Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên đại học. Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên Trường Đại học công nghiệp Hà Nội. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên Khoa Điện Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC a. Lịch sử nghiên cứu vấn đề i.
Các công trình nghiên cứu về hoạt động nghiên cứu khoa học Giáo dục đại học được quan tâm hàng đầu vào giai đoạn những thập niên cuối thế kỷ XX, khi khoa học và công nghệ phát triển với tốc độ mạnh mẽ. Để đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao thì quá trình đào tạo ở các trường đại học phải gắn với NCKH và thực tiễn cuộc sống. Công tác nghiên cứu khoa học là một bộ phận không thể tách rời của quá trình đào tạo sinh viên các trường Đại học. Theo kinh nghiệm của các trường đại học lớn trên thế giới, việc đẩy mạnh NCKH gắn với đào tạo là vấn đề sống còn đối với trường đại học.
Kết quả NCKH là tiêu chí quan trọng trong việc xếp hạng các trường đại học trên thế giới. Hoạt động NCKH để sinh viên có điều kiện tìm tòi, phát hiện và tìm cách giải quyết các tình huống thực tế, đào sâu suy nghĩ, củng cố kiến thức làm nâng cao chất lượng đào tạo là nhiệm vụ không thể thiếu đối với trường đại học. NCKH đóng một vai trò, một sứ mệnh to lớn là căn cứ để các trường cập nhật, đổi mới chương trình và nội dung đào tạo nhằm đưa nền giáo dục nước ta hội nhập với khu vực và thế giới. Vì vậy công tác quản lý hoạt động NCKH của trường đại học là một trong các nhân tố quyết định đối với sự phát triển nhà trường.Việc tìm ra các giải pháp, hay các biện pháp quản lý hoạt động NCKH trong các trường đại học, làm cho hoạt động này phát huy hiệu quả trong đào tạo là một trong những vấn đề được quan tâm của rất nhiều chuyên gia, nhà khoa học có tâm huyết trong và ngoài nước.
Các công trình nghiên cứu về hoạt động NCKH có nhiều và chủ yếu đi theo hai hướng: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hướng thứ nhất: Các công trình nghiên cứu về lý luận NCKH bàn về bản chất, quy trình, nội dung NCKH. Hướng thứ hai: Các công trình nghiên cứu trên bình diện thực tiễn phát hiện thực trạng hoạt động NCKH tại các cơ sở giáo dục. Có thể kể ra một số công trình sau: Ở nước ngoài Năm 1971, M.Lubixưna và A. Gơroxepxki trong chuyên khảo Tổ chức công việc tự học của sinh viên [40, tr 24] cho rằng NCKH của sinh viên đại học là một trong những hình thức hoàn thiện nhất về mặt đào tạo khoa học, có hiệu quả thiết thực đối với việc nâng cao trình độ của sinh viên.Prikhodko trong tác phẩm Tổ chức và phương pháp công tác NCKH [39, tr 65] đã giới thiệu những nét đặc trưng cơ bản của hoạt động NCKH của sinh viên.
Tác giả đánh giá tầm quan trọng của việc tổ chức cho sinh viên làm niên luận, khóa luận tốt nghiệp, coi đây là những hình thức NCKH ban đầu nhờ đó mà sinh viên có năng tự học và học suốt đời. Hoa Kỳ trong Chiến lược 1998 - 2000 của Bộ Giáo dục đã ghi nhận NCKH giáo dục góp phần cải thiện nền giáo dục quốc gia, Hoa kỳ đã xác định những vấn đề ưu tiên tổ chức cho sinh viên NCKH [tr 414]. Trong tác phẩm “Research and Report Writing” [37], tác giả Francesco Cordasco và Elliots S.Galner đã chỉ ra những hoạt động cụ thể để hình thành kỹ năng NCKH cho sinh viên. Năm 1990, Gary Anderson (New York), trong tác phẩm “ Fundamentals of educational research”, tác giả chú trọng đến việc tìm tòi các nguyên tắc, phương pháp cũng như công cụ, kỹ thuật NCKH để huấn luyện cho sinh viên.
Tại Singapore năm 1983, hai tác giả Keith Howard và John A.Sharp đã biên soạn tài liệu “ The management of a student research project” nhằm giúp sinh viên biết cách quản lý kế hoạch nghiên cứu. Các tác giả đã trình bày những vấn đề về chọn lựa đề tài, xây dựng kế hoạch nghiên cứu, tập hợp, phân tích, xử lý và đánh giá kết quả NCKH. Năm 1996, tác giả Brian Allison 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong cuốn “ Research skills for students - National institute of education” [36] đã giúp cho sinh viên những lý thuyết về NCKH, cung cấp kỹ năng tiến hành một cuộc điều tra, thiết kế một bảng hỏi và những kỹ thuật khi sử dụng phương pháp phóng vấn. Như vậy, ở nước ngoài qua nhiều công trình khoa học cho thấy các tác giả quan tâm không chỉ về phương diện phương pháp luận, mà còn đặc biệt quan tâm đến các vấn đề về tổ chức và các kỹ năng cụ thể cần được huấn luyện, trang bị cho sinh viên, NCKH là hoạt động tất yếu không thể thiếu.
