Luận văn thạc sĩ: Thực trạng pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích thực trạng pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Vũ Duy Hà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Dung
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Thực Trạng Pháp Luật Về Thương Nhân Nước Ngoài Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THƯƠNG NHÂN NƯỚC NGOÀI VÀ PHÁP LUẬT VỀ THƯƠNG NHÂN NƯỚC NGOÀI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Tổng quan về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 1.2. Khái niệm thương nhân nước ngoài
• 1.3. Đặc điểm của thương nhân nước ngoài
• 1.4. Pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 1.5. Quy định pháp luật về các hình thức hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam
• 1.6. Thủ tục đăng ký hoạt động thương mại tại Việt Nam của thương nhân nước ngoài
• 1.7. Quyền và nghĩa vụ của thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 1.8. Chấm dứt hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam
• 1.9. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ THƯƠNG NHÂN NƯỚC NGOÀI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực tiễn áp dụng các quy định về cấp phép thành lập, hoạt động, quyền và nghĩa vụ, chấm dứt hoạt động của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam
• 2.1.1. Thực tiễn áp dụng các quy định về cấp phép thành lập thương nhân nước ngoài tại Việt Nam
• 2.1.2. Thực tiễn áp dụng các quy định về hoạt động của thương nhân nước ngoài
• 2.1.3. Thực tiễn áp dụng các quy định về quyền và nghĩa vụ của thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 2.1.4. Thực tiễn áp dụng các quy định về chấm dứt hoạt động của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam
• 2.2. Đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 2.2.1. Những tác động tích cực trong việc áp dụng pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 2.2.2. Những hạn chế, bất cập trong việc áp dụng pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 2.3. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ THƯƠNG NHÂN NƯỚC NGOÀI HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 3.2. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 3.2.1. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về Văn phòng đại diện, Chi nhánh của thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 3.2.2. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 3.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam
• 3.4. Kết luận Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thương nhân nước ngoài và pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam

Thương nhân nước ngoài là những tổ chức, cá nhân đến từ các quốc gia khác nhằm đầu tư và kinh doanh tại Việt Nam. Họ không chỉ mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách mà còn thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên, sự hiện diện của họ cũng tạo ra những thách thức cho doanh nghiệp trong nước. Do đó, pháp luật Việt Nam đã quy định rõ ràng về khái niệm và quyền lợi của thương nhân nước ngoài trong Luật Thương mại 2005. Điều này giúp phân biệt giữa thương nhân nước ngoài và thương nhân trong nước, từ đó có các chính sách phù hợp để thu hút đầu tư. Các quy định này không chỉ bảo vệ quyền lợi của thương nhân nước ngoài mà còn tạo điều kiện cho họ hoạt động hiệu quả tại thị trường Việt Nam.

1.1 Khái niệm thương nhân nước ngoài

Theo Luật Thương mại 2005, thương nhân nước ngoài được định nghĩa là những tổ chức, cá nhân được thành lập và đăng ký theo quy định của pháp luật nước ngoài. Điều này có nghĩa là họ phải có tư cách pháp lý rõ ràng và được công nhận bởi pháp luật của quốc gia sở tại. Việc xác định khái niệm này là rất quan trọng, vì nó giúp phân biệt giữa thương nhân nước ngoài và thương nhân Việt Nam, từ đó tạo ra các cơ chế pháp lý phù hợp nhằm khuyến khích đầu tư và bảo vệ quyền lợi cho cả hai bên. Sự phân định này cũng giúp các cơ quan nhà nước dễ dàng quản lý và kiểm soát hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam.

1.2 Đặc điểm của thương nhân nước ngoài

Đặc điểm của thương nhân nước ngoài bao gồm việc họ phải là tổ chức hoặc cá nhân có tư cách pháp lý theo quy định của pháp luật nước ngoài. Điều này có nghĩa là họ phải đáp ứng các yêu cầu về đăng ký và thành lập doanh nghiệp theo quy định của quốc gia mà họ đến. Hơn nữa, thương nhân nước ngoài thường có khả năng mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước và thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Tuy nhiên, sự hiện diện của họ cũng tạo ra áp lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong nước. Do đó, cần có các quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi của thương nhân nước ngoài và tạo điều kiện cho họ hoạt động hiệu quả tại thị trường Việt Nam.

