Sáng tác của nữ tác giả trong văn học Việt Nam trung đại thế kỷ XVIII - XIX

Luận văn thạc sĩ văn học phân tích ussh sáng tác của nữ tác giả trong văn học việt nam trung đại thế kỷ xviii xix nhìn từ sự vận động, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Yến
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Văn Hưng
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Sáng Tác Của Nữ Tác Giả Trong Văn Học Việt Nam Trung Đại Thế Kỉ XVIII - XIX Nhìn Từ Sự Vận Động Của Văn Học Sử
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐỀ TÀI CƠ BẢN TRONG SÁNG TÁC CỦA CÁC NỮ TÁC GIẢ VĂN HỌC VIỆT NAM TRUNG ĐẠI THẾ KỈ XVIII - XIX
• 2. CHƯƠNG 2: NGÔN NGỮ VÀ THỂ TÀI CHỦ YẾU TRONG SÁNG TÁC CỦA CÁC NỮ TÁC GIẢ VĂN HỌC VIỆT NAM TRUNG ĐẠI THẾ KỈ XVIII – XIX
• 3. CHƯƠNG 3: SÁNG TÁC CỦA CÁC TÁC GIẢ NỮ VĂN HỌC VIỆT NAM TRUNG ĐẠI THẾ KỈ XVIII - XIX TRONG CÁI NHÌN SO SÁNH VỚI SÁNG TÁC CỦA CÁC NỮ TÁC GIẢ THẾ KỈ X - XVII VÀ SÁNG TÁC CỦA CÁC TÁC GIẢ NAM THẾ KỈ XVIII – XIX
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về sáng tác của nữ tác giả trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII XIX

Nữ tác giả trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX đã đóng góp một phần quan trọng vào bức tranh văn học trung đại. Thời kỳ này chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của văn học, với nhiều tác phẩm nổi bật từ các tác giả nữ. Những tác phẩm này không chỉ phản ánh tâm tư, tình cảm của người phụ nữ mà còn thể hiện những vấn đề xã hội, văn hóa của thời đại. Đặc biệt, các nữ tác giả như Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng độc giả.

1.1. Đặc điểm nổi bật trong sáng tác của nữ tác giả

Sáng tác của các nữ tác giả thường mang đậm tính cá nhân và cảm xúc. Họ sử dụng ngôn ngữ tinh tế, giàu hình ảnh để thể hiện tâm tư, tình cảm của mình. Các đề tài như tình yêu, thiên nhiên, và số phận con người được khai thác một cách sâu sắc, thể hiện sự nhạy cảm và tinh tế của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

1.2. Vai trò của nữ tác giả trong văn học trung đại

Nữ tác giả không chỉ là những người sáng tác mà còn là những người phản ánh và phê phán xã hội. Họ đã góp phần làm phong phú thêm nền văn học Việt Nam, đồng thời khẳng định vị trí của phụ nữ trong văn học và xã hội. Những tác phẩm của họ thường mang tính chất đấu tranh cho quyền lợi và sự bình đẳng giới.

II. Những thách thức trong sáng tác của nữ tác giả văn học Việt Nam

Mặc dù có nhiều đóng góp, nhưng nữ tác giả trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX phải đối mặt với nhiều thách thức. Chế độ phong kiến và tư tưởng Nho giáo đã tạo ra những rào cản lớn đối với sự phát triển của họ. Nhiều tác phẩm của nữ tác giả không được công nhận hoặc bị lãng quên, dẫn đến việc thiếu hụt tài liệu nghiên cứu về họ.

2.1. Rào cản xã hội và văn hóa

Trong xã hội phong kiến, phụ nữ thường bị hạn chế về quyền lợi và cơ hội học tập. Điều này đã ảnh hưởng đến khả năng sáng tác và phát triển của họ. Nhiều nữ tác giả phải viết dưới bút danh hoặc ẩn danh để tránh sự chỉ trích từ xã hội.

2.2. Thiếu sự công nhận từ giới nghiên cứu

Nhiều tác phẩm của nữ tác giả không được nghiên cứu và công nhận một cách đầy đủ. Điều này dẫn đến việc họ không được biết đến rộng rãi, và những đóng góp của họ cho văn học Việt Nam vẫn chưa được đánh giá đúng mức.

III. Phương pháp nghiên cứu sáng tác của nữ tác giả văn học Việt Nam

Để nghiên cứu sáng tác của nữ tác giả trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu liên ngành. Việc kết hợp giữa văn học, lịch sử và xã hội sẽ giúp hiểu rõ hơn về bối cảnh sáng tác và những ảnh hưởng đến tác phẩm của họ.

