Tiềm Năng Nguồn Lợi Cá Vùng Đầm Nại Tỉnh Ninh Thuận và Giải Pháp Quản Lý Bền Vững

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus tiềm năng nguồn lợi cá vùng đầm nại tỉnh ninh thuận và đề xuất một số giải pháp quản lý phát, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương Liên
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Văn Quân
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sinh Thái Học
• Đề tài: Tiềm Năng Nguồn Lợi Cá Vùng Đầm Nại (Tỉnh Ninh Thuận) Và Đề Xuất Một Số Giải Pháp Quản Lý, Phát Triển Bền Vững
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái quát về đầm phá ven biển Việt Nam
• 1.2. Những nghiên cứu nguồn lợi thủy sản đầm phá Việt Nam
• 1.3. Những nét khái quát về đầm Nại
• 1.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.2. Một số vấn đề kinh tế xã hội vùng nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG II: ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, TƯ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm và đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu mẫu phân tích
• 2.3.2. Phương pháp định loại trong phòng thí nghiệm
• 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu kinh tế xã hội
• 2.3.4. Phương pháp xử lý thống kê
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thành phần loài cá khu vực đầm Nại
• 3.1.1. Thành phần loài
• 3.1.2. Cấu trúc và tính đa dạng thành phần loài cá đầm Nại
• 3.1.2.1. Cấu trúc khu hệ cá đầm Nại
• 3.1.2.2. Cấu trúc về sinh thái
• 3.1.2.3. Cấu trúc dinh dưỡng
• 3.2. Các loài cá kinh tế, quý hiếm
• 3.3. Hiện trạng khai thác nguồn lợi cá đầm Nại
• 3.3.1. Phương tiện, ngư cụ khai thác
• 3.3.2. Mùa vụ khai thác
• 3.3.3. Kích cỡ và trọng lượng các đối tượng khai thác
• 3.3.4. Sản lượng khai thác cá hàng năm tại đầm Nại
• 3.4. Đề xuất một số giải pháp quản lý và phát triển bền vững
• 3.4.1. Đánh giá nguyên nhân suy giảm
• 3.4.2. Đề xuất một số giải pháp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tiềm năng phát triển bền vững nguồn lợi cá đầm Nại

Đầm Nại, nằm ở tỉnh Ninh Thuận, là một trong những đầm ven biển tiêu biểu của Việt Nam. Với diện tích khoảng 1.500 ha, đầm Nại không chỉ có giá trị sinh thái mà còn là nguồn lợi thủy sản phong phú. Nguồn lợi cá ở đây rất đa dạng, bao gồm nhiều loài cá có giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, việc khai thác không bền vững đang đe dọa đến sự phát triển của nguồn lợi này. Việc nghiên cứu và quản lý bền vững nguồn lợi cá tại đầm Nại là rất cần thiết để bảo tồn và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội của đầm Nại

Đầm Nại có điều kiện tự nhiên đặc trưng của vùng nhiệt đới khô hạn, với hệ sinh thái đa dạng. Kinh tế xã hội của khu vực này chủ yếu dựa vào nghề cá và nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế cũng phải đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.

1.2. Vai trò của đầm Nại trong phát triển bền vững

Đầm Nại không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm cho người dân mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học. Việc phát triển bền vững nguồn lợi cá tại đây sẽ góp phần nâng cao đời sống của cư dân và bảo vệ môi trường.

II. Những thách thức trong quản lý nguồn lợi cá đầm Nại

Mặc dù đầm Nại có tiềm năng lớn, nhưng việc quản lý nguồn lợi cá đang gặp nhiều khó khăn. Các vấn đề như khai thác quá mức, sử dụng ngư cụ hủy diệt và ô nhiễm môi trường đang làm suy giảm nguồn lợi cá. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để bảo vệ nguồn lợi này.