II. Thực tiễn áp dụng pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam

Thực tiễn áp dụng pháp luật về thương nhân nước ngoài tại Việt Nam cho thấy nhiều quy định đã được ban hành nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho họ hoạt động. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong việc thực thi các quy định này. Các cơ quan nhà nước cần phải cải thiện quy trình cấp phép và quản lý hoạt động của thương nhân nước ngoài để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Việc áp dụng pháp luật cần phải linh hoạt hơn để phù hợp với thực tiễn kinh doanh và nhu cầu của thị trường. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của thương nhân nước ngoài mà còn thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam.

2.1 Thực tiễn áp dụng các quy định về cấp phép thành lập thương nhân nước ngoài

Quy trình cấp phép thành lập cho thương nhân nước ngoài tại Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều rào cản. Mặc dù đã có những cải cách trong quy trình này, nhưng vẫn tồn tại nhiều thủ tục hành chính phức tạp. Điều này gây khó khăn cho các thương nhân nước ngoài trong việc tiếp cận thị trường. Cần có những biện pháp cải cách mạnh mẽ hơn để đơn giản hóa quy trình cấp phép, từ đó thu hút nhiều hơn các nhà đầu tư nước ngoài đến với Việt Nam.

2.2 Thực tiễn áp dụng các quy định về hoạt động của thương nhân nước ngoài

Hoạt động của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể. Tuy nhiên, việc thực thi các quy định pháp luật vẫn còn nhiều hạn chế. Các thương nhân nước ngoài thường gặp khó khăn trong việc hiểu rõ các quy định và yêu cầu của pháp luật Việt Nam. Do đó, cần có các chương trình hỗ trợ và tư vấn pháp lý cho họ, giúp họ nắm bắt và thực hiện đúng các quy định, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động thương mại tại Việt Nam.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về thương nhân nước ngoài, cần có những giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện hành. Các quy định cần phải được cập nhật và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn kinh doanh và xu hướng phát triển của thị trường. Đồng thời, cần tăng cường công tác quản lý và giám sát hoạt động của thương nhân nước ngoài để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong cạnh tranh. Việc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của thương nhân nước ngoài mà còn tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp trong nước.

3.1 Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thương nhân nước ngoài

Cần thiết phải rà soát và điều chỉnh các quy định pháp luật liên quan đến thương nhân nước ngoài để khắc phục những bất cập hiện tại. Việc này bao gồm việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho việc cấp phép và hoạt động của họ. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư và hỗ trợ cho thương nhân nước ngoài trong việc tiếp cận thị trường Việt Nam.

3.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật

Để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, cần tăng cường công tác đào tạo và nâng cao năng lực cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc này giúp họ hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật và cách thức áp dụng chúng trong thực tiễn. Đồng thời, cần có các chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho thương nhân nước ngoài để họ nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình khi hoạt động tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam đã trở thành một lĩnh vực quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế quốc gia. Sau hơn 10 năm gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Việt Nam đã thu hút được nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng mạnh, với tổng vốn FDI đạt khoảng 36 tỷ USD năm 2017. Thị trường Việt Nam với hơn 90 triệu dân cùng chính sách mở cửa kinh tế rộng rãi đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho các thương nhân nước ngoài. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài cũng đặt ra nhiều thách thức về quản lý và pháp lý.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng pháp luật điều chỉnh hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam từ năm 2005 đến 2018, bao gồm các quy định về thành lập, hoạt động, quyền và nghĩa vụ, cũng như chấm dứt hoạt động thương mại. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật hiện hành, nhận diện những hạn chế, bất cập và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi. Phạm vi nghiên cứu tập trung trong lãnh thổ Việt Nam, dựa trên các văn bản pháp luật như Luật Thương mại 2005, Luật Đầu tư 2014, Luật Doanh nghiệp 2014 và các nghị định hướng dẫn.

