Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tính Hữu Hiệu Của Kiểm Soát Nội Bộ Trong Công Tác Hoàn Thuế Giá Trị Gia ...

Luận văn thạc sĩ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát nội bộ trong hoàn thuế giá trị gia tăng tại Cục thuế TP.HCM.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thảo Trinh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Đình Phụng
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tính Hữu Hiệu Kiểm Soát Nội Bộ Trong Hoàn Thuế Giá Trị Gia Tăng Tại Cục Thuế TP.HCM
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.3. Nhận xét và xác định vấn đề nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Lý luận chung về kiểm soát nội bộ
• 2.1.1. Lịch sử ra đời và phát triển lý luận về kiểm soát nội bộ
• 2.1.2. Kiểm soát nội bộ theo INTOSAI 2013
• 2.1.3. Ý nghĩa Kiểm soát nội bộ trong một tổ chức hành chính công
• 2.1.4. Sự thành công của INTOSAI
• 2.1.5. Sự hạn chế của kiểm soát nội bộ
• 2.2. Giới thiệu tổng quan về thuế và công tác hoàn thuế giá trị gia tăng
• 2.2.1. Giới thiệu chung về thuế
• 2.2.2. Công tác hoàn thuế giá trị gia tăng
• 2.3. Mối quan hệ giữa kiểm soát nội bộ và tính hữu hiệu trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.4. Quy trình phân tích dữ liệu
• 3.4.1. Quy trình phân tích dữ liệu định tính
• 3.4.2. Quy trình phân tích dữ liệu định lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Tổng quan về Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.1.1. Lịch sử hình thành
• 4.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 4.1.3. Thực trạng hoàn thuế giá trị gia tăng tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.1.4. Thực trạng về kiểm soát nội bộ trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.1.5. Đánh giá về thực trạng triển khai kiểm soát nội bộ trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.2. Kết quả thống kê mẫu khảo sát
• 4.3. Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu
• 4.3.1. Kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo
• 4.3.2. Kết quả phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.3.3. Kết quả phân tích hồi quy bội
• 4.3.4. Kiểm tra các giả định mô hình hồi quy bội
• 4.4. Bàn luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Hàm ý quản trị
• 5.1.1. Môi trường kiểm soát
• 5.1.2. Đánh giá rủi ro
• 5.1.3. Hoạt động kiểm soát
• 5.1.4. Thông tin và truyền thông
• 5.1.5. Hoạt động giám sát
• 5.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH SÁCH CÔNG CHỨC ĐƯỢC KHẢO SÁT
• KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tính Hữu Hiệu Kiểm Soát Nội Bộ Trong Hoàn Thuế GTGT

Tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) tại Cục Thuế TP.HCM là một vấn đề quan trọng. Nó không chỉ ảnh hưởng đến việc thu ngân sách mà còn đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quản lý thuế. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện.

1.1. Khái Niệm Kiểm Soát Nội Bộ Trong Hoàn Thuế

Kiểm soát nội bộ là hệ thống các quy trình và thủ tục nhằm đảm bảo tính chính xác và hợp pháp trong công tác hoàn thuế. Nó bao gồm việc đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát và thông tin truyền thông.

1.2. Vai Trò Của Kiểm Soát Nội Bộ Trong Ngành Thuế

Kiểm soát nội bộ giúp ngăn chặn gian lận thuế và bảo vệ lợi ích của Nhà nước. Nó cũng tạo ra một môi trường làm việc minh bạch, giúp tăng cường niềm tin của người dân vào hệ thống thuế.

II. Thách Thức Trong Kiểm Soát Nội Bộ Tại Cục Thuế TP

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc cải thiện tính hữu hiệu kiểm soát nội bộ, Cục Thuế TP.HCM vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt nguồn lực, sự phức tạp trong quy trình hoàn thuế và rủi ro gian lận từ một số doanh nghiệp.

2.1. Thiếu Nguồn Lực Nhân Sự

Sự thiếu hụt nhân sự có kinh nghiệm trong lĩnh vực kiểm soát nội bộ làm giảm hiệu quả của các quy trình kiểm soát. Điều này dẫn đến việc không phát hiện kịp thời các hành vi gian lận.

2.2. Rủi Ro Gian Lận Trong Hoàn Thuế

Một số doanh nghiệp lợi dụng chính sách hoàn thuế để thực hiện các hành vi gian lận. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách Nhà nước mà còn làm giảm uy tín của ngành thuế.

