Bộ Giáo Dục và Đào Tạo: Nghiên Cứu Chính Sách Đối Ngoại Của Hoa Kỳ Sau Chiến Tranh Thế Giới Thứ Hai

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp lịch sử góp phần tìm hiểu về chính sách ngoại giao của hoa kỳ trong mười năm đầu sau, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Lê Thị Mai
• Người hướng dẫn: TS. Lê Phụng Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Tìm Hiểu Chính Sách Đối Ngoại Của Hoa Kỳ Sau Chiến Tranh Thế Giới Thứ Hai
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• A. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Lời mở đầu
• 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3. Phương pháp nghiên cứu
• 4. Các nguồn tư liệu
• 5. Lịch sử nghiên cứu đề tài
• 1. CHƯƠNG I: BỐI CẢNH QUỐC TẾ VÀ TÌNH HÌNH NƯỚC MỸ SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ II
• 1.1. Ảnh hưởng của chiến tranh thế giới thứ II đối với mối quan hệ quốc tế
• 1.2. Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh. Hội nghị thượng đỉnh Yanta (2-1945) và việc thành lập trật tự hai cực
• 1.3. Điểm qua về hành động của Mỹ trong hội nghị thượng đỉnh Postdam và hội nghị San Francisco
• 2. Tình hình nước Mỹ sau chiến tranh thế giới II
• 2.1. Về sức mạnh kinh tế và thực lực quân sự
• 2.2. Tình hình chính trị và chính sách đối nội của giới cầm quyền Mỹ
• 2. CHƯƠNG II: CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA HOA KỲ TRONG MƯỜI NĂM ĐẦU SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1954)
• 2.1. Chủ nghĩa bành trướng: Bản chất của Mỹ, chính sách “chiến lược toàn cầu” của Mỹ
• 2.2. Chủ nghĩa Truman và âm mưu của Mỹ
• 2.3. Kế hoạch Marshall viện trợ cho các nước Tây Âu. Chính sách ngăn chặn và việc chia cắt nước Đức và nước Triều Tiên
• 2.4. Thành lập các tổ chức tiền tệ quốc tế và thương mại quốc tế. Việc ký hòa ước với Nhật và sự ra đời Hiệp ước An ninh Mỹ - Nhật
• 2.5. Lựa chọn con đường quân sự hóa - Mỹ can thiệp sâu vào cuộc chiến (1958 - 1954)
• 3. CHƯƠNG III: QUAN HỆ MỸ - XÔ SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI
• 3.1. Mỹ - Liên Xô từ chỗ hợp tác trong thời chiến đến chiến tranh lạnh
• 3.2. Sự hình thành cục diện hai tập đoàn quân sự lớn đối đầu ở châu Âu
• 3.3. Cuộc chạy đua vũ trang giữa hai cực Mỹ - Xô
• 3.3.1. Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương được thành lập
• 3.3.2. Mỹ giúp Cộng hòa Liên bang Đức tái vũ trang và gia nhập khối liên minh
• 3.3.3. Mỹ xây dựng những liên minh quân sự mới ở Đông Nam Á và Thái Bình Dương
• 3.3.3.1. Liên minh quân sự Thái Bình Dương giữa Mỹ - Australia - New Zealand (ANZUS)
• 3.3.3.2. Thành lập tổ chức hiệp ước Đông Nam Á (SEATO). Mỹ can thiệp sâu vào vấn đề Đông Nam Á
• 4. CHƯƠNG IV: MỸ GIÚP PHÁP TRONG “CHIẾN TRANH ỦY NHIỆM” TẠI VIỆT NAM (1945 - 1954)
• 4.1. Mỹ giúp Pháp tái chiếm Việt Nam (1945-1950). Mỹ muốn loại bỏ cách mạng Việt Nam. Mỹ giúp Pháp tái chiếm Việt Nam. Mỹ nấp dưới “lá bài Bảo Đại”. Mỹ giúp Pháp kéo dài chiến tranh chống Việt Nam
• 4.2. Mỹ với cuộc chiến Điện Biên Phủ
• 4.3. Mỹ phá hoại hội nghị Genève về Đông Dương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Đối Ngoại Của Hoa Kỳ Sau Chiến Tranh Thế Giới Thứ Hai

Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai đã trải qua nhiều biến động lớn. Thời kỳ này đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của Hoa Kỳ từ một quốc gia tham chiến sang một siêu cường toàn cầu. Sự phát triển này không chỉ ảnh hưởng đến nước Mỹ mà còn tác động sâu sắc đến cấu trúc quan hệ quốc tế. Các chính sách như 'Chủ nghĩa Truman' và 'Kế hoạch Marshall' đã định hình lại thế giới, tạo ra những liên minh mới và củng cố vị thế của Hoa Kỳ trên trường quốc tế.

