CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN ĐÈ LÝ LUẬN CƠ BẢN VE BẢO HIẾM CHAY NO BAT BUỘC & HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC BẢO HIẾM 1. Khái quát về bảo hiểm cháy nỗ bắt buộc 1. Sơ lược về lịch sử hình thành và phát triển cia Bảo hiểm Cháy nỗ bắt buộc 1. Trên thé giới Tại những thành phó đông đúc của thé kỷ XVII ở châu Au, hầu hết nhà cửa đều dựng bang gỗ, trong khi đó mọi người dùng lửa dé sưởi ấm, chiếu sáng và đun nau.
Vì vậy rủi ro nhà bị bắt lửa là rất dé xảy ra. Dé đề phòng nguy cơ xảy ra rủi ro này, vào ban đêm ở các thành phó thị tran đều có đội tuần tra dé nhắc nhở các hộ dân cư về nguy cơ cháy, đồng thời nhà nào cũng dự trữ các xô chứa nước dé kip thời dập những đám chảy nhỏ. Còn khi có ngôi nha nào đó không may bị cháy lớn và mất toàn bộ tài sản thì tất cả các hàng xóm sẽ hợp sức với nhau đề giúp xây dựng lại ngôi nhà. Hoạt động này chỉ mang tính chất hỗ trợ, giúp đỡ nhau chứ không mang tính chất bảo hiểm.
Hiệp hội bảo hiểm cháy đầu tiên ra đời ở Đức năm 1591 mang tên Feuer Casse, sau đó một thời gian ngắn đã xuất hiện thêm một vài công ty nữa nhưng không dé lại dấu ấn gì lớn cho tới giữa thế kỷ XXVII. Đến năm 1666, sau khi chứng kiến Đại hỏa hoạn ở thủ đô Luân Đôn kéo dai khoảng 1 tuần lễ (bắt đầu từ chủ nhật 2/9/1666) thiêu hủy hoàn toàn 13.200 ngôi nha, 137 văn phòng, 87 nha thờ, 6 nhà nguyện, 4 nhà tù, trong đó có cả nhà thờ Saint Paul và trụ sở của Lloyd’s con người mới ý thức được tầm quan trọng của việc thiết lập hệ thống phòng cháy, chữa cháy và bồi thường cho người bị thiệt hại một cách hiệu quả. Như vậy, thảm họa này chính là hạt mam cho sự ra đời của một nghiệp vụ bảo hiểm mới — Bảo hiểm Cháy. Năm 1667 ở Anh, văn phòng Bảo hiểm cháy đầu tiên được thành lập lấy tên gọi là “The fire office” với tiền thân là những người lính cứu hỏa Luân Đôn.
Đến năm 1684, công ty bảo hiểm cháy đầu tiên (Công ty Friendly Society) thành lập, hoạt động trên nguyên tắc tương hỗ và hệ thống chỉ phí có định, tức là người được bảo hiểm phải chịu một phan tồn thất khi rủi ro xảy ra. Tiếp đó hàng loạt các công ty bảo hiểm cháy khác ra đời ở Anh như: Amicable (1696), Hand in hand (1696), Sun Fire Office (1710), Union (1714); các công ty này vẫn hoạt động cho đến ngày nay. Sau nước Anh, nghiệp vụ bảo hiểm cháy đã lan tỏa dần sang các SV: Vũ Minh Nguyệt Lép: Bảo hiểm 61C 4 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 1S. Nguyễn Thị Chính nước khác trên lục địa Châu Âu: ngay từ năm 1677, tại Hambourg (Đức) đã thành lập quỹ hỏa hoạn đầu tiên của thành phố; năm 1684, công ty bảo hiểm đầu tiên ở Pháp chính thức thành lập và đi vào hoạt động.