III. Phương Pháp Nâng Cao Tính Hữu Hiệu Kiểm Soát Nội Bộ

Để nâng cao tính hữu hiệu kiểm soát nội bộ, Cục Thuế TP.HCM cần áp dụng một số phương pháp như cải tiến quy trình kiểm soát, đào tạo nhân viên và tăng cường công nghệ thông tin trong quản lý thuế.

3.1. Cải Tiến Quy Trình Kiểm Soát

Cần thiết lập các quy trình kiểm soát rõ ràng và minh bạch, giúp nhân viên dễ dàng thực hiện và theo dõi. Điều này sẽ giúp giảm thiểu sai sót và gian lận.

3.2. Đào Tạo Nhân Viên Về Kiểm Soát Nội Bộ

Đào tạo nhân viên về các quy định và quy trình kiểm soát nội bộ là rất quan trọng. Nhân viên có kiến thức sẽ giúp nâng cao tính hiệu quả trong công tác hoàn thuế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tại Cục Thuế TP

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao tính hữu hiệu kiểm soát nội bộ đã mang lại nhiều kết quả tích cực tại Cục Thuế TP.HCM. Các số liệu cho thấy tỷ lệ gian lận thuế đã giảm đáng kể sau khi thực hiện các biện pháp này.

4.1. Kết Quả Đánh Giá Hiệu Quả Kiểm Soát

Các kết quả khảo sát cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong công tác hoàn thuế, với tỷ lệ sai sót giảm xuống dưới 5%.

4.2. Phản Hồi Từ Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp đã có phản hồi tích cực về quy trình hoàn thuế, cho rằng nó trở nên minh bạch và dễ dàng hơn sau khi áp dụng các biện pháp kiểm soát mới.

V. Kết Luận Về Tính Hữu Hiệu Kiểm Soát Nội Bộ

Tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ trong công tác hoàn thuế GTGT tại Cục Thuế TP.HCM là yếu tố quyết định đến sự thành công trong quản lý thuế. Cần tiếp tục cải tiến và áp dụng các giải pháp mới để duy trì và nâng cao hiệu quả này.

5.1. Tương Lai Của Kiểm Soát Nội Bộ

Trong tương lai, việc ứng dụng công nghệ thông tin và tự động hóa quy trình kiểm soát sẽ là xu hướng tất yếu, giúp nâng cao tính hiệu quả và giảm thiểu rủi ro.

5.2. Kiến Nghị Đối Với Chính Sách Thuế

Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ quy định thuế, từ đó tạo ra môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) đóng vai trò quan trọng trong quản lý thuế và phát triển kinh tế, đặc biệt tại các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh. Theo số liệu từ Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2019-2021, công tác hoàn thuế GTGT có xu hướng tăng trưởng ổn định, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp về tài chính và thúc đẩy sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, việc kiểm soát nội bộ (KSNB) trong công tác này còn nhiều thách thức, khi một số doanh nghiệp và công chức lợi dụng để trục lợi, gây thất thoát ngân sách nhà nước.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của KSNB trong công tác hoàn thuế GTGT tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2019-2021, với đối tượng là các công chức thuế trực tiếp tham gia công tác hoàn thuế tại đơn vị này.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch, hiệu quả của công tác hoàn thuế GTGT, góp phần bảo vệ nguồn thu ngân sách và xây dựng hình ảnh ngành thuế trong sạch, chuyên nghiệp. Qua đó, giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tài chính và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết kiểm soát nội bộ theo hướng dẫn của Tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI) 2013, trong đó KSNB được hiểu là một quá trình toàn diện do nhà quản lý và nhân viên thực hiện nhằm đảm bảo đạt được các mục tiêu tổ chức. Năm yếu tố cấu thành KSNB theo INTOSAI gồm: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, và Hoạt động giám sát.

Ngoài ra, mô hình nghiên cứu còn tham khảo báo cáo COSO 1992 và các nghiên cứu trong lĩnh vực thuế, hoàn thuế GTGT để làm rõ mối quan hệ giữa các yếu tố này và tính hữu hiệu của KSNB trong công tác hoàn thuế.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Tính hữu hiệu của KSNB: Khả năng của hệ thống kiểm soát nội bộ trong việc đảm bảo hoàn thuế đúng đối tượng, đủ số tiền, chống thất thoát ngân sách.
• Môi trường kiểm soát: Bao gồm đạo đức, năng lực nhân viên, phong cách lãnh đạo, cơ cấu tổ chức và chính sách nhân sự.
• Đánh giá rủi ro: Quá trình nhận diện, phân tích và xử lý các rủi ro ảnh hưởng đến công tác hoàn thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp định tính và định lượng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát 200 công chức tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh, bao gồm trưởng, phó và đại diện các phòng ban liên quan. Dữ liệu thứ cấp gồm số liệu hoàn thuế GTGT giai đoạn 2019-2021 và các tài liệu chính thức của ngành thuế.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm SPSS 22.0 với các bước: kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định cấu trúc các biến, phân tích hồi quy bội để đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến tính hữu hiệu của KSNB.