1.1. Bối Cảnh Quốc Tế Sau Chiến Tranh Thế Giới Thứ Hai

Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, bối cảnh quốc tế đã thay đổi hoàn toàn. Các cường quốc châu Âu bị suy yếu, trong khi Hoa Kỳ và Liên Xô nổi lên như hai siêu cường. Sự hình thành trật tự hai cực đã tạo ra những thách thức mới cho chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ.

1.2. Tác Động Của Chiến Tranh Đến Chính Sách Đối Ngoại

Chiến tranh đã tạo ra những thay đổi lớn trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ. Sự cần thiết phải ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản đã dẫn đến việc áp dụng các chiến lược như 'ngăn chặn' và 'can thiệp quân sự' vào các khu vực chiến lược.

II. Các Thách Thức Trong Chính Sách Đối Ngoại Của Hoa Kỳ

Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ sau chiến tranh không chỉ gặp phải những thách thức từ bên ngoài mà còn từ chính nội bộ. Sự đối đầu với Liên Xô trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh đã tạo ra nhiều căng thẳng. Các cuộc khủng hoảng như khủng hoảng tên lửa Cuba đã đặt ra những câu hỏi lớn về chiến lược và khả năng lãnh đạo của Hoa Kỳ.

2.1. Đối Đầu Với Liên Xô Trong Chiến Tranh Lạnh

Sự đối đầu với Liên Xô đã tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang khốc liệt. Hoa Kỳ phải tìm cách duy trì ưu thế quân sự và chính trị trong bối cảnh căng thẳng gia tăng.

2.2. Các Cuộc Khủng Hoảng Quốc Tế

Các cuộc khủng hoảng như khủng hoảng Berlin và khủng hoảng Cuba đã thử thách khả năng lãnh đạo của Hoa Kỳ. Những sự kiện này không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế mà còn tác động đến chính sách đối nội của nước này.

III. Phương Pháp Chính Trong Chính Sách Đối Ngoại Của Hoa Kỳ

Hoa Kỳ đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau trong chính sách đối ngoại của mình. Từ việc viện trợ kinh tế cho các nước đồng minh đến việc can thiệp quân sự, các phương pháp này đều nhằm mục đích củng cố vị thế của Hoa Kỳ trên trường quốc tế.

3.1. Kế Hoạch Marshall Và Viện Trợ Kinh Tế

Kế hoạch Marshall là một trong những chính sách quan trọng nhất của Hoa Kỳ nhằm tái thiết châu Âu sau chiến tranh. Việc viện trợ kinh tế không chỉ giúp phục hồi các nền kinh tế mà còn tạo ra các liên minh chiến lược.

3.2. Chiến Lược Ngăn Chặn Chủ Nghĩa Cộng Sản

Chiến lược ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản đã trở thành một phần quan trọng trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ. Điều này bao gồm việc can thiệp quân sự vào các khu vực như Việt Nam và Triều Tiên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Đối Ngoại

Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đã có những ứng dụng thực tiễn rõ rệt trong việc định hình các mối quan hệ quốc tế. Các hiệp ước và tổ chức quốc tế được thành lập nhằm duy trì hòa bình và ổn định toàn cầu.

4.1. Thành Lập Tổ Chức Liên Hợp Quốc

Liên Hợp Quốc được thành lập với mục tiêu duy trì hòa bình và an ninh quốc tế. Hoa Kỳ đã đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập và duy trì tổ chức này.

4.2. Các Hiệp Ước Quốc Tế Quan Trọng

Các hiệp ước như Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tạo ra một khối liên minh quân sự mạnh mẽ, giúp Hoa Kỳ duy trì ảnh hưởng tại châu Âu và ngăn chặn sự bành trướng của Liên Xô.

V. Kết Luận Về Chính Sách Đối Ngoại Của Hoa Kỳ

Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai đã định hình lại cấu trúc quan hệ quốc tế. Sự chuyển mình từ một quốc gia tham chiến sang một siêu cường toàn cầu đã tạo ra nhiều thách thức và cơ hội. Tương lai của chính sách này sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến hòa bình và ổn định thế giới.

5.1. Tương Lai Của Chính Sách Đối Ngoại

Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ sẽ tiếp tục phát triển và điều chỉnh theo bối cảnh quốc tế. Sự thay đổi trong các mối quan hệ quốc tế sẽ yêu cầu Hoa Kỳ phải linh hoạt và thích ứng.