Ngày nay, nghiệp vụ bảo hiểm cháy nô bắt buộc được trién khai ở hầu hết các nước trên thế giới: Công ty bảo hiểm đầu tiên thành công ở Mỹ là công ty bảo hiểm tương hỗ do Benfamir Franklin và một số thành viên khác sáng lập năm 1752, The Philadenphia Contributionship chuyên bảo hiểm hỏa hoạn cho nhà cửa. Công ty cổ phần bảo hiểm đầu tiên ở Mỹ là The insurance company of North America được thành lập năm 1792. Tại Nhật, bảo hiểm cháy đã phát triển rất mạnh mẽ và trở thành nghiệp vụ truyền thống với doanh thu phí hàng năm rất cao, năm 1993 doanh thu phí của nghiệp vụ bảo hiểm cháy đạt 1.008 triệu Yên chiếm 15,5% tong doanh thu nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ. Hiện nay, hợp đồng bảo hiểm cháy ngoài các rủi ro chính như cháy, nổ, sét đánh còn bao gồm các rủi ro phụ hay các rủi ro đặc biệt như: động đắt, lũ lụt, cháy ngầm dưới đất, hệ thống phòng cháy, chữa cháy bị rò rỉ nước, máy bay và các phương tiện hàng không rơi vào làm tai sản bi cháy, nd hay thiét hai do bao loan, đình công.
Tại Việt Nam Tại Việt Nam thì đây cũng là một nghiệp vụ được triển khai sớm vào cuối những năm 1989 sau khi có quyết định 06/TCQD ngày 17/1/1989 của Bộ trưởng Bộ Tài Chính, Bảo Việt là doanh nghiệp đầu tiên triển khai nghiệp vụ bảo hiểm cháy. Sau một thời gian thực tế thực hiện, để phù hợp hơn Bộ Tài Chính đã ban hành thêm một số quyết định bổ sung: quyết định số 142/TCQD về quy tắc và biểu phi mới; quyết định số 212/TCQD ngày 12/4/1993 ban hành biéu phí bảo hiểm cháy và các rủi ro phụ với mức phí tối đa thay cho biéu phí cũ theo quyết định số 142/TCQD và mới nhất là quyết định 28/2007/QD- BTC ngày 24/04/2007 về quy tắc và biểu phí bảo hiểm cháy nổ bắt buộc. Với việc ban hành nghị định 130/2006/ND - CP ngày 08/11/2006 của Chính phủ quy định chế độ bảo hiểm cháy nổ bắt buộc đã làm cho thị trường bảo hiểm cháy trở thành chiếc bánh hap dẫn đối với nhiều doanh nghiệp bảo hiểm. Tính đến năm 1990, tại Việt Nam đã có khoảng 16 doanh nghiệp triển khai nghiệp vụ này với giá trị bảo hiểm lên tới 6200 tỷ đồng.
Mặc dù đối tượng bảo hiểm chủ yếu của các doanh nghiệp là kho xăng dầu, còn phần lớn các khách sạn, chợ, nhà máy. có giá trị lớn vẫn chưa được bảo hiểm. Năm 1994 thì loại hình SV: Vũ Minh Nguyệt Lép: Bảo hiểm 61C Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 1S. Nguyễn Thị Chính này đã được triển khai ở hầu hết 53 tỉnh thành phố với tông giá tri bảo hiểm 27.
Vào giai đoạn 1994-1995, có sự xuất hiện của một số công ty bảo hiểm phi nhân thọ: Bảo Minh, Pjico, Bảo Long. đã hâm nóng thị trường bảo hiểm cháy. Từ đó cho đến nay chúng ta đã tiếp tục được chứng kiến sự phát triển đa dạng và sôi động của thị trường bảo hiểm cháy với sự xuất hiện của nhiều công ty bảo hiểm như VASS, PTI, BIC, MIC, ABIC. Và từ ngày 01/01/2008 cuộc cạnh trạnh trong thị trường bảo hiểm cháy càng diễn ra căng thăng hơn, khi Việt Nam sẽ thực hiện lộ trình cam kết WTO, các doanh nghiệp bảo hiểm có vốn nước ngoai sẽ được phép khai thác sản phẩm bảo hiểm trong đó có bảo hiểm cháy nỗ.
Vai trò của Bảo hiểm Cháy nỗ bắt buộc Có rất nhiều khái niệm khác nhau về Cháy, theo luật Phòng cháy chữa cháy, Cháy được hiểu là trường hợp xảy ra cháy không kiểm soát được có thê gây thiệt hại về người, tài sản và ảnh hưởng môi trường. Khi Cháy xảy ra thì thường để lại những hậu quả rat nặng nề cho chúng ta. Trong suốt 10 năm qua, cả nước xảy ra khoảng 20.000 vụ cháy ở các nhà máy, xí nghiệp, kho tàng, cơ quan và nhà dân (trung bình mỗi năm 2000 vụ). Trong gần 2000 vụ cháy mỗi năm, có đến 85% số vụ cháy xảy ra tại nơi sản xuất, kinh doanh, chợ, khu chung cư cao tầng.
` Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến các vụ cháy như nguyên nhân do chập điện, nổ gas, do sét, do bat cần của con nguoi. Dé phòng ngừa cháy nỗ con người đã dùng rat nhiều các biện pháp tuyên truyền mục đích để tăng ý thức của con người về phòng cháy và chữa cháy, xây dựng thiết kế nhà cửa, công trình.bằng các vật liệu an toàn, chịu được nhiệt, chịu được lửa. Tuy nhiên, để đối phó với cháy và những hậu quả do nó gây ra thì bảo hiểm vẫn được coi là phương pháp hữu hiệu nhất. + Góp phan tích cực vào công tác dé phòng hạn chế ton that.
Phòng cháy bao giờ cũng tốt hơn là chữa cháy. Chúng ta tham gia bảo hiểm Cháy và đồng thời thực hiện những biện pháp phòng cháy, chữa cháy hữu hiệu nhất. Cháy có thê xảy ra bat cứ lúc nào, ở bất cứ lúc đâu, rất khó kiểm soát, đặc biệt là nguyên nhân của cháy thì rất nhiều, gây nên thiệt hại lớn, có khi còn trở thành thảm họa. Trong quá trình bảo hiểm, các công ty bảo hiểm rất quan tâm đến công tác và quy trình quản trị rủi ro.
Các công ty phối hợp với khách hàng thực hiện các biện pháp đề phòng hạn chế tôn thất như: Tổ chức tập huấn phòng cháy chữa cháy, hỗ trợ khách hàng trang thiết bị phòng cháy, chữa cháy. Dé thực hiện SV: Vũ Minh Nguyệt Lép: Bảo hiểm 61C 6 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 1S. Nguyễn Thị Chính tốt công tác này, doanh nghiệp bảo hiểm có những cán bộ chuyên môn giỏi về đánh giá và quản lí rủi ro và dành cho công tác này một khoản kinh phí đáng kê. + Góp phan nâng cao nhận thức của cộng đồng về công tác phòng cháy, chữa cháy và tham gia bảo hiểm: Khi triển khai các nghiệp vụ, công tác thống kê đóng vai trò rất quan trọng vì khi làm tốt công tác này thì việc tính toán tỷ lệ phi, ty lệ tôn that, tỷ lệ bồi thường mới chính xác được.
Thông qua thống kê bảo hiểm về các vụ cháy ở quá khứ, cũng như xác suất xảy ra vụ cháy để xác định được thông tin đảm bảo, nâng cao nhận thức của người dân về rủi ro này. + Mang lại lợi ích kinh tế - xã hội cho cả doanh nghiệp bảo hiểm và nhà nước. Khi nghiệp vụ bảo hiểm Cháy được triển khai ngày càng mở rộng, khoản phí thu được từ khách hàng hình thành nên quỹ bảo hiểm Cháy ngày càng lớn. Các công ty bảo hiểm chỉ giữ lại một khoản tiền nhất định trong nguồn quỹ này để đảm bảo khả năng thanh toán, số còn lại sẽ được mang đi đầu tư sinh lợi nhuận.
Hậu quả của hỏa hoạn dé lại thường sẽ rất nặng nề, số tiền để có thể khắc phục được hậu quả sẽ là rất lớn, số rất ít tổ chức hay cá nhân có khả năng gánh chịu tổn thất mà phải viện tới sự trợ giúp từ ngân sách Nhà nước. Như vậy, bao hiểm Cháy góp phần giảm bớt gánh nặng của ngân sách Quốc gia trong việc chỉ khắc phục hậu quả. Ngoài ra Nhà nước còn thêm nguồn thu khoản thuế từ các doanh nghiệp dé bé sung vào Ngân sách Nhà nước. Bảo hiểm Cháy còn góp phần tăng thu ngoại tệ cho Nhà nước.
Nghiệp vụ bảo hiểm Cháy là nghiệp vụ mà đối tượng bảo hiểm luôn có giá trị rất lớn và để đảm bảo khả năng thanh toán bồi thường, các doanh nghiệp bảo hiểm phải tiến hành tái bảo hiểm.