CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ KHO BẠC NHÀ NƯỚC VÀ CHI TIÊU NỘI BỘ CỦA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1.1 Tổng quan về Kho bạc Nhà nước 1.1 Quá trình hình thành và phát triển Hệ thống KBNN tiền thân là Nha Ngân khố Quốc gia, trong những năm qua đã không ngừng lớn mạnh và góp phần cùng toàn ngành Tài chính hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị được đặt ra trong từng thời kỳ và từng giai đoạn cách mạng. Quá trình hình thành và phát triển hệ thống KBNN có thể khái quát như sau: Giai đoạn 1946- 1951: Nha Ngân khố Quốc gia trực thuộc Bộ Tài chính. Giai đoạn 1951- 1989: Cơ quan quản lý quỹ NSNN thuộc Ngân hàng Nhà nước. Giai đoạn 1990- Nay: Hệ thống KBNN trực thuộc Bộ Tài chính Ngày 01 tháng 04 năm 1990, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đã ký Quyết định số 07/HĐBT thành lập hệ thống KBNN trực thuộc Bộ Tài chính đi vào hoạt động trên phạm vi cả nước với chức năng quản lý quỹ NSNN, huy động vốn cho NSNN và cho đầu tư phát triển và kế toán NSNN.
Để đáp ứng các yêu ngày càng cao của nền hành chính Nhà nước phục vụ cho hội nhập kinh tế quốc tế ngày 21/08/2007 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 138/2007/QĐ-TTg phê duyệt chiến lược phát triển KBNN đến năm 2020, theo đó, KBNN được giao thực hiện 02 chức năng mới là tổng kế toán nhà nước và Quản lý ngân quỹ nhà nước. Bắt đầu từ giai đoạn này hoạt động của KBNN bước vào một thời kỳ mới - thời kỳ cải cách và hiện đại hóa hệ thống. Tính đến ngày 31/12/2018, KBNN thực hiện quản lý quỹ NSNN, bao gồm: ngân sách trung ương; ngân sách cấp tỉnh của 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; ngân sách cấp huyện của 661 huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; và ngân sách cấp xã của 10.500 xã, phường, thị trấn. Hệ thống KBNN đang quản lý trên 800.000 tài khoản của hơn 540.000 đơn vị với doanh số hoạt động của KBNN hàng năm lên tới trên 9 triệu tỷ đồng.
Hệ thống KBNN có 14.300 CB, CC trong đó: 4% có trình độ trên đại học, 70% có trình độ đại học.2 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của KBNN - Chức năng của KBNN: Là cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý nhà nước về quỹ NSNN, các quỹ tài chính nhà nước; quản lý ngân quỹ; tổng kế toán nhà nước; thực hiện việc huy động vốn cho NSNN và cho đầu tư phát triển thông qua hình thức phát hành trái phiếu Chính phủ theo quy định của pháp luật. - Nhiệm vụ, quyền hạn của KBNN Trình Bộ trưởng Bộ Tài chính xem xét, quyết định, dự thảo thông tư và các văn bản khác về lĩnh vực quản lý của KBNN, kế hoạch hoạt động hành năm của KBNN; Ban hành văn bản hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ, văn bản quy phạm nội bộ, văn bản cá biệt thuộc phạm vi quản lý của KBNN; Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, đề án thuộc phạm vi quản lý của KBNN sau khi được cấp có thẩm quyền ban hành hoặc phê duyệt; Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về lĩnh vực quản lý của KBNN; Quản lý quỹ NSNN, quỹ tài chính Nhà nước được giao theo quy định của pháp luật; Được trích tài khoản của tổ chức, cá nhân mở tại KBNN để nộp NSNN hoặc áp dụng các biện pháp hành chính khác để thu cho NSNN theo quy định của pháp luật; từ chối thanh toán, chi trả các khoản chi không đúng, không đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật; Tổ chức thực hiện kế toán NSNN; Tổ chức thực hiện tổng kế toán nhà nước; Tổ chức thực hiện công tác thống kê KBNN và chế độ báo cáo theo quy định của pháp luật; Tổ chức quản lý, điều hành ngân quỹ Nhà nước tập trung, thống nhất trong toàn hệ thống, mở tài khoản, kiểm soát tài khoản tiền gửi và thực hiện thanh toán bằng tiền mặt, chuyển khoản đối với tổ chức, cá nhân có quan hệ giao dịch với KBNN; Tổ chức huy động vốn cho NSNN và cho đầu tư phát triển thông qua việc phát hành trái phiếu Chính phủ; Tổ chức quản trị và vận hành hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc; Luan van 8 Thanh tra chuyên ngành, kiểm tra, kiểm toán nội bộ, giải quyết khiếu nại, tố cáo; xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật đối với hành vi vi phạm pháp luật trong phạm vi quản lý nhà nước của KBNN; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong việc sử dụng tài sản, kinh phí được giao theo quy định của pháp luật; Hiện đại hóa hoạt động KBNN; Thực hiện nhiệm vụ hợp tác quốc tế thuộc lĩnh vực KBNN theo phân công, phân cấp của Bộ trưởng Bộ Tài chính và quy định của pháp luật; Thực hiện công tác tổ chức và cán bộ trong hệ thống KBNN; Quản lý