5.2. Những Bài Học Rút Ra Từ Chính Sách Đối Ngoại

Các bài học từ chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ có thể giúp các quốc gia khác trong việc xây dựng chiến lược đối ngoại của riêng mình. Sự cần thiết phải cân bằng giữa lợi ích quốc gia và trách nhiệm quốc tế là điều quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc năm 1945 đã đánh dấu một bước chuyển dịch mang tính lịch sử đối với cục diện địa chính trị toàn cầu. Trong khi toàn bộ lục địa châu Âu hứng chịu tổn thất nặng nề với hơn 260 tỷ USD tài sản bị tàn phá và trên 56 triệu người thiệt mạng, Hợp chủng quốc Hoa Kỳ lại vươn lên thành siêu cường kinh tế và quân sự số một. Nhờ nguồn thu hơn 114 tỷ USD từ việc buôn bán vũ khí trong chiến tranh và điều kiện địa lý không bị tàn phá trực tiếp, nước Mỹ đã nắm giữ hơn 74,3% tổng trữ lượng vàng của thế giới tư bản vào năm 1949 và kiểm soát khoảng 60% tổng sản lượng công nghiệp toàn cầu.

Vấn đề cốt lõi mà công trình khoa học này tập trung giải quyết là làm sáng tỏ bản chất, mục tiêu và cơ chế thực thi chính sách đối ngoại của Mỹ trong thập niên bản lề 1945 - 1954. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: phân tích động cơ thúc đẩy sự ra đời của "Chiến lược toàn cầu"; đánh giá tác động của Học thuyết Truman và Kế hoạch Marshall đối với tiến trình phân cực Đông - Tây; khảo sát quá trình thiết lập các liên minh quân sự xuyên đại dương; và làm rõ phương thức Mỹ can thiệp, viện trợ cho thực dân Pháp trong chiến tranh Đông Dương.

Phạm vi nghiên cứu bao quát khoảng thời gian 10 năm đầu sau chiến tranh (1945 - 1954), trải qua ba đời Tổng thống Mỹ gồm Franklin D. Roosevelt, Harry S. Truman và Dwight D. Eisenhower. Về mặt học thuật và thực tiễn, luận văn có ý nghĩa sâu sắc khi giải mã cơ chế vận hành của dòng viện trợ hơn 28,6 tỷ USD sang Tây Âu và phân tích hơn 15 hồ sơ bang giao trọng yếu, cung cấp hệ thống luận cứ vững chắc để nhận diện bản chất bá quyền và xu thế vận động của quan hệ quốc tế thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa Lý thuyết Địa chính trị bành trướng quyền lực và Lý thuyết Cân bằng quyền lực trong trật tự quốc tế lưỡng cực. Khung lý thuyết này soi chiếu sự tương tác giữa sức mạnh kinh tế quốc gia và tham vọng áp đặt trật tự lên các khu vực địa lý chiến lược. Các khái niệm trung tâm được vận dụng xuyên suốt bao gồm: "Chiến lược toàn cầu" (Global Strategy) với mục tiêu lãnh đạo thế giới; "Chính sách ngăn chặn" (Containment Policy) nhằm kiềm chế sự phát triển của hệ thống xã hội chủ nghĩa; "Ngoại giao nguyên tử" (Atomic Diplomacy) như một công cụ đe dọa quân sự; và "Trật tự hai cực Yalta" định hình cấu trúc quan hệ Xô - Mỹ. Các lý thuyết này hỗ trợ giải thích rõ quy luật vận động của chủ nghĩa tư bản lũng đoạn nhà nước khi tìm kiếm thị trường tiêu thụ và phạm vi ảnh hưởng ở nước ngoài.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn tư liệu của công trình được khai thác từ các văn kiện lưu trữ ngoại giao của Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ (văn bản NSC-68), các tuyên bố chính trị chính thức của Tổng thống Truman, Tổng thống Eisenhower, cùng các hiệp định quốc tế tại hội nghị Yalta, Potsdam và San Francisco. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 50 văn bản chính sách bang giao và báo cáo kinh tế điển hình trong toàn bộ khung thời gian 10 năm từ 1945 đến 1954. Phương pháp chọn mẫu điển hình hóa theo tiến trình lịch sử được lựa chọn nhằm bảo đảm việc trích xuất thông tin có tính đại diện cao nhất, phản ánh đúng bước chuyển biến trong từng giai đoạn cầm quyền.

Phương pháp phân tích được thực hiện thông qua sự kết hợp hữu cơ giữa phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Phương pháp lịch sử tái hiện chân thực các biến cố ngoại giao theo dòng thời gian, trong khi phương pháp logic phân tích sâu các mối liên hệ nhân quả, quy luật vận động nội tại của giới cầm quyền Mỹ. Lý do lựa chọn cách tiếp cận này là nhằm khắc phục triệt để các thành kiến chính trị chủ quan, bảo đảm tính khách quan tuyệt đối khi đánh giá một đối tượng phức tạp trong lịch sử hiện đại. Toàn bộ quá trình nghiên cứu và xử lý tư liệu được thực hiện xuyên suốt qua 3 giai đoạn làm việc nghiêm ngặt từ thu thập, phân loại đến đối chiếu chéo thông tin.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chứng minh rằng sức mạnh kinh tế vượt trội thời hậu chiến là tiền đề trực tiếp thúc đẩy chính sách bành trướng toàn cầu của Mỹ. Sau năm 1945, tổng giá trị sản lượng quốc dân của Mỹ tăng 132% so với năm 1939, năng lực sản xuất chung tăng 118%, chiếm 53% sản lượng công nghiệp của toàn bộ khối tư bản. Dòng vốn đầu tư ra nước ngoài của Mỹ từ mức 14,2 tỷ USD đã tăng vọt lên 29,4 tỷ USD vào năm 1948, chiếm khoảng 50% tổng số vốn đầu tư quốc tế của thế giới tư bản lúc bấy giờ.

