CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VÈ TỎ CHỨC CÔNG TÁC KÉ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp 1. Khái niệm tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp Tổ chức công tác kế toán cũng được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau: Theo PGS.TS Đỗ Minh Thành, Giáo trình Nguyên lý kế toán, 2009 của trường Đại học Thương mại: “Tổ chức công tác kế toán là tổ chức bộ máy kế toán, tô chức áp dụng các nguyên tắc, phương pháp kế toán nhằm thu thập, xử lý và cung cấp các thông tin kinh tế phục vụ cho công tác quản lý đơn vị”.TS Võ Văn Nhị, Giáo trình Nguyên lý kế toán, 2015 NXB kinh tế TP.
HCM: “7ổ chức công tác kế toán không đơn thuân là tổ chức một bộ phận quản lý trong doanh nghiệp, mà nó còn bao hàm cả tỉnh nghệ thuật trong việc xác lập các yếu tô, điều kiện cũng như các mỗi quan hệ qua lại có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp hoạt động kế toán, đảm bảo cho kế toán phát huy tối da các chức năng vốn có của mình ”.TS Đoàn Xuân Tiên, giáo trình Nguyên lý kế toán, 2014 do NXB Tài chính: “7ổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp là việc tổ chức thực hiện ghi chép, phân loại, tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế - tài chính phát sinh theo những nội dung công tác kế toán bằng phương pháp khoa học của kế toán, phù hợp với chính sách chế độ quản lý kinh tế quy định, phù hợp với đặc điểm tình hình cụ thể của doanh nghiệp dé phát huy chức năng, vai trò của kế toán trong quản lý vĩ mô và vi mô nền kinh té”. Mặc dù có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm tổ chức công tác kế toán. nhưng ta có thể khái quát khái niệm tô chức công tác kế toán được coi là (tổ chức việc thực hiện các chuẩn mực và chế độ kế toán để phản ánh tình hình kinh tế tài chính và kết quả hoạt động sản xuất kinh đoanh, tổ chức kiểm tra kế toán, tổ chức việc thực hiện chế độ bảo quản lưu trữ tài liệu kế toán, thực hiện cung cấp thông tin tài liệu kế toán và các nhiệm vụ khác của kế toán) một hệ thống các yếu tố cầu thành gồm tổ chức bộ máy kế toán, tô chức vận dụng các phương pháp kế toán đề thu nhận, xử lý và cung cấp các thông tin; tổ chức vận dụng các chính sách, chế độ, thể lệ kinh tế tài chính, kế toán vào doanh nghiệp. Vai trò, nhiệm vụ và ý nghĩa của tỗ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp 1.
Vai trò của tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp Tổ chức công tác kế toán trong đơn vị hợp lý, khoa học có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý và điều hành hoạt động của đơn vị. Thể hiện trên các khía cạnh Sau: - Cung cấp chính xác, kịp thời và đầy đủ các thông tin kinh tế, tài chính của đơn vị cho lãnh đạo đơn vị và các đối tượng quan tâm để có các quyết định đúng đắn, kịp thời. - Đảm bảo ghi chép, theo dõi phản ánh và giám sát chặt chẽ các loại tài sản. nguồn vốn nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, nguồn vốn trong đơn vị.
- Tổ chức công tác kế toán thực hiện kiểm tra việc sử dụng, quản lý tài sản tại doanh nghiệp; kiểm tra việc thực hiện các chính sách theo quy định hiện hành và việc thực hiện các nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với ngân sách nhà nước - Tạo điều kiện cho kế toán đơn vị thực hiện tốt yêu cầu, chức năng và nhiệm vụ trong hệ thống các công cụ quản lý và tổ chức bộ máy kế toán hợp lý, nâng cao hiệu suất và hiệu quả hoạt động của bộ máy kế toán trong don vi. Nhiệm vụ của tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp Đề thực hiện tô chức công tác kế toán trong doanh nghiệp cần quán triệt các nhiệm Vụ sau: Tổ chức khoa học, hợp lý công tác kế toán ở doanh nghiệp Vận dụng đúng hệ thống tài khoản kế toán, đáp ứng yêu cầu quản lý, áp dụng hình thức tổ chức sô kế toán phù hợp Sử dụng phương tiện, kỹ thuật tính toán, thông tin hiện đại vào công tác kế toán của doanh nghiệp Quy định mối quan hệ giữa phòng kế toán với các phòng ban, bộ phận khác trong doanh nghiệp Tổ chức thực hiện kiểm tra kế toán trong nội bộ doanh nghiệp 1. Ý nghĩa của tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp Tổ chức công tác kế toán trong đơn vị hợp lý, khoa học có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý và điều hành hoạt động của đơn vị. Thể hiện trên các khía cạnh sau: - Cung cấp chính xác, kịp thoi va đầy đủ các thông tin kinh tế, tài chính của đơn vị cho lãnh đạo đơn vị và các đối tượng quan tâm để có các quyết định đúng đắn, kịp thời.