Việc nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các thương nhân nước ngoài hiểu rõ khung pháp lý, đồng thời giúp các cơ quan quản lý nhà nước hoàn thiện chính sách, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi, góp phần phát triển kinh tế bền vững và hội nhập quốc tế hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp lý liên quan đến hoạt động thương mại quốc tế và quản lý đầu tư nước ngoài. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về thương nhân nước ngoài và hoạt động thương mại xuyên biên giới: Khái niệm thương nhân nước ngoài được xác định dựa trên tư cách pháp lý theo pháp luật nước ngoài, hoạt động thương mại độc lập và thường xuyên nhằm mục đích lợi nhuận. Các hình thức hiện diện thương mại như văn phòng đại diện, chi nhánh và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được phân tích theo quy định pháp luật Việt Nam.

2. Mô hình quản lý nhà nước về đầu tư và thương mại quốc tế: Phân tích thẩm quyền cấp phép, quản lý hoạt động, quyền và nghĩa vụ của thương nhân nước ngoài theo Luật Thương mại, Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp. Mô hình này giúp đánh giá hiệu quả quản lý và thực thi pháp luật trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: "thương nhân nước ngoài", "văn phòng đại diện", "chi nhánh", "doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài", "giấy phép thành lập", "quyền và nghĩa vụ thương nhân", "chấm dứt hoạt động thương mại".

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phân tích pháp lý: Nghiên cứu các văn bản pháp luật hiện hành, nghị định, thông tư liên quan đến hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam để làm rõ các quy định, quyền và nghĩa vụ.

• Phân tích thống kê: Thu thập và xử lý số liệu về vốn FDI, số lượng dự án đầu tư, số lượng văn phòng đại diện, chi nhánh và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài từ các báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương trong giai đoạn 2005-2018.

• Nghiên cứu thực tiễn: Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật qua các trường hợp vi phạm, khó khăn trong quản lý, cũng như tác động kinh tế - xã hội của hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam.

• Tổng hợp và đánh giá: Kết hợp các kết quả phân tích để đưa ra nhận định toàn diện về hiệu quả pháp luật và đề xuất giải pháp hoàn thiện.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các văn bản pháp luật liên quan và số liệu thống kê từ các cơ quan quản lý nhà nước trong khoảng thời gian từ 2005 đến 2018. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí tính đại diện và tính cập nhật của dữ liệu pháp lý và thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng mạnh mẽ về vốn đầu tư và số lượng thương nhân nước ngoài: Từ năm 2006 đến 2017, vốn FDI vào Việt Nam tăng từ khoảng 10 tỷ USD lên 36 tỷ USD, với hơn 1.000 dự án cấp mới trong 5 tháng đầu năm 2018. Số lượng văn phòng đại diện và chi nhánh cũng tăng đáng kể, phản ánh sự hấp dẫn của thị trường Việt Nam.

2. Hiệu quả quản lý và cấp phép được cải thiện rõ rệt: Thời gian cấp phép thành lập văn phòng đại diện, chi nhánh và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được rút ngắn, thủ tục được đơn giản hóa. Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về văn phòng đại diện và chi nhánh được triển khai từ năm 2016 giúp nâng cao hiệu quả quản lý.

3. Quyền và nghĩa vụ của thương nhân nước ngoài được quy định rõ ràng: Thương nhân nước ngoài được phép hoạt động trong phạm vi giấy phép, thuê trụ sở, tuyển dụng lao động Việt Nam, ký kết hợp đồng thương mại và chuyển lợi nhuận ra nước ngoài. Đồng thời, họ phải tuân thủ nghĩa vụ thuế, báo cáo hoạt động và các quy định pháp luật khác.

4. Vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế và vi phạm pháp luật: Nhiều văn phòng đại diện và chi nhánh vi phạm quy định như hoạt động sai mục đích, trốn thuế, không đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động. Thanh tra thuế năm 2018 phát hiện và xử phạt nhiều doanh nghiệp nước ngoài với số tiền truy thu và phạt lên tới gần 2.400 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những thành tựu trên là do hệ thống pháp luật Việt Nam đã được hoàn thiện, phù hợp với cam kết quốc tế và chính sách mở cửa kinh tế. Việc phân quyền rõ ràng giữa các cơ quan quản lý như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương và các bộ chuyên ngành giúp nâng cao hiệu quả cấp phép và quản lý.

Tuy nhiên, các bất cập như vi phạm pháp luật, trốn thuế, cạnh tranh không lành mạnh vẫn tồn tại do cơ chế kiểm tra, giám sát chưa đủ mạnh và còn nhiều kẽ hở pháp lý. So sánh với một số quốc gia trong khu vực, Việt Nam cần tăng cường chế tài xử lý và minh bạch thông tin để bảo vệ quyền lợi của các thương nhân trong nước và nước ngoài.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng vốn FDI theo năm, bảng thống kê số lượng dự án và các vi phạm pháp luật được xử lý, giúp minh họa rõ nét hiệu quả và thách thức trong quản lý hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp luật về hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài: Rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật để loại bỏ các kẽ hở, bổ sung các điều khoản xử lý vi phạm nghiêm minh, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong cạnh tranh. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương.

2. Tăng cường năng lực và phối hợp quản lý của các cơ quan nhà nước: Đào tạo, nâng cao chuyên môn cho cán bộ quản lý, thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả giữa Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và các bộ ngành liên quan. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Chính phủ, các Bộ liên quan.

3. Xây dựng hệ thống giám sát và kiểm tra chặt chẽ hơn: Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý, phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu trực tuyến, tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Bộ Công Thương, Tổng cục Thuế.

4. Khuyến khích hợp tác quốc tế và chia sẻ thông tin: Tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế, các nước đối tác để trao đổi thông tin, áp dụng các chuẩn mực quốc tế trong quản lý thương nhân nước ngoài, đồng thời thúc đẩy thương mại công bằng và bền vững. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước: Giúp nâng cao hiệu quả quản lý, hoàn thiện chính sách và pháp luật liên quan đến thương nhân nước ngoài, từ đó tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi.

2. Thương nhân nước ngoài và nhà đầu tư quốc tế: Cung cấp thông tin pháp lý chi tiết về các hình thức hoạt động, quyền và nghĩa vụ, giúp họ lựa chọn hình thức phù hợp và tuân thủ pháp luật Việt Nam.

3. Các doanh nghiệp trong nước: Hiểu rõ về môi trường cạnh tranh, quyền lợi và nghĩa vụ của thương nhân nước ngoài để có chiến lược kinh doanh phù hợp, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

4. Học giả, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Luật Kinh tế, Quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu, giảng dạy và học tập về pháp luật thương mại quốc tế và đầu tư nước ngoài.

Câu hỏi thường gặp

1. Thương nhân nước ngoài được phép hoạt động thương mại tại Việt Nam dưới những hình thức nào?
   Thương nhân nước ngoài có thể hoạt động qua văn phòng đại diện, chi nhánh hoặc thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Mỗi hình thức có quy định riêng về quyền và nghĩa vụ theo pháp luật Việt Nam.

2. Thủ tục cấp phép thành lập văn phòng đại diện hoặc chi nhánh diễn ra như thế nào?
   Thương nhân nước ngoài nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền (Sở Công Thương hoặc Bộ Công Thương), trong vòng 7 ngày làm việc sẽ được cấp hoặc từ chối giấy phép với lý do rõ ràng. Hồ sơ bao gồm giấy đăng ký kinh doanh, văn bản ủy quyền, chứng minh năng lực tài chính, v.v.

3. Quyền lợi chính của thương nhân nước ngoài khi hoạt động thương mại tại Việt Nam là gì?
   Họ được thuê trụ sở, tuyển dụng lao động, ký kết hợp đồng thương mại, mở tài khoản ngân hàng, chuyển lợi nhuận ra nước ngoài và hưởng các quyền lợi như thương nhân Việt Nam trong phạm vi giấy phép.

