Luận văn thạc sĩ ussh vấn đề tính chất hiện thực và chủ nghĩa hiện thực trong văn học việt nam nửa cuối thế kỷ xviii nửa đầu thế kỷ xixk khảo sát qua truyện kiều

Khám phá tính chất hiện thực và chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt Nam qua tác phẩm Truyện Kiều, giai đoạn nửa cuối thế kỷ XVIII và nửa đầu thế kỷ XIX.

• Người hướng dẫn: PGS.TS. Trần Nhỏ Thìn
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội - Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn
• Chuyên ngành: Văn Học Việt Nam
• Đề tài: Tính Chất Hiện Thực Và Chủ Nghĩa Hiện Thực Trong Văn Học Việt Nam Nửa Cuối Thế Kỷ XVIII - Nửa Đầu Thế Kỷ XIX (Khảo Sát Qua Truyện Kiều)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHẬN DẠNG VIỆC NGHIÊN CỨU TRUYỆN KIỀU BẰNG PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN XÃ HỘI HỌC - CÔNG TRÌNH TRUYỆN KIỀU VÀ CHỦ NGHĨA HIỆN THỰC CỦA NGUYỄN DU - LÊ ĐÌNH KỲ
• 1.1. Nhận dạng việc nghiên cứu Truyện Kiều bằng phương pháp tiếp cận xã hội học
• 1.2. Truyện Kiều với chủ nghĩa hiện thực của Nguyễn Du - Lịch sử các ý kiến đánh giá
• 1.3. Phương hướng giải quyết cho vấn đề tiếp cận một tác phẩm văn học trung đại
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG ĐẶC TRƯNG NGHỆ THUẬT QUAN TRỌNG CỦA TRUYỆN KIỀU
• 2.1. Vay mượn cốt truyện
• 2.2. Hệ thống nhân vật trong Truyện Kiều
• 2.2.1. Ngoại hình nhân vật
• 2.2.2. Ngôn ngữ nhân vật
• 2.2.3. Nghị tâm nhân vật
• 2.3. Yếu tố tâm linh trong Truyện Kiều
• 2.4. Kết cấu Truyện Kiều
• 2.5. Những yếu tố đồng thời, đặc lệ trong Truyện Kiều
• 2.6. Xã hội trong Truyện Kiều
• 3. CHƯƠNG 3: TRUYỆN KIỀU TRONG BỐI CẢNH XÃ HỘI, VĂN HỌC VIỆT NAM NỬA CUỐI THẾ KỶ XVIII - NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX
• 3.1. Sự thay đổi quan niệm thẩm mỹ trong văn học trung đại Việt Nam
• 3.1.1. Quan niệm thẩm mỹ trong văn học thế kỷ X - XVII
• 3.1.2. Quan niệm thẩm mỹ trong văn học thế kỷ XVIII - XIX
• 3.2. Sự sống động, chân thực của văn học thế kỷ XVIII - XIX
• LỜI MỞ ĐẦU
• PHẦN KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tính Chất Hiện Thực và Chủ Nghĩa Hiện Thực trong Văn Học Việt Nam

Tính chất hiện thực và chủ nghĩa hiện thực là hai khái niệm quan trọng trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX. Thời kỳ này chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của văn học, với nhiều tác phẩm nổi bật phản ánh đời sống xã hội và con người. Các nhà văn đã sử dụng ngôn ngữ và hình thức nghệ thuật để thể hiện những vấn đề xã hội, tâm tư và tình cảm của con người trong bối cảnh lịch sử cụ thể. Tác phẩm 'Truyện Kiều' của Nguyễn Du là một ví dụ điển hình cho sự kết hợp giữa tính chất hiện thực và chủ nghĩa hiện thực trong văn học.

1.1. Khái niệm Tính Chất Hiện Thực trong Văn Học

Tính chất hiện thực trong văn học được hiểu là khả năng phản ánh chân thực đời sống xã hội, con người và các mối quan hệ trong xã hội. Trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX, tính chất này thể hiện rõ qua các tác phẩm như 'Truyện Kiều' của Nguyễn Du, nơi mà các nhân vật và tình huống được xây dựng dựa trên những trải nghiệm thực tế của con người.

1.2. Chủ Nghĩa Hiện Thực và Ảnh Hưởng của Nó đến Văn Học

Chủ nghĩa hiện thực là một phong trào văn học nổi bật trong thế kỷ XIX, nhấn mạnh việc mô tả chân thực cuộc sống và con người. Trong văn học Việt Nam, chủ nghĩa hiện thực đã ảnh hưởng đến nhiều tác phẩm, giúp các nhà văn thể hiện những vấn đề xã hội, như sự bất công, khổ đau và khát vọng tự do của con người.