- Đảm bảo ghi chép, theo dõi, phản ánh và giám sát chặt chẽ các loại tài sản, nguồn vốn kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, nguồn vốn trong đơn vị. - Tạo điều kiện cho kế toán đơn vị thực hiện tốt yêu cầu, chức năng và nhiệm vụ trong hệ thống các công cụ quản lý và tổ chức BMKT hợp lý, nâng cao hiệu suất và hiệu quả hoạt động của BMKT trong đơn vị. Tổ chức công tác kế toán là một trong những nội dung có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tại doanh nghiệp. Dé phát huy vai trò của công tác này, đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải có sự thích ứng, linh hoạt với điều kiện về quy mô, đặc điểm tô chức sản xuất kinh doanh gắn với những yêu cầu quản lý cụ thé tai don vị mình.
Các nội dung về tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp cần được hiểu rõ và vận dụng một cách phù hợp, qua đó góp phần quan trọng vào việc quản lý tại doanh nghiệp. Tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp 1. Nguyên tắc tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp Nguyên tắc tuân thủ. Tổ chức công tác kế toán phải tuân thủ quy định trong các văn bản pháp lý về kế toán do Nhà nước ban hành, tạo ra hành lang pháp lý cho hoạt động của kế toán như: Luật kế toán, Chuẩn mực kế toán, Chế độ kế toán.
Nguyên tắc phù hợp. Các đơn vị khác nhau sẽ có những đặc điểm khác nhau, yêu cầu trình độ và quản lý cũng khác nhau do đó, tô chức công tác kế toán cũng có sự khác nhau và phải phù hợp với đặc điểm và điều kiện của từng đơn vị. Nguyên tắc thống nhất và nhất quán. Thực hiện nguyên tắc này, cần có sự thống nhất giữa mô hình tô chức bộ máy kế toán với mô hình tô chức quản lý, thống nhất giữa kế toán với các bộ phận quản lý khác trong đơn vị.
Trong tô chức công tác kế toán, các đơn vị được quyền lựa chọn áp dụng chính sách kế toán phù hợp. Tuy nhiên, cần phải áp dụng nhất quán chính sách kế toán đã lựa chọn trong kỳ kế toán năm. Trường hợp cần có sự thay đổi phải sang kỳ kế toán sau. Nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quá.
Tô chức công tác kế toán phải đảm bảo khoa học, hợp lý, phát huy đầy đủ vai trò, chất lượng đạt mức cao nhất với chỉ phí tiết kiệm nhất. Nội dung tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp 1. Tổ chức bộ máy kế toán Mỗi doanh nghiệp có một quy mô, tổ chức và đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh, lĩnh vực, ngành nghề hoạt động kinh doanh riêng, cũng như nhu cầu quản lý khác nhau. Do đó, đòi hỏi các doanh nghiệp phải lựa chọn mô hình tô chức công tác kế toán sao cho phù hợp, khoa học.
Việc lựa chọn hình thức tổ chức bộ máy kế toán phải dựa vào các căn cứ đặc điểm như quy mô, lĩnh vực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, trình độ của nhân viên, yêu cầu quản lý của đơn vị nhằm phát huy hiệu quả của tô chức công tác kế toán và góp phần vào sự phát triển của doanh nghiệp. Hiện nay các doanh nghiệp có thê tô chức bộ máy kế toán theo 03 hình thức sau: - Hình thức tổ chức bộ máy kế toán tập trung. - Hình thức tổ chức bộ máy kế toán phân tan. - Hình thức tổ chức bộ máy kế toán vừa tập trung, vừa phân tán.
* Hình thức tổ chức bộ máy kế toán tập trung: Hình thức tổ chức bộ máy kế toán tập trung là hình thức tô chức mà toàn bộ công tác kế toán trong doanh nghiệp được tiễn hành tập trung tại phòng kế toán doanh nghiệp. Ở các bộ phận khác không tô chức bộ máy kế toán riêng mà chỉ bố trí các nhân viên làm nhiệm vụ hướng dẫn kiểm tra công tác kế toán ban đầu, thu nhận kiểm tra chứng từ, ghi chép sô sách, hạch toán nghiệp vụ phục vụ cho nhu cầu quản lý sản xuất kinh doanh của từng bộ phận đó, lập báo cáo nghiệp vụ và chuyên chứng từ cùng báo cáo về phòng kế toán doanh nghiệp đề xử lý và tiến hành công tác kế toán. Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán theo hình thức tập trung (Phụ lục 01) Ưu điểm: Công tác kiểm tra chỉ đạo được tập trung thống nhất tại phòng kế toán của đơn vị và trực tiếp là kế toán trưởng, đảm bảo sự thống nhất và quản lý trong toàn đơn vị; cung cấp thông tin cho quản lý chính xác, kịp thời về hoạt động kinh tế, tài chính của đơn vị; thuận lợi cho việc phân công công tác kế toán theo hướng chuyên môn hóa và ứng dụng trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật công nghệ cho cơ giới hóa công tác kế toán; hình thức kế toán tập trung cho phép tổ chức bộ máy công tác kế toán gọn nhẹ, tiết kiệm chi phí. Nhược điểm: Nếu mạng lưới hoạt động của đơn vị trải rộng trên nhiều địa bàn khác nhau, trình độ chuyên môn của kế toán không đồng đều, phương tiện kỹ thuật tỉnh toán chưa được trang bị đầy đủ thì việc cung cấp thông tin kế toán sẽ hạn chế, khó khăn trong công tác kiểm tra, giám sát của các cấp lãnh đạo đơn vị và kế toán trưởng.