phần Mở đầu, phần Nội dung và phần Kết luận. Phần Nội dung gồm ba chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1. Những vấn đề chung Giới thuyết về những khái niệm và tóm tắt ngắn gọn tác giả, tác phẩm văn học và tác giả, tác phẩm điện ảnh Cánh đồng bất tận. Nghệ thuật chuyển thể tác phẩm văn học sang điện ảnh nhìn từ nhân vật - trƣờng hợp phim Cánh đồng bất tận.
Ngƣời viết đi vào nghiên cứu phƣơng diện tiếp thu, bổ sung và chuyển thể nhân vật trong phim điện ảnh Cánh đồng bất tận. Nghệ thuật chuyển thể tác phẩm văn học sang điện ảnh nhìn từ kết cấu trong phim điện ảnh Cánh đồng bất tận. Ngƣời viết đi vào nghiên cứu phƣơng diện bổ sung và chuyển thể kết cấu trong phim điện ảnh Cánh đồng bất tận. Ngoài ra, còn có những phần phụ khác nhƣ lời cam đoan, lời cảm ơn, danh mục viết tắt, phần mục lục, phụ lục.
11 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG Thế kỉ XIX đánh dấu một bƣớc ngoặt đối với “gia đình nghệ thuật” đó là sự ra đời của bộ môn nghệ thuật thứ 7, sự ra đời của khoa học kĩ thuật phát triển về hình ảnh và âm thanh. Điện ảnh xuất hiện khi những loại hình nghệ thuật khác nhƣ điêu khắc, hội họa, văn chƣơng, âm nhạc, múa, sân khấu đã rất phát triển và gặt hái đƣợc rất nhiều thành tựu. Vì vậy, điện ảnh có rất nhiều thuận lợi cơ hội vận dụng những thành tựu nghệ thuật sẵn có, đồng thời phát triển bắt nhịp với nhu cầu thƣởng thức món ăn nghệ thuật mới của đại chúng. Cho nên, điện ảnh phải tạo ra cho mình một bƣớc đi đột phá mới mẻ hiện đại, phong phú, đa dạng nhiều màu sắc.
Hơn một thế kỉ trôi qua, rất nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời và gây tiếng vang lớn cùng những thành công rực rỡ để lại những dấu ấn đặc sắc sâu đậm trong lòng khán giả. Bên cạnh đó, không thể không kể đến những tác phẩm văn học chuyển thể góp phần tạo nên những thành công cho nền điện ảnh. Điện ảnh Việt Nam cũng không nằm ngoại lệ, phim truyện nƣớc nhà đã gặt hái rất nhiều thành công với những bộ phim chuyển thể từ tác phẩm văn học nhƣ Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài, Chị Dậu của nhà văn Ngô Tất Tố, Mẹ vắng nhà của nhà văn Nguyễn Thi, Làng Vũ Đại ngày ấy chuyển thể từ ba tác phẩm văn học nổi tiếng của nhà văn Nam Cao với Chí Phèo, Lão Hạc và Giăng sáng. Nối tiếp đó là những bộ phim nổi tiếng nhƣ: truyện dài Một chuyện dài chép ở bệnh viện của nhà văn Anh Đức chuyển thể thành phim Chị Tư Hậu của đạo diễn Phạm Kì Nam, truyện ngắn Câu chuyện một bài ca của nhà văn Nguyễn Văn Thông chuyển thể thành phim Con chim vành khuyên của đạo diễn Trần Vũ, tiểu thuyết Bến không chồng đƣợc chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Dƣơng Hƣớng, truyện ngắn Tướng về hưu của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp và phim cùng tên của đạo diễn Nguyễn Khắc Lợi.
Đặc biệt, phim Thời xa vắng của đạo diễn Việt kiều Hồ Quang Minh chuyển thể từ tiểu thuyết của nhà văn Lê Lựu là một 12 trong những tác phẩm đƣợc giới làm phim ở trong nƣớc đánh giá cao và đƣợc khán giả yêu mến. Một số vấn đề chung về chuyển thể tác phẩm văn học sang điện ảnh 1. Mối quan hệ giữa văn học và điện ảnh Từ lâu, văn học đã có mối quan hệ gắn bó mật thiết với điện ảnh. Văn học có thể đƣợc coi là mảnh đất màu mỡ, hấp dẫn cho nhiều ngành nghệ thuật khai thác trong đó có điện ảnh.
