Chương I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1 Sự cần thiết và ý nghĩa của tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định KQBH trong doanh nghiệp thương mại.1 Khái niệm, ý nghĩa, yêu cầu quản lý bán hàng và xác định KQBH trong doanh nghiệp thương mại.1 Khái niệm Bán hàng (tiêu thụ hàng hóa) là giai đoạn cuối cùng của quá trình tuần hoàn vốn trong doanh nghiệp, là quá trình thực hiện mặt giá trị của hàng hóa. Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu về thành phẩm, hàng hóa, dịch vụ gắn với phần lớn lợi ích và rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khác hàng thanh toan hoặc chấp nhận thanh toán. Ngoài bán hàng ra bên ngoài, doanh nghiệp cũng có thể phát sinh các nghiệp vụ bán hàng nội bộ doanh nghiệp theo yêu cầu phân cấp quản lý và tiêu dùng nội bộ. Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: kết quả cảu hoạt động kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác.
Đối với doanh nghiệp thương mại, kết quả hoạt động kinh doanh chủ yếu là kết quả của hoạt động bán hàng. Nó là nguồn lợi chủ yếu, chính là phần chênh lệch giữa doanh thu thuần với giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho hàng đã bán trong kỳ. Trong đó, doanh thu thuần là chênh lệch giữa doanh thu bán hàng với các khoản giảm trừ doanh thu: các khoản SV: Phạm Thị Ánh Tuyến 8 CQ46/21.15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài Chính Khoa: Kế toán Doanh nghiệp giảm giá hàng bán, chiết khấu thương mại, doanh thu hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp.2 ý nghĩa Mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp đa dạng như: Lợi nhuận, doanh thu, mở rộng thị trường tiêu thụ, tăng thị phần trên thị trường và mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận luôn được đặt lên hàng đầu. Trong doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng, bán hàng là xác định kết quả bán hàng có ý nghĩa quan trọng.
Nó là cơ sở để xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp là cao hay thấp, lãi hay lỗ. Ngược lại, thông qua các thông tin từ xác định kết quả, báo cáo kết quả mà nhà quản lý có thể hoạch định chiến lược về bán hàng hiệu quả hơn. Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động thương mại bao trùm tất cả các lĩnh vực. Các doanh nghiệp nói chung, nhất là các doanh nghiệp thương mại phải thông qua thị trường - là môi trường để trao đổi hàng hóa giữa người mua và người bán, đưa hàng hóa tự người sản xuất tới người tiêu dùng.
Với các doanh nghiệp thương mại, ta đặc biệt chú trọng tới công tác bán hàng, bởi đây là hoạt động chính tạo ra lợi nhuận của doanh nghiệp. Việc cung cấp sản phẩm, hàng hóa kịp thời, đúng hạn, đúng quy cách, phẩm chất, đủ số lượng theo yêu cầu của bạn hàng sẽ giúp doanh nghiệp hoàn thành tốt kế hoạch tiêu thụ hàng hóa, từ đó tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp và tăng uy tín trên thị trường với các đối tác kinh doanh. Thực hiện tốt việc tiêu thụ hàng hóa không chỉ có ý nghĩa đối với doanh nghiệp mà nó còn ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Điều này sẽ tạo cơ sở cho sự cân đối giữa cung và cầu, giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa tiền và hàng, đồng thời tạo sự cân đối sản xuất trong từng ngành và liên ngành.
Nói chung, thực hiện tốt việc tiêu thụ hàng hóa là vấn đề có ý nghĩa SV: Phạm Thị Ánh Tuyến 9 CQ46/21.15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài Chính Khoa: Kế toán Doanh nghiệp sống còn, quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp và đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế quốc dân. Thực hiện tốt công tác tiêu thụ hàng hóa sẽ góp phần đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn, tiết kiệm chi phí: chi phí bán hàng, chi phí bảo quản, chi phí kho bãi, chi phí quản lý,… góp phần làm tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp.3 Yêu cầu quản lý Quản lý quá trình bán hàng và kết quả bán hàng là một yêu cầu thực tế, nó xuất phát từ mục tiêu của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp quản lý tốt khâu bán hàng thì mới đảm bảo được chỉ tiêu hoàn thành kế hoạch tiêu thụ và đánh giá chính xác hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đó. Do vậy vấn đề đặt ra cho mỗi doanh nghiệp là: - Quản lý kế hoạch và tình hình thực hiện kế hoạch tiêu thụ đối với từng thời kỳ, từng khách hàng, từng hoạt động kinh tế.
SV: Phạm Thị Ánh Tuyến 10 CQ46/21.15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài Chính Khoa: Kế toán Doanh nghiệp - Quản lý chất lượng, cải tiến mẫu mã và xây dựng thương hiệu sản phẩm là mục tiêu cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. - Quản lý theo dõi từng phương thức bán hàng, từng khách hàng, tình hình thanh toán của khách hàng, yêu cầu thanh toán đúng hình thức, đúng hạn để tránh hiện tượng mất mát, thất thoát, ứ đọng vốn. Doanh nghiệp phải lựa chọn hình thức tiêu thụ sản phẩm đối với từng đơn vị, từng thị trường, từng khách hàng nhằm thúc đẩy nhanh quá trình tiêu thụ đồng thời phải tiến hành thăm dò, nghiên cứu thị trường, mở rộng quan hệ buôn bán trong và ngoài nước. - Quản lý chặt chẽ vốn của thành phẩm đem tiêu thụ, giám sát chặt chẽ các khoản chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý của các số liệu, đồng thời phân bổ cho hàng tiêu thụ, đảm bảo cho việc xác định tiêu thụ được chính xác, hợp lý.
