123doc van hoc sieu hu cau va cam quan hau hien dai trong van xuoi viet nam thoi dau doi moi

Khám phá văn học siêu hư cấu & cảm quan hậu hiện đại trong văn xuôi Việt Nam thời kỳ đầu Đổi Mới. Phân tích sâu sắc, tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu.

• Tác giả: Phạm Ngọc Lan
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Hữu Tá
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Ngữ văn
• Đề tài: Văn Học Siêu Hư Cấu và Cảm Quan Hậu Hiện Đại trong Văn Xuôi Việt Nam Thời Đầu Đổi Mới
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Luận Án Tiến Sĩ Về Văn Học Siêu Hư Cấu

Luận án tiến sĩ này khám phá sự giao thoa giữa văn học siêu hư cấu và cảm quan hậu hiện đại trong văn xuôi Việt Nam thời kỳ Đổi Mới. Tác phẩm văn học giai đoạn này phản ánh những thay đổi sâu sắc trong xã hội và văn hóa Việt Nam. Luận án không chỉ phân tích các tác phẩm tiêu biểu mà còn đánh giá ảnh hưởng của các trào lưu văn học phương Tây đến văn học Việt Nam. Nghiên cứu này hướng đến việc lấp đầy khoảng trống trong lý luận văn học trong nước, đặc biệt là việc ứng dụng các lý thuyết phê bình hiện đại vào phân tích văn xuôi siêu hư cấu. Luận án đặt mục tiêu giới thiệu và ứng dụng lý thuyết siêu hư cấu để giải quyết các vấn đề còn bỏ ngỏ trong nghiên cứu văn học Việt Nam thời Đổi mới.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài luận án tiến sĩ văn học

Nghiên cứu này ra đời từ nhu cầu cấp thiết về sự cập nhật của lý thuyết văn học ở Việt Nam. Sự thiếu hụt các lý thuyết hiện đại dẫn đến những phê bình chủ quan và thiếu cơ sở. Đặc biệt, các tác phẩm văn xuôi siêu hư cấu thời kỳ đầu Đổi Mới thường nhận được những đánh giá trái chiều. Luận án này nhằm cải tiến hệ thống lý thuyết, bằng cách giới thiệu và ứng dụng các lý thuyết phê bình hiện đại để giải quyết những vấn đề còn tồn đọng trong phê bình văn học.

1.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề văn học siêu hư cấu

Luận án này ý thức được việc tiếp cận một lĩnh vực rộng lớn, song còn nhiều khó khăn. Chưa có một nghiên cứu toàn diện nào trước đó giới thiệu một cách đầy đủ lý thuyết siêu hư cấu ở Việt Nam. Mặc dù một vài nhà lý luận văn học có nhắc đến khái niệm này, nhưng chỉ dừng lại ở mức tham khảo. Khó khăn đến từ việc các hiện tượng văn học liên quan đến khái niệm này đã được bàn luận nhiều trong quá khứ. Do đó, luận án tập trung vào giai đoạn đầu Đổi Mới để có cái nhìn chi tiết hơn về sự hình thành dòng văn học này.

II. Phương Pháp Phân Tích Cảm Quan Hậu Hiện Đại Trong Văn Xuôi

Luận án sử dụng phương pháp phân tích cảm quan hậu hiện đại trong văn xuôi. Phương pháp này tập trung vào việc giải cấu trúc các diễn ngôn hậu hiện đại trong tác phẩm. Đồng thời, nghiên cứu cũng so sánh siêu hư cấu và hậu hiện đại để làm rõ sự khác biệt và mối liên hệ giữa chúng. Các tác phẩm tiêu biểu được phân tích kỹ lưỡng để minh họa cho các luận điểm. Nghiên cứu này cũng xem xét bối cảnh văn hóa và xã hội ảnh hưởng đến sự hình thành của văn học siêu hư cấu trong giai đoạn này.

2.1. Tình hình nghiên cứu lý thuyết siêu hư cấu ở Việt Nam

Khái niệm siêu hư cấu mới chỉ xuất hiện lẻ tẻ trong một số bài viết giới thiệu các lý thuyết văn học hậu hiện đại. Nó được nhắc đến như một khái niệm tham chiếu, chứ chưa phải là một hệ thống lý thuyết hoàn chỉnh. Bài viết Siêu tiểu thuyết của thời hậu hiện đại của Trịnh Thanh Thủy là một trong số ít những công trình áp dụng khái niệm này để nghiên cứu một tác phẩm văn học Việt Nam, tuy mới dừng ở mức phác thảo sơ sài.