II. Những Thách Thức trong Việc Nghiên Cứu Tính Chất Hiện Thực

Việc nghiên cứu tính chất hiện thực trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX gặp nhiều thách thức. Một trong những khó khăn lớn nhất là sự thiếu hụt tài liệu và nguồn tư liệu đáng tin cậy. Nhiều tác phẩm văn học không còn được lưu giữ nguyên vẹn, dẫn đến việc khó khăn trong việc phân tích và đánh giá đúng mức độ hiện thực trong các tác phẩm. Hơn nữa, sự khác biệt trong cách tiếp cận và quan điểm nghiên cứu cũng tạo ra những tranh cãi trong giới học thuật.

2.1. Thiếu Tài Liệu và Nguồn Tư Liệu

Nhiều tác phẩm văn học từ thế kỷ XVIII - XIX đã bị thất lạc hoặc không được lưu giữ đầy đủ. Điều này gây khó khăn cho việc nghiên cứu và phân tích tính chất hiện thực trong văn học. Các nhà nghiên cứu thường phải dựa vào những tài liệu phụ hoặc các tác phẩm khác để làm rõ nội dung và ý nghĩa của các tác phẩm này.

2.2. Sự Khác Biệt trong Quan Điểm Nghiên Cứu

Trong giới học thuật, có nhiều quan điểm khác nhau về cách tiếp cận và phân tích tính chất hiện thực trong văn học. Một số nhà nghiên cứu nhấn mạnh vào khía cạnh xã hội, trong khi những người khác lại tập trung vào khía cạnh nghệ thuật. Sự khác biệt này có thể dẫn đến những tranh cãi và khó khăn trong việc đạt được sự đồng thuận về các vấn đề nghiên cứu.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tính Chất Hiện Thực trong Văn Học

Để nghiên cứu tính chất hiện thực trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX, các nhà nghiên cứu thường áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Phương pháp phân tích văn bản, so sánh và tiếp cận xã hội học là những phương pháp phổ biến nhất. Những phương pháp này giúp làm rõ hơn về bối cảnh lịch sử, xã hội và văn hóa mà các tác phẩm được sáng tác.

3.1. Phân Tích Văn Bản

Phân tích văn bản là phương pháp cơ bản trong nghiên cứu văn học. Qua việc phân tích ngôn ngữ, hình thức và cấu trúc của tác phẩm, các nhà nghiên cứu có thể làm rõ hơn về tính chất hiện thực và chủ nghĩa hiện thực trong văn học. Phương pháp này giúp phát hiện ra những yếu tố nghệ thuật và ý nghĩa sâu xa trong các tác phẩm.

3.2. So Sánh Giữa Các Tác Phẩm

So sánh giữa các tác phẩm văn học là một phương pháp hữu ích để làm nổi bật những điểm tương đồng và khác biệt trong cách thể hiện tính chất hiện thực. Qua việc so sánh, các nhà nghiên cứu có thể nhận diện được những xu hướng chung trong văn học và cách mà các nhà văn phản ánh đời sống xã hội.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Tính Chất Hiện Thực trong Văn Học

Tính chất hiện thực trong văn học không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giáo dục và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ. Các tác phẩm văn học phản ánh chân thực đời sống xã hội giúp người đọc hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam. Hơn nữa, những giá trị nhân văn trong các tác phẩm này còn góp phần hình thành nhân cách và tư duy của người đọc.

4.1. Giáo Dục và Truyền Cảm Hứng

Các tác phẩm văn học với tính chất hiện thực có thể được sử dụng trong giáo dục để giúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa Việt Nam. Những câu chuyện, nhân vật trong tác phẩm không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng những bài học quý giá về cuộc sống.

4.2. Góp Phần Hình Thành Nhân Cách

Tính chất hiện thực trong văn học giúp người đọc nhận thức rõ hơn về những vấn đề xã hội, từ đó hình thành tư duy phản biện và nhân cách. Những giá trị nhân văn trong các tác phẩm văn học có thể truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ trong việc đấu tranh cho công lý và sự thật.

V. Kết Luận về Tính Chất Hiện Thực và Chủ Nghĩa Hiện Thực trong Văn Học

Tính chất hiện thực và chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh đời sống xã hội và tâm tư con người. Những tác phẩm nổi bật như 'Truyện Kiều' không chỉ là di sản văn hóa quý giá mà còn là nguồn cảm hứng cho các thế hệ sau. Việc nghiên cứu và hiểu rõ về tính chất hiện thực trong văn học sẽ giúp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc.