2.1. Tình trạng khai thác nguồn lợi cá hiện nay

Khai thác thủy sản tại đầm Nại chủ yếu diễn ra bằng các phương pháp truyền thống, nhưng ngày càng có nhiều ngư dân sử dụng các ngư cụ hủy diệt như xung điện và chất độc. Điều này không chỉ làm giảm số lượng cá mà còn ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

2.2. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến nguồn lợi cá

Biến đổi khí hậu đang gây ra những thay đổi lớn trong môi trường sống của các loài cá. Nhiệt độ nước tăng cao và sự thay đổi của chế độ thủy văn có thể làm giảm tính đa dạng sinh học và ảnh hưởng đến sản lượng khai thác.

III. Phương pháp quản lý bền vững nguồn lợi cá đầm Nại

Để phát triển bền vững nguồn lợi cá tại đầm Nại, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc kết hợp giữa bảo tồn và khai thác hợp lý sẽ giúp duy trì nguồn lợi cá cho các thế hệ sau.

3.1. Đề xuất các giải pháp quản lý nguồn lợi cá

Cần xây dựng các quy định chặt chẽ về khai thác thủy sản, bao gồm việc cấm sử dụng ngư cụ hủy diệt và khuyến khích các phương pháp khai thác bền vững. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục cộng đồng về bảo vệ nguồn lợi cá.

3.2. Ứng dụng công nghệ trong quản lý nguồn lợi

Sử dụng công nghệ thông tin và các hệ thống giám sát hiện đại sẽ giúp theo dõi tình trạng nguồn lợi cá và phát hiện kịp thời các hành vi khai thác trái phép. Điều này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ nguồn lợi cá.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại đầm Nại

Nghiên cứu về nguồn lợi cá tại đầm Nại đã chỉ ra rằng có nhiều loài cá có giá trị kinh tế cao. Việc áp dụng các giải pháp quản lý bền vững sẽ giúp tăng cường sản lượng khai thác và bảo vệ môi trường.

4.1. Đánh giá hiện trạng nguồn lợi cá

Kết quả nghiên cứu cho thấy nguồn lợi cá tại đầm Nại đang bị suy giảm nghiêm trọng. Cần có các biện pháp khôi phục và bảo vệ nguồn lợi này để đảm bảo sự phát triển bền vững.

4.2. Các mô hình phát triển bền vững

Một số mô hình phát triển bền vững đã được áp dụng thành công tại đầm Nại, như mô hình nuôi trồng thủy sản kết hợp với bảo vệ môi trường. Những mô hình này cần được nhân rộng để nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ nguồn lợi.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nguồn lợi cá đầm Nại

Tiềm năng phát triển bền vững nguồn lợi cá đầm Nại là rất lớn, nhưng cần có sự chung tay của cộng đồng và các cơ quan chức năng. Việc bảo vệ và phát triển nguồn lợi cá không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn nguồn lợi cá

Bảo tồn nguồn lợi cá không chỉ giúp duy trì sự đa dạng sinh học mà còn đảm bảo nguồn thực phẩm cho người dân. Cần có các chính sách hỗ trợ cho ngư dân trong việc chuyển đổi sang các phương pháp khai thác bền vững.

5.2. Hướng đi tương lai cho phát triển bền vững

Hướng tới phát triển bền vững, cần xây dựng các chương trình hợp tác giữa các bên liên quan, từ chính quyền địa phương đến cộng đồng ngư dân. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc bảo vệ và phát triển nguồn lợi cá tại đầm Nại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống 12 đầm phá ven biển miền Trung Việt Nam trải dài với tổng diện tích lên tới 447,8 km2, đóng vai trò như những "bể điều hòa sinh thái" và cung cấp sinh kế trực tiếp cho hàng vạn cư dân ven bờ. Trong số đó, đầm Nại thuộc địa phận huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận là một thủy vực nước lợ mặn tiêu biểu cho vùng nhiệt đới khô hạn với diện tích lòng đầm tự nhiên khoảng 700 ha và hơn 400 ha vùng bãi triều xung quanh. Được thông trực tiếp với biển qua lạch Ninh Chữ dài 2,2 km, đầm tiếp nhận lưu lượng nước ngọt hàng năm từ 350 đến 400 triệu m3, tạo nên môi trường sống lý tưởng cho nhiều quần xã thủy sinh vật.