4. Những nghĩa vụ quan trọng của thương nhân nước ngoài khi hoạt động tại Việt Nam?
   Bao gồm tuân thủ pháp luật Việt Nam, thực hiện nghĩa vụ thuế, báo cáo hoạt động, đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động, và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định.

5. Khi chấm dứt hoạt động thương mại tại Việt Nam, thương nhân nước ngoài cần làm gì?
   Phải thực hiện thủ tục chấm dứt tại cơ quan cấp phép, thanh toán các khoản nợ, hoàn thành nghĩa vụ thuế, giải quyết quyền lợi người lao động và công khai thông tin theo quy định pháp luật.

Kết luận

• Luật Thương mại 2005 cùng các văn bản pháp luật liên quan đã tạo khung pháp lý cơ bản cho hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam.
• Hoạt động thương mại của thương nhân nước ngoài đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, thu hút vốn FDI đạt khoảng 36 tỷ USD năm 2017.
• Hệ thống quản lý cấp phép và giám sát được cải thiện, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều vi phạm và bất cập trong thực thi pháp luật.
• Cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật, tăng cường năng lực quản lý và áp dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả thực thi.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, thúc đẩy phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Các cơ quan quản lý và nhà làm luật nên xem xét áp dụng các đề xuất trong luận văn để nâng cao hiệu quả quản lý thương nhân nước ngoài, đồng thời các thương nhân nước ngoài cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ pháp luật Việt Nam để phát triển bền vững tại thị trường này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu dé một thương nhân nước ngoài xác định tiềm năng của thị trường và lên kế hoạch mở rộng quy mô hoạt động sau này. Hình thức Văn phòng đại diện chỉ mang tính chất tìm hiểu thị trường nên Văn phòng đại diện thường có quy mô nhỏ, hoạt động thương mại bị hạn chế, không được hoạt động sinh lợi trên thị trường và phụ thuộc vào thương nhân nước ngoài dựa trên thỏa thuận đã có. Thương nhân nước ngoài phải được cấp Giấy phép thành lập Văn phòng đại diện dựa trên những điều kiện nhất định theo pháp luật Việt Nam Nhận định được tầm quan trọng của Văn phòng đại diện của thương nhân nước ngoài khi hoạt động thương mại tại Việt Nam, Luật Thương mại 2005 đã đưa ra khái niệm: “Van phòng đại điện của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam là đơn vị phụ thuộc của thương nhân nước ngoài, được thành lập theo quy định cua pháp luật Việt Nam để tìm hiểu thị trường và thực hiện một số hoạt động xúc tiễn thương mai mà pháp luật Việt Nam cho phép ””. Khoản 6 Điều 3 Luật Thuong mại 2005.

14 Do Văn phòng đại diện là đơn vị phụ thuộc, không có sự độc lập, phụ thuộc về tài chính và hoạt động trong phạm vi được ủy quyền của thương nhân nước ngoài nên Văn phòng đại diện hoàn toàn không có tư cách pháp nhân, là đại diện theo ủy quyền của thương nhân nước ngoài và có quyền và nghĩa vụ bị hạn chế, chỉ được hoạt động thương mai trong một phạm vi nhất định dựa trên thỏa thuận ủy quyền của thương nhân nước ngoài đó. Vì vậy, thương nhân nước ngoài phải chịu trách nhiệm đối với hoạt động thương mại của Văn phòng đại diện.2 Chỉ nhánh của thương nhân nước ngoài Chi nhánh của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam là một hình thức hoạt động thương mại tại Việt Nam của thương nhân nước ngoài và được pháp luật Việt Nam công nhận. Luật Thuong mại 2005 đã quy định “Chi nhánh của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam là đơn vị phụ thuộc của thương nhân nước ngoài được thành lập và hoạt động thương mai tại Việt Nam theo quy định của pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế ma Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên xã Hình thức Chi nhánh được thành lập với mục đích hoạt động vì mục đích sinh lợi trực tiếp tại thị tường Việt Nam nên phạm vi hoạt động của Chi nhánh được mở rộng rất nhiều so với Văn phòng đại diện, tuy nhiên, cũng giống như Văn phòng đại diện, Chi nhánh van là đơn vị phụ thuộc vào thương nhân nước ngoài dựa trên thỏa thuận đã có. Thương nhân nước ngoài cũng cần phải được cấp Giấy phép thành lập Chi nhánh dựa trên những điều kiện nhất định theo pháp luật Việt Nam.

