Lời mở đầu Cuối năm 2015, hiệp định TPP đƣợc kí kết thành công, cũng nhƣ sự hình thành của cộng đồng kinh tế chung ASEAN, đã mở ra vô vàn cơ hội cũng nhƣ đem đến không ít những thách thức với các doanh nghiệp trong nƣớc, trong đó các doanh nghiệp xây dựng cơ bản. Các doanh nghiệp xây dựng cơ bản cũng nhƣ bất kỳ một doanh nghiệp sản xuất nào, muốn tồn tại và phát triển trong nền kinh tế thị trƣờng hiện nay phải không ngừng tự hoàn thiện. Sản phẩm xây dựng là một loại sản phẩm đặc biệt, giá bán đƣợc xác định trƣớc giá thành vì vậy vấn đề đặt ra đối với các nhà quản trị doanh nghiệp là làm thế nào để giảm tối thiểu chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm mà vẫn đảm bảo chất lƣợng công trình, đảm bảo đúng tiến độ thi công. Để đạt đƣợc mục tiêu trên, các doanh nghiệp xây dựng phải quản lý chặt chẽ chi phi sản xuất, tuy nhiên việc giảm chi phí không đơn giản là cắt giảm chi phí một cách đơn thuần, bất chấp chất lƣợng công trình có bị ảnh hƣởng hay không, có đảm bảo tiến độ thi công hay không mà doanh nghiệp phải sử dụng những biện pháp hợp lý để giảm chi phí sản xuất mà chất lƣợng công trình và tiến độ thi công đƣợc đảm bảo.
Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đƣợc coi là khâu trung tâm xuyên suốt trong công tác hạch toán kế toán của doanh nghiệp xây dựng, giúp doanh nghiệp quản lý chặt chẽ các chi phí sản xuất từ lúc bắt đầu thi công đến khi bàn giao công trình. Cũng nhƣ các doanh nghiệp xây dựng khác, công ty cổ phần xây dựng và thƣơng mại Hoàng Liên Sơn không ngừng đổi mới, hoàn thiện bộ máy tổ chức nói chung và công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm nói riêng. Qua quá trình thực tập tại công ty, tuy thời gian không dài nhƣng đƣợc sự giúp đỡ nhiệt tình của Th.S Lê Thanh Bằng - Giảng viên Khoa kế toán kiểm toán Học viện Ngân hàng và các anh chị ở phòng Tài chính - Kế toán của công ty, em đã đƣợc tiếp cận thực tế với công tác kế toán. Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là vấn đề nổi bật đƣợc các nhà quản lý công ty quan tâm.
Do đó em chọn đề tài “Tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần Xây dựng và Thƣơng Mại Hoàng Liên Phạm Thu Hƣơng 1 K15KTDND Khoa Kế toán – Kiểm toán GVHD: Ths. Lê Thanh Bằng Sơn” làm đề tài cho khóa luận tốt nghiệp để nghiên cứu và củng cố kiến thức kế toán của bản thân. Cụ thể, khóa luận tốt nghiệp của em gồm ba chƣơng: Chƣơng 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Ở DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG CƠ BẢN. Chƣơng 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY DỰNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG VÀ THƢƠNG MẠI HOÀNG LIÊN SƠN Chƣơng 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN XUẤT TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG VÀ THƢƠNG MẠI HOÀNG LIÊN SƠN.
Với sự cố gắng của bản thân, sự giúp đỡ nhiệt tình của các anh chị phòng Tài chính - Kế toán và sự chỉ bảo tận tình của giảng viên hƣớng dẫn, em đã nắm đƣợc phần nào tình hình thực tế công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty. Tuy nhiên do trình độ hiểu biết còn hạn chế nên khóa luận tốt nghiệp của em không tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận đƣợc sự đóng góp ý kiến để bài viết của em đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Phạm Thu Hƣơng 2 K15KTDND Khoa Kế toán – Kiểm toán GVHD: Ths.
Lê Thanh Bằng Chƣơng I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Ở DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG CƠ BẢN. ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÀNH XÂY DỰNG CƠ BẢN, CỦA SẢN PHẨM XÂY DỰNG So với các ngành khác, xây dựng cơ bản có những đặc điểm kinh tế kĩ thuật đặc trƣng, thể hiện rõ nét ở sản phẩm xây dựng và quá trình tạo ra sản phẩm của ngành. Sản phẩm xây dựng có thể hiểu theo hai loại sau: + Sản phẩm xây dựng là những công trình, hạng mục công trình xây dựng hoàn thành toàn bộ có thể bàn giao đƣa vào sử dụng. + Sản phẩm xây dựng là khối lƣợng xây dựng lắp đặt tại điểm dừng kinh tế kỹ thuật, đƣợc nghiệm thu và thanh toán.
