CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ 1. Một số khái niệm cơ bản về tuyển dụng nguồn nhân lực 1. Khái niệm nhân lực Nhân lực là bao gồm mọi cá nhân trong tổ chức, là yếu tố quan trọng của một tổ chức. Một tổ chức, công ty dù có máy móc, kỹ thuật hiện đại nhưng nếu thiếu đi nguồn nhân lực sẽ trở nên vô nghĩa.
Nhân lực quyết định đến sự thành công của một tổ chức. “Nhân lực chính là tổng thể những tiềm năng của con người – mà trước hết và cơ bản nhất là tiềm năng lao động – của một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ trong một vùng lãnh thổ trong một thời kỳ nhất định (5 năm, 10 năm…) phù hợp với kế hoạch và chất lượng phát triển”. Nhân lực là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động – con người có sức lao động.
Khái niệm tuyển dụng nhân lực “Tuyển dụng nhân sự là một quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân sự để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp”. “Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút ứng cử viên từ những nguồn khác nhau đến tham gia dự tuyển vào các vị trí còn trống trong tổ chức và lựa chọn trong số họ những người đáp ứng tốt yêu cầu công việc đặt ra. Quá trình tuyển dụng nhân viên bao gồm hai quá trình, đó là quá trình tuyển mộ và quá trình tuyển chọn”. “Tuyển dụng là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức, đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra”.
3 Từ các khái niệm trên, ta có thể hiểu rằng việc tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút, tìm kiếm, lựa chọn các ứng viên có đủ tiêu chuẩn phù hợp mà tổ chức cần tìm, nhằm bổ sung lao động cho tổ chức để thực hiện mục tiêu mà tổ chức đặt ra. Khâu tuyển dụng tốt tổ chức sẽ có được nguồn nhân lực giỏi sẽ dễ dàng giúp tổ chức đạt được thành công, đây là khâu có vai trò quan trọng. Khái niệm tuyển mộ nhân lực “Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động nhằm đạt được các mục tiêu của mình”.
Hoạt động tuyển mộ có ảnh hưởng đến quá trình tuyển chọn. Một tổ chức cần phải tạo sự thu hút những người lao động biết đến nhu cầu tuyển dụng nhân sự của mình từ đó mà có thể tuyển chọn những nhân sự tốt nhất cho tổ chức. Tuyển mộ còn ảnh hưởng đến một số hoạt động của quản trị nhân sự như: đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, thù lao lao động,… 1. Tuyển chọn nhân lực “Tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ.
Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc”. Quá trình tuyển chọn phải đáp ứng được các yêu cầu dưới đây: - Tuyển chọn phải xuất phát từ kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch nguồn nhân lực; - Tuyển chọn được những người có trình độ chuyên môn cần thiết cho công việc để đạt tới năng suất lao động, hiêu quả công tác tốt; - Tuyển được những người có kỷ luật, trung thực, gắn bó với công việc với tổ chức. Mục tiêu của tuyển dụng nhân lực Để có được nguồn nhân lực thỏa mãn nhu cầu cho mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp, doanh nghiệp cần phải thu hút được nguồn lao động bên trong lẫn bên ngoài của tổ chức. Để có được nguồn nhân lực đủ số lượng để thực hiện công việc cho doanh nghiệp với chất lượng tốt nhất, doanh nghiệp có các mục tiêu tuyển dụng nhân lực như sau: - Tuyển chọn những nhân viên có trình độ chuyên môn cao, có thể đạt tới năng suất lao động, hiệu quả làm việc tốt.
- Tuyển chọn những nhân viên có thể gắn bó với doanh nghiệp lâu dài. - Tuyển chọn những nhân viên có sức khỏe tốt, có đạo đức, văn hóa tốt, có tinh thần trách nhiệm, kỷ luật tốt. - Tuyển chọn những người phù hợp với vị trí, yêu cầu cần tuyển dụng. Vai trò của tuyển dụng nhân lực 1.
Đối với xã hội Việc tuyển dụng nhân sự có vai trò lớn đối với xã hội, cũng như kinh tế của đất nước. Tuyển dụng nhân sự góp phần nâng cao tỷ lệ dân cư có việc làm, giảm tình trạng thất nghiệp, từ đó xã hội sẽ giảm các tệ nạn, đất nước ổn định và phát triển, nâng cao mức sống của một bộ phận dân cư. Tuyển dụng nhân sự còn giúp cho nền kinh tế phát triển, giúp cho việc sử dụng nguồn lực xã hội một cách hữu ích nhất. Đối với doanh nghiệp - Tuyển dụng nhân sự sẽ bổ sung lượng lao động cần thiết.
Việc tuyển dụng tốt tạo nên tiền đề quan trọng cho việc thực hiện các nội dung khác của quản trị nhân lực. - Tuyển dụng tốt giúp doanh nghiệp có đội ngũ lao động lành nghề, năng động, sáng tạo, có năng lực phù hợp với yêu cầu kinh doanh của doanh nghiệp. - Tuyển dụng hiệu quả giúp doanh nghiệp thực hiện tốt mục tiêu kinh doanh, bởi doanh nghiệp đã tuyển dụng được nhân viên có năng lực cao, có trình độ chuyên môn cao để hoàn thành công việc. - Nhân lực giúp nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp.
