CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TẠI DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT VÀ THƯƠNG MẠI 1. SỰ CẦN THIẾT TỔ CHỨC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG 1. Quá trình bán hàng, kết quả bán hàng 1. Quá trình bán hàng Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá gắn với phần lớn lợi Ých hoặc rủi ro cho khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của sản xuất - kinh doanh. Đây là quá trình chuyển hoá vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hoá sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán giúp cho doanh nghiệp thu hồi vốn để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh tiếp theo. Kết quả bán hàng Kết quả bán hàng là phần thu nhập còn lại từ việc bán hàng sau khi trừ đi tất cả các khoản chi phí. Xác định kết quả bán hàng là phương pháp tính số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng thuần với các khoản chi phí bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh phát sinh trong một kỳ nhất định.
Nếu doanh thu bán hàng thuần lớn hơn các chi phí bỏ ra thì kết quả bán hàng lãi. Ngược lại, nếu doanh thu bán hàng thuần nhỏ hơn các chi phí đã bỏ ra thì kết quả kinh doanh lỗ. Ý nghĩa, vai trò của quá trình bán hàng và kết quả bán hàng Tiêu thụ là một quá trình lao động nghiệp vụ kỹ thuật phức tạp của các doanh nghiệp, nhằm thoả mãn nhu cầu tiêu dùng của xã hội cũng như sự tồn tại của doanh nghiệp. Chỉ có thông qua tiêu thụ thì tính hữu Ých của hàng hoá mới được thực SV: Dương Thị Hòa 6 Líp: LC13.21 Chuyên đề cuối khoá Học viện tài chính hiện, được xác định về giá trị và thoả mãn nhu cầu của người tiêu dùng.
Đồng thời tiêu thụ cũng là công tác xã hội, chính trị, nó biểu hiện quan hệ giữa hàng và tiền, giữa người mua và người bán. Việc thúc đẩy tiêu thụ hàng hoá ở doanh nghiệp là cơ sở, điều kiện, tiền đề để thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ hàng hoá ở các đơn vị kinh tế khác trong nền kinh tế quốc dân. Ngoài ra tiêu thụ còn góp phần điều hoà giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa khả năng và nhu cầu, giữa hàng và tiền. là điều kiện đảm bảo sự phát triển cân đối trong từng ngành, từng khu vực cũng như trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Trong điều kiện kinh tế cơ chế mở, hàng hoá bán ra như hiện nay, doanh nghiệp nào tạo được uy tín với khách hàng, doanh nghiệp đó sẽ bán được hàng và bán với số lượng lớn, sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển. Ngược lại, doanh nghiệp sẽ có nguy cơ đi đến phá sản, thất bại trong kinh doanh. Mét doanh nghiệp được coi là kinh doanh có hiệu quả khi và chỉ khi toàn bộ chi phí bỏ ra trong quá trình sản xuất, kinh doanh đều được bù đắp bằng doanh thu. Yêu cầu quản lý quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng Quản lý quá trình bán hàng và kết quả bán hàng là một yêu cầu thực tế, nó xuất phát từ mục tiêu của doanh nghiệp.
Nếu doanh nghiệp quản lý tốt khâu bán hàng thì mới đảm bảo được hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch tiêu thụ và đánh giá chính xác hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đó. Do vậy vấn đề cần đặt ra cho mỗi doanh nghiệp là: + Phải tổ chức quản lý đến từng mặt hàng từ khâu nghiên cứu thị trường, mua hàng, bảo quản dự trữ và khâu bán hàng theo cả chỉ tiêu hiện vật và giá trị. + Quản lý chặt chẽ quá trình bán hàng với từng khách hàng theo từng phương thức bán hàng, hình thức thanh toán, đôn đốc khách hàng thanh toán tiền nhằm thu hồi đầy đủ và nhanh chóng tiền hàng. + Tính toán, xác định đúng đắn kết quả từng loại hoạt động và thực hiện nghiêm túc cơ chế phân phối lợi nhuận, thực hiện đầy các nghĩa vụ đối với nhà nước đầy đủ, kịp thời.
Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng SV: Dương Thị Hòa 7 Líp: LC13.21 Chuyên đề cuối khoá Học viện tài chính 1. Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Đối với doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng tổ chức tốt công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng có vai trò quan trọng, từng bước hạn chế được sự thất thoát hàng hóa, phát hiện được những hàng hoá chậm luân chuyển để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn. Các số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cung cấp giúp cho doanh nghiệp nắm bắt được mức độ hoàn chỉnh về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng từ đó tìm ra những thiếu sót mất cân đối giữa khâu mua- khâu dự trữ và khâu bán các mặt hàng của doanh nghiệp trên thị trường, biết được kết quả kinh doanh của doanh nghiệp để từ đó có quyết định đầu tư, cho vay vốn, hoặc có quan hệ làm ăn với doanh nghiệp. Nhiệm vô của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Kế toán Bán hàng và Xác định kết quả bán hàng cần thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau: ‐ Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại sản phẩm, hàng hoá theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng chủng loại và giá trị.