Vì vậy không có các nghiên cứu riêng về quản lý hoạt động NCKH trong trường đại học, cao đẳng mà nghiên cứu chung về quản lý đại học. Ở trong nước Các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu của các viện và trường đại học từ lâu đã nhận thức được rằng: Sinh viên nghiên cứu khoa học là điều kiện, phương tiện cần thiết để nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, năng lực tự học. Trong quá trình đào tạo ở các trường đại học, coi hoạt động NCKH là một trong những hình thức tổ chức dạy học có hiệu quả cao trong việc phát triển tư duy sáng tạo, tính độc lập suy nghĩ và chủ động trong quá trình học tập của sinh viên. Nhiều tác giả, các nhà khoa học đã cho ra các giáo trình hướng dẫn sinh viên đại học, cao đẳng nghiên cứu khoa học dưới các tiêu đề “Phương pháp luận nghiên cứu khoa học”, “Phương pháp luận nghiên cứu khoa học giáo dục” của Phạm Viết Vượng; “Phương pháp luận nghiên cứu học tập - nghiên cứu” của Nguyễn Văn Lê; “Phương pháp luận nghiên cứu khoa học” của Vũ Cao Đàm; “Phương pháp luận khoa học giáo dục” của Đặng Vũ Hoạt; Hà Thị Đức; “ Phương pháp học tập nghiên cứu của sinh viên Cao đẳng, Đại học” của Phạm Trung Thành với mục đích cung cấp cho sinh viên cơ sở phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu khoa học, trang bị cho sinh viên những vấn đề lý luận cơ bản về NCKH để họ rèn luyện, thực hành nghiên cứu khoa học có hiệu quả.
Các giáo trình mà các nhà khoa học cho xuất bản ngày 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com càng khai thác, cập nhật bổ sung thông tin khoa học, tăng cường sự chính xác hoá loại bỏ những thông tin khoa học lạc hậu, đưa vào giáo trình các thông tin khoa học mới, bên cạnh đó có tính tới trình độ nghiên cứu của sinh viên. Các tác giả, các nhà khoa học chủ yếu đề cập đến vấn đề NCKH, còn nội dung quản lý NCKH và đặc biệt là quản lý hoạt động NCKH của sinh viên chưa được đề cập. Tóm lại, điểm qua các công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước về vấn đề nghiên cứu khoa học cho sinh viên, chúng tôi nhận thấy: các tác giả đã tập trung phản ánh tính cấp thiết, vai trò quan trọng của việc tổ chức cho sinh viên nghiên cứu khoa học. Một số tác giả đề xuất phương pháp, biện pháp, cách thức hướng dẫn đánh giá nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học của sinh viên trên cơ sở khảo sát thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên các trường đại học.
Nhưng chưa có biện pháp quản lý cho hoạt động này để nâng cao chất lượng đào tạo ở các trường đại học. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học Các công trình nghiên cứu về vấn đề quản lý hoạt động NCKH đã và đang được tiến hành nghiên cứu như: “Nghiên cứu các giải pháp đẩy mạnh hoạt động khoa học, công nghệ của các trường Cao đẳng và Trung học chuyên nghiệp” (Nguyễn Đức Trí chủ nhiệm); “Nghiên cứu những biện pháp để phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học, công nghệ và lao động sản xuất trong nhà trường” (Vũ Tiến Thành chủ nhiệm); “Điều tra đánh giá tiềm lực khoa học và công nghệ của các trường đại học và cao đẳng Việt Nam” (Thân Đức Hiền chủ nhiệm),… cũng đã phân tích thực trạng và đưa ra những giải pháp để đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả hoạt động NCKH. Những nghiên cứu này mới chỉ đưa ra các giải pháp nói chung cho tất cả các trường và nội dung quản lý hoạt động NCKH chưa được đề cập nhiều. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Một số luận văn thạc sỹ cũng đã đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động NCKH như: “Biện pháp tăng cường quản lý hoạt động NCKH của giảng viên trường Cao đẳng sư phạm Lạng Sơn” (2008) của Vũ Thị Lan Anh; “Nghiên cứu đánh giá hoạt động NCKH của giảng viên học viện hành chính” (2009) của Hoàng Thị Mai Hoa; “Biện pháp quản lý hoạt động NCKH của sinh viên trường cao đẳng Sơn La” (2009) của Cấn Thị Tửu; “ Một số biện pháp quản lý hoạt động NCKH cho giáo viên trường cao đẳng Sơn La” (2009) Nguyễn Văn Nho; “Biện pháp quản lý hoạt động NCKH của sinh viên trường đại học sư phạm Hà Nội” (2010) của Đặng Ngọc Phúc; “Các biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của trường Cao đẳng Hưng Yên” (2005) của Đỗ Thị Nhung; “Một số biện pháp cải tiến công tác quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên trường Cao đẳng sư phạm Nghệ An” (2006) của Trần Văn Phước.
Các luận văn về quản lý hoạt động NCKH chủ yếu được thực hiện bởi các cán bộ, giảng viên công tác tại các trường cao đẳng và ngành sư phạm. Công tác quản lý hoạt động NCKH ở các trường đại học, cao đẳng đã được đề cập, trong đó các tác giả luận văn đã xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động NCKH ở các trường sư phạm, chỉ ra được thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động NCKH và đưa ra các nhóm giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý hoạt động NCKH trong trường sư phạm với những đặc thù riêng. Chưa có luận văn nào của giảng viên các trường đại học kỹ thuật nghiên cứu về vấn đề này.