2.2. Tình hình nghiên cứu hậu hiện đại trong văn học Việt Nam

Lý thuyết hậu hiện đại đã được giới thiệu tương đối nhiều ở Việt Nam, tuy chưa thật sự hệ thống và đầy đủ. Quá trình tiếp nhận lý thuyết này ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn, do những điều kiện khoa học kỹ thuật và xã hội lịch sử chưa chín muồi. Thuật ngữ "hậu hiện đại" xuất hiện lần đầu tiên trên báo chí nước ta vào năm 1989 trong bài viết của Greg Lockhart về Nguyễn Huy Thiệp, gợi mở hướng tiếp cận tác phẩm này từ một số nét tương đồng với các tác giả nước ngoài.

2.3. Sử dụng các từ khóa LSI trong bài viết luận án

Sử dụng các từ khóa LSI một cách tự nhiên và hợp lý là yếu tố quan trọng để tối ưu hóa nội dung luận án cho SEO. Điều này giúp tăng khả năng hiển thị của luận án trên các công cụ tìm kiếm khi người dùng tìm kiếm thông tin liên quan đến văn học siêu hư cấu, cảm quan hậu hiện đại, và văn xuôi Việt Nam thời Đổi Mới. Các từ khóa LSI giúp mở rộng phạm vi tìm kiếm và thu hút độc giả quan tâm đến đề tài này.

III. Siêu Hư Cấu Biên Sử Giải Mã Lịch Sử Văn Học Thời Đổi Mới

Luận án đi sâu vào khái niệm siêu hư cấu biên sử, một phương pháp quan trọng để tái hiện lịch sử trong văn học. Nghiên cứu phân tích cách các nhà văn sử dụng tính liên văn bản và tính giễu nhại để giải cấu trúc các diễn ngôn lịch sử chính thống. Nguyễn Huy Thiệp là một trong những tác giả được nghiên cứu kỹ lưỡng, với các truyện ngắn thể hiện rõ tính tương đối luận của lịch sử. Luận án nhấn mạnh rằng lịch sử không phải là một sự thật khách quan, mà là một cấu trúc được xây dựng và tái cấu trúc liên tục.

3.1. Lý thuyết siêu hư cấu biên sử và lịch sử văn học

Luận án tập trung vào lý thuyết siêu hư cấu biên sử, nhấn mạnh rằng lịch sử không phải là một thực thể khách quan, mà là một cấu trúc được xây dựng. Các nhà văn sử dụng siêu hư cấu biên sử để tái hiện lịch sử một cách đa chiều và phản biện lại các diễn ngôn chính thống. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh văn học Việt Nam thời Đổi Mới, khi các nhà văn có cơ hội nhìn lại và đánh giá lại quá khứ.

3.2. Chiến lược biểu đạt quá khứ lịch sử trong văn xuôi siêu hư cấu

Các nhà văn sử dụng nhiều chiến lược để biểu đạt quá khứ lịch sử trong văn xuôi siêu hư cấu. Trong đó, sử dụng tính liên văn bản và tính giễu nhại phổ biến nhằm giải cấu trúc các diễn ngôn lịch sử. Nguyễn Huy Thiệp là một ví dụ điển hình, ông thường sử dụng các nhân vật lịch sử và sự kiện lịch sử để tạo ra những câu chuyện đa nghĩa, phản ánh sự phức tạp của quá khứ.

3.3. Lịch sử qua đôi mắt phương Tây và nữ tính

Luận án xem xét cách lịch sử được nhìn nhận qua các góc độ khác nhau, bao gồm cả quan điểm của người phương Tây và phụ nữ. Các tác phẩm như Vàng lửa thể hiện cái nhìn của người phương Tây về lịch sử Việt Nam. Trong khi đó, các tác phẩm như Phẩm tiết, Chút thoáng Xuân Hương, Nguyễn Thị Lộ lại khám phá lịch sử từ góc độ nữ tính, mang đến những hiểu biết sâu sắc hơn về vai trò của phụ nữ trong lịch sử.

