mở đầu, kết luận, Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu đề tài gồm 4 phan nội dung sau: - Phần 1: Những vấn đề chung về tiêu chuẩn công bố công trình khoa học của Trường Đại học Luật Hà Nội - Phan 2: Thực trạng về công bồ và tiêu chuan công bó công trình khoa học của Trường Đại học Luật Hà Nội - Phần 3: Tiêu chuẩn công bố công trình khoa học của một số trường đại học trong nước và nước ngoài - Những kinh nghiệm có thể áp dụng cho Trường Đại học Luật Hà Nội - Phần 4: Phương hướng, giải pháp tiêu chuẩn hoá công bồ công trình khoa học của Trường Đại học Luật Hà Nội 2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2. Những vấn đề chung về tiêu chuẩn công bố công trình khoa học của Trường Đại học Luật Hà Nội 2. Khái niệm công bồ và tiêu chuẩn công bố công trình khoa học 2.
Khái niệm công bố công trình khoa học Công trình khoa học là sản phẩm, là kết quả của hoạt động NCKH. Ở bình diện chung, chúng ta có thé hiểu công trình khoa học cũng chính là những tác phẩm khoa học — một trong những loại sản phẩm của hoạt động sáng tạo và xét trong môi quan hệ với các loại tác phẩm khác như tác phẩm văn học, nghệ thuật. Công bố nói chung được hiểu là đưa ra công khai cho mọi người biết. Trong lĩnh vực sáng tạo khoa học, công bố chính là việc đưa tác phẩm khoa học — kết quả của hoạt động NCKH ra công khai dé công chúng, cộng đồng khoa học có thé tiếp cận được tri thức mới dưới những hình thức nhất định (tác phẩm) với nội dung có tính day đủ, toàn diện chứ không phải chỉ là sự công khai ý tưởng, nội dung khái quát hoặc một phần nội dung và không theo một yêu cầu nhất định về hình thức thé hiện.
Có như vậy thi tư tưởng, nội dung sáng tạo của tác giả (nhà khoa học) mới được truyền tải đến công chúng một cách trung thực, hoàn chỉnh. Đó cũng là điều kiện cần để công chúng có thê phản hồi trở lại với người nghiên cứu theo đúng bản chất và mục đích của công trình khoa học. Như vậy, cần tiếp cận khái niệm công bố với hàm ý là việc xuất bản chứ không phải là sự công khai về bất kì nội dung thông tin nào đó đến với công chúng. Lẽ đương nhiên, công bố với mục đích và ý nghĩa đó thì không chi đơn thuần là sự tuyên bố công khai mà nó phải được thé hiện 10 dưới hình thái vật chất nhất định để công chúng có thể tiếp cận được nội dung của kết quả nghiên cứu.
Hoạt động sáng tạo nói chung, nghiên cứu khoa học nói riêng không thé có mục đích tự thân (nghiên cứu dé nghiên cứu) mà luôn hướng đến phục vu xã hội nhằm trao đổi, nâng cao hay làm giàu về tri thức, ứng dụng vào thực tiễn cho con người, vì con người. Do vậy, không kế những trường hợp ngoại lệ, hầu hết các tác phẩm khoa học tất yếu phải được công bố. Đây cũng là van dé thuộc nội dung quyền con người — quyền nghiên cứu khoa học. Công bố tác phâm khoa học là quyên của người nghiên cứu (tác giả) hoặc chủ sở hữu tác phẩm.