5.1. Tầm Quan Trọng của Tính Chất Hiện Thực

Tính chất hiện thực trong văn học không chỉ giúp phản ánh chân thực đời sống mà còn góp phần tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc. Những tác phẩm văn học với tính chất này sẽ mãi mãi là nguồn cảm hứng cho các thế hệ sau.

5.2. Hướng Tương Lai cho Nghiên Cứu Văn Học

Nghiên cứu tính chất hiện thực trong văn học cần tiếp tục được phát triển và mở rộng. Các nhà nghiên cứu cần áp dụng những phương pháp mới và tiếp cận đa dạng để làm rõ hơn về những giá trị văn hóa và xã hội trong các tác phẩm văn học Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

DAI HOC QUOC GI.\ HA NQI TRI/CING DAI HOC KHOA HOC XA HOI & NHAN VAN KHOA VAN HOC CHU THIHONG LOAN VAN DE TINH CHAT HIEN THlTC VA CHU NGHIA HIEN THl/C TRONG VAN HOC VIET NAM NLTA C U O I THE KY XVIII - NLTA DAU THE KY XIX (KHAO SAT QUA TRUYEN KIEV) LUAN VAN THAC SI NGlT VAN Chuyen nganh van hoc Viet Nam Ma so: 5.33 Giao vien hirong dan: PGS.TS: Tran Nho Thin DA; HOC Q u O C V'L2/ 65^/ Hii Noi - :0(15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] M\ / emu o$t JliiiiH oatt itu'o'e hoaa tliutiii dnd'i m' Irn'o'stq dan Uhoa hoe oii Hi' eiit hao ipufi ito' ttjtk ti$iii eua tiaitf t^iao^ ^^}S,^cS ^rim ^itho "Jliin, /^t$t W / / f//// to'i tliotj ldn(f hiet o'si eliou thanh, sdm sue ttlnYt, /^nt euttij ^ / / / hiiij to lotuj hie) o'a 3att .iae //)'/ eae thaif, ed qiao ena 3Uu)n ^Oati hoe ^ra'o'mi ^iJai lioe JCIioa hoe rica hoi oa iihatt oiiftf ^HJai hoe Qjtde qia ^tut Qtoi (til tan fiah diuf do eta le€)aq saot l^lioa hoe, ^iJe ed itao'e laan otta at/at/ lidat aatf eiiaf/ alio' ed sti d^oaq oiea ed od Ida tao eaa qia dlah oii lufa l)e. "Jdi rjcia elahi thatth eata ^///. (^ha ^lii ^tu)a(f Moita LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] JUyi eii9$t d'o ^oi rM'iti eata d^oatt d^atj tit eoatf tt'itih titfliiett edit eittt fiea<i toi, (^/te oftti (Te trttih l)dif ti'i)a(f laita Oitti Id tnttit/ tlitte Oit ehti'a tTti'o'e edtup ho troatj hiYt Ui) edatf trittlt ado Ulide, ^t)d Qlt}i, lUfdi/ 20 llidaq 09 adta 2005. ^de {[id Ittihi oiiti (^lut ^lii ^Cwatf Mi) it a LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MUC LLC Lai ma dau.

5 Chirang 1: Nhan dang viec nghien ciiu Truyen Kieii b^ng phirong 9 phap tiep can Xa hoi hoc - Cong trinh Truyen Kieu vd chu nghia hieu (hue ciia Nguyen Du - Le Dinh Ky.1- Nhan dang viec nghien ciiu Truyen Kieu bang phirong phap tiep can 9 Xa hoi hoc.2- Truyen Kieu vd chu nglua hien ihifc cua Ni^uyen Du - Lich sir ciic y 14 kien danh gia.3- Phuxyng hudng giai quyet cho van de liep can mot tac phAm van hgc 22 ,trung dai. Chirang H: Nhung dac trirng nghe thuat quan trong cua Truyen Kieu. l - Vay mugn col truyen.2- He thong nhan vat trong Truyen Kieu.1- Ngoai hinh nhan vat.2- Ngdn ngfr nhan vat.3- Ngi tarn nhan vat.3- Yen id tam linh trong Truyen Kieu.4- Kel cau Truyen Kieu.5- Nhfrng yeu to edng ihiic, irdc le trong Truyen Kien.6- Xa hoi trong Truyen Kieu. 88 Chirang III: Truyen Kieu trong boi canh xa hoi, van hgc Viet Nam 95 cuoi the kv XVIII - dau the kv XIX.