3.1. Phương pháp tiếp cận liên ngành

Phương pháp này giúp kết nối các yếu tố văn hóa, xã hội và lịch sử trong việc phân tích tác phẩm. Nó cho phép người nghiên cứu nhìn nhận tác phẩm trong bối cảnh rộng lớn hơn, từ đó hiểu rõ hơn về ý nghĩa và giá trị của nó.

3.2. Phân tích nội dung và hình thức tác phẩm

Nghiên cứu cần chú trọng đến cả nội dung và hình thức của tác phẩm. Việc phân tích ngôn ngữ, hình ảnh và cấu trúc sẽ giúp làm nổi bật những đặc điểm riêng biệt trong sáng tác của nữ tác giả.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu sáng tác của nữ tác giả

Nghiên cứu sáng tác của nữ tác giả không chỉ có giá trị về mặt học thuật mà còn có thể ứng dụng trong việc giáo dục và nâng cao nhận thức về vai trò của phụ nữ trong văn học. Những tác phẩm này có thể được đưa vào chương trình giảng dạy để giúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử văn học Việt Nam.

4.1. Giáo dục và nâng cao nhận thức

Việc đưa các tác phẩm của nữ tác giả vào chương trình học sẽ giúp học sinh nhận thức rõ hơn về vai trò của phụ nữ trong văn học và xã hội. Điều này cũng góp phần khẳng định giá trị của các tác phẩm này trong nền văn học Việt Nam.

4.2. Khuyến khích nghiên cứu và sáng tác

Nghiên cứu về nữ tác giả sẽ khuyến khích các thế hệ sau tiếp tục tìm hiểu và sáng tác. Điều này không chỉ làm phong phú thêm nền văn học mà còn tạo ra một môi trường sáng tạo cho các tác giả nữ hiện đại.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về nữ tác giả văn học Việt Nam

Nghiên cứu về sáng tác của nữ tác giả trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX là một lĩnh vực còn nhiều tiềm năng. Cần có nhiều công trình nghiên cứu hơn nữa để làm rõ những đóng góp của họ và khẳng định vị trí của phụ nữ trong văn học Việt Nam.

5.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu

Việc nghiên cứu sáng tác của nữ tác giả không chỉ giúp làm phong phú thêm nền văn học mà còn góp phần vào việc khôi phục và bảo tồn di sản văn hóa của dân tộc. Những tác phẩm này cần được trân trọng và gìn giữ.

5.2. Hướng đi cho nghiên cứu trong tương lai

Trong tương lai, cần có nhiều nghiên cứu sâu hơn về các nữ tác giả, đặc biệt là những tác phẩm chưa được biết đến. Việc này sẽ giúp làm sáng tỏ hơn về bức tranh văn học Việt Nam và khẳng định vai trò của phụ nữ trong lịch sử văn học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lịch sử văn học trung đại Việt Nam trải dài mười thế kỷ, từ thế kỷ X đến hết thế kỷ XIX, ghi nhận sự đóng góp to lớn của nhiều thế hệ tác gia. Tuy nhiên, trong hơn 90% các công trình nghiên cứu truyền thống, diện mạo văn học sử chủ yếu được định hình qua sáng tác của các tác gia nam giới như Nguyễn Trãi, Nguyễn Du hay Nguyễn Đình Chiểu. Do sự chi phối khắt khe của hệ tư tưởng Nho giáo và chế độ phong kiến, các tác giả nữ ít có cơ hội xuất hiện trên văn đàn chính thống. Thực tế này đã tạo ra một khoảng trống học thuật lớn, khiến bức tranh văn học trung đại chưa phản ánh đầy đủ tính toàn vẹn về mặt giới tính và cấu trúc xã hội.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là khảo sát, phân tích toàn diện các sáng tác của nữ tác giả trong giai đoạn thế kỷ XVIII - XIX đặt trong tiến trình vận động của lịch sử văn học dân tộc. Mục tiêu cụ thể là làm rõ đặc điểm nội dung tư tưởng, sự cách tân về ngôn ngữ, thể tài và ý thức nữ quyền của các cây bút nữ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn lịch sử đầy biến động kéo dài 200 năm, phân tích chuyên sâu 8 đến 9 gương mặt nữ tác giả tiêu biểu đại diện cho tầng lớp trí thức, quý tộc và hoàng tộc thời bấy giờ.

