phần mở đầu, kết luận và phụ lục, cấu trúc đề tài kết cấu gồm ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức lãnh thổ du lịch Chƣơng 2: Các nhân tố ảnh hƣởng và thực trạng tổ chức lãnh thổ du lịch tỉnh Khánh Hòa Chƣơng 3: Định hƣớng và một số giải pháp tổ chức lãnh thổ du lịch tỉnh Khánh Hòa. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC LÃNH THỔ DU LỊCH 1. Quan niệm về tổ chức lãnh thổ du lịch Theo khoản 1 Điều 4 của Luật Du lịch Việt Nam (năm 2005) khái niệm du lịch đƣợc định nghĩa nhƣ sau: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con ngƣời ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dƣỡng trong một khoảng thời gian nhất định”[8]. Nhƣ vậy, du lịch là một hoạt động có nhiều đặc thù, gồm nhiều thành phần tham gia tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp.
Hoạt động du lịch vừa có đặc điểm của ngành kinh tế, vừa có đặc điểm của ngành văn hóa xã hội. Do đó, đối với việc nghiên cứu du lịch thì vấn đề tổ chức lãnh thổ du lịch là một trong những vấn đề đƣợc quan tâm hàng đầu. Có nhiều thuật ngữ khác nhau khi bàn về vấn đề tổ chức lãnh thổ. Có thể hiểu cách đơn giản rằng, tổ chức lãnh thổ là “nghệ thuật sử dụng lãnh thổ đúng đắn và có hiệu quả” (De Gaudesmas 1992)[14].
Tổ chức lãnh thổ (tổ chức không gian) là một nghệ thuật sắp xếp một cách trật tự trên không gian của một nƣớc và trên tinh thần nhìn về tƣơng lai, con ngƣời và các hoạt động của nó, các trang thiết bị và các phƣơng tiện giao thông, có tính đến các hạn chế của các điều kiện tự nhiên, kinh tế và nhân văn, kể các điều kiện chiến lƣợc. Các nhà địa lý coi tổ chức lãnh thổ là lĩnh vực mà địa lý học có thể phát huy tác dụng nhiều nhất để hoạch định chiến lƣợc phát triển kinh tế, xã hội của đất nƣớc. Đây chính là việc tìm kiếm một tỷ lệ và quan hệ hợp lý về phát triển kinh tế, xã hội giữa các ngành trong một vùng, giữa các vùng trong một quốc gia và giữa các quốc gia với nhau tạo nên một giá trị mới nhờ sự sắp xếp có trật tự và hài hòa giữa các đơn vị lãnh thổ khác nhau trong một tỉnh, một vùng hay một quốc gia để sử dụng hợp lý và có hiệu quả các nguồn lực bên trong và bên ngoài trong xu thế vừa hòa nhập, vừa cạnh tranh nhằm đẩy mạnh tăng cƣờng tăng trƣởng kinh tế, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, đảm bảo sự bền vững phát triển. Qua đó có thể thấy rằng, tổ chức lãnh thổ bao gồm hai hình thức chủ yếu là tổ chức lãnh thổ nền sản xuất và tổ chức lãnh thổ môi trƣờng sống của con ngƣời trong đó tổ chức lãnh thổ nền sản xuất giữ vai trò quyết định.