Tuy nhiên, nguồn lợi tự nhiên tại đây đang đối mặt với sự suy thoái nghiêm trọng do áp lực khai thác gia tăng và biến đổi cảnh quan môi trường. Thống kê giai đoạn 2004 - 2013 cho thấy tổng sản lượng cá khai thác tại đầm sụt giảm mạnh từ 294,99 tấn xuống chỉ còn 134,01 tấn mỗi năm. Trước thực trạng cấp bách đó, đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Sinh thái học được thực hiện nhằm xây dựng bộ cơ sở dữ liệu toàn diện về thành phần loài cá, đánh giá hiện trạng khai thác và đề xuất giải pháp quản lý bền vững.

Nghiên cứu được triển khai thông qua 2 đợt khảo sát thực địa trong năm 2013 và 2014, ghi nhận chính xác 126 loài cá thuộc 54 họ. Kết quả nghiên cứu không chỉ lấp đầy khoảng trống dữ liệu phân loại học tại khu vực đầm Nại mà còn cung cấp cơ sở khoa học để thiết lập các hạn mức đánh bắt và kế hoạch phục hồi sinh thái cho địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống phân loại đầm phá ven bờ thế giới theo Nichols và Allen kết hợp phân loại sinh thái đầm phá miền Trung của các nhà hải dương học Việt Nam. Theo khung lý thuyết này, đầm Nại thuộc kiểu đầm phá mở gần kín, có chế độ trao đổi nước mặn - lợ dao động từ 28‰ đến 32‰ trong điều kiện bình thường và biên độ mặn đìa nuôi biến thiên từ 2‰ đến 52‰ theo mùa.

Bên cạnh đó, luận văn áp dụng thuyết cấu trúc bậc dinh dưỡng và mạng lưới thức ăn thủy vực nhiệt đới theo chuẩn của Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc (FAO) và FishBase. Các khái niệm trung tâm bao gồm: nhóm sinh thái theo tầng nước (cá nổi, cá tầng đáy, cá rạn đá), bậc dinh dưỡng dao động từ bậc 2,0 (ăn thực vật, mùn bã) đến bậc 4,6 (cá dữ ăn động vật cấp cao), và tính bền vững quần xã. Lý thuyết hệ thống sinh thái nhân văn cũng được tích hợp để phân tích tương tác giữa thói quen khai thác của 440 hộ ngư dân và trữ lượng sinh khối tự nhiên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng 250 mẫu tiêu bản cá thu thập tại 3 trạm cố định đại diện cho các vùng cửa đầm, giữa đầm và đỉnh đầm qua 2 đợt khảo sát vào mùa mưa (tháng 10/2013) và mùa khô (tháng 4 - 5/2014). Cỡ mẫu được thu thập thông qua các mẻ lưới rê 3 lớp, đăng đáy, lồng bẫy và lưới quây quanh 90 ha bãi cỏ biển cũng như 10,22 ha rừng ngập mặn. Phương pháp phân tích hình thái so sánh theo hệ thống Nelson (1994) và tài liệu FAO được lựa chọn vì tính chính xác cao trong việc định danh các đặc điểm sai khác về số tia vây, hàng vảy đường bên và hình thái lược mang.

