao.
4. Giá khởi điểm (LPRICE): Có mối quan hệ nghịch chiều với mức độ định dưới giá, giá phát hành cao làm giảm mức định dưới giá do phản ánh nhu cầu nhà đầu tư tăng.
5. Tỷ lệ mua vượt mức (OVER): Tương quan thuận chiều với mức độ định dưới giá, cho thấy các đợt IPO định giá thấp thu hút nhiều nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.
6. Thời gian hoạt động của doanh nghiệp (LAGE) và độ trễ niêm yết (LDEL) không có ý nghĩa thống kê rõ ràng trong ảnh hưởng đến mức độ định dưới giá.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết bất cân xứng thông tin và giả thuyết tín hiệu, khi nhà đầu tư dựa vào các thông tin xung quanh IPO để định giá cổ phiếu. Mức định dưới giá cao phản ánh sự không chắc chắn và rủi ro thanh khoản tại thị trường Việt Nam, nơi nhà đầu tư còn thiếu kiến thức và thị trường chưa phát triển hoàn chỉnh.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mức định dưới giá tại Việt Nam thấp hơn nhiều so với các thị trường mới nổi như Nigeria (43,1%) hay Ấn Độ (42,36%) nhưng vẫn cao hơn các thị trường phát triển như Mỹ (18,8%). Sự khác biệt này có thể do đặc thù thị trường Việt Nam với quy mô nhỏ, tính thanh khoản thấp và cơ chế đấu giá phổ biến.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân phối tỷ suất sinh lợi điều chỉnh theo thị trường trong ba ngày đầu, biểu đồ tương quan giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc, cũng như bảng hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Doanh nghiệp cần cân nhắc mức giá phát hành hợp lý: Định giá IPO không nên quá thấp để tránh thiệt hại vốn huy động, đồng thời cần tăng cường minh bạch thông tin nhằm giảm bất cân xứng thông tin, nâng cao niềm tin nhà đầu tư.
2. Tăng cường vai trò của nhà bảo lãnh phát hành uy tín: Các doanh nghiệp nên lựa chọn nhà bảo lãnh có danh tiếng để giảm rủi ro và mức độ định dưới giá, đồng thời hỗ trợ quá trình IPO hiệu quả hơn.
3. Cải thiện cơ chế đấu giá và niêm yết: Rút ngắn độ trễ niêm yết và nâng cao tính thanh khoản của cổ phiếu sau IPO nhằm giảm rủi ro cho nhà đầu tư, từ đó giảm áp lực định dưới giá.
4. Nâng cao nhận thức và kiến thức đầu tư cho nhà đầu tư cá nhân: Tổ chức các chương trình đào tạo, cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác để nhà đầu tư có thể đánh giá đúng giá trị cổ phiếu IPO, hạn chế tâm lý đầu cơ và lạc quan quá mức.
5. Thời gian thực hiện: Các giải pháp nên được triển khai trong vòng 1-3 năm tới, phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Doanh nghiệp chuẩn bị IPO: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến định giá IPO, từ đó xây dựng chiến lược phát hành hiệu quả, tối ưu hóa vốn huy động.
2. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp thông tin về hiện tượng định dưới giá và các nhân tố tác động, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác và giảm thiểu rủi ro.
3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Làm cơ sở để hoàn thiện chính sách, quy định về IPO, nâng cao minh bạch và hiệu quả thị trường.
4. Nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – ngân hàng: Tài liệu tham khảo quý giá về phân tích định giá IPO tại thị trường mới nổi, đặc biệt là Việt Nam, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiện tượng định dưới giá IPO là gì?
   Định dưới giá IPO là tình trạng giá cổ phiếu phát hành lần đầu thấp hơn giá trị thực, dẫn đến tỷ suất sinh lợi ban đầu cao trong những ngày giao dịch đầu tiên. Ví dụ, tại Việt Nam, mức định dưới giá trung bình trong ba ngày đầu là khoảng 13-20%.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến mức độ định dưới giá IPO?
   Các nhân tố chính gồm tỷ lệ vốn nội bộ nắm giữ, quy mô đợt phát hành, giá khởi điểm và tỷ lệ mua vượt mức. Những yếu tố này tác động đến cung cầu và kỳ vọng của nhà đầu tư, từ đó ảnh hưởng đến giá IPO.

3. Tại sao quy mô đợt phát hành lại làm tăng mức định dưới giá?
   Quy mô phát hành lớn có thể tạo ra cung vượt cầu và rủi ro thanh khoản cao, khiến nhà đầu tư chỉ chấp nhận mua khi giá thấp hơn giá trị thực để bù đắp rủi ro này.