Tuy Chi nhánh của thương nhân nước ngoài không có tư cách pháp nhân nhưng khác với Văn phòng đại diện chỉ có chức năng giới hạn chủ yếu là thực hiện hoạt động xúc tiến thương mại, nghiên cứu thị trường, tìm kiếm đối tác cho thương nhân, Chi nhánh được Š Khoản 7 Điều 3 Luật Thương mại 2005 15 quyền hoạt động kinh doanh sinh lời theo các quy định pháp luật như: giao kết hợp đồng tại Việt Nam, chuyên lợi nhuận ra nước ngoài, thực hiện các hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động thương mại khác phù hợp với quy định pháp luật °. Vì Chi nhánh của thương nhân nước ngoài có quyên tiễn hành các hoạt động thương mại, kinh doanh sinh lời tại thị trường Việt Nam nên dé bảo dam cho viéc canh tranh lanh manh, bao vé quyén va loi ich hop phap cua Chi nhánh cũng như thé hiện rõ chính sách mở cửa, thu hút đầu tư nước ngoài thi hoạt động thương mại của Chi nhánh thương nhân nước ngoài phải tuân thủ theo quy định của pháp luật Việt Nam và các Điều ước quốc tế song phương hoặc đa phương mà Việt Nam là thành viên.3 Doanh nghiệp có vẫn đầu tw nước ngoài Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là một hình thức hoạt động thương mại tại Việt Nam của thương nhân nước ngoài được pháp luật Việt Nam công nhận. Luật Thuong mại 2005 đã quy định thương nhân nước ngoai được phép thành lập tại Việt Nam các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài theo các hình thức do pháp luật Việt Nam công nhận '. Khái niệm của Doanh nghiệp có vốn dau tư nước ngoài đã được quy định trong Luật Dau tư 2014, theo đó, “76 chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là tổ chức kinh tế có nhà 3 , we TY QUA.

ff oll dau tu nước ngoài là thành viên hoặc cô đông. Bên cạnh các quy định pháp luật của Việt Nam, các Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên là cơ sở dé Việt Nam xây dựng và điều chỉnh khung pháp ly phù hợp nham tao điều kiện cho thương nhân nước ngoài đến thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam để hoạt động kinh doanh thương mại nên Doanh nghiệp có von đầu tư Huỳnh Phan Thiên Phúc (2005), Van phòng dai điện của thương nhân nước ngoài theo pháp luật Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Học viện Khoa học Xã hội, Ha Nội, tr.12 '“biều 19 Luật Thương mại 2005 !! Khoản 2 Điều 16 Luật Thương mại 2005 !*“ Khoản 17 Điều 3 Luật Dau tư 2014. 16 nước ngoài cũng chịu sự điêu chỉnh cua các Điêu ước quôc tê mà Việt Nam là thành viên. Hình thức Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khác với Văn phòng đại diện và Chi nhánh.

Với đặc điểm là đơn vị độc lập và được góp vốn thành lập, đăng ký kinh doanh theo pháp luật Việt Nam và được coi như thương nhân Việt Nam, hình thức Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được tự do hoạt động thương mại theo pháp luật Việt Nam và được hưởng các quyền lợi như thương nhân Việt Nam. Theo khái niệm tại Luật Đầu tư 2014, có thể hiểu Doanh nghiệp có von đầu tư nước ngoài là một loại hình tô chức kinh tế, trong đó có một hoặc nhiều chủ thể nước ngoài và trong nước cùng nhau góp vốn, quản lý, hoạt động kinh doanh thương mại vì mục tiêu lợi nhuận. Tùy theo cách thức góp vốn và phạm vi chịu trách nhiệm đối với hoạt động của doanh nghiệp mà thương nhân nước ngoài có thể thành lập theo pháp luật Việt Nam các hình thức doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là Công ty trách nhiệm hữu hạn, Công ty cô phần, Công ty hợp danh theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2014. Khác với Chi nhánh và Văn phòng đại diện, Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có tư cách pháp nhân, thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên thì được coi như thương nhân Việt Nam” và được hưởng các quyền, nghĩa vụ, chính sách áp dụng như thương nhân Việt Nam khi hoạt động thương mại trên thị trường.