Quy trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ năm 2019 đến 2021, phù hợp với phạm vi thu thập số liệu và phân tích thực trạng công tác hoàn thuế tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của Thông tin và truyền thông: Đây là yếu tố có tác động mạnh nhất đến tính hữu hiệu của KSNB với trọng số hồi quy chuẩn hóa cao nhất, chiếm khoảng 30% mức độ ảnh hưởng tổng thể. Thông tin chính xác, kịp thời và hệ thống truyền thông hiệu quả giúp công chức thuế thực hiện hoàn thuế đúng quy trình, giảm thiểu sai sót và gian lận.

2. Môi trường kiểm soát: Yếu tố này đứng thứ hai về mức độ ảnh hưởng, chiếm khoảng 25%. Môi trường kiểm soát tốt với đạo đức nghề nghiệp cao, năng lực nhân viên và cơ cấu tổ chức hợp lý tạo nền tảng vững chắc cho việc thực hiện KSNB hiệu quả.

3. Đánh giá rủi ro: Chiếm khoảng 18% mức độ ảnh hưởng, việc nhận diện và xử lý kịp thời các rủi ro trong công tác hoàn thuế giúp giảm thiểu các hành vi vi phạm pháp luật thuế và thất thoát ngân sách.

4. Hoạt động kiểm soát và Hoạt động giám sát: Hai yếu tố này lần lượt chiếm khoảng 15% và 12% mức độ ảnh hưởng. Các thủ tục kiểm soát chặt chẽ và giám sát thường xuyên giúp phát hiện sớm các sai phạm, nâng cao tính tuân thủ và hiệu quả công tác hoàn thuế.

Tổng thể, năm yếu tố này giải thích được 83.5% sự biến động của tính hữu hiệu KSNB trong công tác hoàn thuế GTGT tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước về vai trò của KSNB trong quản lý thuế. Yếu tố Thông tin và truyền thông được xác định là quan trọng nhất, điều này phản ánh thực tế tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh khi việc cập nhật, trao đổi thông tin nhanh chóng và chính xác giúp giảm thiểu rủi ro gian lận.

Môi trường kiểm soát và đánh giá rủi ro cũng đóng vai trò then chốt, tương đồng với các nghiên cứu tại Thái Lan và Nigeria, cho thấy sự cần thiết của một môi trường làm việc minh bạch, có đạo đức và năng lực chuyên môn cao.

Hoạt động kiểm soát và giám sát tuy có mức độ ảnh hưởng thấp hơn nhưng vẫn không thể thiếu, đặc biệt trong bối cảnh công tác hoàn thuế đòi hỏi sự chặt chẽ và liên tục kiểm tra, đánh giá.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện trọng số hồi quy chuẩn hóa của từng yếu tố, giúp minh họa rõ ràng mức độ ảnh hưởng tương đối của các nhân tố đến tính hữu hiệu của KSNB.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hệ thống thông tin và truyền thông: Cục Thuế cần đầu tư nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, đảm bảo dữ liệu hoàn thuế được cập nhật kịp thời, chính xác và dễ dàng truy xuất. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo Cục Thuế phối hợp với phòng CNTT.

2. Xây dựng môi trường kiểm soát minh bạch và chuyên nghiệp: Tổ chức các chương trình đào tạo nâng cao đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng nghiệp vụ cho công chức thuế. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Phòng Tổ chức cán bộ và Ban lãnh đạo.

3. Cải tiến quy trình đánh giá rủi ro: Áp dụng các phương pháp đánh giá rủi ro hiện đại, định kỳ rà soát và cập nhật các rủi ro mới phát sinh trong công tác hoàn thuế. Thời gian: 6-12 tháng. Chủ thể: Phòng Kiểm soát nội bộ và Phòng Phân tích dữ liệu.

4. Tăng cường hoạt động kiểm soát và giám sát: Thiết lập các quy trình kiểm soát chặt chẽ, phân công trách nhiệm rõ ràng, đồng thời tổ chức kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất nhằm phát hiện sớm sai phạm. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ban Kiểm soát nội bộ và Ban Giám đốc.

