Chương 1 NHUNG VAN DE CHUNG VE CÁC TINH TIẾT GIẢM NHE TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ 11. Những van đề lý luận về các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm. Khái niệm, đặc điểm của các fình tiết giãm nhẹ trách nhiệm. "hình sự LLL Khải niệm các tình tiết giãm nhẹ trách nhiệm hình sự "Nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển các quy định của pháp, uất hình sự về các tỉnh tiết giềm nhẹ TNHS qua các thời kỹ từ năm 1945 dén nay, thì chưa có văn bản pháp luật não đưa ra khái niệm vẻ tỉnh tiết giảm nhẹ TNHS.
Trong khoa học pháp lý hình sự hiện vẫn còn tôn tại một số quan điểm của các nha khoa học vé vấn để này. Trước khi nghiên cứu về khái niệm các tinh tiết giãm nhẹ TNHS chúng ta tìm hiểu khái niệm TNHS. Theo Từ điển tiếng Việt, thuật ngữ “trách nhiện?” được hiểu theo hai nghĩa. Nghĩa thứ nhất là “phan việc được giao cho hoặc coi như được giao cho, phải bảo dim làm trén, néu kết quả không tốt thi phải gánh chịu hâu quả”.
Ngĩa thứ hai “trách nhiệm” được hiểu là “sự rang buộc đối với lời nói, hành vi của mình, bão dim đúng dn, nêu sai trái thì phải gảnh phẩn hau qua”. Như vậy, theo ngiĩa thứ nhất thì trách nhiệm được hiểu là phan việc được giao phai bao đâm lam tròn, theo nghĩa thir hai thi trách nhiệm được hiểu người lam không tròn trách nhiệm, bổn phận phải ganh chịu hậu quả. Trong lĩnh vực pháp luật hình sự thi TNHS là một vẫn để hết sức quan ‘rong. “Tuy thuộc vào việc quan niệm như thé não vẻ trách nhiệm hình sự sẽ có một phạm vi tác động tương ứng Đây chính là vẫn để có tính chất nên tăng cho việc xây dựng hê thống biển pháp cưỡng chế hình su"? 1 Vận ngân ngŠ học 009, Te ain dấu Ti eb DaNing, Da Nẵng 1020 2 Brin Thụ Quang Vth (2005), Các hữt ein nh eh nhện Dis tong Lute Hh ite Noe, Neb Chan erate gi, HANS AL Theo GS.
Đảo Tri Uc thi TNHS là hậu quả pháp lý của việc pham tôi thể hiên ở chỗ người đã gây tôi phải chịu trách nhiệm trước Nha nước” Theo giáo tinh của Trường Đại hoc Ludt Ha Nội thi “Thuật ngữ trách nhiệm hình sự không dùng để chỉ nghĩa vụ, bổn phận ma công dân phải thực. hiện với Nhà nước và 2 hội ma nó phải được hiểu theo ngiĩa là hầu quả pháp lý bat lợi mà một người phải gánh chịu trước Nhà nước va xã hội vì ho đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bi pháp luật hình sự cắm hoặc không thực hiên những nghĩa vụ mà pháp luật hình sự bắt buộc phải thực hiện gây ra hoặc de doa ra gây thiệt hại đáng ké cho quan hệ xã hội được luật Hình sự bao vệ"; và “Ban chất của trách nhiêm hình sự lả sự lên án của Nhà nước đổi với người có lỗi khi thực hiện một hành vi nguy hiểm cho zã hội mả luật hình sự quy định là tội phạm "”. Như vậy, từ những quan điểm trên có thé đưa ra khái niêm về TNHS như sau: “Trách nhiệm hình sự là một dạng của trách nhiệm "pháp if bao gdm nghĩa vu phải chin sw tác động của hoạt đông truy cửa trách nhiệm hình sục chịu sự két tội, chiu biện pháp cưỡng ché của trách nhiệm “nh sự (hình phat, biện pháp tư pháp) và mang án tích “5 Tinh tiết giảm nhẹ TNHS hiện nay được hiểu theo ngiấa chung nhất 1a những tinh tiết làm giảm bót mức đô TNHS. Vé khái niệm các tinh tiết giảm.