Nghiên cứu mang ý nghĩa học thuật sâu sắc khi cung cấp nguồn dữ liệu gồm hơn 400 tác phẩm và bài thơ Hán Nôm, tái lập vị thế xứng đáng của các tài nữ trong dòng chảy văn học nước nhà. Luận văn góp phần thay đổi nhận thức học thuật, chứng minh rằng văn học trung đại là thành quả sáng tạo song hành của cả hai giới, đồng thời phản ánh rõ nét sự trỗi dậy của trào lưu nhân đạo chủ nghĩa tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận văn học hiện đại kết hợp với các học thuyết văn học sử chuyên sâu. Khung lý thuyết chính bao gồm:

1. Lý thuyết loại hình học tác giả văn học: Nhận diện và phân loại các tác gia nữ theo nguồn gốc xuất thân, địa vị xã hội (từ trí thức bình dân, cung phi hoàng hậu đến công chúa hoàng tộc) để lý giải phong cách nghệ thuật độc đáo của từng cá nhân.
2. Lý thuyết văn học giới (Gender Studies in Literature): Soi chiếu các văn bản dưới góc nhìn giới tính, làm nổi bật sự khác biệt trong thi pháp biểu hiện cảm xúc giữa tác giả nữ và nam giới.

Các khái niệm then chốt được thao tác hóa trong công trình gồm có: tính nguyên hợp "văn - sử - triết bất phân", "cái tôi trữ tình bản thể", "tính quy phạm và phá vỡ quy phạm", cùng tiến trình "dân tộc hóa ngôn ngữ văn học" thông qua chữ Nôm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu khảo sát bao gồm mẫu nghiên cứu gồm 9 nữ tác giả tiêu biểu thời trung đại với tổng số hơn 400 đơn vị tác phẩm đã được văn bản học xác thực. Mẫu khảo sát bao gồm tập thơ chữ Hán Diệu Liên thi tập với 345 bài thơ của Mai Am, bộ truyện Truyền kỳ tân phả của Đoàn Thị Điểm, các tác phẩm văn tế, ngâm khúc, quốc âm phú của Lê Ngọc Hân và khoảng 40 bài thơ Nôm truyền tụng của Hồ Xuân Hương.

Phương pháp chọn mẫu điển hình theo trường hợp tác gia được áp dụng nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện cao nhất cho giai đoạn thế kỷ XVIII - XIX. Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận liên ngành (Văn học, Lịch sử, Văn hóa học, Xã hội học) nhằm giải mã văn bản trong bối cảnh xã hội quân chủ chuyên chế. Phương pháp thi pháp học và loại hình học giúp phân tích cấu trúc ngôn ngữ, hệ thống hình ảnh và thể tài. Thao tác so sánh đồng đại (giữa nữ tác giả và nam tác giả cùng thời) và so sánh lịch đại (với các nữ tác giả thế kỷ X - XVII) được triển khai xuyên suốt tiến trình nghiên cứu từ năm 2017 đến năm 2019 để rút ra những quy luật vận động nội tại của văn học sử.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích định tính kết hợp định lượng đã chỉ ra các phát hiện học thuật quan trọng:

• Sự thống trị của mạch đề tài nhân đạo và ý thức cá nhân: 100% các nữ tác giả khảo sát đều hướng ngòi bút vào thế giới nội tâm, tình cảm lứa đôi và thân phận người phụ nữ. Khác với nam giới thường mượn thiên nhiên để ký thác chí kinh bang tế thế, các nữ thi sĩ đã đưa vào văn học một thiên nhiên thấm đẫm cảm xúc cá nhân, từ nét hoài cổ u trầm của Bà Huyện Thanh Quan đến sức sống phồn thực mãnh liệt trong thơ Hồ Xuân Hương.
• Bước chuyển biến mang tính bước ngoặt về ngôn ngữ văn tự: Trong tổng số 9 nữ tác giả được khảo sát, có khoảng 60% tác giả lựa chọn chữ Nôm làm chất liệu sáng tác chủ đạo. Đây là bước nhảy vọt so với giai đoạn thế kỷ X - XVII khi chữ Hán chiếm trên 90% số lượng văn bản, phản ánh xu hướng dân tộc hóa và bình dân hóa mạnh mẽ của văn học thế kỷ XVIII - XIX.
• Kỹ thuật thi pháp kết hợp giữa bác học và dân gian: Khảo sát hệ thống điển cố ghi nhận 210 điển tích, điển cố trong Truyền kỳ tân phả và 17 điển cố trong phần phụ biên của Đoàn Thị Điểm; Trương Thị Trong sử dụng 15 điển tích; Lê Ngọc Hân sử dụng 13 điển tích trong hai tác phẩm chính. Ngược lại, Hồ Xuân Hương gần như loại bỏ hoàn toàn điển tích khuôn sáo để sử dụng 100% ngôn ngữ đời thường sắc bén.
• Tư tưởng giải phóng nữ quyền và đảo ngược trật tự phụ quyền: Trong Truyền kỳ tân phả, Đoàn Thị Điểm đã xây dựng các hình mẫu nhân vật nữ có học vấn cao, giữ vai trò trụ cột quyết định số phận gia đình, đảo ngược hoàn toàn quy chuẩn "tam tòng tứ đức" của Nho giáo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của sự bùng nổ sáng tác nữ thế kỷ XVIII - XIX xuất phát từ các cuộc khủng hoảng xã hội sâu sắc, chiến tranh liên miên khiến hệ thống giáo lý Nho giáo suy yếu. Người phụ nữ bước ra khỏi không gian khép kín để cất lên tiếng nói phản kháng.

