CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Tổng quan về đổi mới phương pháp dạy học Cũng như các môn khoa học khác, Toán học thuộc về khoa học suy diễn. Toán học có tính trừu tượng hóa cao độ, đó là đặc trưng của toán học khiến cho toán học đi vào các lĩnh vực khác nhau của cuộc sống. Chính vì càng trừu tượng sẽ có nhiều khả năng ứng dụng cụ thể, do vậy toán học ngày càng xâm nhập vào những lĩnh vực hoạt động khác nhau của con người, tạo nên xu thế toán học hóa của nền khoa học kĩ thuật, nền công nghiệp hiện đại, làm cho toán học trở thành nữ hoàng của các ngành khoa học khác.
Toán học không chỉ cung cấp các con số, các công thức, các hình học mà nó còn cung cấp “phương pháp toán học” cho các ngành khoa học khác, thể hiện qua việc mô hình hóa các lớp đối tượng mà nó nghiên cứu. Trong thời gian vừa qua đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về các ứng dụng thực tế của Toán học từ các tạp chí, luận văn, luận án, sách như “Niềm vui toán học: Khám phá toán học quanh ta” của Theoni Pappas (2010); “Rèn luyện kỹ năng vận dụng bài toán thực tế dạng mở cho học sinh THCS trong dạy học Số học và Đại số” của Bùi Huy Ngọc (2001); “Con số trong đời sống quanh ta” của Trương Quang Đệ (2004) cùng một số các nội dung trong các giáo trình Phương pháp dạy học môn Toán (Phần đại cương) của Nguyễn Bá Kim, Vũ Dương Thụy (1997),. Từ đặc trưng của Toán học là tính ứng dụng vào nhiều lĩnh vực trong cuộc sống dẫn đến sự thay đổi về phương pháp giảng dạy trong giáo dục nói chung và môn Toán nói riêng. Qua đó những nhà giáo dục đã nghiên cứu về những phương pháp dạy học nhằm tìm ra những phương pháp thúc đẩy sự phát triển của giáo dục như “Những vấn đề cơ bản về chương trình và quá trình dạy học” của Nguyễn Hữu Châu (2005); “Đổi mới Phương pháp dạy học, chương 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trình và sách giáo khoa” của Trần Bá Hoành (2006); “Vận dụng lý luận vào thực tiễn dạy học môn Toán ở trường phổ thông” của Bùi Văn Nghị (2009);.
Phương pháp dạy học theo dự án 1. Các khái niệm về dự án và dự án học tập. Dự án Thuật ngữ dự án, tiếng Anh là Project, có gốc tiếng Latinh là “projicere”, có nghĩa là phác thảo, dự thảo, thiết kế. Theo Từ điển tiếng Việt, dự án là “bản dự thảo về một việc gì”.
Còn theo Đại từ điển tiếng Việt, thì dự án là “một dự thảo, một văn kiện quan trọng về luật pháp hay kế hoạch” Khái niệm dự án ngày nay được hiểu là một dự định, một kế hoạch, trong đó cần xác định rõ mục tiêu, thời gian, tài chính, nhân lực, vật lực và cần được thực hiện nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra. Dự án được thực hiện trong những điều kiện xác định, có tính tổng thể và tính phức hợp. Khái niệm dự án sử dụng trong nghiên cứu khoa học, quản lý kinh tế, quản lý xâydựng.là dự án trong thực tiễn. Trong quản lý, dự án được định nghĩa: “Là một chuỗi các hoạt động liên kết được tạo ra nhằm đạt được kết quả nhất định trong phạm vi ngân sách và thời gian xác định”.
Khái niệm dự án được sử dụng trong dạy học gọi là dự án học tập. Dự án học tậpvà dự án trong thực tiễn có những sự tương đồng và khác nhau. Dự án học tập là một nhiệm vụ học tập trong DHTDA, trong đó mục tiêu của dự án là mục tiêu của dạy học.[8][12] VD: sản phẩm là mục tiêu của dự án trong thực tiễn. Còn đối với dự án học tập, SP chỉ là phương tiện để đạt được mục tiêu dạy học, b) Quy mô của dự án học tập nhỏ hơn DA trong thực tiễn, c) Dự án học tập phải do người học thực hiện.
Còn dự án trong thực tiễn có thể uỷ nhiệm cho nhiều người khác thực hiện.Vì vậy khi thiết kế một DA học tập, vừa phải dựa vào đặc điểm và tiến trình của một DA nói chung, vừa phải dựa vào các quan điểm của lí luận dạy học. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Dự án học tập Học tập dựa trên dự án cho toán học liên quan đến việc giới thiệu các vấn đề thách thức khiến cho sự sáng tạo của họ trôi chảy. Học tập dựa trên dự án có thể là hướng dẫn xác thực ở mức tốt nhất, nơi học sinh được phép trải nghiệm các vấn đề thực tế trong cuộc sống, sử dụng phương pháp độc đáo của riêng mình.