Với việc quy định hình thức hoạt động thương mại là thành lập Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài này trong Luật Thương mại 2005, các cơ 'S Khoản 4 Điều 16 Luật Thương mại 2005 17 quan nhà nước có thâm quyên có thê tạo cơ sở cho các quy định chặt chẽ hơn liên quan đên việc quản lý nhà nước đôi với loại hình doanh nghiệp có vôn ` z xẻ ` ren ` * ^ : RK Ẫ A14 dau tư nước ngoài, phù hợp với yêu câu hội nhập kinh tê quôc tê.Thấm quyền cho phép thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam Đề thực hiện các hoạt động thương mại tại Việt Nam, thương nhân nước ngoài cần phải được sự cho phép và quản lý của các cơ quan nhà nước có thâm quyên theo quy định tại các văn bản pháp luật. Theo Luật Thuong mại 2005, các cơ quan nhà nước có sự phân chia thâm quyền và nhiệm vụ đối với hoạt động cho phép thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam. Trong đó,về mặt quản lý chung, Chinh phi là co quan thống nhất quản lý việc cho phép thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam. Bên cạnh đó, việc quản lý hoạt động, cho phép thương nhân nước ngoài tại Việt Nam có sự phối hợp giữa Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Bộ Thương mại (nay là Bộ Công Thương).

Cu thể, Bộ Kế hoạch và Pau tu là co quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ quản lý việc cấp giấy phép cho thương nhân nước ngoài đầu tư vào Việt Nam; Độ Công Thương chịu trách nhiệm trước Chính phủ quản lý việc cấp giấy phép thành lập Văn phòng đại diện, thành lập Chi nhánh, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam trong trường hợp thương nhân nước ngoài chuyên thực hiện các hoạt động thương mại liên quan đến mua bán hàng hóa. Ngoài ra, Đó, co quan ngang Bộ cũng có thâm quyền chịu trách nhiệm trước Chính phủ cấp giấy phép cho thương nhân nước ngoài trong trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định Š. !4 La Hoàng Oanh (2007), “Bình luận các van đề mới của Luật Thương mại trong điều kiện hội nhập”, Nhà Xuât bản Tư pháp, tr. 'S Điều 22 Luật Thương mại 2005 18 Các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thương mại 2005 cũng đã quy định, thâm quyền cho phép thương nhân nước ngoài với từng hình thức hoạt động thương mại có sự phân chia để để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động của thương nhân nước ngoài trên địa bàn.

Cụ thê như sau: - Đối với hình thức Văn phòng đại diện, thẩm quyền cấp Giấy phép thành lập Văn phòng đại diện thuộc về Sở Công thương các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương va Ban quản jý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao nơi thương nhân dự kiến đặt trụ sở Văn phòng đại diện '. - Đối với hình thức Chi nhánh, thâm quyền cấp Giấy phép thành lập Chi nhánh thuộc về Bộ Công Thương trong trường hợp việc thành lập Chi nhánh chưa được quy định tại văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành'”. - Đối với hình thức Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, Cơ quan đăng ký kinh doanh ở cấp tỉnh là Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tưỞ là cơ quan có thấm quyền cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho Doanh nghiệp có vôn đâu tư nước ngoài.3 Thủ tục dang ký hoạt động thương mai tại Việt Nam của thương nhân nước ngoài Đề hoạt động thương mại tại Việt Nam, thương nhân nước ngoài cần phải thực hiện các thủ tục đăng ký hoạt động thương mại tại Cơ quan nhà nước có thầm quyên theo Mục 1.