Chương 1. Cơ sở lý luận Chương 2. Thực trạng việc đánh giá nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương Chương 3. Xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương Phần kết luận và khuyến nghị: trình bày kết luận nghiên cứu và các khuyến nghị đối với Nhà nước, những người làm khoa học, các trường cao đẳng nghề trong việc xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học nói chung.
2 Vũ Cao Đàm: Sđd, Tr 97 3 Vũ Cao Đàm: Sđd, Tr 98 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘI DUNG CHƢƠNG 1. Vai trò của NCKH trong việc nâng cao chất lƣợng đào tạo của các trƣờng Cao đẳng nghề Việt Nam có tốc độ tăng trưởng GDP liên tục trong nhiều năm từ 7– 8% đây là một trong những tín hiệu tốt đẹp trong quá trình phát triển của đất nước. Thế nhưng, nền kinh tế vẫn đang tồn tại những bất cập lớn để tiếp tục giữ vững và ổn định tốc độ tăng trưởng này, trong đó có những đòi hỏi về khả năng cung cấp và phát triển nguồn nhân lực. Nguồn vốn cùng với công nghệ mới được đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam ngày càng tăng.
Các dự án sản xuất công nghiệp, dịch vụ liên tục được triển khai và đi vào hoạt động, vấn đề cung cấp nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao cho các dự án trở nên bức thiết. Đòi hỏi các trường đào tạo nghề phải tạo được những bước chuyển biến mạnh mẽ, mang tính đột phá, nâng cao chất lượng đào tạo của mình. Trở thành thành viên chính thức của Tổ chức thương mại Thế giới WTO, nền kinh tế Việt Nam ngày càng thâm nhập sâu vào nền kinh tế Quốc tế, lao động Việt Nam hoà nhập vào thị trường lao động Quốc tế là điều tất yếu. Bên cạnh những ưu điểm nổi bật của lao động Việt Nam là tính cần cù, khá sáng tạo, tiếp thu nhanh,.
thì lao động Việt Nam còn bộc lộ nhiều nhược điểm, đó là kỹ năng tay nghề, tính chuyên môn hoá, tác phong công nghiệp thấp, trình độ ngoại ngữ yếu và đặc biệt là khả năng làm việc nhóm rất hạn chế. Làm thế nào để lao động Việt Nam thực sự trở thành những sản phẩm hàng hoá có giá trị cao trên thị trường lao động Quốc tế, đó là nhiệm vụ đào tạo của cả nước, trong đó có các trường cao đẳng nghề. Xuất phát từ mục tiêu đào tạo những người thợ có kỹ năng thực hành nghề cao, nên chương trình đào tạo của các trường cao đẳng nghề cần phải dành 65- 70% thời gian đào tạo để thực hành kỹ năng tay nghề cho người học. Chính vì vậy mà chất lượng đào tạo của các trường cao đẳng nghề, trước hết và cần phải được đánh giá thông qua kỹ năng tay nghề của người học sau đào tạo.
Muốn nâng cao chất lượng đào tạo, ngoài cơ sở hạ tầng, các trường Cao đẳng nghề phải đảm bảo nâng cao được 3 yếu tố cơ bản: chương trình đào tạo, 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đội ngũ giảng viên, trang thiết bị dạy nghề. Trên từng khía cạnh được đề cập, các trường cao đẳng nghề cần phải đi sâu phân tích toàn diện, khách quan, thông qua các đề tài nghiên cứu khoa học. Nghiên cứu khoa học để xây dựng chương trình đào tạo nghề tiên tiến, đáp ứng nhu cầu của xã hội Chương trình đào tạo là nhân tố hàng đầu đảm bảo chất lượng đào tạo, khi xây dựng chương trình thường có 3 cách tiếp cận sau: + Tiếp cận nội dung (content approach): Cách tiếp cận này chú trọng đến nội dung kiến thức cần truyền thụ, đây là cách tiếp cận kinh điển và truyền thống. Theo cách tiếp cận này chương trình nặng về lý thuyết, phương pháp cũng nặng về truyền thụ kiến thức và hậu quả là người học trở nên thụ động, phụ thuộc rất nhiều vào giáo viên.
Trong bối cảnh thay đổi liên tục của khoa học kỹ thuật, mà thời lượng không thay đổi thì dễ dẫn đến tình trạng nhồi nhét kiến thức. Mặt khác cách tiếp cận này không cho phép đánh giá hiệu quả của quá trình đào tạo mà chỉ tập trung đánh giá những gì mà người học “tiêu hoá” được về kiến thức, kỹ năng. Trong đào tạo nghề hiện nay, cách tiếp cận này đã trở nên lạc hậu, không còn phù hợp. + Tiếp cận theo mục tiêu (the objective approach): Cách tiếp cận này nhấn mạnh đến mục tiêu đào tạo là tiêu chí để lựa chọn nội dung, phương pháp, cách thức thi, kiểm tra và đánh giá kết quả đào tạo.
Cách tiếp cận này quan tâm đến sự thay đổi của người học sau khi kết thúc khoá học về kiến thức, kỹ năng, thái độ. Ưu điểm của cách tiếp cận này là do xác định mục tiêu cụ thể nên việc đánh giá hiệu quả và chất lượng chương trình đào tạo được tiến hành thuận lợi, giáo viên biết được khối lượng kiến thức cần truyền đạt cho người học, đồng thời dễ dàng chuẩn hoá quy trình, công nghệ đào tạo với các bước thiết kế chặt chẽ cũng như xác định các hình thức đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của người học. Tuy nhiên, có nhược điểm là nếu tiếp cận theo mục tiêu đầu ra thì người học dễ có nguy cơ trở nên khuôn cứng, máy móc, thiếu tính sáng tạo, năng lực tiềm ẩn của mỗi cá nhân khó được phát huy vì phải rèn theo chuẩn, khuôn mẫu chung. + Tiếp cận phát triển (developmnet approach): Cách tiếp cận này chú trọng đến năng lực tiềm ẩn của cá nhân, phát triển sự hiểu biết của người học hơn là quan tâm đến việc họ nắm được kiến thức như thế nào.