4. Độ trễ niêm yết có ảnh hưởng như thế nào đến định giá IPO?
   Độ trễ niêm yết kéo dài làm tăng rủi ro thanh khoản và sự không chắc chắn, tuy nhiên trong nghiên cứu này, độ trễ niêm yết không có ảnh hưởng thống kê rõ ràng đến mức độ định dưới giá.

5. Làm thế nào để giảm hiện tượng định dưới giá tại thị trường Việt Nam?
   Cần nâng cao minh bạch thông tin, cải thiện cơ chế đấu giá, tăng cường vai trò nhà bảo lãnh uy tín và nâng cao kiến thức đầu tư cho nhà đầu tư cá nhân nhằm giảm bất cân xứng thông tin và rủi ro.

Kết luận

• Hiện tượng định dưới giá IPO tồn tại rõ rệt trên thị trường chứng khoán Việt Nam với mức định dưới giá trung bình khoảng 13-20% trong ba ngày giao dịch đầu tiên.
• Các nhân tố ảnh hưởng chính gồm tỷ lệ vốn nội bộ nắm giữ, quy mô đợt phát hành, giá khởi điểm và tỷ lệ mua vượt mức.
• Thời gian hoạt động doanh nghiệp và độ trễ niêm yết không có ảnh hưởng đáng kể đến mức độ định dưới giá.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ cơ chế định giá IPO tại thị trường mới nổi như Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp và nhà đầu tư trong việc ra quyết định.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả IPO và giảm thiểu định dưới giá cần được triển khai trong vòng 1-3 năm tới, phối hợp giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan quản lý.

Luận văn này là tài liệu tham khảo quan trọng cho các bên liên quan trong thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến định giá IPO trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 1. Khái quát về hoạt động IPO và cơ chế định giá IPO 1. Khái quát về hoạt động IPO a. Khái niệm về hoạt động IPO Phát hành cổ phần lần đầu ra công chúng IPO (Initial Public Offering) là hoạt động doanh nghiệp tiến hành chào bán cổ phần của mình ra công chúng lần đầu tiên.

Trong đó, khái niệm công chúng ở đây là một số lượng các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức đủ lớn thực hiện mua chứng khoán chào bán của doanh nghiệp phát hành. Sau khi thực hiện phát hành lần đầu ra công chúng, doanh nghiệp đó sẽ hoạt động với tư cách là công ty đại chúng. Khái niệm IPO thường bị nhầm lẫn với khái niệm phát hành sơ cấp. Thực chất, hoạt động IPO chính là một phần trong hoạt động phát hành sơ cấp.

Vì vậy, khi doanh nghiệp thực hiện phát hành sơ cấp chứng khoán ra công chúng thì chưa chắc lần phát hành đó đã là hoạt động IPO. Điểm khác nhau chính giữa hoạt động phát hành sơ cấp và phát hành IPO ở chỗ phát hành sơ cấp là hoạt động phát hành chứng khoán mới để huy động vốn của doanh nghiệp, còn IPO cũng là hoạt động phát hành chứng khoán mới nhưng phải là lần phát hành đầu tiên của một doanh nghiệp. Như vậy, có thể thấy doanh nghiệp chỉ có thể thực hiện một và chỉ một lần duy nhất đối với hoạt động phát hành IPO nhưng có thể thực hiện nhiều lần phát hành sơ cấp để phát hành chứng khoán mới. Đối với doanh nghiệp lần phát hành IPO có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, vì đây là lần thử thách đầu tiên và quan trọng nhất đối với bất kỳ doanh nghiệp nào về toàn bộ các khía cạnh vận hành của doanh nghiệp.

Nguyên nhân là do doanh nghiệp trước khi được phép huy động vốn rộng rãi phải đảm bảo hàng loạt các điều kiện phát hành ngặt nghèo và quy chế công bố thông tin rất nghiêm khắc. Tác động của hoạt động IPO đối với doanh nghiệp Hoạt động IPO giúp doanh nghiệp huy động thêm vốn để gia tăng các quỹ và gia tăng tính thanh khoản do lượng tiền mặt mà các nhà đầu tư mua cổ phần của doanh nghiệp mang lại. Doanh nghiệp có thể sử dụng nguồn vốn tăng thêm này vào các mục đích như tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng hay mở rộng sản xuất kinh doanh Quá trình thực hiện IPO mang lại cơ hội giao tiếp với các nhà đầu tư cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp truyền đạt thông tin đến công chúng đến các nhà đầu tư và là khởi đầu cho mối quan hệ giữa doanh nghiệp và công chúng. Hoạt động IPO cho thấy sự khẳng định của doanh nghiệp trong việc tạo ra lợi ích lâu dài cho cổ đông IPO thành công sẽ mang lại hình ảnh đẹp cho doanh nghiệp giúp doanh nghiệp huy động vốn dễ dàng và ít tốn kém hơn qua những lần phát hành sau Với sự phát triển mạnh mẽ của TTCK các doanh nghiệp hoàn toàn có thể tận dụng để nhanh chóng huy động được số vốn cần thiết thông qua thực hiện IPO trên TTCK.

