Luận văn thạc sĩ về tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học tại trường cao đẳng nghề Hải Dương

Luận văn thạc sĩ ussh đề xuất tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học tại trường cao đẳng nghề Hải Dương, nâng cao chất lượng nghiên cứu.

• Tác giả: Nguyễn Văn Quang
• Người hướng dẫn: PGS-TS Vũ Cao Đàm
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học để thực hiện chức năng nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do nghiên cứu
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Mẫu khảo sát
• 0.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết khoa học
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: ĐÁNH GIÁ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 1.1. Tiêu chí đánh giá
• 1.2. Chức năng nghiên cứu khoa học
• 1.3. Đánh giá kết quả và hiệu quả nghiên cứu khoa học
• 1.4. Kết luận chương I
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC ĐÁNH GIÁ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HẢI DƯƠNG
• 2.1. Thực trạng công tác tổ chức và quản lý nghiên cứu khoa học của nhà trường
• 2.2. Thực trạng các nguồn lực đầu tư cho công tác nghiên cứu khoa học tại trường cao đẳng nghề Hải Dương
• 2.3. Thực trạng triển khai các đề tài nghiên cứu tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương
• 2.4. Hiện trạng công tác đánh giá nghiên cứu khoa học của nhà trường
• 2.5. Những hạn chế trong công tác đánh giá nghiên cứu khoa học
• 2.6. Nguyên nhân hạn chế của công tác đánh giá nghiên cứu khoa học
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NCKH TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HẢI DƯƠNG
• 3.1. Nội dung nghiên cứu khoa học của các trường cao đẳng nghề
• 3.2. Tổng hợp ý kiến phỏng vấn sâu các chuyên gia/ giảng viên
• 3.3. Phân tích nội dung các đề tài nghiên cứu khoa học tại 4 trường cao đẳng nghề và có hoạt động dạy nghề trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 3.4. Xây dựng các tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương
• 3.5. Tổng hợp kết quả thăm dò theo Phiếu điều tra các tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học
• 3.6. Các tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương
• 3.7. Kiểm nghiệm các tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu
• 3.8. Xây dựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương
• 3.9. Lựa chọn hướng tiếp cận để xây dựng bảng hỏi đánh giá hiệu quả nghiên cứu
• 3.10. Tổng hợp kết quả thăm dò theo phiếu điều tra các tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu khoa học
• 3.11. Kiểm nghiệm các tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu
• 3.12. Kết luận chương 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học tại trường cao đẳng nghề Hải Dương

Nghiên cứu khoa học (NCKH) tại trường cao đẳng nghề Hải Dương đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Việc xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học là cần thiết để đảm bảo tính khách quan và hiệu quả trong quá trình đánh giá. Các tiêu chí này không chỉ giúp nhận diện chất lượng nghiên cứu mà còn tạo động lực cho giảng viên và sinh viên tham gia vào các hoạt động NCKH.

1.1. Khái niệm và vai trò của tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học

Tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học là những chuẩn mực được thiết lập để thẩm định chất lượng và hiệu quả của các đề tài nghiên cứu. Chúng giúp xác định rõ ràng các yếu tố cần thiết để đánh giá một nghiên cứu, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo tại trường cao đẳng nghề Hải Dương.

1.2. Lịch sử và sự phát triển của tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học

Trong lịch sử, nhiều nghiên cứu đã được thực hiện để xây dựng các tiêu chí đánh giá NCKH. Tại Việt Nam, các nhà khoa học như PGS-TS Vũ Cao Đàm đã có những đóng góp quan trọng trong việc định hình các tiêu chí này, giúp các trường cao đẳng nghề có cơ sở để thực hiện chức năng NCKH.

II. Những thách thức trong việc đánh giá nghiên cứu khoa học tại trường cao đẳng nghề Hải Dương

Mặc dù việc xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học là cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các trường cao đẳng nghề thường gặp khó khăn trong việc xác định các tiêu chí phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của thị trường lao động.