IV. Ứng Dụng Tác Phẩm Siêu Hư Cấu Của Nguyễn Huy Thiệp Thời Đổi Mới

Luận án tập trung phân tích các tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp, một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học siêu hư cấu Việt Nam. Các truyện ngắn của ông thường sử dụng tính đa thanh và tính liên văn bản để tạo ra những diễn giải lịch sử phức tạp và đa chiều. Nghiên cứu cũng xem xét cách Thiệp phá vỡ các quy ước kể chuyện truyền thống và tạo ra một không gian đối thoại giữa tác giả, văn bản và độc giả.

4.1. Phân tích các tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Huy Thiệp

Luận án đi sâu vào phân tích các tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Huy Thiệp, như Tướng về hưu, Không có vua, Vàng lửa. Nghiên cứu này tập trung vào cách Thiệp sử dụng siêu hư cấu biên sử để tái hiện các sự kiện lịch sử và phản ánh những vấn đề xã hội đương đại. Phân tích này nhấn mạnh sự phá vỡ các quy ước kể chuyện truyền thống và tạo ra một không gian đối thoại mở.

4.2. Tính đa thanh và tính liên văn bản trong truyện ngắn của Thiệp

Tính đa thanh và tính liên văn bản là những đặc điểm nổi bật trong truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp. Ông thường sử dụng nhiều giọng điệu và góc nhìn khác nhau để kể một câu chuyện, tạo ra một bức tranh phức tạp và đa chiều về lịch sử và xã hội. Tính liên văn bản giúp Thiệp kết nối các tác phẩm văn học khác nhau, tạo ra những tầng ý nghĩa mới và thách thức các diễn giải truyền thống.

V. Văn Học Siêu Hư Cấu Bí Quyết Thể Hiện Bản Sắc Hậu Hiện Đại

Nghiên cứu này khẳng định vai trò của văn học siêu hư cấu như một phương tiện để thể hiện bản sắc hậu hiện đại trong văn xuôi Việt Nam. Luận án cho thấy cách các nhà văn sử dụng các thủ pháp siêu hư cấu để phản ánh sự hoài nghi về các giá trị truyền thống và sự phi trung tâm trong xã hội hiện đại. Đồng thời, nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng văn học siêu hư cấu không chỉ là một trào lưu văn học mà còn là một phản ứng đối với những thay đổi sâu sắc trong bối cảnh văn học Đổi Mới.

5.1. Siêu hư cấu và sự hoài nghi về các giá trị truyền thống

Văn học siêu hư cấu thường thể hiện sự hoài nghi về các giá trị truyền thống. Các nhà văn sử dụng các thủ pháp như tính giễu nhại và tính nhại để phá vỡ các khuôn mẫu và đặt câu hỏi về các chuẩn mực xã hội. Điều này phản ánh sự thay đổi trong nhận thức và tư duy của con người trong bối cảnh hậu hiện đại.

5.2. Tính phi trung tâm và đa dạng trong văn xuôi Việt Nam

Tính phi trung tâm là một đặc điểm quan trọng của văn học siêu hư cấu. Các nhà văn thường từ chối một góc nhìn duy nhất và thay vào đó, tập trung vào nhiều góc nhìn khác nhau. Điều này phản ánh sự đa dạng và phức tạp của xã hội hiện đại, nơi không có một chân lý tuyệt đối nào.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Văn Học Siêu Hư Cấu Việt Nam

Luận án kết luận rằng văn học siêu hư cấu đã đóng một vai trò quan trọng trong việc định hình văn xuôi Việt Nam thời Đổi Mới. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng trào lưu này đang đối mặt với những thách thức mới trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của công nghệ. Tương lai của văn học siêu hư cấu sẽ phụ thuộc vào khả năng của các nhà văn trong việc tiếp tục đổi mới và sáng tạo, đồng thời duy trì bản sắc văn hóa dân tộc.

6.1. Vai trò của văn học siêu hư cấu trong văn học Việt Nam

Văn học siêu hư cấu đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển của văn học Việt Nam, đặc biệt là trong giai đoạn Đổi Mới. Nó đã mở ra những hướng đi mới cho các nhà văn và mang đến những trải nghiệm đọc khác biệt cho độc giả. Đồng thời, nó cũng góp phần vào việc khám phá và phê bình các vấn đề xã hội.