Sau khi được niêm yết chứng khoán của doanh nghiệp cũng có thể có mức thanh khoản nhanh và gia tăng giá trị sau IPO nếu được nhiều nhà đầu tư quan tâm Phát hành chứng khoán dẫn đến làm tăng tài sản ròng của doanh nghiệp, tạo điều kiện vay vốn ngân hàng được dễ dàng và chi phí cũng thấp hơn Ngoài các mặt tác động tích cực khi phát hành cổ phần ra công chúng cũng có những mặt tiêu cực Quyền sở hữu doanh nghiệp bị tân phán dẫn đến nguy cơ làm mất quyền kiểm soát của những cổ đông sáng lập. Sau khi niêm yết cổ phiếu của doanh nghiệp được giao dịch liên tục hằng ngày dẫn đến cơ cấu cổ đông thay đổi liên tục Chi phí bảo lãnh phát hành, chi phí in ấn, niêm yết, chi phí kiểm toán gọi chung là chi phí phát hành thường rất cao làm giảm số vốn doanh nghiệp huy động được. Ngoài ra, hằng năm để tuân thủ quy định về báo cáo về công bố thông tin doanh nghiệp phải chịu các chi phí kiểm toán, chi phí báo cáo cho cơ quan quản lý của nhà nước 123doc 6 Doanh nghiệp bắt buộc phải tuân thủ các quy định về công bố thông tin rất nghiêm ngặt và chịu sự giám sát chặt chẽ hơn các loại hình doanh nghiệp khác. Doanh nghiệp hoàn toàn có thể bị đẩy vào tình thế bất lợi do nguy cơ rò rỉ thông tin từ việc công bố phương thức hoạt động, lợi nhuận, doanh thu c.

Tác động của hoạt động IPO đối với nhà đầu tư IPO là khoảng thời gian tốt cho các nhà đầu tư bởi vì giá của chúng có khả năng tăng mạnh trong phiên giao dịch đầu tiên trên thị trường Thực hiện phát hành chứng khoán ra công chúng đồng nghĩa doanh nghiệp chấp nhận các báo cáo của doanh nghiệp phải tuân theo các tiêu chuẩn do cơ quan quản lý nhà nước quy định làm tăng tính minh bạch và chất lượng trong các báo cáo tài chính giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác hơn về triển vọng của doanh nghiệp Tuy nhiên, việc mức giá cổ phiếu được IPO thường gia tăng nhanh chóng trong các phiên giao dịch đầu tiên đã khiến cho các nhà đầu tư mua được cổ phiếu này khi IPO sẽ tiến hành bán trong vòng 30 ngày đầu. Điều này lại khiến giá trị cổ phiếu của các cổ đông lớn trong doanh nghiệp bị giảm do sự sụt giảm giá cổ phiếu 1. Định giá IPO Việc định giá IPO chủ yếu dựa trên ba cơ chế sau: đấu giá, chào bán với giá cố định hoặc đăng ký ghi sổ. • Trong cơ chế đấu giá, giá cả được xác định dựa vào giá đấu được nhà đầu tư đưa ra, kết quả đấu giá theo nguyên tắc lựa chọn giá mua từ cao xuống thấp đến khi đủ số lượng cổ phần chào bán.

• Trong cơ chế giá cố định, giá phát hành được thiết lập trước đó bởi công ty thực hiện IPO, cơ sở của mức giá trên được trình bày trong các tài liệu được yêu cầu bởi uỷ ban chứng khoán. Nếu cầu vượt quá cung, việc phân phối sẽ được tiến hành dựa trên tỷ lệ lượng đặt mua của nhà đầu tư. • Cơ chế đăng ký ghi sổ là quá trình nhà bảo lãnh phát hành ghi nhận nhu cầu và mức giá của nhà đầu tư tiềm năng đối với cổ phiếu IPO. Sau khi 123doc 7 đăng ký ghi sổ kết thúc, nhà bảo lãnh phát hành cùng công ty sẽ xác lập mức giá chào bán.