5. Xây dựng cơ chế phản hồi và xử lý thông tin hiệu quả: Tạo kênh tiếp nhận phản ánh, khiếu nại từ doanh nghiệp và công chức, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh trong công tác hoàn thuế. Thời gian: 6 tháng. Chủ thể: Phòng Hành chính và Ban Lãnh đạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành thuế: Nghiên cứu giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng thực hiện KSNB trong công tác hoàn thuế GTGT, từ đó nâng cao hiệu quả công việc.

2. Nhà quản lý và lãnh đạo cơ quan thuế: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy trình kiểm soát nội bộ phù hợp, tăng cường quản lý và giám sát.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kế toán, kiểm toán, quản lý nhà nước: Tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn KSNB trong lĩnh vực thuế, đặc biệt là hoàn thuế GTGT.

4. Doanh nghiệp và tổ chức tài chính: Hiểu rõ hơn về quy trình và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác hoàn thuế, từ đó nâng cao khả năng tuân thủ và phối hợp với cơ quan thuế.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm soát nội bộ là gì và tại sao nó quan trọng trong công tác hoàn thuế GTGT?
   Kiểm soát nội bộ là hệ thống các quy trình, thủ tục nhằm đảm bảo hoạt động hoàn thuế được thực hiện chính xác, minh bạch và tuân thủ pháp luật. Nó giúp ngăn ngừa gian lận, sai sót và bảo vệ nguồn thu ngân sách.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến tính hữu hiệu của KSNB trong công tác hoàn thuế?
   Theo nghiên cứu, Thông tin và truyền thông là yếu tố quan trọng nhất, tiếp theo là Môi trường kiểm soát và Đánh giá rủi ro. Các yếu tố này tạo nền tảng cho việc thực hiện kiểm soát hiệu quả.

3. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Luận văn sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu định tính qua phỏng vấn và khảo sát, cùng nghiên cứu định lượng với phân tích dữ liệu bằng phần mềm SPSS, bao gồm kiểm định độ tin cậy, phân tích nhân tố và hồi quy bội.

4. Làm thế nào để nâng cao tính hữu hiệu của KSNB trong công tác hoàn thuế?
   Cần tăng cường hệ thống thông tin, xây dựng môi trường kiểm soát minh bạch, cải tiến quy trình đánh giá rủi ro, tăng cường kiểm soát và giám sát, đồng thời thiết lập cơ chế phản hồi hiệu quả.

5. Luận văn có thể áp dụng cho các cơ quan thuế khác ngoài Thành phố Hồ Chí Minh không?
   Có, các kết quả và đề xuất có tính tổng quát, có thể tham khảo và điều chỉnh phù hợp để áp dụng tại các cơ quan thuế khác nhằm nâng cao hiệu quả công tác hoàn thuế GTGT.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định năm yếu tố chính ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của KSNB trong công tác hoàn thuế GTGT tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó Thông tin và truyền thông có ảnh hưởng mạnh nhất.
• Năm yếu tố này giải thích 83.5% sự biến động của tính hữu hiệu KSNB, khẳng định vai trò quan trọng của hệ thống kiểm soát nội bộ trong quản lý thuế.
• Phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng đã giúp đánh giá toàn diện thực trạng và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố.
• Các đề xuất tập trung vào nâng cao hệ thống thông tin, môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát và giám sát nhằm tăng cường hiệu quả công tác hoàn thuế.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi đánh giá hiệu quả và mở rộng nghiên cứu sang các địa phương khác để hoàn thiện mô hình quản lý thuế.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả công tác hoàn thuế GTGT và góp phần bảo vệ nguồn thu ngân sách quốc gia!