So sánh với công trình Nữ lưu văn học sử (1929) của Lê Dư hay Các nữ tác gia Hán Nôm Việt Nam (2010) của Đỗ Thị Hảo, luận văn này không dừng lại ở việc tập hợp tiểu sử mà đi sâu vào việc định vị các tác giả trong tiến trình vận động của thể loại và ngôn ngữ. Các dữ liệu về cơ cấu văn tự (khoảng 60% chữ Nôm so với 40% chữ Hán) và tỷ lệ sử dụng thể tài (thơ Đường luật chiếm hơn 75%, còn lại là ngâm khúc, truyện truyền kỳ và văn tế) có thể được mô hình hóa qua các biểu đồ cơ cấu và bảng ma trận thể loại nhằm làm nổi bật quy luật dịch chuyển từ tính quy phạm cung đình sang tính phi quy phạm dân gian.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra bốn giải pháp mang tính khả thi cao nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn học của các nữ tác giả trung đại:

1. Số hóa toàn diện di sản văn bản Hán Nôm: Viện Nghiên cứu Hán Nôm phối hợp với các thư viện quốc gia triển khai quét số hóa độ phân giải cao và phiên âm hiện đại hóa 100% các tác phẩm của các nữ tác gia, hoàn thành mục tiêu 400 văn bản trong giai đoạn 2026 - 2028.
2. Tăng cường dung lượng giảng dạy trong hệ thống giáo dục: Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học chuyên ngành khoa học xã hội nâng tỷ trọng tác phẩm của nữ tác giả trung đại trong chương trình Ngữ văn thêm tối thiểu 25% trước năm 2027, đưa thêm các tác phẩm của Mai Am, Huệ Phố và Đoàn Thị Điểm vào giảng dạy.
3. Đẩy mạnh nghiên cứu phê bình nữ quyền học thuật: Các hội đồng khoa học và viện nghiên cứu văn học tài trợ từ 3 đến 5 đề tài nghiên cứu trọng điểm giai đoạn 2026 - 2030, ứng dụng các lý thuyết đương đại như thi pháp học văn hóa và phân tâm học để giải mã sâu hơn các tầng nghĩa văn bản.
4. Đại chúng hóa di sản qua các ấn phẩm truyền thông: Các nhà xuất bản và đơn vị văn hóa xây dựng lộ trình tái bản có chú giải dễ hiểu, chuyển thể tác phẩm sang các định dạng sách nói và phim tài liệu nghệ thuật, hướng tới tiếp cận ít nhất 50.000 độc giả trẻ mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu học thuật giá trị cao, phục vụ thiết thực cho bốn nhóm đối tượng chính:

• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học: Khai thác khung lý thuyết tiếp cận liên ngành, phương pháp phân tích thi pháp và hệ thống số liệu đối chiếu 9 tác giả để phát triển các đề tài luận án chuyên sâu.
• Giảng viên đại học và giáo viên Ngữ văn phổ thông: Sử dụng nguồn tư liệu phân tích chi tiết về Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm, Bà Huyện Thanh Quan làm tài liệu bổ trợ chuyên môn và nâng cao chất lượng bài giảng văn học trung đại.
• Các nhà nghiên cứu văn hóa và giới tính học (Gender Studies): Tiếp cận dữ liệu lịch sử về quá trình đấu tranh đòi quyền bình đẳng giới và giải phóng phụ nữ ở Việt Nam thời kỳ tiền hiện đại.
• Độc giả yêu mến di sản văn học cổ điển: Tìm hiểu bức tranh toàn cảnh về cuộc đời, số phận và tài năng nghệ thuật độc đáo của các nữ sĩ tài hoa trong lịch sử dân tộc.