Nhƣ vậy sản phẩm xây dựng là sản phẩm của công nghệ xây lắp, nó đƣợc gắn liền với một địa điểm nhất định và đƣợc tạo ra bởi vật liệu xây dựng, máy móc thiết bị thi công và lao động. Đặc điểm của sản phẩm xây dựng là có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, thời gian sử dụng lâu dài, có giá trị lớn. Nó mang tính cố định, nơi sản xuất sản phẩm cũng là nơi tiêu thụ. Sản phẩm xây dựng mang tính tổng hợp về mặt kinh tế, chính trị, kỹ thuật nghệ thuật.Nó rất đa dạng nhƣng mang tính độc lập, mỗi công trình đƣợc xây dựng theo một thiết kế kỹ thuật riêng, tại một địa điểm riêng và vào một thời gian nhất định.
Đồng thời sản phẩm xây dựng đƣợc định giá và xác định là tiêu thụ trƣớc khi tiến hành thi công nên việc tính toán giá thành trƣớc khi thi công sẽ quyết định giá dự thầu. Nếu quản lí tốt chi phí thì doanh nghiệp có thể giảm chi phí, tăng lợi nhuận. Quá trình thi công chủ yếu diễn ra ngoài trời nên chịu nhiều ảnh hƣởng của yếu tố thiên nhiên. Quá trình thi công cũng thƣờng kéo dài và chia nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn thi công lại gồm nhiều công việc khác nhau nhƣ chuẩn bị thi công, thi công móng, thi công tƣờng, … các công việc này chủ yếu diễn ra ngoài trời, do đó Phạm Thu Hƣơng 3 K15KTDND Khoa Kế toán – Kiểm toán GVHD: Ths.
Lê Thanh Bằng quy trình và điều kiện thi công mang tính bất ổn, nó luôn biến động theo địa điểm xây dựng và theo từng giai đoạn thi công của công trình. Đồng thời các công trình phân bố tản mạn ở nhiều nơi, trên nhiều vùng lãnh thổ nên tồn tại khoảng cách giữa nơi phát sinh chi phí với nơi hạch toán chi phí gây khó khăn cho công tác kế toán. Vì vậy phải lập dự toán trƣớc khi thi công và quá trình thi công phải so sánh với dự toán, lấy dự toán làm thƣớc đo. Do ngành xây dựng cơ bản và sản phẩm xây dựng có những đặc trƣng về kinh tế, kỹ thuật nhƣ vậy ảnh hƣởng đáng kể tới công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây dựng, đòi hòi phải có phƣơng án thiết kế thi công cho từng công trình, tiến hành hạch toán chi phí cho từng công trình và tính giá thành công trình một cách dễ dàng.
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY DỰNG 1. Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất 1. Khái niệm về chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng Chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây dựng phát sinh từ hoạt động xây dựng, là biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí khác mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong quá trình sản xuất thi công trong thời kỳ nhất định. Ngoài ra, chi phí sản xuất còn bao gồm một số khoản mà thực chất là một phần giá trị mới sáng tạo ra (ví dụ các khoản trích theo lƣơng nhƣ BHXH, BHYT, KPCĐ; các loại thuế không đƣợc hoàn trả nhƣ thuế GTGT không đƣợc khấu trừ, thuế tài nguyên, thuế sử dụng đất nông nghiệp …).
Phân loại chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng Trong xây dựng cơ bản, việc quản lý các chi phí không chỉ dựa vào các số liệu tổng hợp về chi phí sản xuất mà còn căn cứ vào số liệu cụ thể của từng loại chi phí theo từng công trình, hạng mục công trình trong từng thời điểm nhất định. Do vậy cần phải phân loại chi phí sản xuất phục vụ cho công tác quản lý, hạch toán chi phí sản xuất ở các doanh nghiệp xây dựng. Phạm Thu Hƣơng 4 K15KTDND Khoa Kế toán – Kiểm toán GVHD: Ths. Lê Thanh Bằng Tùy theo yêu cầu quản lý, đối tƣợng cung cấp thông tin và góc độ xem xét chi phí mà chi phí sản xuất đƣợc phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau.
Thông thƣờng trong các doanh nghiệp xây dựng, chi phí sản xuất đƣợc phân loại theo hai tiêu thức: Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí và phân loại chi phí sản xuất theo mục đích công dụng của chi phí. a- Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí * Đặc điểm chủ yếu của cách phân loại này là: dựa vào tính chất kinh tế hoặc nội dung kinh tế hoặc hình thái nguyên thủy ban đầu của chi phí trong kỳ để sắp xếp các chi phí có cùng nội dung kinh tế thành một loại, không cần phân biệt chi phí đó phát sinh ở đâu và nơi nào chịu chi phí. * Nội dung cách phân loại: toàn bộ chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây lắp đƣợc chia thành 5 yếu tố chi phí: - Chi phí nguyên vật liệu: gồm toàn bộ các hao phí về các loại vật liệu chính, vật liệu phu, nhiêu liệu, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ dùng cho quá trình thi công, quản lý tổ đội xây lắp trong kỳ. Chú ý, yếu tố này phải loại trừ giá trị vật liệu dùng không hết nhập kho, phế liệu thu hồi và các thiết bị do chủ đầu tƣ bàn giao.