Đây là hình thức phổ biến ở các nước phát triển và gần đây các nước đang phát triển bắt đầu áp dụng nhiều hơn. Cơ chế đăng ký ghi sổ thường diễn ra bên ngoài thị trường bởi những nhà điều hành và mức giá được giữ bí mật. Do vậy, trong cơ chế này công chúng sẽ ít biết đến công ty hơn. Tuy nhiên, dù có nhiều cơ chế để định giá nhưng không phải thị trường nào cũng thực hiện tất cả các cơ chế này.

Mỗi thị trường sẽ áp dụng phương pháp định giá riêng cho mình. (Sherman & Titman, 2002) đã cho rằng, trong các cơ chế định giá thì cơ chế đăng ký ghi sổ được ưa thích hơn. Theo kết quả của (Sherman, 2005), tác giả cho rằng cơ chế đăng ký ghi sổ sẽ giúp nhà bảo lãnh phát hành kiểm soát chất lượng nhà đầu tư tham gia vào đợt IPO tốt hơn, việc định giá công ty được nhà đầu tư nghiên cứu kỹ và mức giá họ đưa ra chính xác hơn. Nhờ vậy giảm thiểu rủi ro cho cả công ty IPO và nhà đầu tư, đồng thời giảm mức độ định dưới giá.

Tuy nhiên, nghiên cứu của (Derrien & Womack, 2003) trên thị trường Pháp lại cho thấy cơ chế đấu giá làm giảm định dưới giá hơn các cơ chế khác, do cơ chế này có khả năng kết hợp nhiều thông tin từ thị trường với giá IPO hơn. Quan điểm này được ủng hộ bởi nghiên cứu của (Kaneko & Pettway, 2003) tại thị trường Nhật Bản giai đoạn 1993 – 2001 1. Khái niệm và các lý thuyết liên quan đến hiện tượng định dưới giá cổ phiếu phát hành lần đầu ra công chúng 1. Khái niệm về hiện tượng định dưới giá Nghiên cứu của (Ibbotson, 1975), là một trong những nghiên cứu đi đầu về hiện tượng định dưới giá khi IPO, chỉ ra rằng khi các doanh nghiệp thực hiện IPO thường có khuynh hướng định dưới giá cổ phiếu phát hành, vì thế trong ngày giao dịch đầu tiên giá cổ phiếu IPO thường nhảy vọt.

Định dưới giá nghĩa là giá phát hành thấp hơn giá trị thực của cổ phiếu, mức độ định dưới giá chính là khoảng chênh lệch giữa giá đóng cửa trong ngày giao dịch đầu tiên của cổ phiếu IPO trên 123doc 8 thị trường với giá phát hành của cổ phiếu đó. Mức độ định dưới giá được đo lường bằng tỷ suất sinh lợi ban đầu và nhiều nghiên cứu thực nghiệm đã cho thấy tỷ suất sinh lợi ban đầu luôn dương, các nhà đầu tư mua cổ phiếu của các doanh nghiệp thực hiện IPO sẽ nhận được tỷ suất sinh lợi cao hơn khi họ bán chúng trong ngày giao dịch đầu tiên trên thị trường. Vậy một cổ phiếu được định dưới giá theo lý thuyết được hiểu là giá phát hành thấp hơn giá của ngày giao dịch đầu tiên. Hay có thể nói là giá thị trường thấp hơn giá trị nội tại.

Về mặt thực nghiệm, một cổ phần được xem là bị định dưới giá khi tỷ suất sinh lợi đã được điều chỉnh bởi thị trường trong ngày giao dịch đầu tiên là dương. Tác động của hiện tượng định dưới giá đối với doanh nghiệp thực hiện IPO Định dưới giá cổ phiếu lần đầu phát hành ra công chúng làm gia tăng tỷ suất sinh lợi trong khoảng thời gian ngắn ban đầu sau khi IPO, điều này đã được đề cập trong nghiên cứu của (Krigman, et al. Khi cổ phiếu có tỷ suất sinh lợi tốt hơn trong những ngày đầu tiên sẽ mang lại tỷ suất sinh lợi cao trong vòng ba tháng đầu tiên và ngược lại. Việc định dưới giá cổ phiếu IPO sẽ giúp cho doanh nghiệp dễ dàng thu hút vốn hơn trong các đợt phát hành tiếp theo và cũng giúp cho doanh nghiệp được các nhà đầu tư chú ý nhiều hơn.

Hỗ trợ cho công việc kinh doanh của doanh nghiệp sau này. Tuy nhiên, cổ phiếu này trong dài hạn sẽ mang đến sự sụt giảm tỷ suất sinh lợi vì trong dài hạn khi thông tin ngày càng nhiều và sáng tỏ thì thị trường sẽ điều chỉnh giá cổ phiếu trở về đúng giá trị thực của nó.