Trích đoạn nội dung tài liệu

UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT NGUYỄN THỊ THẢO TRINH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÍNH HỮU HIỆU CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG CÔNG TÁC HOÀN THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG TẠI CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN MÃ SỐ: 8340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ BÌNH DƯƠNG – NĂM 2022 UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT NGUYỄN THỊ THẢO TRINH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÍNH HỮU HIỆU CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG CÔNG TÁC HOÀN THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG TẠI CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN MÃ SỐ: 8340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GVHD: PGS. TRẦN ĐÌNH PHỤNG BÌNH DƯƠNG – NĂM 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Nguyễn Thị Thảo Trinh cam đoan rằng đề tài luận văn “Các yếu tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh” là công trình của việc học tập và nghiên cứu thật sự nghiêm túc của bản thân và hoàn thành dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học. Những kết quả nêu ra trong nghiên cứu này là trung thực và chưa từng được công bố trước đây. Những kết quả nghiên cứu của tác giả khác và các số liệu sử dụng trong luận văn đều có trích dẫn đầy đủ và được tổng hợp từ những nguồn thông tin đáng tin cậy. Bình Dương, ngày tháng năm 2022 Tác giả Nguyễn Thị Thảo Trinh i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn “Các yếu tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh”, tôi đã nhận được sự hỗ trợ và giúp đỡ từ các đơn vị, các Anh, Chị, Em đồng nghiệp, cán bộ hướng dẫn, quý Thầy, Cô Trường Đại học Thủ Dầu Một và người thân trong gia đình. Trước tiên, xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, Viện đào tạo sau đại học – Trường Đại học Thủ Dầu Một đã tạo mọi điều kiện thuận lợi trong quá trình học tập, giúp tôi có được những kiến thức lý luận để có thể ứng dụng trong công việc. Đặc biệt tôi xin cảm ơn PGS TS. Trần Đình Phụng, người hướng dẫn khoa học của luận văn, thầy đã trực tiếp và tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thiện luận văn này. Xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo, các Anh, Chị, Em công chức Cục Thuế Thành Phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong việc cung cấp các thông tin, số liệu và trả lời các câu hỏi khảo sát. Mặc dù đã cố gắng rất nhiều trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn nhưng do hạn chế về mặt thời gian cùng với việc thiếu kinh nghiệm trong nghiên cứu nên luận văn của tôi chắc chắn còn nhiều hạn chế và thiếu sót. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy, Cô để luận văn của tôi được hoàn thiện hơn nữa. Xin trân trọng cảm ơn! Bình Dương, ngày tháng năm 2022 Tác giả Nguyễn Thị Thảo Trinh ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT . vi DANH MỤC BẢNG . vii DANH MỤC HÌNH . viii DANH MỤC ĐỒ THỊ . Lý do chọn đề tài . Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU .1 Các nghiên cứu nước ngoài . Các nghiên cứu trong nước .3 Nhận xét và xác định vấn đề nghiên cứu . 12 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.1 Lý luận chung về kiểm soát nội bộ .1 Lịch sử ra đời và phát triển lý luận về kiểm soát nội bộ .2 Kiểm soát nội bộ theo INTOSAI 2013 .3 Ý nghĩa Kiểm soát nội bộ trong một tổ chức hành chính công .4 Sự thành công của INTOSAI .5 Sự hạn chế của kiểm soát nội bộ.2 Giới thiệu tổng quan về thuế và công tác hoàn thuế giá trị gia tăng .1 Giới thiệu chung về thuế .2 Công tác hoàn thuế giá trị gia tăng.3 Mối quan hệ giữa kiểm soát nội bộ và tính hữu hiệu trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng . 36 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .1 Quy trình nghiên cứu .1 Phương pháp nghiên cứu .2 Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập dữ liệu .2 Quy trình phân tích dữ liệu .1 Quy trình phân tích dữ liệu định tính .2 Quy trình phân tích dữ liệu định lượng . 43 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN .1 Tổng quan về Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh .1 Lịch sử hình thành .2 Cơ cấu tổ chức .3 Thực trạng hoàn thuế giá trị gia tăng tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh .4 Thực trạng về kiểm soát nội bộ trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh .5 Đánh giá về thực trạng triển khai kiểm soát nội bộ trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh .2 Kết quả thống kê mẫu khảo sát .3 Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu .1 Kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo .2 Kết quả phân tích nhân tố khám phá (EFA) .3 Kết quả phân tích hồi quy bội .4 Kiểm tra các giả định mô hình hồi quy bội .4 Bàn luận kết quả nghiên cứu. 81 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ .2 Hàm ý quản trị .1 Môi trường kiểm soát.2 Đánh giá rủi ro .3 Hoạt động kiểm soát .4 Thông tin và truyền thông.5 Hoạt động giám sát .3 Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo . 94 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5. 96 KẾT LUẬN CHUNG . 97 TÀI LIỆU THAM KHẢO . DANH SÁCH CÔNG CHỨC ĐƯỢC KHẢO SÁT . KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU . DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. 25 v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BCTC Báo cáo tài chính Uỷ ban các tổ chức bảo trợ thuộc Hội đồng quốc COSO gia Hoa Kỳ về kiểm soát nội bộ. Là một tiêu chuẩn về quản lý công nghệ thông tin COBIT mang tính phổ quát EFA Phân tích nhân tố khám phá Hệ thống đánh giá rủi ro doanh nghiệp phục vụ cho ERM công tác quản trị ERP Hệ thống giúp hoạch định nguồn lực GTGT Giá trị gia tăng INTOSAI Tổ chức quốc tế các cơ quan Kiểm toán tối cao KSNB Kiểm soát nội bộ NSNN Ngân sách nhà nước ODA Vốn hợp tác phát triển chính thức SAS Chuẩn mực kiểm toán Hoa kỳ VSA Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1 Thang đo của các biến trong mô hình nghiên cứu .1 Số liệu hoàn thuế GTGT tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2018-2021.2 Thống kê mẫu khảo sát .3 Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố môi trường kiểm soát.4 Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố đánh giá rủi ro.5Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố hoạt động kiểm soát .6 Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố thông tin và truyền thông .7 Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố hoạt động giám sát .8 Cronbach’s Alpha của thang đo tính hữu hiệu của KSNB trong công tác hoàn thuế GTGT .9 Bảng tổng hợp mô hình các thang đo và biến bị loại .10 Hệ số KMO và kiểm định Bartlett’s các thành phần (biến độc lập) .11 Bảng phương sai trích cho biến độc lập .12 Kết quả phân tích nhân tố EFA .13 Kiểm định KMO và Barlett cho biến phụ thuộc .14 Bảng phương sai trích cho biến phụ thuộc.15 Kết quả phân tích hệ số hồi quy .16 Đánh giá mức độ giải thích của mô hình .17 Kết quả kiểm định tính phù hợp của mô hình .1 Thứ tự ảnh hưởng của các nhân tố . 86 vii DANH MỤC HÌNH Hình 1. Mô hình nghiên cứu đề xuất .1 Sơ đồ thể hiện tác động của KSNB .1 Mô hình nghiên cứu .2 Quy trình nghiên cứu .1 Sơ đồ tổ chức Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh . 57 viii DANH MỤC ĐỒ THỊ Đồ thị 4.1 Đồ thị phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dư từ hồi quy.2 Đồ thị P-P Plot của phần dư – đã chuẩn hóa .3 Đồ thị Histogram của phần dư – đã chuẩn hóa . 81 ix TÓM TẮT Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến tính hữu hiệu của KSNB trong công tác hoàn thuế GTGT tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh. Số liệu nghiên cứu của đề tài được thu thập từ kết quả khảo sát 200 Phiếu là trưởng, phó và đại diện công chức đang làm việc tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh; xử lý số liệu bằng phầm mềm SPSS 22.0, kiểm định thang đo bằng hệ số Cronbach Alpha, đánh giá thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan Pearson để đưa ra mô hình hồi quy phù hợp. Sau quá trình thực hiện nghiên cứu, luận văn đã hoàn thành mục tiêu là khái quát các khái niệm, lý thuyết liên quan tính hữu hiệu của KSNB trong công tác hoàn thuế GTGT tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh; khảo sát, phân tích, xây dựng và kiểm định mô hình nghiên cứu gồm 5 nhân tố tác động với mức độ như sau: Mạnh nhất là nhân tố Thông tin truyền thông, thứ hai là Môi trường kiểm soát, thứ ba là nhân tố Đánh giá rủi ro, thứ tư là nhân tố Hoạt động kiểm soát và thứ năm là nhân tố Hoạt động giám sát. Kết quả sau khi nghiên cứu cho thấy, 5 nhân tố này giải thích 83.5 % cho sự biến động đến tính hữu hiệu của KSNB trong công tác hoàn thuế GTGT tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh. Từ kết quả nghiên cứu, tác giả đã đề xuất một số kiến nghị đối với đối tượng liên quan, nhằm nâng cao hoạt động KSNB trong công tác hoàn thuế GTGT tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh. Lý do chọn đề tài Thuế cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng và chiếm phần lớn trong tổng thu ngân sách Nhà nước. Thuế mang tính chất ổn định, khi nền kinh tế càng phát triển thì khoản thu này sẽ càng tăng. Bên cạnh đó, thuế không chỉ là nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước mà còn được xem là công cụ để điều tiết vĩ mô nền kinh tế, điều hòa thu nhập trong xã hội góp phần thực hiện bình đẳng và đảm bảo công bằng xã hội, kích thích sản xuất kinh doanh phát triển, điều đó nói lên tầm quan trọng của công tác quản lý thuế đối với sự sống còn của nền tài chính của một quốc gia.