‐ Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động. ‐ Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập Báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả. LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG Do doanh nghiệp nơi em thực tập là loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ áp dụng chế độ kế toán theo quyết định số 48/2006/QĐ-BTC ban hành ngày 14/09/2006 nên em xin trình bày những lý luận cơ bản về quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp vừa và nhỏ như sau: SV: Dương Thị Hòa 8 Líp: LC13.21 Chuyên đề cuối khoá Học viện tài chính 1.
Các phương thức bán hàng Phương thức bán hàng có ảnh hưởng trực tiếp và mang tính quyết định đối với việc xác định thời điểm bán hàng, hình thành doanh thu và kết quả bán hàng. Có rất nhiều cách phân chia các loại hình bán hàng, có thể chia ra như sau: Phương thức bán hàng trực tiếp Theo phương thức này bên mua cử cán bộ nghiệp vụ trực tiếp đến mua hàng và nhận hàng trực tiếp tại kho của bên bán hay nói cách khác là bên bán giao hàng trực tiếp tại kho (hay trực tiếp tại các phân xưởng không qua kho) của doanh nghiệp cho bên mua, người nhận hàng sau khi ký vào chứng từ nhận hàng của doanh nghiệp thì hàng hoá được xác nhận là bán (hàng đã chuyển quyền sở hữu). Việc thanh toán tiền bán hàng theo hình thức này tuỳ thuộc vào hợp đồng kinh tế giữa hai bên, chứng từ bán hàng trong trường hợp này là hoá đơn kiêm phiếu xuất kho hoặc hoá đơn do bên bán lập. Theo phương thức này có các trường hợp bán hàng sau: - Bán buôn trực tiếp - Bán lẻ - Bán theo phương thức trả góp - Trường hợp hàng đổi hàng Phương thức gửi hàng đi bán Theo phương thức này định kỳ doanh nghiệp gửi hàng cho khách hàng trên cơ sở thoả thuận trong hợp đồng giữa hai bên và giao hàng tại địa điểm đã qui ước trong hợp đồng.
Khi xuất kho gửi đi hàng vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chỉ khi nào khách hàng trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì khi Êy quyền sở hữu hàng hoá đó mới được chuyển giao và được ghi nhận doanh thu bán hàng. Theo phương thức này có các trường hợp bán hàng sau: ‐ Bán buôn theo hình thức ký gửi hàng ‐ Bán hàng đại lý ký gửi 1. Các phương thức thanh toán Việc quản lý quá trình thanh toán đóng vai trò rất quan trọng trong hoạt động bán hàng, chỉ khi quản lý tốt các nghiệp vụ thanh toán doanh nghiệp mới tránh được các tổn thất về tiền hàng, giúp các doanh nghiệp không bị chiếm dụng vốn tạo điều SV: Dương Thị Hòa 9 Líp: LC13.21 Chuyên đề cuối khoá Học viện tài chính kiện tăng vòng quay vốn, giữ uy tín với khách hàng. Hiện nay các doanh nghiệp thương mại áp dụng một số phương thức thanh toán chủ yếu sau: Thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt Đây là hình thức thanh toán trực tiếp giữa người bán và người mua.
Khi đi mua hàng có thể bên mua sẽ nhận hàng rồi giao tiền ngay hoặc nhận nợ để sau đó tiến hành xuất quỹ tiền mặt thanh toán cho người bán. Thanh toán qua ngân hàng Trong phương thức thanh toán này ngân hàng sẽ đóng vai trò trung gian thực hiện việc chuyển tiền tài khoản của doanh nghiệp này sang tài khoản của doanh nghiệp khác, hoặc bù trừ lẫn nhau khi nhận được yêu cầu của các bên tham gia mua bán. Trong phạm vi này có những phương thức thanh toán sau đây: - Thanh toán bằng séc - Thanh toán bằng uỷ nhiệm thu - Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi - Thanh toán bù trừ 1. Kế toán doanh thu bán hàng ‐ Nội dung: Dùng để phản ánh doanh thu bán hàng thực tế của doanh nghiệp thực hiện trong một kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh.
Doanh thu bán hàng là giá trị của sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch vụ mà doanh nghiệp đã bán, đã cung cấp cho khách hàng (đã thực hiện). Giá trị của hàng bán được thoả thuận ghi trong hợp đồng kinh tế về mua bán và cung cấp sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ và đã được ghi trên hoá đơn bán hàng hoặc ghi trên các hoá đơn chứng từ khác có liên quan tới việc bán hàng hoặc là sự thoả thuận về giá bán giữa người mua và người bán.