Thứ hai, Mỹ đã nhanh chóng chuyển hóa ưu thế kinh tế thành công cụ chính trị - quân sự thông qua Học thuyết Truman (1947) và Kế hoạch Marshall. Khoản viện trợ 28,6 tỷ USD dành cho châu Âu (chiếm 74% tổng giá trị viện trợ đối ngoại của Mỹ) đã buộc các nước Tây Âu lệ thuộc chặt chẽ vào đồng USD. Đồng thời, Mỹ từng bước quân sự hóa chính sách ngoại giao bằng việc thành lập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) năm 1949, liên minh quân sự ANZUS năm 1951 và khối Hiệp ước Đông Nam Á (SEATO) năm 1954.

Thứ ba, nghiên cứu làm rõ quá trình Mỹ can thiệp sâu vào chiến tranh Đông Dương (1945 - 1954) dưới hình thức "chiến tranh ủy nhiệm". Ban đầu Mỹ hỗ trợ Pháp tái chiếm Việt Nam, dùng "lá bài Bảo Đại", và đến giai đoạn 1953 - 1954 đã gánh vác tới khoảng 73% đến 80% ngân sách chiến phí của quân đội Pháp tại Đông Dương nhằm ngăn chặn làn sóng cách mạng giải phóng dân tộc tại Đông Nam Á.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sâu xa của các chính sách trên bắt nguồn từ sự liên kết hữu cơ giữa 10 tập đoàn tài chính lớn (như Morgan, Rockefeller) với Lầu Năm Góc để tạo thành tổ hợp quân sự - công nghiệp chi phối bộ máy chính quyền. So sánh với các nghiên cứu trước đây về quan hệ quốc tế thời Chiến tranh Lạnh, luận văn đã làm sáng tỏ thêm mối quan hệ biện chứng giữa chính sách đối nội phản động (như việc ban hành Luật Taft-Hartley năm 1947, phong trào điều tra lòng trung thành và chủ nghĩa McCarthy) với đường lối đối ngoại hiếu chiến ra bên ngoài.

Để trực quan hóa các kết quả nghiên cứu, dữ liệu về tỷ trọng kinh tế có thể được thể hiện qua biểu đồ tròn so sánh 74,3% trữ lượng vàng của Mỹ so với 25,7% của phần còn lại thế giới tư bản vào năm 1949. Tương tự, cấu trúc phân bổ viện trợ kinh tế và chi phí quân sự giai đoạn 1945 - 1954 có thể được hệ thống hóa qua bảng đối chiếu dữ liệu định lượng, giúp người đọc nhận diện rõ quy mô chi phối của Mỹ đối với các khu vực Tây Âu và Đông Nam Á.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hiện đại hóa và tái cấu trúc khung chương trình môn Lịch sử Quan hệ Quốc tế. Các khoa Lịch sử và Quan hệ Quốc tế tại các trường đại học cần tích hợp 100% hồ sơ giải mật về chính sách can thiệp của Mỹ giai đoạn 1945 - 1954 vào hệ thống giáo trình chuyên khảo trong khung đào tạo giai đoạn 2026 - 2027. Đơn vị chủ trì thực hiện là các hội đồng khoa học chuyên ngành.

Thứ hai, số hóa và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên đề về Chiến tranh Lạnh. Viện Lịch sử và các trung tâm thông tin tư liệu cần tiến hành số hóa tối thiểu 200 văn bản lưu trữ ngoại giao, hiệp ước quân sự và báo cáo kinh tế của giai đoạn 1945 - 1954 trong thời hạn 18 tháng nhằm phục vụ công tác tra cứu học thuật mở.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng phương pháp phân tích định lượng kết hợp định tính trong nghiên cứu lịch sử ngoại giao. Các nhà nghiên cứu trẻ cần thực hiện đánh giá 3 chiều tác động (kinh tế, quân sự, ý thức hệ) của các gói viện trợ nước ngoài đối với an ninh khu vực trước năm 2028, tránh lối tiếp cận thuần túy diễn giải sự kiện.