Đối tƣợng của cả hai loại hình nghệ thuật đó đều là con ngƣời, cuộc sống. Bởi vậy, có rất nhiều tác phẩm đã đƣợc chuyển thể thành công và thăng hoa. Qua mỗi giai đoạn lịch sử của dân tộc, văn học đã cung cấp cho điện ảnh những mẫu hình tƣợng nhân vật đa dạng, phong phú và sinh động từ diện mạo lẫn tính cách. Vì vậy, các loại hình nghệ thuật tuy khác nhau song giữa chúng luôn có sự giao thoa, cộng hƣởng và nhiều điểm chung tƣơng đồng.
Theo sách Kỷ lục Guinness thì cuốn phim ghi lại hình ảnh chuyển động đầu tiên còn đƣợc biết tới ngày nay là đoạn phim đƣợc quay với tốc độ 12 khung hình trên giây tại Anh năm 1888. Đây là thử nghiệm của nhà phát minh ngƣời Pháp Louis Le Prince. Sau đó 5 năm, năm 1893 tại Hội chợ thế giới tổ chức tại Hoa Kỳ, Thomas Edison đã giới thiệu với công chúng hai phát minh mang tính đột phá là một dạng máy ghi lại hình chuyển động và một thiết bị bao gồm các cuộn phim. Năm 1895, anh em nhà Louis và Augustr Lumière cho chiếu ra mắt công chúng môn ảnh động đầu tiên và ngày đó đƣợc coi là ngày khai sinh ra nghệ thuật điện ảnh thứ 7.
Ngôn ngữ điện ảnh tuy cũng có khả năng phản ánh giống văn học nhƣng bị một số hạn chế bởi đặc trƣng của loại hình nghệ thuật điện ảnh, nên không thể chuyển thể tất cả những gì văn học miêu tả lên phim, mà phải chọn lựa những chi tiết phù hợp. Chuyển thể thành công một tác phẩm văn học lên màn ảnh là điều không hề đơn giản nhƣng chúng ta phải cộng nhận rằng đã có rất nhiều bộ phim điện ảnh thế giới đã thành công rực rỡ nhƣ những pho tƣợng đài trong thế giới điện ảnh từ các tác phẩm văn học đƣợc chuyển thể nhƣ: Chiến tranh và hòa bình là một trong những tác phẩm kinh điển của nền điện ảnh Nga do đạo diễn huyền thoại Sergey Bondarchuk dàn dựng. Đây là bộ phim đầu tiên của điện ảnh Nga đƣợc trao giải Oscar cho phim nói tiếng nƣớc ngoài hay 13 nhất. Tiểu thuyết Cuốn theo chiều gió đƣợc xuất bản lần đầu tiên vào năm 1936, đây là cuốn tiểu thuyết lãng mạn mang về giải thƣởng danh giá Pulitzer về lĩnh vực văn học và báo chí cho nữ nhà văn Margaret Mitchell vào năm 1937.
Cuốn truyện này đƣợc chuyển thể thành bộ phim cùng tên vào năm 1937 và nhanh chóng trở thành một tác phẩm điện ảnh kinh điển. Tác phẩm điện ảnh kinh điển này giành tới 10 giải Oscar, chinh phục khán giả trên toàn thế giới. Cho tới ngày nay, bộ phim Gone with the Wind vẫn luôn đứng vững trong top những bộ phim tình cảm chuyển thể hay nhất mọi thời đại, là món ăn tinh thần của rất nhiều ngƣời hâm mộ. Bố già của nhà văn Mario Puzzo đã là một best-seller với hàng triệu bản đƣợc bán ra.
Bộ phim chuyển thể Bố già với cốt truyện hay cùng dàn diễn viên vô cùng tài năng đã nhanh chóng đem về nhiều giải thƣởng điện ảnh danh giá. Đến nay, bộ phim Bố già vẫn là một trong những bộ phim hay chuyển thể từ những tác phẩm văn học kinh điển. Tác phẩm văn học kinh điển Oliver Twist của nhà văn nổi tiếng Charles Dickens đƣợc chuyển thể thành bộ phim điện ảnh bởi đạo diễn Roman Polanski, những đoạn nhạc kịch trong Oliver Twist cho đến nay vẫn đƣợc coi nhƣ kho báu của văn hóa Anh. Bộ phim tiểu thuyết The Great Gatsby đƣợc viết bởi nhà văn nổi tiếng F.