2.1. Khó khăn trong việc xác định tiêu chí đánh giá

Việc xác định các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học tại trường cao đẳng nghề Hải Dương gặp nhiều khó khăn do sự đa dạng của các đề tài nghiên cứu và sự khác biệt trong lĩnh vực đào tạo. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc áp dụng các tiêu chí chung cho tất cả các đề tài.

2.2. Thiếu nguồn lực và hỗ trợ cho nghiên cứu khoa học

Nhiều trường cao đẳng nghề, bao gồm cả trường Hải Dương, thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực để thực hiện các hoạt động NCKH. Điều này ảnh hưởng đến khả năng triển khai và đánh giá các đề tài nghiên cứu một cách hiệu quả.

III. Phương pháp xây dựng tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học hiệu quả

Để xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại. Việc này không chỉ giúp đảm bảo tính chính xác mà còn tạo ra các tiêu chí phù hợp với thực tiễn tại trường cao đẳng nghề Hải Dương.

3.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Nghiên cứu tài liệu là phương pháp quan trọng trong việc xây dựng tiêu chí đánh giá. Bằng cách phân tích các tài liệu liên quan, có thể tổng hợp các tiêu chí đã được áp dụng thành công tại các trường khác và điều chỉnh cho phù hợp với trường Hải Dương.

3.2. Phương pháp phỏng vấn chuyên gia

Phỏng vấn các chuyên gia trong lĩnh vực NCKH sẽ cung cấp những thông tin quý giá về các tiêu chí cần thiết. Điều này giúp đảm bảo rằng các tiêu chí được xây dựng không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có tính thực tiễn cao.

IV. Ứng dụng thực tiễn của các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học

Các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học không chỉ giúp đánh giá chất lượng nghiên cứu mà còn có thể được áp dụng trong việc cải tiến chương trình đào tạo tại trường cao đẳng nghề Hải Dương. Việc áp dụng các tiêu chí này sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

4.1. Tác động đến chất lượng đào tạo

Việc áp dụng các tiêu chí đánh giá sẽ giúp cải thiện chất lượng đào tạo tại trường cao đẳng nghề Hải Dương. Các giảng viên sẽ được khuyến khích tham gia vào các hoạt động NCKH, từ đó nâng cao kỹ năng và kiến thức cho sinh viên.

4.2. Đáp ứng nhu cầu thị trường lao động

Các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học sẽ giúp trường cao đẳng nghề Hải Dương điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh của sinh viên sau khi tốt nghiệp.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của nghiên cứu khoa học tại trường cao đẳng nghề Hải Dương

Việc xây dựng và áp dụng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học là một bước quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo tại trường cao đẳng nghề Hải Dương. Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí này để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường lao động.

5.1. Tầm quan trọng của việc cải tiến tiêu chí đánh giá

Cải tiến các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học sẽ giúp trường cao đẳng nghề Hải Dương duy trì và nâng cao chất lượng đào tạo. Điều này không chỉ có lợi cho sinh viên mà còn cho cả nhà trường trong việc xây dựng thương hiệu.