Trong học tập dựa trên dự án, học sinh sẽ: thu thập thông tin về vấn đề, quyết định cách tiếp cận tìm giải pháp, quyết định các loại hoạt động sẽ tham gia, phân tích thông tin, chia nó thành từng mảnh, kết hợp thông tin theo những cách mới - tạo thông tin mới, quyết định sử dụng kiến thức thu được trong bài toán,áp dụng kiến thức liên ngành cho vấn đề (ví dụ: sử dụng kiến thức khoa học và nghiên cứu xã hội để giúp giải quyết vấn đề toán học), tạo ra thứ gì đó cho thấy cách họ áp dụng kiến thức và những gì họ đã học được, truyền đạt kết quả của họ một cách hiệu quả. Một trong những phàn nàn phổ biến nhất trong lớp học toán là 'Tôi sẽ sử dụng cái này ở đâu?' Học sinh thường không thể thấy mối liên hệ giữa những gì họ đang học và bất cứ điều gì quan trọng với họ - và chính xác đó là kết nối đó là cốt lõi của việc giảng dạy hiệu quả. Khi tâm trí của học sinh có thể tạo ra mối liên hệ giữa một bài tập học tập và một điều thú vị và quan trọng đối với họ, thì họ sẽ tham gia, trở thành những người tham gia tích cực, quan tâm đến quá trình học tập. Một lợi thế lớn của học tập dựa trên dự án nói chung và toán học dựa trên dự án, nói riêng, là các học sinh sở hữu dự án.
Họ cảm thấy rằng đó là của họ, phản ánh con người họ và là minh chứng cho thành công và thành tích của chính họ. Khi các học sinh tự hào trưng bày chiếc xe mà họ chế tạo, cho thấy cách tính toán của chính họ đã làm được, thì tất cả các bên liên quan giáo dục, giảng viên, nhân viên, phụ huynh và các học sinh khác đều biết rằng các học sinh này hiện đang đầu tư vào quá trình học tập. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khi một kết nối đa diện hiệu quả được tạo ra trong tâm trí của học sinh, một kết nối gắn kết nhiều cảm xúc, ký ức, điểm phấn khích, điểm hiểu biết và lĩnh vực kiến thức với nhau, các khả năng về ghi nhớ, hiểu, áp dụng, phân tích, đánh giá và tạo ra đều được tăng cường. Các cơ hội được cung cấp bởi học tập dựa trên dự án trong toán học không giới hạn trong một lĩnh vực nhất định của học sinh.
Bạn có thể tạo và hướng dẫn các dự án cho những người khuyết tật, những người có quà tặng đặc biệt, những người có phong cách học tập không phù hợp với những người khác, những người có loại trí thông minh rất đặc biệt và bất kỳ sự kết hợp nào của học sinh có thể xuất hiện trong lớp học của bạn. Về cơ bản, toán học dựa trên dự án, hay thường được gọi là toán học dựa trên vấn đề, liên quan đến việc tạo ra một tình huống thực tế (hoặc một tình huống lịch sử hoặc tưởng tượng mô phỏng một tình huống có thể có trong đời thực) sẽ minh họa các nguyên tắc toán học nhất định. Vấn đề ban đầu có thể được chỉ định, hoặc các học sinh có thể được mời để đưa ra một trong những vấn đề của riêng họ. Giáo viên đóng vai trò là người quản lý, người giám sát và cố vấn trong quá trình, nhưng không dẫn dắt nó.
Các học sinh chịu trách nhiệm cho sự thành công của chính họ và được xếp loại về độ chính xác, sáng tạo, sáng tạo, chuyên nghiệp. Phương pháp học tập dựa trên dự án đã xuất hiện do sự phát triển trong lý thuyết học tập trong nhiều năm qua. Nghiên cứu về khoa học thần kinh và tâm lý học đã mở rộng các mô hình học tập nhận thức và hành vi - hỗ trợ hướng dẫn trực tiếp truyền thống - để chỉ ra rằng kiến thức, suy nghĩ, cách làm và bối cảnh học tập gắn bó chặt chẽ. hoạt động, phương pháp giảng dạy có thể ảnh hưởng đến kinh nghiệm trước đây của học sinh và bao gồm tập trung vào cộng đồng và văn hóa.
Hơn nữa, vì chúng ta sống trong một xã hội ngày càng nhiều công nghệ và toàn cầu, giáo viên nhận ra rằng họ phải chuẩn bị cho học sinh không chỉ nghĩ về thông tin mới mà còn phải tham gia vào các 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiệm vụ chuẩn bị cho họ trở thành công dân toàn cầu này. Dựa trên những phát triển trong nghiên cứu nhận thức và môi trường giáo dục hiện đại đang thay đổi ở phần sau của thế kỷ 20, học tập dựa trên dự án đã trở nên phổ biến. Phương pháp học tập dựa trên dự án thường được sử dụng trong các môi trường trường học nhỏ, như trường hiến chương và trường nam châm, bởi vì chúng bị ảnh hưởng ở mức độ thấp hơn bởi phong trào kiểm tra bắt buộc của nhà nước. Mặc dù học tập dựa trên dự án có thể được thực hiện kết hợp với mô hình kiểm tra tiêu chuẩn quốc gia, nhưng giáo viên thường khó có thể đan xen hiệu quả hai loại hướng dẫn có vẻ khác nhau này.
Học tập dựa trên dự án là một phương pháp giảng dạy có hệ thống, thu hút học sinh học kiến thức và kỹ năng thông qua quy trình tìm hiểu mở rộng được cấu trúc xung quanh các câu hỏi phức tạp, xác thực và các sản phẩm và nhiệm vụ được thiết kế cẩn thận. Quá trình này có thể kéo dài trong các khoảng thời gian khác nhau và có thể mở rộng trên nhiều lĩnh vực nội dung. John Thomas (2000) giải thích rằng học tập dựa trên dự án đòi hỏi các nhiệm vụ phức tạp, dựa trên các câu hỏi hoặc vấn đề thách thức, liên quan đến học sinh trong thiết kế, giải quyết vấn đề, ra quyết định hoặc hoạt động điều tra; cung cấp cho học sinh cơ hội làm việc tương đối tự chủ trong thời gian dài; và đạt đến đỉnh cao trong các sản phẩm hoặc bài thuyết trình thực tế.