Dựa trên cơ sở tổng hợp tài liệu về tổ chức lãnh thổ xã hội, tôi đƣa ra sơ đồ sau: 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TỔ CHỨC LÃNH THỔ XÃ HỘI TỔ CHỨC LÃNH THỔ TỔ CHỨC LÃNH THỔ NỀN SẢN XUẤT XÃ HỘI MÔI TRƢỜNG SỐNG CÔNG NÔNG DỊCH VỤ - ………. NÔNG THÔN THÀNH THỊ NGHIỆP NGHIỆP DU LỊCH ……….1 Vị trí tổ chức lãnh thổ du lịch trong tổ chức lãnh thổ xã hội Tổ chức lãnh thổ du lịch là một hình thức tổ chức sản xuất xã hội theo lãnh thổ. Do đó, tổ chức lãnh thổ du lịch giải quyết đồng thời hai nhiệm vụ chính là kinh tế và xã hội. Để khai thác có hiệu quả ngành kinh tế du lịch, tổ chức lãnh thổ du lịch phải hợp lý, chặt chẽ và khoa học vì tổ chức lãnh thổ du lịch chính là sự phân hóa không gian du lịch dựa trên các điều kiện cần thiết để phát triển du lịch cùng với các mối liên hệ với điều kiện phát sinh của ngành với các ngành khác, với các đơn vị lãnh thổ khác và hơn nữa là các mối liên hệ với các nƣớc trong khu vực, châu lục và trên thế giới.
Nhƣ vậy, có thể nói một cách đơn giản nhất tổ chức lãnh thổ du lịch đƣợc hiểu là một hệ thống liên kết không gian của các đối tƣợng du lịch và các cơ sở phục vụ có liên quan dựa trên việc sử dụng tối ƣu các nguồn tài nguyên du lịch (tài nguyên tự nhiên, tài nguyên nhân văn), kết cấu hạ tầng và các nhân tố khác nhằm đạt hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trƣờng cao nhất. Tầm quan trọng của tổ chức lãnh thổ du lịch - Việc nghiên cứu tổ chức lãnh thổ du lịch và xây dựng các hình thức tổ chức theo không gian hợp lý giúp cho các hoạt động du lịch có điều kiện để sử dụng hợp lý và khai thác có hiệu quả các nguồn lực vốn của cả nƣớc nói chung và từng địa 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phƣơng nói riêng. Vấn đề hình thành các hình thức tổ chức lãnh thổ du lịch phù hợp chính là chìa khóa để sử dụng hợp lý và hiệu quả hơn các nguồn du lịch, đặc biệt tài nguyên du lịch đƣợc coi là điều kiện cần thiết để phát triển du lịch, nói cách khác du lịch là một trong những ngành có định hƣớng rõ rệt về tài nguyên, nếu không có tài nguyên du lịch thì không thể có hoạt động du lịch và cũng không thể tổ chức lãnh thổ du lịch đƣợc. - Nghiên cứu tổ chức lãnh thổ du lịch còn tạo điều kiện đẩy mạnh chuyên môn hóa du lịch.
Với sự phát triển của nền sản xuất xã hội và các quy luật khác trong các hình thức hình thái kinh tế xã hội khác, liên quan đến trình độ phát triển của lực lƣợng sản xuất. Khi nền sản xuất đã phát triển, nhu cầu du lịch ngày càng cao thì sự chuyên môn hóa du lịch ngày càng sâu sắc. Thông thƣờng, đối với ngành du lịch có bốn hƣớng chuyên môn hóa sau: + Chuyên môn hóa theo loại hình dịch vụ, + Chuyên môn hóa theo loại hình du lịch, + Chuyên môn hóa theo giai đoạn của quá trình du lịch, + Chuyên môn hóa theo các công đoạn sản xuất dịch vụ du lịch. - Nghiên cứu tổ chức lãnh thổ du lịch nói chung và vạch ra các tuyến, điểm du lịch trên một vị lãnh thổ nói riêng còn góp phần quan trọng tạo ra những sản phẩm du lịch đặc đơn sắc có khả năng thu hút khách du lịch, làm tăng khả năng cạnh tranh.
Sản phẩm du lịch đƣợc coi là nhân tố quan trọng hàng đầu đối với việc hấp dẫn du khách. Vì sản phẩm du lịch là sự kết hợp của những dịch vụ và phƣơng tiện vật chất cơ sở khai thác tiềm năng du lịch nhằm cung cấp cho du khách một khoảng thời gian thú vị, một kinh nghiệm trọn vẹn và sự hài lòng. Những sản phẩm du lịch độc đáo, chất lƣợng càng cao, sự lôi cuốn du khách càng mạnh. Vấn đề ở đây đặt ra là cần phải khai thác các tài nguyên du lịch nhƣ thế nào để có đƣợc những sản phẩm du lịch đáp ứng yêu cầu về số lƣợng, chất lƣợng làm hài lòng du khách.
