MÍ NGUYEN THỊ PHƯƠNG ANH TÊN ĐỀ TÀI: THỰC TRẠNG Tự SỪ DỤNG THUỐC KHÁNG SINH VÀ MỘT SỐ YẾU Tố LIÊN QUAN CỦA NGƯỜI DÂN XÃ HỒNG HÀ, HUYỆN ĐAN PHƯỢNG, HÀ NỘI NĂM 2018 TIÊU LUẬN TÓT NGHIỆP cử NHÂN V TÉ CÔNG CỘNG Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Hồ Thị Hiền Hà Nội, 2018 MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIÉT TẮT. 5 MỤC TIÊU NGHIÊN cúu. TỎNG QUAN TÀI LIỆU. Khái quát về thuốc kháng sinh.
Lịch sử phát triển của thuốc kháng sinh. Phân loại kháng sinh. Vấn đề sử dụng kháng sinh an toàn, hợp lí. Tình hình sử dụng, kháng kháng sinh trên thế giói và tại Việt Nam.
Một số nghiên cứu liên quan tói tự sử dụng kháng sinh. Các yếu tố ảnh hưỏTig tói việc tự sử dụng thuốc kháng sinh củangưòi dân. Vài nét về địa bàn nghiên cứu. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cửu.
Đối tưọng nghiên cứu. Thòi gian và địa điểm nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và phưong pháp chọn mẫu.
PhưoBg pháp thu thập số liệu. Bien số nghiên cứu. Khái niệm dùng trong nghiên cứu. Xử lý và phân tích số liệu.
Đạo đức nghiên cứu. Hạn chế, sai số của nghiên cứu và biện pháp khắc phục. Dự KIẾN KÉT QUẢ, BÀN LUẬN, KẾT LUẬN VÀ. Kết quả dự kiến.
Kết luận, khuyến nghị.48 Phụ lục 1: Bộ câu hỏi phỏng vấn ngiròi dân.48 Phụ lục 2: Hướng dẫn phỏng vấn sâu ngưòi dân.53 Phụ lục 3: Hưóng dẫn phỏng vấn sâu người bán thuốc.55 Phụ lục 4: Hướng dẫn phỏng vấn sâu cán bộ y tế tại trạm y tế. Trang thông tin nghiên cứu. Giấy đồng ý tham gia nghiên cứu Phụ lục 7. Dự trù kinh phí.
TÀI LIỆU THAM KHẢO. DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐÒ Bảng 2. Bảng biến số nghiến cứu.1: Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm sử dụng kháng sinh của đối tượng nghiên cứu.
Thực trạng tự sử dụng kháng sinh không có đơn của bác sĩ. Lý do không đi khám và sử dụng kháng sinh theo đơn của bác sĩ. Thực hành sử dụng kháng sinh của đối tượng nghiên cứu. Rào cản khiến đối tượng nghiên cứu không tới cở sở y tế khám chữa bệnh43 Bảng 3.
Đặc điểm về truyền thông tư vấn sử dụng kháng sinh của đối tượng nghiên cứu. Mối liên quan giữa sử dụng kháng sinh không theo đơn với một số đặc điểm DANH MỤC TÙ VIẾT TẤT ANSORP Mạng lưới giám sát tác nhân kháng thuốc châu Á (Asian Network for Surveillance of Resistant Pathogens) BYT Bộ Y tế CDC Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ CSYT Cơ sở y tế KONSAR Mạng lưới giám sát kháng kháng sinh Hàn Quốc (Korean Nationwide Surveillance of Antimicrobial Resistance) WHO Tổ chức Y tế thế giới TÓM TẮT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN cứu Kháng sinh là thuốc chỉ để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn, khi sử dụng phải có sự hướng dẫn và kê đơn của bác sĩ. Tuy nhiên lâu nay người dân tự ý mua thuốc kháng sinh để điều trị không cần đơn của bác sĩ là khá phố biển, điều đó làm cho tình trạng kháng thuốc kháng sinh ngày càng trầm trọng hơn. Xã Hồng Hà là một xã ven song Hồng thuộc huyện Đan Phượng, ngoại thành Hà Nội.