Công bố bên cạnh là nhu cầu tự nhiên của nhà khoa học nhằm đưa sản phẩm của mình đến công chúng, để khang định kết quả, thành tựu của mình trước công chúng, công bố còn có ý nghĩa hết sức quan trọng trong hoạt động sáng tạo nói chung và nghiên cứu khoa học nói riêng. Sáng tạo khoa học là một quá trình vận động, phát triển từ thực tiễn cuộc sống đến nhận thức của nhà khoa học, qua tác phẩm đến công chúng rồi quay trở lại nhà khoa hoc dé nâng cấp, hoàn thiện ở trình độ cao hơn và trở về với thực tiễn, nhằm cải biến thực tiễn. Rõ rang công bố công trình khoa học là phương thức đưa tác phẩm khoa học đến với công chúng, để họ tiếp nhận, kiểm nghiệm, đánh giá kết quả nghiên cứu của nhà khoa học. Đây chính cách thức vận hành của hoạt động nghiên cứu khoa học chân chính trong xã hội hiện đại.
Công bố công trình khoa học của trường đại học có một số đặc điểm sau: Tứ nhất, về chủ thê công bố Chủ thê công bố công trình khoa học là trường đại học. Trường đại học tô chức, quản lí việc nghiên cứu dé tài, thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ và dau tư kinh phí nên trường nắm quyên công bồ tác phẩm với tư cách là chủ sở hữu tác phẩm. Các nhà khoa học tham gia nghiên cứu là các tác giả của tác phẩm, được hưởng các quyền của tác giả theo quy định của pháp luật và hợp đồng nghiên cứu với trường. Thứ hai, về nội dung hoặc đối tượng công bố II Nội dung hoặc đối tượng công bố là kết quả NCKH - kết quả thực hiện đề tài, nhiệm vụ khoa học thuộc lĩnh vực chuyên môn của tập thé, cá nhân.
Chang hạn như kết quả nghiên cứu được công bố ở dang bài báo khoa học, kết quả nghiên cứu biên soạn giáo trình, kết quả nghiên cứu được xuất bản thành sách chuyên khảo, tham khảo, hướng dẫn hoặc kỉ yếu hội thảo khoa học. Thứ ba, về hình thức và phạm vi công bố Hiện nay chưa có nghiên cứu nào làm rõ vấn đề này và trên thực tế có thé có những cách hiểu khác nhau: Ä⁄2/ /à công bố đồng nghĩa với xuất bản tác phẩm khoa hoc. Hai la công bố không bị giới hạn trong hình thức tác phẩm báo chí hoặc xuất bản phẩm. Ví dụ, đề tài khoa học cấp cơ sở được nghiệm thu cũng có thể coi như đã được công bố; các kỉ yếu tại các hội thảo khoa học?) cũng là một trong những hình thức công bố ra trước công chúng, cho dù với phạm vi hep hon, chủ yếu ở các tô chức, cơ quan, đơn vỊ.
Nhóm nghiên cứu cho rằng công bố công trình khoa học đúng nghĩa trước hết phải được thé hiện dưới hình thức có tính phố cập rộng rãi như bài báo khoa học, sách hoặc tài liệu khoa học khác. Đối với hình thức kỉ yếu hội thảo khoa học, theo quy định hiện hành, đây cũng là một trong những hình thức xuất bản phẩm, tuy thuộc loại tài liệu không kinh doanh nhưng cũng phải được cơ quan có thấm quyền cấp giấy phép xuất bản.®) Đối với dé tài khoa học cần phải quan niệm việc công bé kết quả nghiên cứu phải có trước khi hội đồng họp dé xem xét van đề có nghiệm thu hay không.® Như vậy có 3 hình thức cơ bản dé trường đại học có thể thực hiện công bó công trình khoa học của mình là: bài báo khoa học, sách và kỉ yếu hội thảo khoa học. Xuất bản theo nghĩa rộng bao gồm cả xuất bản định kì (báo chí) và xuất bản không định kì (sách và các xuất bản phẩm khác). Trong phạm vi nghiên cứu dé tài, khái niệm hội thảo khoa học được hiểu là chỉ các hình thức sinh hoạt khoa học như hội thảo, hội nghị, toạ đàm nói chung, theo đó chủ đề nội dung khoa học nhất định được đưa ra trao đồi, tranh luận công khai, trực tiếp giữa các nhà khoa học.