6.2. Những thách thức và cơ hội cho văn học siêu hư cấu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của công nghệ, văn học siêu hư cấu đang đối mặt với nhiều thách thức. Các nhà văn cần phải tìm ra những cách thức mới để duy trì sự hấp dẫn của thể loại này và kết nối với độc giả hiện đại. Tuy nhiên, cũng có nhiều cơ hội để phát triển văn học siêu hư cấu, như việc sử dụng các phương tiện truyền thông mới và khám phá các chủ đề mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu với Greg Lockhart rồi tạm bị gián cách một thời gian do những điều kiện không thuận lợi của tư liệu cũng như hoàn cảnh nghiên cứu, gần đây cách tiếp cận từ lý thuyết hậu hiện đại được tiếp nối với nhiều bài nghiên cứu cả ở cấp độ toàn cảnh lẫn ở cấp độ tác phẩm. Sau một số tranh luận gay gắt giữa các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước về bản chất của khái niệm hậu hiện đại về mặt lý thuyết và tương lai của chủ nghĩa hậu hiện đại ở Việt Nam, đến năm 2006, giới nghiên cứu trong nước bắt đầu quan tâm đến hậu hiện đại như một hiện tượng văn học thực tiễn chứ không đơn thuần chỉ là một khái niệm lý thuyết ngoại lai. Trong bài Chủ nghĩa hậu hiện đại và ảnh hưởng ở nước ta đăng trên Vietnamnet ngày 17/8/2006, Đông La nêu lên một số ảnh hưởng của chủ nghĩa hậu hiện đại đối với văn học nghệ thuật 11 Việt Nam. Tuy cái nhìn có phần cực đoan và giọng điệu gay gắt, kết án, ít tính khoa học, nhưng điều đáng quan tâm là Đông La có ít nhiều thừa nhận khả năng và triển vọng tồn tại khách quan của chủ nghĩa hậu hiện đại trong văn học Việt Nam.

Ông chỉ lên án cái mà ông cho là nhân danh “hậu hiện đại” nhưng thực chất chỉ là “quậy” một cách “thô bỉ”, “bẩn thỉu” và “lưu manh”: “Có điều sự chống đối đó không phải là phẩm chất cao quý để vượt qua chủ nghĩa hiện đại mà chỉ đơn giản là “quậy”, cái thái độ không cần đến nghệ sĩ mà những kẻ bất hảo vô học còn làm tốt hơn. Có quá nhiều sự thô bỉ, bẩn thỉu, nhầy nhụa và hằn học, thậm chí lưu manh, trong văn chương “hậu hiện đại” này. Trong văn chương có hỗn loạn, thô tục, bẩn thỉu, bởi cuộc sống có phần như thế, nhưng coi chúng là “đặc trưng”, là “thi pháp” thì đã phi lý, phi mỹ, phi luân và cuối cùng là phi nhân hóa những đặc tính của văn chương. Bởi đã là con người bình thường ai cũng biết phân biệt tốt với xấu, sạch sẽ với bẩn thỉu, lịch sự với thô tục… người ta chỉ để thùng rác chỗ khuất lấp chứ có ai lại trưng ra trong phòng khách, mà văn chương như phòng khách của tinh thần, không thể quăng bừa rác, uế tạp và thô bỉ lên đó được.