Tài nguyên vẫn mãi ở dạng tiềm năng nếu không có sự tổ chức lãnh thổ du lịch và việc xây dựng các tuyến, điểm du lịch là một trong những biện pháp hàng đầu tạo ra và khai thác có hiệu quả các sản phẩm du lịch đặc trƣng trên lãnh thổ đó. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Trong việc nghiên cứu du lịch, tổ chức lãnh thổ du lịch là một trong những vấn đề đƣợc quan tầm hàng đầu bởi vì không thể tổ chức và quản lý có hiệu quả nếu nhƣ không đƣợc xem xét kỹ lƣỡng khía cạnh không gian (lãnh thổ) của nó. Nếu nhƣ sự tiến triển của tầm quan trọng về kinh tế và xã hội của du lịch đã trở thành một điều thực tế trên thế giới thì có nhiều ngƣời còn chƣa hiểu hết đƣợc mối liên hệ về mặt tổng thể của hoạt động du lịch đối với môi trƣờng và khung cảnh tổ chức của không gian, điều này giải thích việc gần đây công tác du lịch mới đƣợc thừa nhận trong việc tổ chức lãnh thổ. Trên quan điểm đó, trong việc tổ chức và xúc tiến du lịch hiện nay của đa số nhà nƣớc không chỉ chú trọng vào mục tiêu kinh tế mà còn đảm bảo việc đạt đƣợc các mục tiêu khác nhƣ văn hóa, giáo dục, xã hội, chính trị, quan hệ giữa môi trƣờng và con ngƣời… Chính những sự nhận định này đã làm cho việc tổ chức lãnh thổ du lịch trên địa bàn lãnh thổ càng trở nên cần thiết và mang tính hệ thống hơn.
Cần nhận biết rằng nếu xem xét theo khía cạnh thời gian, thì hoạt động du lịch tùy thuộc vào các kỳ nghỉ hay mùa vụ, còn ở khía cạnh không gian thì nó lệ thuộc vào khoảng cách của các điểm du lịch nằm trên phạm vi lãnh thổ, do đó việc bố trí sao cho những chuyến du lịch đƣợc dễ dàng còn tùy thuộc rất nhiều vào cách làm sao cho đƣờng sá thuận lợi, các phƣơng tiện đi lại đảm bảo tiện nghi tối thiểu, sự bố trí sẵn có của các cơ sở ăn ở và nghỉ ngơi… tất cả những yêu cầu này chỉ đƣợc đáp ứng khi vấn đề tổ chức lãnh thổ du lịch đƣợc thực hiện một cách đồng bộ và có hiệu quả. Những tác động đến công tác tổ chức lãnh thổ du lịch Về phƣơng diện lãnh thổ, du lịch cũng có những tác động ngƣợc lại, đặc biệt đối với những vùng xa xôi, nền kinh tế chậm phát triển, không thể quy hoạch cho sự phát triển các ngành kinh tế khác thì việc tổ chức thực hiện các biện pháp thu hút khách sẽ có tác dụng cải thiện đời sống nhân dân và phát triển kinh tế địa phƣơng. Ở mức độ rộng hơn, có thể xem tổ chức lãnh thổ du lịch nhƣ là một bộ phận của tổ chức lãnh thổ xã hội, bao trùm tất cả những vấn đề liên quan tới việc phân bố lực lƣợng sản xuất, địa bàn cƣ trú và hoạt động của con ngƣời, mối quan hệ tự nhiên, xã hội, các vấn đề chính trị, kinh tế, văn hóa, sinh thái.