5.2. Hướng phát triển nghiên cứu khoa học trong tương lai

Trong tương lai, trường cao đẳng nghề Hải Dương cần tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu khoa học, tạo điều kiện thuận lợi cho giảng viên và sinh viên tham gia vào các hoạt động NCKH. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng GDP liên tục từ 7% đến 8% mỗi năm, nhu cầu về nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao phục vụ các dự án công nghiệp ngày càng gia tăng. Sự ra đời của Luật Dạy nghề năm 2006 và quyết định thành lập hơn 80 trường cao đẳng nghề trên toàn quốc đòi hỏi các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải đổi mới căn bản mô hình quản trị đào tạo. Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu khoa học tại khối trường này đang đối mặt với khoảng trống lớn về phương pháp luận và công cụ kiểm định chất lượng.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là sự thiếu vắng một bộ tiêu chí khoa học, chuẩn xác để thẩm định đề cương, đánh giá kết quả và đo lường hiệu quả ứng dụng của các công trình nghiên cứu. Mục tiêu cụ thể của luận văn là xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học mang tính đặc thù, giúp nhận dạng chính xác giá trị tri thức, hiệu quả đầu tư và khả năng nghiệm thu đề tài tại Trường Cao đẳng nghề Hải Dương. Phạm vi nghiên cứu tập trung khảo sát toàn diện hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường Cao đẳng nghề Hải Dương cùng 4 cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn từ năm 2005 đến năm 2008. Công trình mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần chuẩn hóa quy trình quản lý hoạt động đào tạo vốn dành từ 65% đến 70% thời lượng cho thực hành, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu cho đội ngũ 125 cán bộ, giảng viên toàn trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết phương pháp luận nghiên cứu khoa học và lý thuyết đánh giá quản lý khoa học và công nghệ do Giáo sư Vũ Cao Đàm khởi xướng. Hệ thống lý thuyết này xác lập cấu trúc logic 5 yếu tố của một công trình nghiên cứu bao gồm: sự kiện khoa học, vấn đề khoa học, luận điểm khoa học, luận cứ khoa học và phương pháp nghiên cứu. Về mặt tiếp cận chất lượng đào tạo nghề, nghiên cứu kết hợp mô hình phân tích cấu trúc chương trình với 2 phần cốt lõi: phần cứng về kiến thức, kỹ năng chiếm khoảng 60% đến 70% giá trị và phần mềm về năng lực sáng tạo, khả năng thích ứng chiếm từ 30% đến 40% giá trị.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Tiêu chí đánh giá: Hệ thống các chỉ báo, đặc tính chuẩn mực dùng làm căn cứ nhận biết và phân loại giá trị của sản phẩm khoa học.
• Đánh giá kết quả nghiên cứu: Hoạt động lượng định giá trị tri thức nội tại chứa đựng trong các sản phẩm khoa học thông qua cấu trúc logic.
• Đánh giá hiệu quả nghiên cứu: Việc xác định các lợi ích thực tế thu được sau khi áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn đào tạo, công nghệ, kinh tế và xã hội.
• Tính trễ và tính rủi ro: Đặc thù tất yếu của hoạt động khoa học khi kết quả không thể chuyển hóa tức thì thành giá trị kinh tế mà cần thời gian thử nghiệm và chấp nhận tỷ lệ không thành công nhất định.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu triển khai phương pháp thu thập dữ liệu đa nguồn kết hợp định tính và định lượng. Khảo sát thực địa sử dụng cỡ mẫu 100 phiếu điều tra gửi đến cán bộ quản lý, giảng viên các trường dạy nghề và đại diện doanh nghiệp, kết hợp phỏng vấn sâu 12 chuyên gia quản lý giáo dục nghề nghiệp và quản lý khoa học công nghệ. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao từ các khoa chuyên môn kỹ thuật, phòng ban chức năng và đơn vị sử dụng lao động tại 4 cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh Hải Dương.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp xử lý logic là nhằm chuyển hóa các ý kiến định tính thành các chỉ báo định lượng rõ ràng, loại bỏ tính cảm tính trong công tác nghiệm thu. Toàn bộ quá trình thu thập tài liệu, khảo sát thực tế và kiểm nghiệm thực nghiệm được thực hiện xuyên suốt timeline 3 năm từ năm 2005 đến năm 2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng tại Trường Cao đẳng nghề Hải Dương làm nổi bật 3 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu nguồn nhân lực nghiên cứu còn mỏng và thiếu hụt trình độ cao. Trong tổng số 125 cán bộ, nhân viên, có 86 giảng viên trực tiếp giảng dạy chiếm 69%. Tuy nhiên, chỉ có 10 người đang theo học trình độ thạc sĩ chiếm 11,6%, còn lại 88,4% có trình độ cử nhân hoặc kỹ sư với độ tuổi trung bình 30. Trình độ ngoại ngữ và kỹ năng phương pháp luận nghiên cứu của đội ngũ này còn hạn chế, tạo rào cản tâm lý ngại nghiên cứu.