Đã có những nhà phê bình, những trang web mang danh ở xã hội hậu hiện đại văn minh đề cao loại văn chương đó, cố công độc đáo hóa cái lập dị, nghiêm túc hóa cái bông phèng, sâu sắc hóa cái vô nghĩa, cao siêu hóa cái tầm thường, và cuối cùng là nhân bản hóa cái phi nhân tính, bởi đã kỳ công đi phân tích mùi thơm của thối rữa, tô vẽ màu sắc cho rác rưởi; cả hai, cả sự sáng tạo và thẩm định, hoàn toàn có thể nói thực chất chỉ là sự xả rác trí tuệ mà thôi.” Nhưng cũng trong năm 2006, một hội thảo lớn do Viện Văn học tổ chức vào tháng 11/2006, Văn học Việt Nam trong bối cảnh giao lưu văn hoá khu vực và quốc tế, đã mang đến cho giới nghiên cứu văn học không ít bài viết bàn về những đặc điểm khách quan của cảm thức hậu hiện đại trong văn học Việt Nam, như các bài của Lã Nguyên, Đào Tuấn Ảnh, Cao Kim Lan… Chúng tôi sẽ bàn riêng về các bài viết này ở phần tiếp theo. 12 Đến năm 2008, tại hội thảo Lý luận văn học Việt Nam thế kỷ XX, Hoàng Ngọc Hiến công bố bài viết Tiếp nhận những cách tân của chủ nghĩa hiện đại và chủ nghĩa hậu hiện đại. Ông đề cập đến sự xâm nhập của văn hoá pop vào văn hoá hạng sang, thậm chí khẳng định tính hậu hiện đại theo nghĩa sự xâm thực của văn hoá đại chúng (pop culture) đã xuất hiện từ Trần Dần. Sau đây là một số bài viết đáng chú ý, có liên quan trực tiếp đến việc ứng dụng lý thuyết chủ nghĩa hậu hiện đại vào nghiên cứu văn xuôi Việt Nam những năm sau Đổi mới: - Một cách nhìn về “tiểu thuyết hậu hiện đại ở Việt Nam” của Hoàng Cẩm Giang – Lý Hoài Thu (tạp chí Nghiên cứu văn học số 6/2011) Bài viết này đưa ra một quan sát thực tiễn về sự vận động của tiểu thuyết Việt Nam về mặt cấu trúc thể loại, từ hình thức thể loại truyền thống trước 1986 đến ba xu hướng tiểu thuyết sau 1986 (duy trì hình thức thể loại truyền thống, vừa duy trì vừa cách tân, và cách tân mạnh hình thức tiểu thuyết).

Các tác giả cho rằng “từ quan niệm về thể loại, chủ thể thể loại đến khung hình thể loại, tất cả đều có những vận động, cách tân, những bước tiến nhất định hướng tới cái gọi là “hậu hiện đại” nói trên (mặc dù có thể là “vô ý thức”)”. Ngoài ra, bài viết cũng cho rằng quá trình “hậu hiện đại hoá thể loại” chỉ trở nên mạnh mẽ và toàn diện kể từ “làn sóng thứ ba” bao gồm các nhà văn đầu thế kỉ XXI (Tạ Duy Anh, Nguyễn Bình Phương, Nguyễn Việt Hà, Hồ Anh Thái, Thuận…). Về cơ bản, chúng tôi tán đồng với nhận định của các tác giả, song chúng tôi muốn dành một phần trong luận án này để đi sâu vào quá trình chuyển tiếp nhọc nhằn trong một bối cảnh văn hoá loang lổ giữa mới và cũ, quá trình chuyển tiếp từ những hình thức thể loại tạm gọi là truyền thống đến những thể nghiệm hình thức hậu hiện đại mạnh mẽ quyết liệt như trên – đó là các nhà văn thuộc “làn sóng thứ hai” thời Đổi mới, theo cách gọi của các tác giả bài viết. - Lịch sử trong truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp và dấu vết của hệ hình thi pháp hậu hiện đại của Cao Kim Lan (tạp chí Nghiên cứu Văn học số 12/2007) 13 Thông qua phân tích các đặc điểm: Sự phá vỡ trật tự thời gian trong tâm thế chối bỏ “đại tự sự”, Phương thức đa kết phá vỡ kết cấu trung tâm của văn bản tác phẩm, Người kể chuyện không đáng tin vậy và việc giải mã các yếu tố nhục thể, Cao Kim Lan phát hiện trong truyện ngắn giả lịch sử của Nguyễn Huy Thiệp có sự dịch chuyển sang hệ hình thi pháp hậu hiện đại (hiểu theo nghĩa tính chất hoài nghi và lật lại vấn đề tính khách quan lịch sử): “Không phải chúng ta nghi ngờ sự trung thực của những tư liệu được công bố mà là nghi ngờ cái “sự thực” được tái hiện trong mỗi tư liệu.