Thứ tư, biên soạn các chuyên đề nghiên cứu bài học lịch sử phục vụ công tác đối ngoại hiện đại. Học viện Ngoại giao cùng các viện nghiên cứu chiến lược cần hoàn thành 2 công trình tổng kết kinh nghiệm thực tiễn từ sự tan rã của các liên minh quân sự như SEATO trong vòng 24 tháng tới, làm tư liệu tham khảo cho việc hoạch định chính sách an ninh quốc gia.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm giảng viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Lịch sử Thế giới và Quan hệ Quốc tế: Nhóm này nhận được nguồn tư liệu trích dẫn chuẩn xác từ hơn 50 văn bản gốc và công trình quốc tế, hỗ trợ trực tiếp cho việc xây dựng bài giảng chuyên sâu hoặc phát triển các đề tài luận án tiến sĩ liên quan đến Chiến tranh Lạnh.

Nhóm chuyên viên hoạch định chính sách và nghiên cứu chiến lược ngoại giao: Khai thác bức tranh toàn cảnh về 3 trụ cột can thiệp (kinh tế, liên minh quân sự, ngoại giao nguyên tử) để phân tích các động thái địa chính trị hiện đại của các nước lớn.

Nhóm sinh viên đại học ngành Sư phạm Lịch sử, Lịch sử học, Quốc tế học: Sử dụng luận văn làm tài liệu học tập chuẩn mực để hoàn thành 100% các học phần về Lịch sử Thế giới Hiện đại, nắm vững phương pháp kết hợp lịch sử và logic trong phân tích học thuật.

Nhóm độc giả quan tâm đến lịch sử chính trị nước Mỹ và phong trào giải phóng dân tộc: Tiếp cận góc nhìn hệ thống, khách quan về 10 năm biến động sâu sắc của nước Mỹ sau Thế chiến II, từ sự thịnh vượng kinh tế đến sự chia rẽ xã hội dưới thời kỳ chủ nghĩa McCarthy.

Câu hỏi thường gặp

Bản chất cốt lõi của "Chiến lược toàn cầu" do Mỹ đề ra sau năm 1945 là gì? Bản chất cốt lõi là âm mưu thiết lập bá quyền lãnh đạo thế giới dựa trên ưu thế tuyệt đối về kinh tế và độc quyền vũ khí nguyên tử. Mỹ thực hiện chiến lược này thông qua việc ngăn chặn hệ thống xã hội chủ nghĩa, đàn áp phong trào giải phóng dân tộc và khống chế các nước tư bản đồng minh.

Học thuyết Truman và Kế hoạch Marshall đóng vai trò gì trong sự phân cực thế giới? Học thuyết Truman năm 1947 với khoản viện trợ 400 triệu USD cho Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đã công khai tuyên chiến ý thức hệ với Liên Xô. Kế hoạch Marshall sau đó tiếp tục rót hơn 13 tỷ USD để tái thiết Tây Âu, chính thức phân chia châu Âu thành hai khối đối đầu kinh tế và chính trị gay gắt.

Mỹ đã thể hiện tham vọng như thế nào tại các hội nghị Yalta và Potsdam năm 1945? Tại hội nghị Yalta tháng 2 năm 1945 và Potsdam tháng 7 năm 1945, Mỹ tận dụng thế mạnh tài chính và bom nguyên tử thử nghiệm thành công để tranh giành phạm vi ảnh hưởng tại châu Âu, giải quyết vấn đề Ba Lan, phân chia vùng chiếm đóng tại Đức với 10 tỷ USD bồi thường cho Liên Xô, và tạo thế chủ động tại Thái Bình Dương.

Mỹ đã can thiệp vào cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam giai đoạn 1945 - 1954 bằng cách nào? Mỹ từng bước thực hiện chiến lược chiến tranh ủy nhiệm bằng cách viện trợ tài chính và vũ khí cho thực dân Pháp tái chiếm Đông Dương, hậu thuẫn chính phủ bù nhìn Bảo Đại, trực tiếp chi trả phần lớn chiến phí trước khi phá hoại tiến trình đàm phán hòa bình tại Hội nghị Genève năm 1954.

Tổ hợp quân sự - công nghiệp chi phối chính sách đối nội và đối ngoại của Mỹ ra sao? Sự tập trung tư bản vào 10 tập đoàn tài chính lớn liên kết chặt chẽ với Lầu Năm Góc đã định hình đường lối đối ngoại hiếu chiến để tiêu thụ vũ khí. Ở trong nước, giới cầm quyền ban hành Luật Taft-Hartley năm 1947 để hạn chế quyền công đoàn và thúc đẩy chiến dịch chống cộng McCarthy nhằm củng cố quyền lực tối thượng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện bức tranh kinh tế, chính trị và chính sách đối ngoại của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ trong 10 năm đầu sau Chiến tranh thế giới thứ hai (1945 - 1954).
• Phân tích sâu sắc sự chuyển dịch từ liên minh chống phát xít sang cục diện đối đầu Chiến tranh Lạnh với việc xác lập Trật tự hai cực Yalta.
• Chứng minh mối quan hệ biện chứng giữa sức mạnh kinh tế vượt trội (chiếm hơn 74,3% trữ lượng vàng thế giới) với việc triển khai "Chiến lược toàn cầu" và các liên minh quân sự như NATO, ANZUS, SEATO.
• Làm rõ bản chất chiến tranh ủy nhiệm của Mỹ tại chiến trường Việt Nam qua việc viện trợ cho thực dân Pháp và can thiệp vào Hội nghị Genève 1954.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học chuẩn xác, phương pháp tiếp cận khách quan cho ngành Lịch sử Quan hệ Quốc tế và Lịch sử Thế giới Hiện đại.