Thứ hai, nguồn lực đầu tư cho khoa học và công nghệ chưa tương xứng. Mặc dù trường có 5 phòng chức năng, 2 trung tâm và 5 khoa chuyên môn, nguồn tài chính dành riêng cho nghiên cứu khoa học chiếm 0% trong cơ cấu phân bổ ngân sách chính thức. Hệ thống tư liệu chỉ có khoảng hơn 1.000 đầu sách, thiếu xưởng thực nghiệm mô hình pilot để thử nghiệm các quy trình công nghệ mới trước khi chuyển giao.

Thứ ba, công tác đánh giá và nghiệm thu đề tài mang nặng tính hình thức và cảm tính. Khoảng 100% các đề tài giai đoạn trước chỉ tập trung giải quyết các vụ việc nội bộ như biên soạn giáo trình ngắn hạn mà thiếu các nghiên cứu liên kết doanh nghiệp. Quy trình nghiệm thu tại hội đồng cơ sở chưa có bảng tiêu chí định lượng chuẩn, dẫn đến tình trạng đánh giá cào bằng và chưa tạo được động lực trả công xứng đáng cho người nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ việc chuyển đổi mô hình từ trường công nhân kỹ thuật lên cao đẳng nghề mới được 8 năm xây dựng và phát triển, khiến tư duy quản lý bao cấp còn tồn tại. Khi so sánh với Quyết định 19/2007/QĐ-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ về nghiệm thu đề tài khoa học tự nhiên cơ bản, việc áp đặt tiêu chuẩn bài báo quốc tế vào trường đào tạo nghề là không phù hợp, bởi sản phẩm giáo dục nghề nghiệp đòi hỏi 65% thời lượng gắn liền với kỹ năng thao tác và quy trình công nghệ ứng dụng.

Dữ liệu khảo sát có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cơ cấu nhân lực giữa các khoa phòng và bảng đối sánh 5 chiều giữa tiêu chí kết quả với tiêu chí hiệu quả. Việc xây dựng tiêu chí đánh giá khoa học giúp tách bạch rõ ràng giữa giá trị tri thức nội tại của đề cương với lợi ích kinh tế xã hội thu được sau ứng dụng, khắc phục triệt để tính chủ quan của phương pháp hội đồng truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuẩn hóa công tác quản lý và thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Ban hành bộ tiêu chí kép đánh giá kết quả và hiệu quả nghiên cứu: Hội đồng khoa học nhà trường phối hợp cùng Phòng Nghiên cứu khoa học và Kiểm định chất lượng áp dụng chuẩn đánh giá 5 yếu tố logic cho 100% đề tài cấp cơ sở, đặt mục tiêu hoàn thiện khung đánh giá ngay trong quý 1 năm 2009.

2. Thiết lập cơ chế tài chính chuyên biệt cho khoa học và công nghệ: Ban Giám hiệu cùng Phòng Kế hoạch - Tài vụ xây dựng quỹ phát triển khoa học nội bộ, trích tối thiểu từ 3% đến 5% tổng thu sự nghiệp hàng năm để tài trợ các đề tài ứng dụng công nghệ, thực hiện phân kỳ giải ngân trong khung thời gian 12 tháng của mỗi năm học.

3. Chuẩn hóa và bồi dưỡng năng lực nghiên cứu cho đội ngũ giảng viên: Phòng Tổ chức - Hành chính lập kế hoạch đào tạo nâng cao trình độ, đưa từ 20% đến 30% giảng viên trẻ theo học các chương trình thạc sĩ chuyên ngành và các khóa phương pháp luận nghiên cứu trong lộ trình 3 năm từ năm 2008 đến năm 2011.