Điều 12 Nghị định số 195/2013/NĐ-CP ngày 21/11/2013 của Chính phủ quy định chỉ tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật xuất bản. Trường Đại học Luật Hà Nội quy định đề tài khoa học phải có sản phẩm như bài báo khoa học được công bồ thì mới đủ điều kiện trình ra hội đồng nghiệm thu. 12 Về ý nghĩa, vai trò của công bố công trình khoa học, có thể khăng định rằng trong hoạt động NCKH, công bồ công trình khoa học là cần thiết và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng: “không có công bố khoa học thì có thể nói khoa học không tồn tai”. Điều đó được thé hiện trên các khía cạnh sau: - Công bố sản phẩm nghiên cứu là nhu cầu tự nhiên của nhà khoa học nhằm đưa sản phẩm nghiên cứu của mình đến công chúng, khăng định kết quả, thành tựu nghiên cứu của minh.
Day cũng thuộc nội dung quyên con người - quyền NCKH đã được Hiến pháp ghi nhận (Điều 40). - Công bố công trình khoa học là khâu đưa tác phâm khoa học ra với công chúng dé họ tiếp nhận, kiểm nghiệm, đánh giá kết quả nghiên cứu của nhà khoa học. Bên cạnh đó, khi đánh giá về kết quả nghiên cứu cũng có nhiều mức độ khác nhau: hiệu qua thông tin (công bố); hiệu quả công nghệ; hiệu quả kinh tế; hiệu quả xã hội.) Như vậy, công bố được xem như kết quả đầu tiên, cơ bản nhất của hoạt động NCKH đồng thời cũng là khâu đặc biệt quan trọng của hoạt động này. - Từ góc độ khác, công bố công trình khoa học đóng vai trò là phương thức thé hiện trách nhiệm giải trình của giới khoa học đối với xã hội bởi: “Nhà khoa học được nhà nước tài trợ cho nghiên cứu (thực chat là người dân đóng thuế tài trợ) và tài trợ thực chất là một hình thức đâu tư.
Do đó, nhà khoa học cân phải báo cáo cho người đóng thuế biết họ đã đạt được những thành tựu nghiên cứu có tương xứng với dong tiên dau tư của người dân”.®) - Công bố công trình khoa học cũng thé hiện vai trò là phương cách thực hiện việc chia sẻ tri thức với các đồng nghiệp trong giới khoa học, qua đó để lại di sản khoa học cho các thế hệ kế tiếp trên những phạm vi khác nhau. Tác giả Nguyễn Văn Tuấn còn dẫn câu nói nỗi tiếng của Gerard Piel - người đầu tiên xuất bản Tạp chí Scientific American: “Without publication, science is dead” (nền khoa học sẽ chết nếu không có công bô). Xem: Nguyễn Văn Tuan, Tro chuyện khoa hoc và giáo duc, Nxb. Tông hợp TP.
Hồ Chí Minh, 2016, tr. Vũ Cao Đàm, Đánh giá NCKH như thé nào, nguồn: http://m.vn/khoa-hoc/quan-diem/danh- gia-nghien-cuu-khoa-hoc-nhu-the-nao-2232961, truy cập ngày 24/5/2017. Nguyễn Văn Tuan, Trò chuyện khoa học và giáo duc, sdd, tr. Khái niệm tiêu chuẩn công bố công trình khoa học Về mặt ngữ nghĩa, tiêu chuẩn nói chung được hiểu là điều quy định làm căn cứ dé đánh giá, phân loại, còn tiêu chuẩn hoá là việc xây dựng và thực hiện các tiêu chuẩn một cách thống nhất.) Từ đó có thé định nghĩa tiêu chuẩn công bố công trình khoa học là những quy định (yêu cầu) về mặt nội dung, hình thức và quy trình đánh giá kết quả NCKH để thực hiện trong việc xem xét, đánh giá, quyết định công bồ đối với công trình khoa học.