Hướng phát triển tiếp theo của đề tài là mở rộng phạm vi nghiên cứu sang giai đoạn 1955 - 1975 trong lộ trình nghiên cứu 12 tháng tới. Độc giả, giảng viên và sinh viên chuyên ngành hãy khai thác ngay nguồn tư liệu giá trị này để phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu và học tập học thuật chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG IH: QUAN HE MỸ - XO SAU CHIEN TRANH THE GIỚI THỨ U 1.Việc đối đầu bang chiến tranh lạnh và sự hình thành thế giới hai CHE251214/122E22ã01046655224i2562022/2744482/)2/2343ã2320/22550211X45ES26tSÿ6266160266622 85 1.1Mỹ - Liên Xô từ chỗ hợp tác trong thời chiến di đến chiến tranh Papena ssa aces BASES RIES RN RR 85 1.2 Sự hình thành cục diện hai tập đoàn quan sự lớn đối đầu ở châu ẨNHG(3:31256 6 tì 3k3tcšace6stdxaivyisaeedcitdvaalitadtctiiAibsstaiovlcaisekosaie 87 2.Cuộc chạy dua vũ trang giữa hai cực Mỹ - Xô.1 Tổ chức hiệp ước Bắc Dai Tây Dương được thành lập.2Mỹ giúp Cộng hoa Liên bang Đức tái vũ trang và gia nhập khối li TÔ LÊN Re 91 2.3 Mỹ xây đựng những liên minh quân sự mới ở Đông Nam A và Thai oiehh OW ois nh co co 0 1 010 1 11L Jợ % TRANG 2 Luan van tốt nghiệp Lẻ Thị Mai 2.1 Liên minh quân sự Thái Binh Dương giữa Mỹ - Autralia - New Temlan ANZ SY vi sissccastsiinciecaxeseniaisevesens giý006Syt)0s48485059kùad %6 2.2 Thành lập tô chức hiệp ước Đông Nam Á(SEATO). Mỹ can thiệp su vấn Đồng Naa A cšcc5cá:š06502200062260111L206350506366c60004066664X260x56 97 Tiểu LỄNG:tut0006k0001300220130600/646060)346501601666405v4655905vã3886286G6c0a0ã8 99 CHƯƠNG IV: Mỹ giúp Pháp trong “chiến tranh ủy nhiệm” tại Việt Nam(1945 - 1954) 1.Mỹ giúp Pháp tái chiếm Việt Nam(1945-1950).LMỹ muốn loại bỏ cách mạng Việt Nam. Mỹ giúp Pháp tái chiếm Việt Nam. Mỹ nap đưới “lá bài Bao Đại”.Mỹ giúp Pháp kéo dài chiến tranh chống Việt Nam.- 116 CAN, CÁ,Sm lo.

aa TH DU TU nh Ôn Tho NI NỔ H7 2.2Mỹ với cuộc chiến Điện Biên Phủ.3My phá hoại hội nghị Geneve về Đông Dương. - s2 135 Tiêu Ub hissicsiciesceeaissisascncnsstsieetecestcttoecbacti ee eT 138 KẾT UA Nis iesciisccnsstisiassacsase cản isteach scabs ili Sil s41 TÀI LIỆU THAM KHẢO. ch liáasceskš “££cô„šš§š „ „147 TRANG 3 Luan van tốt nghiệp Lẻ Thị Mai A. PHAN MO DAU I.Ly¥ do chon dé tài Lich sử thé giới chia ra làm rất nhiều thời kỳ.

Mỗi thời ky lịch sử chứa đựng những nội dung phong phủ. những thay đổi to lớn đã xảy ra cho nhân loại. Những sự thay đôi đó chính là đặc điểm cơ bản của sự phát triển trong lịch sử thẻ giới. Chiến tranh thé giới đã làm thay đổi cục diện thé giới ca về kinh tế.

chính trị, văn hóa xã hội. Sau chiến tranh các quốc gia có tham chiến hau như chịu thiệt hại nặng nẻ cả người lẫn của. Nhưng đổi với nước Hoa Kỳ thì giàu lên nhờ chiến tranh (bán vũ khi cho các nước trong chiến tranh). Hoa Ky sau chiến tranh đã thành bá chủ số một trên thé giới và đang trở thành đổi thủ nguy hiểm của Liên Xô.