Scott Fitzerald, chuyển thể thành phim cùng tên The Great Gatsby. Bộ phim Kiêu hãnh và định kiến đƣợc xây dựng dựa trên tiểu thuyết kinh điển cùng tên của nữ nhà văn Jane Austen. Bên cạnh đó Đồi gió hú là cuốn tiểu thuyết đầu tiên và duy nhất của nữ nhà văn ngƣời Anh Emily Bronte. Đồi gió hú nhanh chóng đƣợc chuyển thể thành tác phẩm điện ảnh đen trắng cùng năm với bộ phim Cuốn theo chiều gió.
Tiếng chim hót trong bụi mận gai là tác phẩm văn học kinh điển, đƣợc chuyển thể thành phim truyền hình ngắn tập vào năm 1983 và đã trở thành một bộ phim truyền hình có tỉ lệ ngƣời xem cao xếp thứ hai trong lịch sử truyền hình nƣớc Mỹ. Bộ phim Vũ điệu cuồng say đã giành tới 8 giải Oscar trong đó giải có đạo diễn xuất sắc. Bộ phim Những người khốn khổ đƣợc chuyển thể từ bộ tiểu thuyết lẫn nhạc kịch kinh điển cùng tên của đại thi hào Victo Hugo. Bộ phim Những người khốn khổ quy tụ dàn diễn viên vô cùng xuất sắc và nổi tiếng của Hollywood.
Đây cũng chính là bộ phim nhạc kịch đột phá bậc nhất trong lịch sử điện ảnh thế giới. 14 Chính vì nắm bắt đƣợc thế mạnh của phim chuyển thể từ văn học, đạo diễn nổi tiếng Trƣơng Nghệ Mƣu từng phát biểu: “Một bộ phim hay không thể tách rời khỏi tiểu thuyết hay, đó là quan điểm mà tôi luôn kiên trì” (Lê Đình Tiến, 2017). Vì thế, những bộ phim của ông đa phần đƣợc chuyển thể từ văn học đều thành công gây đƣợc tiếng vang trong nƣớc và quốc tế. Ở Việt Nam, loại hình nghệ thuật thứ 7 có mặt từ cuối những năm 1890.
Ngay từ thời kỳ đầu điện ảnh Việt Nam cũng đã nắm bắt lợi thế của việc chuyển thể tác phẩm văn học thành tác phẩm điện ảnh. Mặc dù, không tạo nên một dòng chảy liên tục, mạnh mẽ nhƣng đã để dấu ấn trong lòng khán giả yêu phim Việt qua các thời kì: cột mốc cho sự ra đời của nền điện ảnh Việt Nam là năm 1923, khi xuất hiện bộ phim truyện đầu tiên: Kim Vân Kiều do Công ty Chiếu bóng Đông Dƣơng thực hiện, dựa trên tác phẩm bất hủ Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du. Tiếp nối phải kể đến đóng nổi bật của những bộ phim đƣợc chuyển thể từ tác phẩm văn học: Lục Vân Tiên (1957, phỏng theo truyện Nôm Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu), Vợ chồng A Phủ (1961, chuyển thể từ truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài), Chim vành khuyên (1962, dựa trên truyện ngắn Câu chuyện một bài ca của Nguyễn Văn Thông). Ngoài ra còn phim chuyển thể khác nhƣ: Chị Tư Hậu (1963, chuyển thể từ tác phẩm Một chuyện chép ở bệnh viện của nhà văn Bùi Đức Ái), Loan mắt nhung (1970, dựa theo truyện Loan mắt nhung của Nguyễn Thuỵ Long), Trống mái và Gánh hàng hoa (1971, dựa theo tiểu thuyết của nhóm Tự lực văn đoàn), Điệu ru nước mắt và Vết thù trên lưng ngựa hoang (1971, chuyển thể từ tác phẩm cùng tên của nhà văn Duyên Anh), chuyển thể từ tiểu thuyết Chân trời tím của Văn Quang).