kinh phí do NSNN cấp và tài sản được giao theo quy định của pháp luật; được sử dụng các khoản thu phát sinh trong hoạt động nghiệp vụ theo chế độ quản lý tài chính của Nhà nước; Thực hiện cải cách hành chính theo mục tiêu và nội dung chương trình cải cách hành chính được Bộ trưởng Bộ Tài chính phê duyệt; Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác do Bộ trưởng Bộ Tài chính giao và theo quy định của pháp luật.3 Cơ cấu tổ chức của Kho bạc Nhà nước KBNN được tổ chức thành hệ thống dọc từ trung ương đến địa phương theo đơn vị hành chính, bảo đảm nguyên tắc tập trung, thống nhất. Cơ quan KBNN ở Trung ương gồm: Lãnh đạo KBNN và 12 đơn vị cấp cục, Vụ tương đương thuộc KBNN. - Cơ quan KBNN ở địa phương gồm: KBNN ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
KBNN ở quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh. KBNN, KBNN tỉnh, Thành phố, huyện có tư cách pháp nhân, con dấu riêng, được mở tài khoản tại NHNN và các NHTM theo quy định của pháp luật.2 Chi tiêu nội bộ của Kho bạc Nhà nước 1.1 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả chi tiêu nội bộ đối với Kho bạc Nhà nước Thứ nhất, nâng cao hiệu quả chi tiêu nội bộ tại KBNN là một yêu cầu cần thiết nhằm quản lý tập trung đầy đủ các khoản thu của hệ thống KBNN vào sổ sách kế toán một cách đầy đủ, kịp thời, chính xác từ đó có kế hoạch quản lý, sử dụng các khoản thu đó tiết kiệm, hợp lý theo đúng chính sách, chế độ, phục vụ tốt cho việc thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của KBNN trong từng thời kỳ. Thứ hai, nâng cao hiệu quả chi tiêu nội bộ của KBNN có vai trò cân đối giữa việc hình thành, tạo lập và sử dụng các nguồn lực tài chính nhằm đáp ứng các yêu cầu chi hoạt động của đơn vị để thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao, tăng cường cơ sở vật chất và góp phần quan trọng để cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của người lao động. Thứ ba, nâng cao hiệu quả chi tiêu nội bộ đối với KBNN góp phần tuân thủ hành lang pháp lý đối với quá trình tạo lập và sử dụng nguồn tài chính, nhằm đạt được mục tiêu của kinh tế vĩ mô.2 Đặc điểm chi tiêu nội bộ Kho bạc Nhà nước Trên cơ sở các văn bản của Chính phủ, Bộ Tài chính, KBNN đã ban hành hệ thống các chính sách chế độ về chi tiêu nội bộ phù hợp với đặc điểm, mô hình tổ chức và khả năng nguồn kinh phí của hệ thống đảm bảo hài hòa mối quan hệ giữa KBNN cấp trên với KBNN cấp dưới trên cơ sở đó KBNN cung cấp các nguồn tài chính cần thiết, kịp thời cho các đơn vị trực thuộc Kho bạc nhà nước để thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao một cách liên tục đồng thời thực hiện phân cấp chi tiêu nội bộ cho các đơn vị trực thuộc theo hướng tăng cường quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính nhằm khuyến khích các đơn vị tăng cường tính chủ động, sáng tạo cung ứng dịch vụ công cho xã hội với chất lượng cao đáp ứng được nhu cầu của xã hội.3 Nguyên tắc chi tiêu nội bộ Kho bạc Nhà nước Chi tiêu nội bộ KBNN phải tuân thủ các nguyên tắc sau: - Tuân thủ các quy định về quản lý tài chính của Nhà nước, Bộ Tài chính.
- Chủ động đảm bảo nguồn lực cho hệ thống KBNN hoàn thành nhiệm vụ chính Luan van 10 trị được Đảng, Nhà nước giao, tăng tính chủ động, nâng cao hiêu quả của KBNN trong công tác chi tiêu nội bộ, tài sản, xây dựng cơ bản, sử dụng kinh phí tiết kiệm, hiệu quả, từng bước tăng thu nhập cho công chức viên chức (CCVC) của hệ thống KBNN. - Bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, phát huy tối đa khả năng chuyên môn và tinh thần, thái độ phục vụ của CCVC. - Cụ thể hóa các hoạt động tài chính với sự nhất trí cao của tập thể đảm bảo quyền lợi hợp pháp của tập thể cán bộ công và phải công khai đầy đủ các khoản thu, chi tài chính. - Thực hiện quyền tự chủ phải gắn với tự chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp và trước pháp luật về những quy định, quyết định của mình đồng thời chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.3 Nội dung chi tiêu nội bộ của Kho bạc Nhà nước Chi tiêu nội bộ của KBNN là việc phân phối và sử dụng các nguồn kinh phí để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đơn vị theo những nguyên tắc nhất định.
Các khoản chi của KBNN diễn ra trong phạm vi rộng, đa dạng về hình thức, cụ thể: 1.1 Chi từ Ngân sách Nhà nước cấp - Thường xuyên tự chủ: Chi 01 lần Tiền lương; tiền công; phụ cấp lương; các khoản đóng góp theo lương (Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp, Kinh phí công đoàn); - Không thường xuyên tự chủ: Chi thực hiện tinh giản biên chế.