Người dân trong xã chủ yếu làm nghề nấu rượu và làm đậu, đời sống kinh tế còn khó khăn. Tình trạng tự ý mua thuốc kháng sinh về sử dụng và điều trị diễn ra khá phổ biến. Để tìm hiểu thực trạng tự sử dụng thuốc kháng sinh của người dân như thế nào và tìm hiểu một số yếu tố liên quan tới việc tự ý sử dụng thuốc kháng sinh đó của người dân, chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Thực trạng tự sử dụng thuốc kháng sinh và một số yếu tố liên quan của người dân xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, Hà Nội năm 2018”. Nghiên cứu nhằm tìm hiểu hai mục tiêu chính đó là mô tả thực trạng tự sử dụng thuốc kháng sinh của người dân xã Hồng Hà huyện Đan Phượng.
Hà Nội, năm 2018 và phân tích một số yếu tố liên quan đến hành vi tự sử dụng thuốc kháng sinh của người dân xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, Hà Nội, năm 2018. Đây là nghiên cứu mô tả cắt ngang, kết hợp phương pháp nghiên cứu định lượng và phương pháp nghiên cứu định tính. Đối tượng nghiên cứu là các hộ gia đình trên địa bàn xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, Hà Nội. Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 3 năm 2018 cho tới tháng 12 năm 2018.
Công cụ thu thập số liệu là bộ câu hỏi được thiết kế sẵn và hướng dẫn phỏng vấn sâu người dân, người bán thuốc và cán bộ y tế tại trạm y tế xã. số liệu định lượng thu thập được sẽ được xử lý, nhập vào phần mềm Epidata 3.1, sau đó được phân tích bằng phần mềm SPSS 16. Băng ghi âm phỏng vấn sâu sẽ được gỡ băng và phân tích theo từng chủ đề nghiên cứu. Sau khi xử lý và phân tích sổ liệu sẽ tiến hành trình bày kết quả nghiên cứu, bàn luận kết quả và đưa ra những khuyến nghị theo những kết quả nghiên cứu thu được.
ĐẶT VÁN ĐÈ Sự ra đời của thuốc kháng sinh đã mở ra hi vọng chữa trị các bệnh nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc kháng sinh không đúng cách, lạm dụng kháng sinh của các thầy thuốc và bệnh nhân là nguyên nhân chính gây ra tình trạng kháng thuốc phổ biển hiện nay. Các kháng sinh thông dụng hầu nhừ đã không còn tác dụng với một số vi khuẩn gây bệnh thông thường [1]. Trong những thập kỷ gan đây, sự xuất hiện và lây lan của vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh là một van đề ngày càng trầm trọng trên toàn thế giới, gây ra một mối đe dọa đáng kể đối với sức khỏe cộng đồng [2], Sự gia tăng kháng thuốc kháng sinh sẽ tạo các chủng vi khuẩn kháng thuốc gây ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị, tăng thất bại điều trị, và kết quả là dẫn đến các đợt bệnh lâu hon và nghiêm trọng hon với chi phí và tỷ lệ tử vong cao hon [3], Sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến không khỏi bệnh, gây bệnh do thuốc, làng phí tiền bạc và sức lực, tạo chủng vi khuẩn kháng thuốc.
Điều này đã được khẳng định bằng nhiều chưong trình thăm dò tính nhạy cảm với kháng sinh của vi khuẩn, điều tra sự kháng thuốc của vi khuẩn, v. Tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn trên phạm vi toàn cầu hiện đang ở mức báo động, WHO đã cảnh báo rằng: “Nếu thế giới không nỗ lực mạnh mẽ hon để chống lại bệnh nhiễm trùng, kháng kháng sinh sẽ ngày càng đe dọa đưa thế giới trở lại thời kỳ chưa có kháng sinh” [2]. Việc tự sử dụng kháng sinh, sử dụng kháng sinh không phù hợp và quá mức là một trong những nhân tố chính cho sự gia tăng và lan truyền kháng thuốc [4,5]. Theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (Centers for Disease Control and Prevention, viết tắt làCDC) dẫn nguồn từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì có khoảng 1/3 trong số 50 triệu đon thuốc kháng sinh hàng năm là không cần thiết [6].