5 - Tuyển dụng nhân sự hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng chi phí kinh doanh và sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách cho doanh nghiệp. - Tuyển dụng nhân sự từ bên trong doanh nghiệp sẽ tạo nên bầu không khí ganh đua, cạnh tranh lành mạnh trong tổ chức, từ đó giúp nhân viên có tinh thần làm việc, tạo nên hiệu quả công việc cao. - Tuyển dụng nhân sự cải thiện bầu không khí làm việc, môi trường làm việc, tạo nên cách thức làm việc mới, nghệ thuật ứng xử,… Tóm lại, có thể thấy tuyển dụng nhân sự có rất nhiều vai trò đối với doanh nghiệp. Đòi hỏi doanh nghiệp phải chú trọng công tác tuyển dụng nhân sự thì doanh nghiệp mới có thể có nguồn lao động có chất lượng tốt để đáp ứng nhu cầu kinh doanh cho doanh nghiệp.
Việc tuyển dụng không hiệu quả sẽ dẫn đến tình trạng gây mất đoàn kết nội bộ, xáo trộn doanh nghiệp, lãng phí chi phí kinh doanh,… Khi tuyển dụng không phù hợp buộc doanh nghiệp sa thải họ làm mất thời gian đào tạo, chi phí của doanh nghiệp, làm ảnh hưởng đến tâm lý cũng như tình thần làm việc của nhân viên khác. Đối với người lao động - Giúp cho người lao động có việc làm, có cơ hội thăng tiến, nâng cao thu nhập. - Người lao động được đào tạo, nâng cao kiến thức, kỷ năng cũng như kinh nghiệm làm việc. - Khi được doanh nghiệp tuyển dụng, người lao động có tinh thần cố gắng học hỏi, làm việc để gắn bó với doanh nghiệp lâu dài.
- Người lao động có cơ hội đánh giá về bản thân, từ đó nhận thức đúng đắn về năng lực của cá nhân để không ngừng học hỏi, rèn luyện chuyên môn, ngày càng phát triển năng lực bản thân. - Khi có được công việc người lao động sẽ không rơi vào các tệ nạn xã hội mà ngày càng rèn luyện bản thân nhiều hơn, giúp ích cho đất nước. Các nguồn tuyển dụng nhân lực Có hai nguồn tuyển dụng nhân lực: bên trong doanh nghiệp và bên ngoài doanh nghiệp. Mỗi nguồn tuyển dụng nhân lực có ưu và nhược điểm khác nhau.
Đòi hỏi nhà tuyển dụng cần căn cứ, cân nhắc để lựa chọn cho mình hình thức phù hợp. Nguồn tuyển dụng bên trong doanh nghiệp Nguồn nhân sự bên trong doanh nghiệp được hiểu là nguồn nhân lực sẵn có trong công ty, nhân viên tự ứng cử hoặc cấp trên đề bạt. Khi tuyển dụng nhân sự, doanh nghiệp luôn ưu tiên cho người trong nội bộ công ty. Phương pháp tuyển dụng Doanh nghiệp thường sử dụng một số phương pháp tuyển dụng trong nội bộ doanh nghiệp như: - Đăng tin thông báo tuyển dụng vào các trang web của công ty, gửi các văn bản thông báo đến các phòng ban để nhân viên được biết.
- Thông qua sự giới thiệu, đề cử của cán bộ, nhân viên: Đây là phương pháp giúp tuyển chọn nhanh, dễ dàng phát hiện ra các ứng viên có trình độ, năng lực phù hợp. - Thu hút, tuyển chọn căn cứ vào thông tin trong danh mục các kỷ năng. Ưu điểm - Thấy được sự trung thành, gắn bó với doanh nghiệp, khả năng, thái độ làm việc của nhân viên. - Tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp: không cần bỏ thêm chi phí để thu hút nguồn nhân lực mà trực tiếp lấy từ tổ chức bởi doanh nghiệp không cần phải đăng tuyển lên các trang web tìm kiếm việc làm.
- Tiết kiệm nhiều thời gian, không cần phải chờ đợi, tìm kiếm ứng viên mới. - Các nhân viên trong công ty đã quen với văn hóa, công việc của công ty nên tiết kiệm thời gian cũng như chi phí đào tạo cho nhân viên. - Doanh nghiệp dễ dàng có được hồ sơ của ứng viên, khả năng làm việc, tinh thần, trách nhiệm của nhân viên. - Hạn chế nhân viên rời bỏ doanh nghiệp.
Nhược điểm - Nhân viên ít sáng tạo trong công việc vì đã quen với công việc cũ. - Nếu công ty đang phát triển mạnh, mở rộng quy mô, dễ dàng dẫn đến thiếu hụt nguồn nhân lực cho công ty. 7 - Nếu doanh nghiệp có quy mô nhỏ, dễ bị thiếu nhân tài, thiếu nguồn lao động sáng tạo. - Dễ gây mất đoàn kết nội bộ, bên cạnh đó vẫn gây ra một số vấn đề lên quan nhạy cảm như thiên vị,… 1.
Nguồn tuyển dụng bên ngoài doanh nghiệp Đây là những người bên ngoài tổ chức, mới đến tham gia ứng tuyển.