Về kinh tế - xã hội, phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng để khảo sát 111 phiếu điều tra hộ ngư dân và 50 phỏng vấn sâu tại 4 thôn ven đầm (Hòn Thiên, Tri Thủy, Khánh Giang, Phương Cựu). Để đánh giá sự biến động sản lượng và chỉ số sản lượng trên một đơn vị nỗ lực khai thác (CPUE), nghiên cứu áp dụng mô hình phân tích phương sai ANOVA một yếu tố và công thức tính trữ lượng Hensen (P = a/s * S). Lý do chọn các phương pháp thống kê này nhằm đảm bảo tính khách quan khi loại bỏ các sai số mùa vụ và chuẩn hóa dữ liệu khai thác không gian trên toàn bộ diện tích 700 ha mặt nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác định được khu hệ cá đầm Nại gồm 126 loài thuộc 96 giống, 54 họ và 14 bộ. Trong đó, bộ cá Vược (Perciformes) chiếm ưu thế áp đảo với 27 họ (chiếm 50% tổng số họ) và 76 loài (chiếm 61,11% tổng số loài). Đáng chú ý nhất, nghiên cứu lần đầu tiên ghi nhận sự xuất hiện của loài cá Đối mục (Mugil cephalus) tại vùng đầm phá Nam Trung Bộ, mở rộng giới hạn phân bố địa lý vốn trước đây chỉ được ghi nhận tới phá Tam Giang - Cầu Hai.

Về cấu trúc sinh thái, nhóm cá tầng đáy chiếm tỷ lệ cao nhất với 90 loài (71,43%), nhóm cá nổi có 33 loài (26,19%) và nhóm cá liên kết rạn đá có 3 loài (2,38%). Về mặt dinh dưỡng, quần xã cá duy trì đặc trưng của vùng biển nhiệt đới với 107 loài ăn động vật (84,92%), 12 loài ăn thực vật và mùn bã (9,52%) cùng 7 loài ăn tạp (5,56%).

Đặc biệt, đầm Nại lưu giữ nguồn gen quý hiếm rất phong phú với 7 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam (2007) bao gồm 1 loài Cực kỳ nguy cấp (CR) là cá Bống bớp (Bostrychus sinensis), 1 loài Nguy cấp (EN) là cá Cháy thường (Tenualosa reevesii) và 5 loài Sẽ nguy cấp (VU). Ngoài ra, có tới 32 loài nằm trong các bậc đe dọa của Danh lục đỏ IUCN (2014), tương đương khoảng 25,4% tổng số loài của đầm.

Tuy nhiên, nguồn lợi cá ghi nhận sự sụt giảm nghiêm trọng. Năng suất khai thác lưới rê rơi từ 2,62 kg/vàn/ngày năm 2004 xuống còn 1,5 kg/vàn/ngày năm 2013. Tình trạng khai thác cá con chưa trưởng thành diễn ra phổ biến: cá Hồng bạc bị bắt ở kích thước 6 - 10 cm (quy định tối thiểu là 26 cm), cá Dìa công bị đánh bắt ở cỡ 11 - 15 cm (quy định là 25 cm).

Thảo luận kết quả

Sự suy thoái nguồn lợi bắt nguồn trực tiếp từ việc sử dụng các loại ngư cụ có tính hủy diệt và cường độ khai thác quá mức. Điều tra cho thấy 79,75% ngư dân dùng lưới rê 3 lớp với kích thước mắt lưới lớp trong siêu nhỏ chỉ 16,23 ± 12,5 mm, thấp hơn nhiều so với quy định pháp luật. Thêm vào đó, việc 312 chiếc xuồng chèo tay ("sỏng") và các loại xiếc điện hoạt động liên tục ở vùng nước nông đã triệt phá nơi cư trú của cá non.

Sự biến động dữ liệu có thể được thể hiện trực quan qua biểu đồ cột đôi biểu diễn tương quan nghịch giữa số lượng ngư cụ và sản lượng khai thác qua các năm (2004 - 2013), kết hợp với bảng cơ cấu phân bố bậc dinh dưỡng dạng tháp ngược. Suy giảm diện tích rừng ngập mặn từ 343 ha năm 1975 xuống còn 10,22 ha năm 2014, cùng với nước thải từ hàng trăm ao tôm, đã làm thu hẹp nghiêm trọng bãi đẻ tự nhiên.