Sự căng thang giữa Hoa Kỳ và Liên Xô chuyên từ hợp tác trong thời chiến sang chiến tranh lạnh. đang uy hiếp đến an ninh và hòa bình trên thế giới một cách nghiêm trọng. Tìm hiểu nước Hoa Kỳ từ khi lập quốc đến nay. ta thấy răng: Hoa Kỷ luôn muốn tìm cách bảnh trưởng thé lực mọi mặt của minh ra mọi nơi trên thé giới.

Dé che đậy những hanh vi xấu xa của minh, Hoa Ky đưa ra các chiéu bài hoa Mỹ như “Chau Mỹ của người Mỹ”( America for America), "Cửa ma” (Open Door) dé tạo “co hội đồng đều” (Equal Opportunities). Hoa Ky làm giảu trong chiến tranh. Hoa Ky tiếp tục làm giảu sau chiến tranh. Cac nước tư bản chủ nghĩa ké cả những nước thang trận( như Anh, Pháp.) lần những nước bại trận (như Đức.)đều kiệt quệ.

Hoa Kỳ không chỉ giàu về tài chính mà còn lớn mạnh về sức mạnh quân sự. Việc Hoa Kỳ sau chiến tranh hết sức giảu mạnh và độc quyền bom nguyên tử đã kích thích những người cảm quyền nước này có tham vọng chiêm địa vị ưu thé tuyệt đối trên toàn cầu. áp đặt “hòa bình theo kiểu Mỹ" (Pax America) cho mọi dân tộc. Theo lời Truman tuyên bỏ: "Hiện nay chúng tôi đang có TRANG 4 Luan van tốt nghiệp Lẻ Thị Mai một vũ khí không những có thể cách mạng hóa chiến tranh mà còn làm thay đôi cả tiến trình lịch sử và văn minh.

Truman không che dau tham vọng của minh: “di muốn hay không. chúng ta cũng phải thừa nhận rằng chiến thắng ma chúng ta vừa đạt được đã đặt lên vai nhân dân Mỹ. gánh nặng tiếp tục lãnh đạo thé giới”. Một lan khác.

ông nói tiếp : “nude Mỹ sẽ nam quyền lãnh đạo bằng cách chỉ huy thé giới theo một cách mà thé giới phải được chi huy”. "Nước Mỹ nay là một quốc gia hùng mạnh. Không có một quốc gia nao có thẻ hùng mạnh hon chúng ta. Điều đỏ có nghĩa la với một lực lượng như thé, chúng ta có quyền lãnh đạo việc tô chức thê giới.

và đỏ là một đặc quyển, một trọng trách mà Đức Chúa Trời đã pho thác cho nước Mỹ", "Góp phân tìm hiểu chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ trong mười năm đầu sau chiến tranh thế giới thứ hai( Từ năm 1945 đến năm 1954)" là đề tài ma tôi lựa chọn. Day là thời kỳ ma MY lớn mạnh và đang trên đà thực hiện cai gọi là “St mệnh lãnh đạo thé giới" ma Mỹ đã gan cho minh. Sau chiến tranh. giới cam quyền My đã dé ra chính sách “chiến lược toản cầu" nham nô dich thé giới.

Dé hiểu rd hơn van dé này. đẻ tải của tôi xin cung cấp một lượng kiến thức cho độc giả tham khảo va làm tài liệu. Từ đó làm r3 hơn những van dé thắc mắc vẻ chính sách đối ngoại cua Hoa Kỳ trong mười năm đầu sau chiến tranh thé giới thứ hai( Từ năm 1945 đến năm 1954) TRANG & [uận văn tốt nghiệp Lẻ Thị Mai 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Khóa luận nghiên cứu vẻ chính sách đối ngoại của Hoa Kỷ trong mười năm đầu sau chiên tranh thé giới thir hai( Từ năm 1945 đến năm 1954), trai qua ba đời tổng thống: Franklin D.

Doi tượng nghién cứu cua khóa luận là nước Mỹ sau chiến tranh thé giới thứ hai. Mỹ vươn lên vị trí độc tôn cúa thẻ giới nhờ buôn ban vũ khí trong chiến tranh vả bản than nước Mỹ 1a nước tham chiến nhưng chien tranh lại không xảy ra trên dat nước Mỹ. day là một thuận lợi khác nữa của Mỹ. Nhờ sự giàu mạnh vẻ kinh tế va lớn mạnh vẻ quan sự.

Mỹ đã thực hiện mưu đỏ banh trưởng thé lực của mình ra ngoai thẻ giới. áp dụng với hau như toàn bộ châu lục với chính sách chủ yếu là “chiến lược toàn câu”. Với chỉnh sách nảy. Mỹ ngang nhiên dat nẻn cai trị va bat buộc các nước khác phải phục tùng Mỹ.