4. Mở rộng liên kết nghiên cứu ứng dụng với doanh nghiệp: Trung tâm Dịch vụ sản xuất chủ động ký kết hợp đồng nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và khảo sát nhu cầu tuyển dụng với ít nhất 10 đến 15 doanh nghiệp trọng điểm trên địa bàn tỉnh Hải Dương, gắn kết chặt chẽ đào tạo theo đơn đặt hàng của thị trường lao động.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Ban giám hiệu và các nhà quản lý tại hơn 80 trường cao đẳng nghề trên toàn quốc: Cung cấp khung công cụ chuẩn mực để thẩm định đề cương, tổ chức hội đồng nghiệm thu khách quan cho hơn 50 đề tài nghiên cứu ứng dụng mỗi năm.

2. Giảng viên và cán bộ nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp: Hướng dẫn chi tiết phương pháp xây dựng cấu trúc logic cho một công trình khoa học, giúp 100% đề cương nghiên cứu đạt chuẩn về tính mới, tính tin cậy và tính ứng dụng.

3. Chuyên viên quản lý khoa học tại các Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Khoa học và Công nghệ: Sử dụng làm căn cứ tham mưu ban hành chính sách quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học đặc thù cho từ 4 đến 6 cơ sở dạy nghề tại từng địa phương.

4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ: Khai thác phương pháp luận tiếp cận hệ thống và mô hình đánh giá 5 yếu tố logic để mở rộng nghiên cứu sang các loại hình tổ chức khoa học công nghệ khác.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao không thể áp dụng nguyên mẫu tiêu chí đánh giá của các trường đại học hàn lâm cho trường cao đẳng nghề? Hoạt động đào tạo nghề dành từ 65% đến 70% thời lượng cho thực hành kỹ năng. Do đó, nghiên cứu tại trường cao đẳng nghề tập trung vào ứng dụng quy trình công nghệ và cải tiến phương pháp dạy nghề, đòi hỏi bộ tiêu chí riêng biệt thay vì đo lường số lượng bài báo lý thuyết thuần túy như đại học.

2. Đánh giá kết quả nghiên cứu khác với đánh giá hiệu quả nghiên cứu ở điểm nào? Đánh giá kết quả nghiên cứu là lượng định giá trị tri thức nội tại của 5 yếu tố cấu trúc logic ngay khi hoàn thành đề tài. Đánh giá hiệu quả nghiên cứu là đo lường lợi ích thực tế về đào tạo, công nghệ, kinh tế và xã hội sau một thời gian đưa kết quả vào áp dụng thực tiễn.

3. Làm thế nào để hỗ trợ 88,4% giảng viên có trình độ cử nhân vượt qua rào cản nghiên cứu khoa học? Nhà trường áp dụng khung tiêu chí tường minh giúp giảng viên có độ tuổi trung bình 30 dễ dàng xác định vấn đề khoa học từ thực tế giảng dạy, kết hợp các khóa tập huấn ngắn hạn về phương pháp luận và cơ chế trả công tương xứng.

4. Khảo sát 100 phiếu điều tra tại 4 cơ sở đào tạo nghề mang lại độ tin cậy ra sao? Cỡ mẫu 100 phiếu kết hợp phỏng vấn sâu 12 cán bộ quản lý đảm bảo tính đại diện đa chiều từ nhà quản lý, giảng viên trực tiếp giảng dạy đến doanh nghiệp sử dụng lao động, cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc cho hệ thống tiêu chí đề xuất.