Dữ liệu trình độ dân trí với 19,39% ngư dân không đi học và 70,32% chỉ đạt mức tiểu học/THCS là rào cản lớn trong việc nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên.

Đề xuất và khuyến nghị

Để khôi phục và phát triển bền vững nguồn lợi cá đầm Nại, cần thực hiện đồng bộ 4 nhóm giải pháp chiến lược sau:

• Kiểm soát chặt chẽ ngư cụ và cường lực khai thác: Chi cục Thủy sản tỉnh Ninh Thuận chủ trì ban hành lệnh cấm tuyệt đối 100% đối với nghề te, xiếc điện và các loại lồng bẫy mắt nhỏ; quy định kích thước mắt lưới rê tối thiểu phải đạt từ 25 mm trở lên. Đồng thời, lập đề án giảm 35% số lượng sỏng khai thác tự do trong giai đoạn 2016 - 2020 nhằm giảm áp lực lên bãi đẻ ven bờ.
• Phân vùng bảo vệ và thiết lập mùa cấm đánh bắt: Ủy ban nhân dân huyện Ninh Hải phối hợp với các nhà khoa học khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt 90 ha thảm cỏ biển và khu vực bãi rạn Dư Khánh - Tri Thủy. Ban hành quy chế cấm khai thác hoàn toàn trong mùa cá đẻ rộ từ tháng 3 đến tháng 8 hàng năm đối với các loài cá kinh tế trọng điểm như cá Đối, cá Dìa, cá Mú.
• Phục hồi sinh cảnh rừng ngập mặn và thảm thực vật: Ban Quản lý rừng phòng hộ triển khai dự án trồng rừng ngập mặn bổ sung, nâng tổng diện tích từ 10,22 ha hiện nay lên ít nhất 40 ha vào năm 2025 tại các xã Phương Hải và Hộ Hải, tạo vành đai xanh lọc nước và cung cấp bãi ương giống tự nhiên.
• Chuyển đổi sinh kế và nâng cao năng lực cộng đồng: Ngân hàng Chính sách Xã hội và Sở Lao động - Thương binh & Xã hội hỗ trợ vốn vay ưu đãi giúp hơn 60% số hộ ngư dân nghèo chuyển đổi sang mô hình nuôi cá lồng bè an toàn sinh học (cá Dìa, cá Nâu) hoặc tham gia dịch vụ du lịch sinh thái đầm phá trước năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản và tài nguyên môi trường: Cán bộ Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Chi cục Khai thác & Bảo vệ nguồn lợi Thủy sản sử dụng số liệu để xây dựng quy hoạch phân vùng khai thác và xây dựng chế tài kiểm soát ngư cụ phù hợp với thực tế địa phương.
• Nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học ngành Sinh thái - Sinh học biển: Nguồn tư liệu chuyên khảo giá trị về cấu trúc khu hệ cá nhiệt đới khô hạn, phương pháp định loại hình thái 126 loài cá và dẫn liệu phân bố mới của loài cá Đối mục.
• Các tổ chức phi chính phủ và ban quản lý dự án bảo tồn: Sử dụng dữ liệu điều tra xã hội học từ 111 hộ dân để thiết kế các chương trình bảo tồn dựa vào cộng đồng (đồng quản lý) và phục hồi các hệ sinh thái rạn san hô, cỏ biển, rừng ngập mặn.
• Chủ hộ nuôi trồng thủy sản và hợp tác xã địa phương: Nắm bắt đặc tính phân bố mùa vụ, tập tính sinh học của 32 loài cá có giá trị kinh tế cao để chọn lọc đối tượng cá nuôi thương phẩm phù hợp và giảm phụ thuộc vào nguồn giống tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao khu hệ cá đầm Nại lại mang đặc trưng điển hình của vùng nhiệt đới khô hạn?