he TNHS hiện nay có nhiều ý kiến khác nhau: - Trong bình luận khoa học Bộ luật Hình sự năm 2015, phản thứ nhất. Những quy định chung, Thạc sĩ Binh Văn Qué cho ring “Các tinh tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là các tình tiết trong một vụ án cụ thể, nó sé làm. giảm trách nhiệm hình sự cia người phạm tô trong một khung hình phạt” ” 3. Dio {Úc (4993), MÓ ồn ý hưn về hate Eh sự it Năm - phẫu chíng, hô Khoa học ố hi, Hà Neue 41 4.
Tường Đạthọc Toật Hi Nội Q01), Gide win Lute ồn su Pit New, Pin cng, Ne Công ta nhên. đản, Bì Nộ IH. ‘Sku Dat Tìm 000), Zn ấu Ltt Hin iden, No This phd Hồ Chí Mn, 66: 6, Trưởng Đại học Loật Hà Mộ: 2017), Giáo mi Lud Hind suc Việt Net, Pbchư, Neb Công ta niên. Bah Vin Qué C018), Bat luôn Bio bọc 56 le nh se 2015- phẫu thì we: Những cy in choy, Nob Thôn th g va Tuyền Thông - Tiên # Trên Thị Quang Vinh thì định nghĩa các tỉnh tiết giêm nhẹ TNHS như sau: “Cac tinh tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là những tỉnh tiết của vụ án hình sự, liên quan đến việc gidi quyết trách nhiệm hình sự, có ý nghĩa làm giảm mức đô nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm téi, phan anh khả năng cải tạo tốt hoặc hoàn cảnh đặc biệt cia người pham tôi đáng được khoan hông$ ~ Tiến 4 Trinh Tiến Việt có quan điểm vé tình tiế giảm nhẹ TNHS như sau: Tĩnh tiết giảm nhẹ TNHS là những tình tiết được quy đính trong phân chung của BLHS, với tính chất lã tinh tiết giảm nhẹ chung hoặc la tình.
tiết do Tòa an tư xem xét, cân nhắc và ghi rõ trong bản án (nêu trong vụ án. hình sự không cỏ tinh tiết nảy) đồng thời lä một trong những căn cứ để cơ quan tư pháp hình sự có thẩm quyền va Tòa an tùy thuộc vào giai đoan tố tụng hình sự tương ứng ca thể hóa TNHS và hình phạt của người phạm tôi theo hướng giảm nhẹ hon trong pham vi một khung hinh phạt”. Có thé thay, đa phân các quan điểm đều định nghĩa tình tiết giãm nhẹ TNHS dua trên bản chất pháp lý, pham vi áp dung của các tỉnh tiết giảm nhẹ TNH§, mục đích, ý nghĩa áp dung v. Ở những góc đô khác nhau, các tác giả đưa ra các khái niệm khác nhau vé các tình tiết giảm nhe, nhưng nhìn chung các quan điểm dựa theo quy định của pháp luật chỉ thể hiện được một dạng của các tỉnh tiết giảm nhẹ TNHS ma chưa thể hiện được toàn diện nội dung, bản chất của chúng.
Qua nghiên cứu các quy định của pháp luật hình sự vẻ cic tinh tiết giảm nhe TNHS, cũng như trong thực tiễn áp dụng thi tình tiét giảm nhe TNHS phải được quy định trong BLHS, trong các văn bản của các. cơ quan có thấm quyển hướng dẫn thi hanh việc áp dung tinh tiết giãm nhẹ TNHS và những tinh tiết giảm nhẹ do Tòa an cân nhắc, quyết định Những 3 T Tu Tu Qung VE B09) cá dei nie chub lò ong hát ne FEN, Neb Chan gi mộc ch He Nộ esd L9, Tea Tan Vệt G000) "VỆ in mồng cũ cic thù dt gina wich nim hàn sự ơg vc uất đan hàn ghe tự đó ok le ap 9 le T tình tiết nay có giá trì làm gidm nhẹ mức độ TNHS đổi với người phạm tôi trong pham vi khung hình phat dang được áp dụng đối với người đó. Dua vào các quy định của pháp luật hình sự và qua việc nghiên cứu. các quan điểm của các nhả khoa học như đã nói ở trên có thể đưa ra khái niệm Cúc tinh tiết tăng năng TNHS là các tinh tiết được quy dmh trong BLHS với tính chất là các tinh tiết giảm nhẹ chung làm cho mức độ nguy hiểm của trường hợp phạm tội cụ thé của một loại tội pham giãm đi một cách đẳng, Sổ so với trường hop bình thường và do đó được cot là một trong những căn cứ dé giảm nhẹ TNHŠ đối với trường hợp phạm tội đỏ kiủ Tòa án quyết định ành phát 1.