5. Giải pháp nào triệt tiêu tính cảm tính của hội đồng khi nghiệm thu đề tài? Việc chuẩn hóa các chỉ báo định lượng cho từng yếu tố trong cấu trúc logic, kết hợp quy trình phản biện độc lập công khai và kín, giúp các thành viên hội đồng chấm điểm dựa trên chuẩn mực khoa học cụ thể thay vì nhận định chủ quan.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở phương pháp luận về tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học đặc thù cho khối giáo dục nghề nghiệp.
• Phân tích sâu sắc thực trạng năng lực nghiên cứu của 125 cán bộ, giảng viên tại Trường Cao đẳng nghề Hải Dương.
• Xây dựng thành công bộ tiêu chí kép tích hợp giữa đánh giá giá trị tri thức của kết quả và đánh giá tác động của hiệu quả ứng dụng.
• Kiểm nghiệm tính phù hợp của hệ thống tiêu chí qua khảo sát 100 mẫu tại 4 cơ sở đào tạo nghề trọng điểm.
• Đề xuất lộ trình thực thi đồng bộ 4 nhóm giải pháp về thể chế, tài chính, nhân lực và liên kết doanh nghiệp giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2011.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp công cụ quản lý khoa học chuẩn xác, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cho hơn 80 trường cao đẳng nghề trong cả nước. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hãy tham khảo và áp dụng ngay khung tiêu chí này để chuẩn hóa công tác quản lý khoa học, tạo đòn bẩy nâng cao thương hiệu đào tạo trong thời kỳ hội nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận Chương 2. Thực trạng việc đánh giá nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương Chương 3. Xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương Phần kết luận và khuyến nghị: trình bày kết luận nghiên cứu và các khuyến nghị đối với Nhà nước, những người làm khoa học, các trường cao đẳng nghề trong việc xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học nói chung.

2 Vũ Cao Đàm: Sđd, Tr 97 3 Vũ Cao Đàm: Sđd, Tr 98 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NỘI DUNG CHƢƠNG 1. Vai trò của NCKH trong việc nâng cao chất lƣợng đào tạo của các trƣờng Cao đẳng nghề Việt Nam có tốc độ tăng trưởng GDP liên tục trong nhiều năm từ 7– 8% đây là một trong những tín hiệu tốt đẹp trong quá trình phát triển của đất nước. Thế nhưng, nền kinh tế vẫn đang tồn tại những bất cập lớn để tiếp tục giữ vững và ổn định tốc độ tăng trưởng này, trong đó có những đòi hỏi về khả năng cung cấp và phát triển nguồn nhân lực. Nguồn vốn cùng với công nghệ mới được đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam ngày càng tăng.

Các dự án sản xuất công nghiệp, dịch vụ liên tục được triển khai và đi vào hoạt động, vấn đề cung cấp nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao cho các dự án trở nên bức thiết. Đòi hỏi các trường đào tạo nghề phải tạo được những bước chuyển biến mạnh mẽ, mang tính đột phá, nâng cao chất lượng đào tạo của mình. Trở thành thành viên chính thức của Tổ chức thương mại Thế giới WTO, nền kinh tế Việt Nam ngày càng thâm nhập sâu vào nền kinh tế Quốc tế, lao động Việt Nam hoà nhập vào thị trường lao động Quốc tế là điều tất yếu. Bên cạnh những ưu điểm nổi bật của lao động Việt Nam là tính cần cù, khá sáng tạo, tiếp thu nhanh,.

thì lao động Việt Nam còn bộc lộ nhiều nhược điểm, đó là kỹ năng tay nghề, tính chuyên môn hoá, tác phong công nghiệp thấp, trình độ ngoại ngữ yếu và đặc biệt là khả năng làm việc nhóm rất hạn chế. Làm thế nào để lao động Việt Nam thực sự trở thành những sản phẩm hàng hoá có giá trị cao trên thị trường lao động Quốc tế, đó là nhiệm vụ đào tạo của cả nước, trong đó có các trường cao đẳng nghề. Xuất phát từ mục tiêu đào tạo những người thợ có kỹ năng thực hành nghề cao, nên chương trình đào tạo của các trường cao đẳng nghề cần phải dành 65- 70% thời gian đào tạo để thực hành kỹ năng tay nghề cho người học. Chính vì vậy mà chất lượng đào tạo của các trường cao đẳng nghề, trước hết và cần phải được đánh giá thông qua kỹ năng tay nghề của người học sau đào tạo.