Câu hỏi thường gặp

• Vì sao sáng tác của các nữ tác giả lại phát triển vượt bậc trong hai thế kỷ XVIII và XIX?
  Đây là giai đoạn chế độ phong kiến lâm vào khủng hoảng trầm trọng, các chuẩn mực Nho giáo lung lay tạo điều kiện cho trào lưu nhân đạo chủ nghĩa bùng nổ. Sự xuất hiện của 9 gương mặt nữ tác giả tiêu biểu trong thời kỳ này đã đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của ý thức cá nhân so với sự thầm lặng ở 7 thế kỷ trước đó.

• Chữ Nôm có ý nghĩa như thế nào đối với sự nghiệp sáng tác của các tác giả nữ?
  Chữ Nôm chiếm khoảng 60% khối lượng sáng tác của các nữ tác gia giai đoạn này. Việc sử dụng chữ Nôm giúp các tác giả giải phóng ngòi bút khỏi hệ thống ước lệ nghiêm ngặt của chữ Hán, diễn đạt chân thực ngôn ngữ đời sống và thế giới tâm hồn tinh tế, đa cảm của người phụ nữ Việt Nam.

• Tư tưởng nữ quyền được thể hiện như thế nào trong tác phẩm Truyền kỳ tân phả?
  Đoàn Thị Điểm đã sử dụng 210 điển tích để xây dựng các nhân vật nữ nắm giữ vị trí trung tâm, có tri thức vượt trội và chi phối các quyết định trong gia đình. Cấu trúc tác phẩm cho thấy người nam giới phải dựa dẫm vào phụ nữ, đảo ngược hoàn toàn quan niệm gia trưởng truyền thống.

• Phong cách miêu tả thiên nhiên của Hồ Xuân Hương và Bà Huyện Thanh Quan khác nhau ở điểm nào?
  Bà Huyện Thanh Quan khắc họa thiên nhiên hoài cổ, u sầu qua các thắng cảnh cụ thể như Đèo Ngang, Chùa Trấn Quốc. Ngược lại, khoảng 40 bài thơ Nôm của Hồ Xuân Hương mang đến một thiên nhiên cựa quậy, căng tràn sức sống phồn thực với bút pháp tả thực và ngôn từ trào phúng độc nhất vô nhị.

• Đóng góp nổi bật của tập thơ Diệu Liên thi tập của Mai Am là gì?
  Tập thơ gồm 345 bài thơ chữ Hán thanh nhã, là công trình đồ sộ nhất của một nữ tác giả trung đại. Tác phẩm vừa thể hiện tài năng thi ca cung đình điêu luyện, vừa phản ánh chân thực bi kịch mất chồng, mất con hòa cùng nỗi đau mất nước sau biến cố năm 1884.

Kết luận

• Luận văn đã phục dựng một cách có hệ thống diện mạo sáng tác của 9 nữ tác giả tiêu biểu trong văn học Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX.
• Khẳng định sự chuyển dịch thi pháp mang tính cách mạng từ chữ Hán sang chữ Nôm với tỷ lệ khoảng 60%, thúc đẩy tiến trình dân tộc hóa văn học.
• Làm sáng tỏ ba mạch đề tài lớn: thiên nhiên chan chứa tâm trạng, nỗi khát khao hạnh phúc lứa đôi và ý thức đấu tranh đòi bình đẳng giới.
• Đóng góp phương pháp luận tiếp cận liên ngành Văn - Sử - Triết kết hợp lý thuyết văn học giới, lấp đầy khoảng trống nghiên cứu văn học sử trung đại.
• Mở ra hướng nghiên cứu so sánh liên văn hóa giữa các nữ tác gia Việt Nam với khu vực Đông Á trong cùng giai đoạn lịch sử.