ở châu Phi 50% bệnh nhân ngoai trú dùng kháng sinh, ở Bangladesh 67% bệnh nhân nội trú sử dụng kháng sinh, có tới 50% số trường hợp sử dụng không họp lý [7]. Tại Việt Nam, mức độ và tốc độ kháng thuốc ngày càng gia tăng, đang ở mức báo động. Có nhiều nguyên nhân gây ra tinh trạng trên. Một trong những nguyên nhân chủ yếu là việc tự sử dụng thuốc kháng sinh của người dân.
Đây là hiện tượng khá phổ biến và đáng báo động hiện nay [8], [9], Kết quả khảo sát về việc bán thuốc kháng sinh ở các hiệu thuốc vùng nông thôn và thành thị các tỉnh phía bắc năm 2010 cho thấy nhận thức về kháng sinh và kháng kháng sinh của người bán thuốc và người dân còn thấp đặc biệt ở vùng nông thôn. Trong tổng số 2953 nhà thuốc được điều tra: có 499/2083 hiệu thuốc ở thành thị (chiếm tỷ lệ 24%) và 257/870 hiệu thuốc ở nông thôn (chiếm tỷ lệ 29,5%) có bán thuốc kê kèm thuốc kháng sinh. Phần lớn kháng sinh được bán mà không có đon 88% (thành thị) và 91% (nông thôn). Mua kháng sinh để điều trị ho 31,6% (thành thị) và sốt 21,7% (nông thôn).
Người dân thường yêu cầu được bán kháng sinh mà không có đơn 49,7% (thành thị) và 28,2% (nông thôn) [10]. Xã Hồng Hà thuộc địa phận hành chính của huyện Đan Phượng, Hà Nội là một huyện ngoại thành và cách trung tâm thành phố khoảng 20km. Tổng số người dân trong xã tính đến hết năm 2017 là 13081 người. Người dân trong xã chủ yếu làm nghề nuôi lợn, nau rượu và làm đậu.
Do chủ yếu làm nghề tiếp xúc nhiều với bếp than, tỉ lệ người dân trong xã mắc các bệnh về hô hấp khá cao so với các bệnh khác. Trong sổ 2690 lượt khám bệnh tại trạm y tế xã năm 2017, người dân đến khám mắc các bệnh về hô hấp chiếm 450 lượt người, cao hơn so với các bệnh khác. Hơn thế nữa, trình độ dân trí và điều kiện kinh tế của người dân vẫn còn hạn chế nên việc tự đi mua thuốc điều trị bệnh xảy ra khá thường xuyên. Theo khảo sát nhanh, toàn xã có 11 hiệu thuốc lớn nhỏ và 3 phòng khám nhỏ tại nhà của một bác sĩ làm việc trong bệnh viện huyện về mở, 3 phòng khám nha khoa, xã cách bệnh viện huyện khoảng 7km, đa sổ người dân được hỏi đều nói là tự đi mua thuốc, chỉ có bệnh nào nặng mới cho đi bệnh viện.
Năm 2017, có một trường hợp bé gái 8 tuổi do không được đưa đi khám và bố mẹ tự ý đi mua thuốc điều trị tại nhà mà sau 1 tuần điều trị không khỏi, bé được đưa đi viện và tử vong sau đó 2 ngày vì bệnh viêm phổi đã tiến triển nặng. Tình trạng tự điều trị bệnh tại nhà lâu ngày không khỏi dần đến phải đi bệnh viện diễn ra khá nhiều và chủ yếu ở trẻ em dưới 5 tuổi do bố mẹ chủ quan tự ý điều trị ở nhà. Câu hỏi nghiên cứu đặt ra là: 1. Thực trạng tự sử dụng thuốc kháng sinh của người dân xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, Hà Nội, năm 2018 như thế nào? 2.
Vì sao người dân xã Hồng Hà lại tự sử dụng thuốc kháng sinh như vậy? Từ những lý do trên, nghiên cứu: “Thực trạng tự sử dụng thuốc kháng sinh và một số yếu tố liên quan của người dân xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, Hà Nội năm 2018” được đề xuất. MỤC TIÊU NGHIÊN cửu 1. Mô tả thực trạng tự sử dụng thuốc kháng sinh của người dân xã Hồng Hà huyện Đan Phượng, Hà Nội, năm 2018.