Đầm Nại nằm trong khu vực có nhiệt độ nước trung bình từ 24,4°C đến 28,6°C và lượng mưa thấp (700 - 800 mm/năm). Khu hệ cá có tới 14 bộ nhưng bộ cá Vược chiếm ưu thế với 61,11% số loài, trong đó có nhiều họ chỉ gồm 1 đến 2 loài thích nghi cao với độ mặn ổn định từ 28‰ đến 32‰.

Phát hiện mới nổi bật nhất về mặt phân loại học trong luận văn là gì?

Luận văn lần đầu tiên ghi nhận sự xuất hiện của loài cá Đối mục (Mugil cephalus) tại đầm Nại. Trước đây, các nghiên cứu trong nước và quốc tế đều xếp loài này thuộc vùng ôn đới/cận nhiệt đới với ranh giới phân bố phía Nam tại Việt Nam chỉ dừng lại ở phá Tam Giang - Cầu Hai.

Mức độ suy giảm sản lượng cá tại đầm Nại nghiêm trọng ra sao?

Trong vòng 9 năm (2004 - 2013), tổng sản lượng cá khai thác đã giảm hơn 54,5%, từ 294,99 tấn xuống còn 134,01 tấn. Riêng nghề lưới rê - phương thức đánh bắt chính - giảm sản lượng từ 211,19 tấn xuống 92,4 tấn do cạn kiệt nguồn lợi tự nhiên.

Ngư dân tại đầm Nại vi phạm kích thước khai thác như thế nào?

Khảo sát chỉ ra kích thước mắt lưới rê bên trong chỉ đạt 16,23 mm, dẫn đến việc đánh bắt hàng loạt cá con. Cụ thể, cá Hồng bạc bị khai thác ở chiều dài 6 - 10 cm (chuẩn là 26 cm) và cá Mú chấm vạch bị bắt ở cỡ 6 - 10 cm (chuẩn là 25 cm).

Mô hình quản lý nào được xem là phù hợp nhất cho đầm Nại hiện nay?

Giải pháp then chốt là xây dựng mô hình "đồng quản lý nguồn lợi thủy sản", trao quyền giám sát bãi khai thác cho cộng đồng 440 hộ ngư dân ven đầm, kết hợp hỗ trợ sinh kế chuyển đổi sang nuôi trồng bền vững để giảm thiểu xung đột giữa phát triển kinh tế và bảo tồn.

Kết luận

• Luận văn đã định loại đầy đủ khu hệ cá đầm Nại gồm 126 loài, 96 giống, 54 họ thuộc 14 bộ, bổ sung dẫn liệu khoa học mới về vùng phân bố của cá Đối mục (Mugil cephalus).
• Cung cấp bức tranh toàn cảnh về sự sụt giảm 54,57% sản lượng khai thác và phân tích thực trạng sử dụng mắt lưới rê siêu nhỏ (16,23 mm) vi phạm nghiêm trọng quy định kích thước cá con.
• Xác định giá trị bảo tồn đặc biệt của đầm Nại với 7 loài cá thuộc Sách đỏ Việt Nam và 32 loài thuộc Danh lục đỏ IUCN.
• Đóng góp hệ thống 4 giải pháp đồng bộ kết hợp bảo vệ 90 ha cỏ biển, phục hồi rừng ngập mặn lên 40 ha và chuyển đổi sinh kế cho hơn 60% hộ nghèo.
• Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ bộ dữ liệu hình thái học và phiếu điều tra kinh tế - xã hội của luận văn để áp dụng vào các đề án bảo tồn đa dạng sinh học thủy vực ven biển miền Trung ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Khái quát về đầm phá ven biển Việt Nam Đầm phá là một loại hình thủy vực đặc sắc về mặt địa chất cũng như sinh học sinh thái, một trong 4 loại hình thủy vực của đới ven bờ (coastal zone) bao gồm: vũng biển ven bờ (bay), đầm phá ven biển (coastal lagoon), cửa sông châu thổ (delta) và cửa sông hình phễu (estuary). Đầm phá ven biển được hình thành ở những vùng bờ có động lực mạnh, đặc biệt là động lực sóng, với các dòng bồi tích dọc bờ, thủy triều và sóng gây nên hiện tượng dịch chuyển vật chất trong khu vực, trong quan hệ tương tác giữa lục địa và biển. Về hình thái chung, đầm phá thường có dạng một thủy vực kéo dài dọc bờ, ngăn cách với biển bởi hệ cồn cát kéo dài, một mặt thu nhận lượng nước sông từ phía lục địa đổ vào qua các cửa sông, mặt khác thông với khối nước biển qua một hay nhiều cửa về phía biển. Tuy nhiên, do vị trí của mỗi thủy vực ở từng khu vực có điều kiện địa chất, thủy văn, chế độ động lực phát triển khác nhau đã tạo nên các kiểu đầm phá khác nhau với độ lớn, hình thái cấu trúc, xu thế phát triển tiến hóa khác nhau, dẫn đến các điều kiện sinh thái – sinh học khác nhau.