1 - Sir tliay ddi quan niem tham my trong van hoc trung dai Viel Nam.1 - Quan niem lliam my trong van hoc the ky X - XVII.2- Quan niem tham my trong van hoc the ky XVIII - XIX 103 Tieuket ^ 109 III.2- Sir song dong. chiln thirc cua van hoc the ky XVIII - XIX. 11 1 Tieu ket ^ ^ ' 117 Kc( liiaii 119 Tai lion tham kluio 122 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Van de tinh chat hien thirc va chu nghia hien thirc. LCJi M 6 DAU Nhieu thap ky qua.

cac nha nghien ciiu van hgc trung dai Viet Nam da to'n khong ft giay mirc ban ve phirang phap tiep can van hgc ihdi ky na\. Tu\ vay cung khong phai da hoan loan thong nhat trong each nhin nhan. danh gia bdi day la mot thai ky van hgc ton tai trong khoang thai gian kha dai d nude la (tir the ky X den the ky XIX). Ngay nay, nhieu ngirdi cd thdi quen dem nhung khai niem hien dai de xem xet nen van hgc qua khir vdn cd nhfrng dac trirng loai hinh rieng biet khac vdi thdi dai chung la.

Va bat ky mot sir lap luan chira chuan xac, diing d^n nao nao cung se lam cho each nhin nhan. danh giii van de nghien ciiu trd nen phien dien. thieu khach quan va khong chfnh xac. Trong cac van de van hgc can dirge nghien ciiu ciia thdi ky trung dai, van de cd hay khong cd chii nghTa hien thge trong van hgc Viet Nam nira cudi the ky XVIII - nira dau the ky XIX la van de da dirge dem ra ban cai nhieu song van chira thire sir cd mot hirdng giai quyet than dao.

Tren thuc le van de nay dirge de cap den chii yeu thong qua Truyen Kieu eiia NguycMi Du, b(Vi day la icie pham Idn ciia thdi dai, cd le la tac phiim duy nhat da phan anh dirge sau sdc va vdi mot nghe thuat cao hoan canh xa hoi nirdc la trong mot giai doan lich sir nhat dinh. Tir lau, cd le tir Hoiii Thanh vdi Qnyen song ciia con ngii'o'i trong Trnyen Kien ciia Nguyen Dn (1949) va nhat la tir Le Dinh Ky vdi Trnyen Kien vd chii nghia hien ihifc ciia Nguyen Du (1970) la bdt gap nhu'ng nhan dinh \'e chu nghia hien thuc trong van hgc Viet Nam trung dai ndi chung cung nhu irong Trnyen Kieu ndi riCMie. Tir 1945 den naw irons gidi nehien cfru a nude ta. phan anh Inan da chi phdi sau siic 6cn phirang phap nghien ciru cung nhu he ihdniz \'an de nghien ei'ru.

Tromz linh hinh dd thi dat \'an de xem uia iri phan anh hien llurc la gia iri cao nhat eiia \'an hgc tro' thanh de hieu. \ lec nghien ci'ru I ruyen Kien nhir mgl san pham cua phuxmg phap sang Uic hien thuc chu imhia tren thire le dem lai nhieu nhfrng kien giai hat cap \a gap LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Van de tinh chat hien thuc va chu nghia hien thuc. khong It nhirng ban khoan phan doi. Khoang tir thap nien 80, 90 ciia the ky XX, rai rac da xuat hien nhirng y kien mang tfnh chat trao ddi dieu chinh ve each tiep can nay, cac nha nghien ciiu Tran Dinh Hugu, Dang Thanh Le.

Tran Dinh Sir, Tran Nggc Vuang, Tran Nho Thin, Dao Xuan Quy, Nguyen Hfru San. khi ndi ve cac van de khac nhau ciia van hgc Viet Nam trung dai da de xuat mot each liep can khac, dd la ''tiep can he thong - van hgc - lich sir ddi tugng nghien ciru'' (42), nghia la xem xet cac hien tirgng van hgc bang thirde do gia tri ciia chfnh thdi dai ma no ra ddi chii khong phai tir each giai ma cua chung ta ngay hdm nay. Trdn Nho Thin cho rang "viec dira nhfrng tieu ehf hien thuc - mot trao lu'u van hgc phuang Tay d giua the ky XIX vdn cd nhfrng dac trirng loai hinh rat khac so vdi van hgc trung dai Vict Nam d cudi nira the ky XVIII - nira dau the ky XIX de md la Truyen Kieu la mot viec kha mao hiem va thire te da bgc Id nhieu bat cap" (55,tr48). Tuy vay, cho tdi nay van thieu mgl cdng trinh nghien ciiu mang tfnh chat long kel va de xuat hirdng giai quyet mot each he thong, loan dien ve van dd nay.

