Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ Chương 2: Thực tiễn xét xử và một số giải pháp nâng cao chất lượng xét xử Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ. 6 NÞI DUNG CH¯¡NG 1: NHĀNG VÂN ĐÞ LÝ LUÀN VÀ PHÁP LUÀT VÞ TÞI LþI DĀNG CHĀC VĀ QUYÞN H¾N TRONG THI HÀNH CÔNG VĀ 1. Những vấn đề lý luận về Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ 1. Khái niệm Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ Từ điển Hán Viát giải thích một sá thuật ngữ <Lợi dụng là dùng thủ đoạn hoặc dựa vào điều kiện thuận lợi để đoạt lấy lợi ích cho mình, lợi ích này là lợi ích không chính đáng=, <Chức vụ là sự đảm nhiệm một vai trò, địa vị nào đó trong một tổ chức, một tập thể=, <Quyền hạn được hiểu là quyền lực pháp lý của nhà nước được trao cho cá nhân tổ chức trong giới hạn nhất định=, <Công vụ được định nghĩa là việc công, nghĩa là những việc được thực hiện vì lợi ích nhà nước, xã hội, cơ quan tập thể= [11].
Theo quan điểm GS.TS Nguyßn Ngác Hoa: <Công vụ là hoạt động theo đúng pháp luật của chủ thể được cơ quan nhà nước giao nhằm thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước bao gồm quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án= [8]. Công vụ được lý giải á nhiều góc độ khác nhau. Theo từ điển Tiếng Viát <Công vụ= được đßnh nghĩa là viác công, nghĩa là những viác được thực hián vì lợi ích nhà nước, xã hội, cơ quan, tập thể. Theo Luật cán bộ, công chức năm 2008 tại Điều 2 có quy đßnh <Hoạt động công vụ của cán bộ, công chức là việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức theo quy định của Luật này và các quy định khác có liên quan= [4].
Theo từ điển giải thích thuật ngữ Luật hác: <Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ là hành vi làm trái với nhiệm vụ được giao của người có chức vụ quyền hạn= [15, Tr. 7 Hay tại khoản 1 Điều 356 Bộ luật hình sự năm 2015 quy đßnh ngưßi nào vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái công vụ gây thiát hại về tài sản từ 10.000 đồng đến dưới 200.000 đồng hoặc gây thiát hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân [2]. Từ sự phân tích các đßnh nghĩa trên, có thể đưa ra khái niám Tội lợi dụng chức vụ trong thi hành công vụ: Là hành vi của ngưßi có chức vụ, quyền hạn vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác làm trái công vụ gây thiát hại về tài sản hoặc thiát hại khác đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân á mức độ theo quy đßnh của Bộ luật hình sự. Đặc điểm Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ Từ những khái niám trên có thể rút ra các đặc điểm của tội phạm này như sau: Thứ nhất, ngưßi thực hián hành vi Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ trước hết phải đáp ứng cầu chung về chủ thể tội phạm là ngưßi có khả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi của mình, đủ tuổi chßu TNHS.
Tình trạng không có năng lực TNHS là trưßng hợp ngưßi thực hián hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bánh tâm thần hoặc một bánh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi. Theo đó, tình trạng không có năng lực TNHS chỉ cần một trong hai dấu hiáu là mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi là đã thßa mãn. Do vậy, ngưßi tuy bình thưßng vẫn nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi mình gây ra nhưng trong những điều kián cụ thể mà ngưßi này không có khả năng điều khiển hành vi thì cũng được xem là tình trạng mất năng lực TNHS. 8 Ngoài dấu hiáu về năng lực TNHS, chủ thể Tội phạm này còn phải đáp ứng dấu hiáu là ngưßi có chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ.
Hoạt động công vụ á đây được xác đßnh là hoạt động nhân danh nhà nước, đúng pháp luật, do cơ quan, tổ chức, đơn vß thuộc nhà nước giao cho ngưßi có chức vụ quyền hạn thực hián. Thứ hai, Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ thực hián bái những ngưßi có chức vụ, quyền hạn trong Bộ máy nhà nước, do vậy hành vi tội phạm xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức. Hoạt động đúng đắn của cơ quan tổ chức là hoạt động phù hợp với pháp luật, phù hợp với lợi ích xã hội, của nhà nước, của các tổ chức, do các tội phạm về chức vụ gây ra. Thứ ba, ngưßi phạm Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ là lỗi có ý trực tiếp, há nhận thức được hành vi của mình gây nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muán cho hậu quả xảy ra.