Đặc điểm của các tinh tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sie Qua nghiên cứu khái niệm các tinh tiết giảm nhẹ TNHS va các văn ‘ban hướng dẫn thi hành, có thé rút ra được một số đặc trưng cơ ban của các. tình tiết giảm nhẹ TNHS như sau Thứ nhất. các tình tiết giảm nhẹ TNHS la các tinh tiết được quy định từ điểma đến điểm x của khoản 1 Điển 51 BLHS năm 2015 hoặc do Toa án. “em xét, cân nhắc và xác định những tình tiết khác la tinh tiết giảm nhe TNHS đẳng thời ghi rõ lý do áp dung trong bản án theo quy đính tại khoản 2 Điều 51 BLHS năm 2015.
Tinh tiét giảm nhẹ TNHS còn được hướng din tại Nghỉ quyết số 01/2000/NQ-HĐTP ngày 04/8/2000 hướng dẫn ap dụng một sé quy định trong phan chung của BLHS năm 1999, Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP ngây 12/05/2006 của Hội dong Tham phán TAND tối cao hướng dẫn áp đụng. một số quy đính của BLHS năm 1900 và những tinh tiết giảm nhẹ khác do HDBXX cân nhắc, quyết định va ghi rõ trong bản án nhằm tránh sự tùy tiên. trong quyết định hình phạt của Tòa án Việc cho phép Tòa án có thé coi cic tình tiết khác la tinh tiết giảm nhẹ TNHS trong từng vụ án đối với từng bi cáo cau thể nhằm tạo ra tính linh hoạt trong hoạt động xét xử của Tòa án, đảm bão cho hoạt đông xét xử được công bằng, chính xác, khách quan, đẳng thời thể 10 hiện được chính sách hình sw nhân đạo, khoan hỏng đổi với từng bi cáo trong những trường hợp cu thể. Hơn nữa, trong thực tiễn lập pháp, pháp luật đủ hoàn.
thiện đến đâu cũng không thể tiên liệu hết mọi tinh huống của cuộc sống, vì vây, khoăn 2 Điễu 51 BLHS năm 2015 quy định cho phép Tòa ăn xem xét các tình tiết khác ngoài những tỉnh tiết quy định tại khoăn 1 Điều 51 năm 2015 lả tình tiết giảm nhẹ TNHS trong hoạt động xét xử là hợp lý và cần thiết ‘That hai, các tinh tiết giảm nhẹ TNHS có giá tr lâm giảm bớt mức độ TINHS của người được áp dung các tinh tiết nay. Tình tiết giãm nhẹ TNHS có khả năng làm giảm hình phat trong giới hạn một khung hình phat hoặc trong những trưởng hợp đặc biệt, Tòa án có thể chuyển sang hình phạt khác nhe ‘hon, thậm chi miễn hình phạt, mién TNHS hoặc được Toa án áp dung án treo. Trường hop thông thưởng, người có tình tiết giảm nhẹ TNHS được giảm nhẹ hình phạt trong pham vi khung hình phạt dang được áp dụng đổi với người đó. Quyết định hình phạt trong trường hợp nay được HBXX cân nhắc trên cơ sở số lượng và mức đô giãm nhe của các tinh tiết mà người đó có.
Ví dụ: việc quyết định một hình phạt đưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng quy đính tại Điều 54 BLHS năm 2015. "Khí có ít nhất hai tỉnh tiết giãm nhe quy định tại khoản 1 Điểu 51 của Bộ luật nay”.