Với hinh thức chi viện vẻ kinh tế Mỹ đã buộc các nước phải lệ thuộc vào Mỹ, muốn làm gi phải thông qua ý kiến của Mỹ. Sau chiến tranh và năm 1945 được chọn lam thời điểm mo dau khóa luận. đo nhiều yếu tổ khách quan va chu quan. Mỹ giảu lên sau chiến tranh.

dựa vào thực lực kinh tẻ va sức mạnh quân sự dé banh trướng uy thé của minh. Thời ky Roosevelt. Truman, Eisenhower cảm quyền tuy hình thức lành đạo khác nhau nhưng mục đích cuối cùng ma các tổng thông muôn đạt được là thong trị thẻ giới. bat các nước phải phục tùng nước Mỹ tuyệt đỏi.

Khóa luận đừng lại ở nằm 1954, Với việc thực hiện chỉnh sách "chiến lược toàn câu”, M¥ ra sức chi viện cho các nước Tây Âu. chính nhờ vậy mà các nước này đã nhanh chong lớn mạnh vả trở thành đổi thủ cạnh tranh nguy hiểm của My. sau thập niên 50 chiến tranh lạnh diễn ra phức tap TRANG 6 Luận van tốt nghiệp Lẻ Thị Mai khi ca hai nước lớn tham gia vào các cuộc chiến tranh ở các nước khác như Việt Nam, Triều Tién,. Đó là một sự đối đầu hết sức căng thang, gay gắt với những cuộc chạy đua vũ trang.

thành lập các liên minh quan sự. giảnh giật thị trường trên thé giới. TRANG 7 luận vần tốt nghiện lẻ Thi Mai 3. Phương pháp nghiên cứu Irong chương “dan nhập phương pháp luận” cua cuốn Les Communiste Francais Et La Guerre d' Indochine 1944 - 1945.

tiền sĩ sử học Alain Rusco viết : "Viết lịch sử hiện đại gập một trở ngại nguy hiểm. đó là thành kiến chính trị. Sử học hiện đại thường bị chỉ trích ở chỗ nó dính liu vào đời sống chính trị đến mức cuối cùng nó hòa lẫn với chính trị". dé tải nghiên cửu của khóa luận liên quan tới một đề quỏc hing mạnh.

cũng từng là kẻ thủ cua nước Việt Nam ta chỉnh là nước Mỹ. Điều này cũng có thé khiến người viết khóa luận thiểu sự khách quan trong cách trình bay va nhìn nhận vẫn de. dé tránh điều đó. người viết (tôi) đã kết hợp phương pháp lịch sử.

phương pháp logic để nghiên cứu đẻ tài. Tỏi cô gắng sưu tam tai liệu với những sự kiện chính trị. lời lẽ chính trị có độ chính xác cao. Và trong qua trinh nghiên cứu thi tỏi da dùng hai tén gọi: do là nước Mỹ hoặc Hoa Kỹ.

TRANG N Luan van tốt nghiệp Lẻ Thị Mai 4.Các nguồn tư liệu Trong bài khóa luận với dé tài “Gop phan tìm hiểu chính sách đối ngoại của Hoa Kỷ trong mười năm dau sau chiến tranh thé giới thứ hai( Từ nam 1945 đến năm 1954)” tôi đã sử dụng các nguôn tư liệu cỏ liên quan đến lịch sử Mỹ và phần quan trọng hơn là các tư liệu có liên quan đến chính sách đối ngoại của Mỹ. Tôi sử dụng. coi trọng việc khai thác các tư liệu gốc của Mỹ từ vị trí địa lý, nén kinh tế va quan trọng là mối quan hệ của Mỹ với quốc tế( chính sách ngoại giao). tôi góp nhặt ở thư viện của trường Đại học Sư phạm Thành Phế Hò Chí Minh, thư viện Tông hợp của Đại học Quốc Gia, sách báo của các đại lý sách, tham khảo các đầu sách tại các nhà sách, thông tin trén mạng Internet.

Định hướng cho quan điểm chinh trị của khóa luận là những tác phẩm chính luận của V. Lenin, của Hé Chi Minh, va các lãnh tụ Cộng Sản khác về chủ nghĩa dé quốc nói chung va dé quốc Mỹ nói riêng. Tôi kế thừa có chọn lọc những công trình nghiên cứu có liên quan đến đẻ tai của các nha sử học vả các luận án tiến sĩ của Trưởng đại học sư phạm. các tải liệu tham khảo được chon lọc ra bởi những tờ tạp chí.

thông tan xã va một so tài liệu khác có liên quan. TRANG 9 Luận văn tốt nghiệp Lẻ Thị Mai 5.Lịch sử nghiên cứu dé tài Chính sách ngoại giao của MY tir sau chiến tranh thé giới thứ hai chính 1a việc thực hiện bá quyền của Mỹ.