- Đối với việc hạch toán tiêu thụ phải tổ chức chặt chẽ, khoa học đảm bảo việc xác định kết quả cuối cùng của quá trình tiêu thụ, phản ánh và giám đốc tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước đầy đủ, kịp thời.2 Vai trò, nhiêm vụ Nhìn trên phạm vi Doanh nghiệp tiêu thụ thành phẩm hay bán hàng là nhân tố quyết định đến sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Tiêu thụ thể hiện sức cạnh tranh và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Nó là cơ sở để đánh giá trình độ tổ chức quản lý hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Mặt khác nó cũng gián tiếp phản ánh trình độ tổ chức các khâu cung ứng, sản xuất cũng như công tác dự trữ.
Bảo quản thành phẩm. SV: Phạm Thị Ánh Tuyến 11 CQ46/21.15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài Chính Khoa: Kế toán Doanh nghiệp Trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế, bán hàng có một vai trò đặc biệt , nó vừa là điều kiện để tiến hành tái sản xuất xã hội vừa là cầu nối giữa nhà sản xuất với người tiêu dùng, phản ánh sự gặp nhau giữa cung và cầu về hàng hoá, qua đó định hướng cho sản xuất, tiêu dùng và khả năng thanh toán. Với một doanh nghiệp việc tăng nhanh quá trình bán hàng tức là tăng vòng quay của vốn, tiết kiệm vốn và trực tiếp làm tăng lợi nhuận của doanh nghiệp. Từ đó sẽ nâng cao đời sống, thu nhập cho cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với nhà nước.
Trong doanh nghiệp kế toán là công cụ quan trọng để quản lý sản xuất và tiêu thụ, thông qua số liệu của kế toán nói chung, kế toán bán hàng và kết quả bán hàng nói riêng giúp cho doanh nghiệp và cấp có thẩm quyền đánh giá được mức độ hoàn thành của doanh nghiệp về sản xuất, giá thành, tiêu thụ và lợi nhuận. Để thực sự là công cụ cho quá trình quản lý, kế toán bán hàng và kết quả bán hàng phải thực hiện tốt, đầy đủ các nhiệm vụ sau: - Tổ chức theo dõi, phản ánh chính xác, đầy đủ, kịp thời giám sát chặt chẽ tình hình hiện có và sự biến động của từng loại sản phẩm. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp. - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước.
- Cung cấp thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng , xác định và phân phối kết quả. Nhiệm vụ kế toán bán hàng và kết quả bán hàng phải luôn gắn liền với nhau. SV: Phạm Thị Ánh Tuyến 12 CQ46/21.15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài Chính Khoa: Kế toán Doanh nghiệp 1.2 Lý luận cơ bản về bán hàng và xác định KQBH trong doanh nghiệp thương mại.1 Các phương thức bán hàng. Phương thức bán hàng có ảnh hưởng trực tiếp đối với việc sử dụng các tài khoản kế toán phản ánh tình hình xuất kho thành phẩm, hàng hoá.
Đồng thời có tính quyết định đối với việc xác định thời điểm bán hàng hình thành doanh thu bán hàng, tiết kiệm chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp để tăng lợi nhuận. Hiện nay các doanh nghiệp thường vận dụng các phương thức bán hàng dưới đây: * Phương thức bán buôn: Bán buôn là việc bán sản phẩm của doanh nghiệp cho các doanh nghiệp khác, các cửa hàng, đại lý.Với số lượng lớn để các đơn vị tiếp tục bán cho các tổ chức khác hay phục vụ cho việc khác nhằm đáp ứng nhu cầu kinh tế. Có 2 phương thức bán buôn. - Bán buôn qua kho: Là hàng hóa được xuất ra từ kho bảo quản của doanh nghiệp.
- Bán buôn không qua kho: Là hình thức mà các doanh nghiệp thương mại sau khi tiến hành mua hàng hóa không đưa về nhập kho mà chuyển thẳng đến cho bên mua. * Phương thức bán lẻ: Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cá nhân và bộ phận nhu cầu kinh tế tập thể. Số lần tiêu thụ của mỗi lần bán thường nhỏ, có nhiều phương thức bán lẻ: - Bán hàng theo phương thức giao hàng trực tiếp: Theo phương thức này, bên khách hàng uỷ quyền cho cán bộ nghiệp vụ đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp bán hoặc giao nhận hàng tay ba( các doanh nghiêp thương mại mua bán thẳng). Người nhận hàng sau khi ký vào chứng từ bán hàng của SV: Phạm Thị Ánh Tuyến 13 CQ46/21.