Việc phân chia các kiểu đầm phá dựa trên sự phân dị của các đặc điểm trên, trên cơ sở sự thống nhất tương đối của tính chất chung của thủy vực đầm phá, trong đó đặc điểm chủ yếu là chế độ thủy văn của đầm phá phụ thuộc vào khả năng trao đổi nước giữa đầm phá và biển, vào cân bằng nước diễn ra trong đầm phá giữa khối nước sông và khối nước biển, liên quan tới vị trí độ lớn của cửa mở đầm phá ra biển và các cửa sông đổ vào đầm phá. Dải ven biển Việt nam có một hệ thống đầm phá tập trung chủ yếu ở ven biển miền Trung, phân bố từ vĩ độ 160B tới 110B, từ Thừa Thiên Huế tới Bình Thuận. Các đầm phá tiêu biểu là Tam Giang-Cầu Hai, Lăng Cô (Thừa Thiên Huế), Trường Giang, An Khê, Nước Mặn (Quảng Ngãi), Trà Ô, Nước Ngọt, Thị Nại (Bình Định), Cù Mông, Ô Loan (Phú Yên), Thủy Triều (Khánh Hòa), Nại (Bình Thuận).[14] 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Việc phân loại các đầm phá ở Việt Nam một cách có hệ thống chỉ mới được thực hiện trong những nghiên cứu gần đây [7]. Kết hợp giữa các tiêu chuẩn lý luận và thực tiễn, vận dụng các phương pháp đã được sử dụng trên thế giới (Nichols và Allen, 1981), chú trọng đặc điểm, trạng thái cửa mở và chế độ thủy văn đầm phá, bước đầu có thể phân chia các đầm phá ven biển miền Trung thành các kiểu loại sau (Bảng 1): Bảng 1.

Vị trí phân loại đầm phá miền Trung Việt Nam trong hệ thống phân loại đầm phá ven bờ đại dương của thế giới Phân loại chung đầm phá Phân loại ở Việt Nam ven biển thế giới Gần kín Kín từng phần Đóng kín Kiểu đầm phá cửa sông Tam Giang - Cầu Hai, Trường Kiểu đầm phá hở Giang, Thị Nại, Cù Mông, Thủy Triều và Nại Lăng Cô, Nước Ngọt, Kiểu đầm phá kín từng phần Nước Mặn, Ô Loan Kiểu đầm phá đóng kín An Khê, Trà Ô (Nguồn: Nguyễn Hữu Cử, 1999)[5] Kiểu I: Đầm phá gần kín, cửa mở rộng, chế độ nước lợ - lợ nhạt, độ mặn thường thấp, dưới 30‰. Thuộc kiểu này có các đầm: Tam Giang – Cầu Hai, Trường Giang, Thị Nại, Cù Mông, Thủy Triều, Nại. Kiểu II: Đầm phá kín từng phần, cửa mở rất hẹp, chế độ nước mặn-lợ, độ mặn có thể lên tới trên 35‰.