Muốn nâng cao chất lượng đào tạo, ngoài cơ sở hạ tầng, các trường Cao đẳng nghề phải đảm bảo nâng cao được 3 yếu tố cơ bản: chương trình đào tạo, 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đội ngũ giảng viên, trang thiết bị dạy nghề. Trên từng khía cạnh được đề cập, các trường cao đẳng nghề cần phải đi sâu phân tích toàn diện, khách quan, thông qua các đề tài nghiên cứu khoa học. Nghiên cứu khoa học để xây dựng chương trình đào tạo nghề tiên tiến, đáp ứng nhu cầu của xã hội Chương trình đào tạo là nhân tố hàng đầu đảm bảo chất lượng đào tạo, khi xây dựng chương trình thường có 3 cách tiếp cận sau: + Tiếp cận nội dung (content approach): Cách tiếp cận này chú trọng đến nội dung kiến thức cần truyền thụ, đây là cách tiếp cận kinh điển và truyền thống. Theo cách tiếp cận này chương trình nặng về lý thuyết, phương pháp cũng nặng về truyền thụ kiến thức và hậu quả là người học trở nên thụ động, phụ thuộc rất nhiều vào giáo viên.

Trong bối cảnh thay đổi liên tục của khoa học kỹ thuật, mà thời lượng không thay đổi thì dễ dẫn đến tình trạng nhồi nhét kiến thức. Mặt khác cách tiếp cận này không cho phép đánh giá hiệu quả của quá trình đào tạo mà chỉ tập trung đánh giá những gì mà người học “tiêu hoá” được về kiến thức, kỹ năng. Trong đào tạo nghề hiện nay, cách tiếp cận này đã trở nên lạc hậu, không còn phù hợp. + Tiếp cận theo mục tiêu (the objective approach): Cách tiếp cận này nhấn mạnh đến mục tiêu đào tạo là tiêu chí để lựa chọn nội dung, phương pháp, cách thức thi, kiểm tra và đánh giá kết quả đào tạo.

Cách tiếp cận này quan tâm đến sự thay đổi của người học sau khi kết thúc khoá học về kiến thức, kỹ năng, thái độ. Ưu điểm của cách tiếp cận này là do xác định mục tiêu cụ thể nên việc đánh giá hiệu quả và chất lượng chương trình đào tạo được tiến hành thuận lợi, giáo viên biết được khối lượng kiến thức cần truyền đạt cho người học, đồng thời dễ dàng chuẩn hoá quy trình, công nghệ đào tạo với các bước thiết kế chặt chẽ cũng như xác định các hình thức đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của người học. Tuy nhiên, có nhược điểm là nếu tiếp cận theo mục tiêu đầu ra thì người học dễ có nguy cơ trở nên khuôn cứng, máy móc, thiếu tính sáng tạo, năng lực tiềm ẩn của mỗi cá nhân khó được phát huy vì phải rèn theo chuẩn, khuôn mẫu chung. + Tiếp cận phát triển (developmnet approach): Cách tiếp cận này chú trọng đến năng lực tiềm ẩn của cá nhân, phát triển sự hiểu biết của người học hơn là quan tâm đến việc họ nắm được kiến thức như thế nào.

Theo cách tiếp 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cận này đào tạo nghề cũng được xem là quá trình phát triển không hạn chế năng lực tiềm ẩn trong con người, làm cho họ biết tư duy, sáng tạo, có năng lực làm chủ các tình huống, đương đầu với sự thay đổi nghề nghiệp liên tục và đối diện với các thách thức trong đời sống, sản phẩm của quá trình đào tạo đa dạng chứ không theo khuôn mẫu. Người học xem như là trung tâm, như thực thể chủ động, độc lập trong suy nghĩ, sáng tạo trong cách đặt và giải quyết vấn đề, phát triển hiểu biết cả chiều sâu và bề rộng, có khả năng tự cập nhật kiến thức. Chương trình đào tạo thường được thiết kế theo module để đáp ứng nhu cầu học tập của người học. Vai trò của giáo viên sẽ có thay đổi, họ không chỉ là người truyền thụ mà trở thành người cố vấn, cung cấp thông tin, gợi mở vấn đề, hướng dẫn học sinh tìm kiếm, phát hiện cách học và chủ động tích cực tham gia vào quá trình đào tạo.