Nó không phải là chân lý mà cũng chưa chắc đã là một mặt, một khía cạnh nào đó của sự thực, bởi thực chất nó chỉ là suy nghĩ đầy chủ quan của một con người. […] Cảm giác bất khả tín buộc độc giả phải tiếp cận với văn bản một cách tỉnh táo bằng tri thức tích cực thay vì cảm xúc thụ động. Là một tiểu thuyết lịch sử, nó buộc chúng ta phải nghi ngờ: Lịch sử - đó là lịch sử của sự đa nghi hoang tưởng. Thực ra điều này dẫn chúng ta đến những suy đoán khốn khổ hơn: Nếu tất cả những biến cố lớn trong lịch sử chẳng qua chỉ là những màn phụ thực sự được tổ chức bởi những người điều khiển “gánh xiếc vô hình” vì những mục đích nào đó (đen tối hoặc không đen tối) thì sao? Thực ra câu trả lời luôn tiềm ẩn trong nhận thức của mỗi người và thủ pháp tạo sự “bất tín” của tiểu thuyết gia sẽ cho độc giả cơ hội đến gần hơn với “sự thật”, cái sự thật luôn tương đối từ khi có nhà sử học.

Tất cả những dấu vết của quá khứ: những hiện vật, những biểu tượng, văn tự, và cả những cái xác, những lăng mộ, cung điện, giai thoại, v. sẽ cho chúng ta nhìn quá khứ rõ hơn nhưng không bao giờ chính xác tuyệt đối.” Chúng tôi sẽ tiếp tục con đường mà Cao Kim Lan đã mở ra bằng cách giới thiệu lại một cách sơ lược mô hình lý thuyết siêu hư cấu biên sử (historiographic metafiction) và soi chiếu lại một trường hợp cụ thể là Nguyễn Huy Thiệp, từ đó đánh giá tính chất bất khả tín của truyện ngắn giả lịch sử Nguyễn Huy Thiệp một cách sát sao và chi tiết hơn. 14 - “Những dấu hiệu của chủ nghĩa hậu hiện đại trong văn học Việt Nam qua sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp và Phạm Thị Hoài” của Lã Nguyên (tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 12/2007) Lã Nguyên nêu ra phạm trù hậu hiện đại như một định tính thẩm mỹ cho một khuynh hướng văn học ở nước ta từ sau 1975. Sau khi phân tích những tiền đề lịch sử - văn hoá tác động trực tiếp đến tiến trình văn học Việt Nam sau 1975, ông xác định một số dấu hiệu của chủ nghĩa hậu hiện đại trong tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp và Phạm Thị Hoài.

Chủ yếu ông tập trung vào các hình thức thế giới quan: Câu chuyện về một thế giới vô nghĩa vô hồn; Cuộc chia tay với những vị ngữ bất biến của nguyên tắc dụ ngôn; Nguyên tắc đồng dao hay là thế ưu thắng của văn bản ngôn từ, sự bơ vơ của lời và vật, chữ và nghĩa. Ông phát hiện những “kịch tính” được tạo bởi thủ pháp “giễu nhại”, những hình thức nhại thể loại cổ tích, truyện lịch sử, huyền thoại, gia phả, thư tín, thơ ca trong sáng tác Nguyễn Huy Thiệp. Đáng lưu ý nhất ở bài viết này là Lã Nguyên cho rằng các tác giả Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài đã vượt qua khái niệm hậu hiện đại như một kỹ thuật viết được học tập, vay mượn từ các tác giả Âu Mỹ để tiếp cận với hậu hiện đại như một hình thức thế giới quan đặc thù của thời đại mới. Ông khẳng định: “Vượt lên trên sự vay mượn, bắt chước các thao tác, thủ pháp kĩ thuật học được từ các nguồn văn học Âu - Mĩ, Nguyễn Huy Thiệp và Phạm Thị Hoài đã sáng tạo cho tác phẩm của mình một hình thức biểu hiện phản ánh loại hình tư duy nghệ thuật của thời đại mới.

Tôi gọi đó là hình thức thế giới quan, tức là hình thức thể hiện cảm quan của thời đại và quan niệm nghệ thuật của nghệ sĩ. Ta nhận ra nghệ thuật hậu hiện đại chủ yếu qua các kiểu kết cấu văn bản. Thế giới nghệ thuật trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp và Phạm Thị Hoài là thế giới phân mảnh, đứt gẫy mạch lạc, hình tượng được kiến tạo theo nguyên tắc lạ hoá, văn bản ngôn từ nổi trên bình diện thứ nhất của văn bản văn học, “lời” và “nghĩa” xô đẩy, giễu nhại nhau đưa nghệ thuật ngôn từ đến với các hình thức ngoài thể loại.