Thirc hien luan van Cao hgc chiing tdi mong mudn gdp mot phan nh(') bo xung cho sir thieu hut dd. 6 day, vdi muc dfch dira ra mot each nhin long quat ve qua Irinh tiep can van hgc trung dai tren ca sd phirang phap sang uic hien thirc chii nghia, V chi ra nhfrng ddng gdp cung nhu nhfrng han che ciia phirang phap tiep can xa hoi hgc va de ra mot hirdng giai quyet cii the" ap dung cho Truyen Kieu chiing tdi lien hanh thirc hien de tai: "Van de tfnh chat hien thire va chu nghTa hien thire trong van hgc Vict Nam nira cudi the ky XVIII - nira dau the ky XIX (khao sat qua Truyen Kieuy\ Thirc ra. van de ehii nghia hien thire (cd hay khong ed) ciia Truyen Kieu khong phai la van de cd y nghia lir than ma no cd lien quan 6cn phu'(^ng phap doe, phirang phap liep can mgl tac pham \'an hoc Irung dai ndi chung. Mdi 'each doe deii cd gia iri liep can rieng." song \eu can dai ra la phai phan anh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Van de tinh chat hien thuc va chu nghia hien thuc.

trung thanh dac trimg ciia ddi tugng. dang ton lai bdn each dgc Truyen Kieu khac nhau. Cach doc xa hoi hgc. Cach dgc phong each hgc.

Cach dgc thi phap hgc. Cach dgc van hoa hgc. Dgc Truyen Kieu bang phuang phap tiep can xa hoi hgc lieu bieu la Le Dinh Ky, vai chuyen luan Truyen Kieu va ehii nghTa hien thii'e ciia Nguyen Du. Vdi each dgc xa hoi hgc dng da nhin thay trong uic pham nhfrng gia tri chong phong kien, phan phong, phai bay mat trai eiia xa hoi dirang thdi.

do vay ngay eang bgc Id nhieu ban khoan. Thirc ra, van de khong phai la han che ciia ban than each dgc, cung nhu phuang phap nghien ciiu xa hdi hgc ma do sir van dung may mdc ciia ngirdi sir dung nd. Thuc hien dC lai lien chiing tdi mudn gdp phan chi ra nhfrng bat cap cua vice van dung khai niem chii nghia hien thuc cho van hgc nude ta niia cudi the ky XVIII - nira dau the ky XIX, vach ra tinh trang dan gian hoa cac van de cua van hgc giai doan nay. Bdi thuc chat hien nay khong ft ngirdi ddng nhat phan anh hien thire (id khd, mat trai ciia che do phong kien) vdi chu nghia hien thuc.

Dong thdi, cung gdp phan chi ra viec hieu biet khong day dii ddi tirgng nghien eiiii trung dai (eu the d day la rngt tac pham van hgc trung dai) se dan den nhfrng lam lac, khien cudng, cd tfnh chat chii quan trong nghien ciiu khoa hoc. Ban luan van dirge lien hanh chii yeu dua tren cac phuang phap phan ifch, so sanh, thdn" ke, de thay dirae dac trims riens biet ciia ddi tuaniz nshien cfai van hgc trung dai. Ddi khi dC^ lam rd them yixn de quan niem ha\ lam rd nhfrng dac irirng mang tfnh quy luat cua sir phai iricMi chiing idi so sanh \di Ciic lac pham eimg thdi, hoac so sanh \di cac tac pham cua chu nghia hicMi ihuc eiia \'an hgc phuang Tay the ky XIX \an hoe Viel Nam giai doan 1930- 1945 de lam rd \im de neu ra. • 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Van de tinh chat hien thuc va chu nghia hien thuc.

Van ban ma luan van se dua vao la cudn Truyen Kieu - Ngu\en Du do Nguydn Quang Tuan (khao dfnh va chii giai), in Ian thii tu, Nha xuat ban khoa hgc xa hoi 1997. Chung tdi xin chan thanh cam an PGS. TS Tran Nho Tliin da tan tinh giup dd chung tdi hoan thanh luan van nay. Tren ca sd tiep thu y kien cua nhirng ngudi di trudc, lien hanh tim hieu nhfrng dac trung nghe thuat quan trong ciia Truyen Kieu dudi gdc do loai hinh van hoa de tim ra gia iri ma Nguyen Du de lai cho chiing ta qua kiet tac Truyen Kieu.