Tuy nhiên chương trình đào tạo như vậy có nhược điểm là quá chú trọng đến nhu cầu sở thích cá nhân mà ít chú ý tới lợi ích cộng đồng, mặt khác nhu cầu sở thích cá nhân rất đa dạng và luôn biến đổi nên chương trình đào tạo khó đáp ứng được cá nhân người học. Mỗi cách tiếp cận trong xây dựng chương trình đều có ưu, nhược khác nhau. Vì vậy khi xây dựng chương trình đào tạo cần xác định rõ hướng tiếp cận nào, tại sao lại đi theo hướng như vậy và cũng cần có cái nhìn tổng thể, bao quát toàn bộ quá trình đào tạo, chương trình đào tạo phải có độ mềm dẻo, linh hoạt, phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn nhằm đạt mục tiêu đề ra. Xu hướng chung hiện nay trong xây dựng chương trình đào tạo nghề là xây dựng chương trình theo môn học kết hợp các module.

Hàng năm, các trường nghề đào tạo ra hàng vạn lao động nhưng rất nhiều trong số đó khi ra trường chưa làm việc được ngay, mà các doanh nghiệp phải đào tạo lại. Chứng tỏ chương trình đào tạo hiện nay của nhiều trường đào tạo nghề còn có những bất cập, chưa đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của xã hội. Có nhiều nguyên nhân, trong đó có những nguyên nhân khách quan như: Do sự phát triển nhanh của công nghệ, hoặc do tính đa dạng của nhu cầu xã hội. Nhưng nguyên nhân chủ quan là việc tiếp cận với công nghệ mới tại các trường cao đẳng nghề còn nhiều hạn chế, dẫn đến chương trình đào tạo còn thiếu tính khoa học, chưa theo kịp với trình độ của kỹ thuật hiện tại.

17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Mặt khác, khi tiếp cận với quan niệm về quản lý đảm bảo chất lượng, thì chất lượng đào tạo được hiểu là sự phù hợp và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Chất lượng của các chương trình đào tạo nghề có thể được phân làm 2 phần, là phần cứng và phần mềm: - Phần cứng: là bộ ba kiến thức, kỹ năng và thái độ mà người học tiếp thu trong quá trình đào tạo (chiếm khoảng 60% - 70% giá trị); - Phần mềm: là năng lực sáng tạo và thích ứng (chiếm khoảng 30% - 40% giá trị). Như vậy, chương trình đào tạo nghề không chỉ chú ý đến phần cứng đo đếm được trong quá trình đào tạo, mà điều quan trọng là xác định tỷ trọng phần mềm tương xứng trong quá trình đào tạo, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo từ phía người học….nhằm tạo điều kiện thuận lợi và phát huy tiềm năng con người, làm cho họ thích ứng với những biến động của sản xuất và thị trường lao động. Năm 2008 Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đã ban hành phần cứng chương trình khung ( khoảng 65% thời lượng) hệ đào tạo cao đẳng nghề và trung cấp nghề cho hầu hết các nghề.

Tuy nhiên đây cũng chỉ được coi là những nội dung cốt lõi, mang tính chất định hướng, phần còn lại do các trường tự nghiên cứu xây dựng cho phù hợp với mục tiêu đào tạo của trường là không nhỏ. Thực tế hiện nay nguồn vốn cùng với công nghệ mới được đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam ngày càng tăng, trên tất cả các lĩnh vực sản xuất công nghiệp, công nghệ hiện nay rất phong phú và đa dạng, nhiều ngành nghề mới đã và đang xuất hiện. Để xây dựng được những chương trình đào tạo tiên tiến, sát với nhu cầu thực tế, đáp ứng nhu cầu lao động của xã hội. Trong bối cảnh công nghệ thế giới đang đổi mới không ngừng thì việc cập nhật thông tin, cải tiến chương trình đào tạo đáp ứng được sự thay đổi của công nghệ và đảm bảo sự phù hợp giữa phần cứng và phần mềm là vấn đề lớn của tất cả các trường cao đẳng nghề.