Thứ tư, các biểu hián khách quan bên ngoài của tội phạm được thể hián bằng những dấu hiáu cụ thể về hành vi nguy hiểm cho xã hội, hậu quả nghiêm tráng cho xã hội. Một hành vi sá dĩ bß quy đßnh trong luật hình sự là tội phạm và phải chßu TNHS vì nó có tính nguy hiểm cho xã hội. Nguy hiểm cho xã hội có nghĩa là gây ra thiát hại đáng kể cho các quan há xã hội được luật hình sự bảo vá. Nếu không xâm phạm vào các quan há xã hội được luật hình sự bảo vá tì mặc dù hành vi có nguy hiểm cho xã hội, nhưng cũng không bß coi là tội phạm.
Hành vi Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ gây thiát hại về tài sản hoặc gây thiát hại khác đến lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.1: Hình ảnh minh họa tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ (Nguồn: Internet) 1. Ý nghĩa quy định pháp luật về Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ Các tội phạm tham nhũng nói chung và Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ nói riêng những năm gần đây đã và đang xảy ra ngày một rộng, gây ra những thiát hại rất lớn cho Nhà nước và xã hội. Viác các nhà làm luật nghiên cứu và ban hành những văn bản quy đßnh về vấn đề nói trên có ý nghĩa hết sức to lớn trong công tác Phòng, cháng tham nhũng. Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ được quy đßnh tại điều 356 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 với các yếu tá: Khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan.
Những quy đßnh này trước hết góp phần hoàn thián các quy đßnh pháp luật hình sự về nhóm tội phạm tham nhũng, tạo sự phong phú cho há tháng pháp luật Viát Nam. Đồng thßi là căn cứ cho 10 các cơ quan bảo vá pháp luật điều tra, truy tá, xét xử tội phạm đúng với tính chất, mức độ và hậu quả gây ra. Bên cạnh đó, là cơ sá để VKS, TAND phân biát giữa các tội phạm trong nhóm tội phạm tham nhũng về chức vụ, đưa ra những bản án, quyết đßnh chính xác, hạn chế mức thấp nhất các vụ án bß kháng nghß, kháng cáo. Ngoài ra, viác quy đßnh về khung hình phạt theo mức độ và tính chất ngưßi phạm tội gây ra nhằm cung cấp thông tin cho mái ngưßi nói chung và cán bộ, công chức, những cá nhân có ít nhiều quyền hành trong há tháng chính trß, bộ máy nhà nước nói riêng về những hình phạt nếu có hành vi phạm tội theo quy đßnh pháp luật.
Cuái cùng, viác nghiên cứu và quy đßnh về Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ góp phần ổn đßnh chính trß, làm sạch há tháng bộ máy nhà nước, các cơ quan đầu não, bảo đảm cho viác xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên vừa <hồng=, vừa <chuyên=, duy trì trật tự an ninh xã hội. Từ đó tạo niềm tin trong quần chúng nhân dân đái với Đảng, Nhà nước, thúc đẩy nên kinh tế nước nhà phát triển. Quy định pháp luÁt vß Tßi lÿi dāng chāc vā, quyßn h¿n trong thi hành công vā 1. Dấu hiệu pháp lý hình sự Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ Tội phạm là một thể tháng nhất, hoàn chỉnh giữa bên trong và bên ngoài, giữa suy nghĩ và hành động.
Do vậy được kết hợp từ bán yếu tá: Khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan của tội phạm. Cấu thành pháp lý của bất kì tội phạm nào cũng thể hián trong các yếu tá cấu thành tội phạm. Khách thể Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ Khách thể của tội phạm là quan há xã hội bß tội phạm xâm phạm đến và được luật Hình sự bảo vá. Tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ được quy đßnh tại chương các tội phạm về chức vụ, theo quy đßnh tại Điều 352 BLHS năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017: <Các tội phạm về chức vụ là những hành vi xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức do người có chức vụ thực hiện trong khi thực hiện công vụ, nhiệm vụ=.
Hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức là hoạt động theo đúng quy đßnh của pháp luật hián hành, phù hợp với pháp luật, phù hợp với lợi ích xã hội, của Nhà nước, của các tổ chức, phù hợp với lợi ích công dân [16, Tr. Trong khi thi hành công vụ, ngưßi có chức vụ, quyền hạn phải thực hián đầy đủ các nghĩa vụ xuất phát từ vß trí công tác và nhiám vụ cụ thể của bản thân. Nhưng trái với quy đßnh thì chủ thể thực hián công vụ không những không thực hián đầy đủ nghĩa vụ của bản thân để hoàn thành công viác, nhiám vụ được giao mà còn sử dụng chức vụ, quyền hạn của mình như một phương tián phạm tội để thực hián hành vi phạm tội và qua đó gây thiát hại đến lợi ích chính đánh của tập thể, cá nhân hay cơ quan Nhà nước.