Theo cách tiếp 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cận này đào tạo nghề cũng được xem là quá trình phát triển không hạn chế năng lực tiềm ẩn trong con người, làm cho họ biết tư duy, sáng tạo, có năng lực làm chủ các tình huống, đương đầu với sự thay đổi nghề nghiệp liên tục và đối diện với các thách thức trong đời sống, sản phẩm của quá trình đào tạo đa dạng chứ không theo khuôn mẫu. Người học xem như là trung tâm, như thực thể chủ động, độc lập trong suy nghĩ, sáng tạo trong cách đặt và giải quyết vấn đề, phát triển hiểu biết cả chiều sâu và bề rộng, có khả năng tự cập nhật kiến thức. Chương trình đào tạo thường được thiết kế theo module để đáp ứng nhu cầu học tập của người học. Vai trò của giáo viên sẽ có thay đổi, họ không chỉ là người truyền thụ mà trở thành người cố vấn, cung cấp thông tin, gợi mở vấn đề, hướng dẫn học sinh tìm kiếm, phát hiện cách học và chủ động tích cực tham gia vào quá trình đào tạo.
Tuy nhiên chương trình đào tạo như vậy có nhược điểm là quá chú trọng đến nhu cầu sở thích cá nhân mà ít chú ý tới lợi ích cộng đồng, mặt khác nhu cầu sở thích cá nhân rất đa dạng và luôn biến đổi nên chương trình đào tạo khó đáp ứng được cá nhân người học. Mỗi cách tiếp cận trong xây dựng chương trình đều có ưu, nhược khác nhau. Vì vậy khi xây dựng chương trình đào tạo cần xác định rõ hướng tiếp cận nào, tại sao lại đi theo hướng như vậy và cũng cần có cái nhìn tổng thể, bao quát toàn bộ quá trình đào tạo, chương trình đào tạo phải có độ mềm dẻo, linh hoạt, phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn nhằm đạt mục tiêu đề ra. Xu hướng chung hiện nay trong xây dựng chương trình đào tạo nghề là xây dựng chương trình theo môn học kết hợp các module.
Hàng năm, các trường nghề đào tạo ra hàng vạn lao động nhưng rất nhiều trong số đó khi ra trường chưa làm việc được ngay, mà các doanh nghiệp phải đào tạo lại. Chứng tỏ chương trình đào tạo hiện nay của nhiều trường đào tạo nghề còn có những bất cập, chưa đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của xã hội. Có nhiều nguyên nhân, trong đó có những nguyên nhân khách quan như: Do sự phát triển nhanh của công nghệ, hoặc do tính đa dạng của nhu cầu xã hội. Nhưng nguyên nhân chủ quan là việc tiếp cận với công nghệ mới tại các trường cao đẳng nghề còn nhiều hạn chế, dẫn đến chương trình đào tạo còn thiếu tính khoa học, chưa theo kịp với trình độ của kỹ thuật hiện tại.
17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mặt khác, khi tiếp cận với quan niệm về quản lý đảm bảo chất lượng, thì chất lượng đào tạo được hiểu là sự phù hợp và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Chất lượng của các chương trình đào tạo nghề có thể được phân làm 2 phần, là phần cứng và phần mềm: - Phần cứng: là bộ ba kiến thức, kỹ năng và thái độ mà người học tiếp thu trong quá trình đào tạo (chiếm khoảng 60% - 70% giá trị); - Phần mềm: là năng lực sáng tạo và thích ứng (chiếm khoảng 30% - 40% giá trị). Như vậy, chương trình đào tạo nghề không chỉ chú ý đến phần cứng đo đếm được trong quá trình đào tạo, mà điều quan trọng là xác định tỷ trọng phần mềm tương xứng trong quá trình đào tạo, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo từ phía người học….nhằm tạo điều kiện thuận lợi và phát huy tiềm năng con người, làm cho họ thích ứng với những biến động của sản xuất và thị trường lao động. Năm 2008 Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đã ban hành phần cứng chương trình khung ( khoảng 65% thời lượng) hệ đào tạo cao đẳng nghề và trung cấp nghề cho hầu hết các nghề.
Tuy nhiên đây cũng chỉ được coi là những nội dung cốt lõi, mang tính chất định hướng, phần còn lại do các trường tự nghiên cứu xây dựng cho phù hợp với mục tiêu đào tạo của trường là không nhỏ. Thực tế hiện nay nguồn vốn cùng với công nghệ mới được đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam ngày càng tăng, trên tất cả các lĩnh vực sản xuất công nghiệp, công nghệ hiện nay rất phong phú và đa dạng, nhiều ngành nghề mới đã và đang xuất hiện. Để xây dựng được những chương trình đào tạo tiên tiến, sát với nhu cầu thực tế, đáp ứng nhu cầu lao động của xã hội. Trong bối cảnh công nghệ thế giới đang đổi mới không ngừng thì việc cập nhật thông tin, cải tiến chương trình đào tạo đáp ứng được sự thay đổi của công nghệ và đảm bảo sự phù hợp giữa phần cứng và phần mềm là vấn đề lớn của tất cả các trường cao đẳng nghề.