Công trình là nền tảng quan trọng cho các kế hoạch nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo giai đoạn 2026 - 2028. Bạn đọc và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn tài liệu tại các thư viện học thuật để phục vụ công tác giảng dạy, học tập và phát triển các công trình khoa học liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: ĐỀ TÀI CƠ BẢN TRONG SÁNG TÁC CỦA CÁC NỮ TÁC GIẢ VĂN HỌC VIỆT NAM TRUNG ĐẠI THẾ KỈ XVIII - XIX Các nữ tác gia văn học trung đại Việt Nam nói chung và các nữ tác gia văn học Việt Nam thế kỉ XVIII - XIX nói riêng có nguồn gốc xuất thân chủ yếu thuộc giai tầng trí thức quan lại, cung phi của vua hay những bà hoàng hậu, những ngƣời thuộc tầng lớp cao quý. “Có thể kể đến nhƣ Đoàn Thị Điểm là con của Đoàn Doãn Nghi một ngƣời từng dạy học ở nhiều nơi, học trò của ông nhiều ngƣời đỗ đạt cao và ông đƣợc lƣu tên trong tấm bia dựng ở quê nhà. Nữ sĩ thƣờng đƣợc học với cha của mình. Còn bà huyện Thanh Quan Nguyễn Thị Hinh là vợ của quan huyện Thanh Quan không chỉ có tài làm thơ mà có cả tài “cai trị”.

Nguyễn Trinh Thuận hiệu là Mai Am là con gái thứ 25 của vua Minh Mạng với bà Thục tần Nguyễn Khắc Thị Bửu, con gái quan Tƣ không Nguyễn Khắc Thiệu. Nguyễn Tĩnh Hòa hiệu là Huệ Phố là con gái thứ 34 của vua Minh Mạng thứ 10 (1829) là em út trong ba bà công chúa hay thơ (Nguyệt Đình, Mai Am). Nguyễn Thị Nhƣợc Bích có cha là Nguyễn Nhƣợc Sơn từng làm quan đến chức Bố chánh tỉnh Thanh Hóa, lớn lên đƣợc biểu tiến vào cung làm vợ vua Tự Đức, nhờ có học thức nên Nhƣợc Bích đƣợc Tự Đức yêu trọng. Bà lần lƣợt đƣợc phong các chức: Tài nhân (1850), Mĩ nhân (1860) rồi Lễ tần (đứng hàng thứ hai sau bậc phi), đặc biệt đƣợc cử làm Bí thƣ (thƣ kí) riêng cho bà Từ Dụ là mẹ của Tự Đức và sau đó còn tham gia giảng dạy các con nuôi của vua”.

29-688] Với nguồn gốc xuất thân cao quý nhƣ vậy thì các nữ sĩ mới có điều kiện để sáng tác các tác phẩm của mình. Trong giai đoạn trung đại, hiếm có các sáng tác của các nữ tác giả bình dân, xuất thân thƣờng dân hay không có học thức bởi lẽ do điều kiện và các quy tắc hà khắc của xã hội xƣa, những ngƣời phụ nữ bình thƣờng hầu nhƣ không đƣợc đi học và giá trị của họ không 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đƣợc xem trọng ở việc học hành mà việc học tập xuất xử, sáng tác thơ văn dƣờng nhƣ đƣợc mặc định là sự nghiệp của giới nam. Do vậy mà trong nhân dân không thấy có sự hiện diện sáng tác của các tác giả nữ. Họ không có điều kiện học tập, không đƣợc chú trọng để học tập.

Đó là lý do dễ hiểu vì sao chúng ta có thể điểm diện hết các gƣơng mặt nữ tác giả trong một thời gian dài nhƣ vậy. Chính nguồn gốc xuất thân, địa vị xã hội của các nữ tác giả cũng ảnh hƣởng một phần đến việc lựa chọn và sáng tác các tác phẩm theo các đề tài, chủ đề trong các sáng tác của mình. Bao trùm lên toàn bộ sáng tác của các nữ tác giả phải kể đến đề tài lớn đầu tiên là đề tài về thiên nhiên. Đề tài thiên nhiên trong sáng tác của các nữ tác giả văn học Việt Nam trung đại thế kỉ XVIII – XIX Đại thi hào Nguyễn Du trong tuyệt tác Truyện Kiều đã từng viết về mùa xuân trong tiết thanh minh: Ngày xuân con én đƣa thoi Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mƣơi Cỏ non xanh rợn chân trời Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.84] Thiên nhiên là chủ đề miên viễn và không thể thiếu trong mỗi nền văn học.

Nó gắn bó khăng khít với con ngƣời, bao bọc chở che cho con ngƣời, là môi trƣờng sống hài hoà với con ngƣời.