Chương 1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE HOA GIẢI TRANH CHAP KINH DOANH, THƯƠNG MẠI 111. Một sé van đề lý luận về tranh chấp kinh doanh, thương mại 1. Khái niệm tranh chip kảnh doanh, thương ma Tuy thuộc vao pháp luật của mỗi quốc gia ma sé ử dụng cum từ "tran chấp kinh doanh thương mại "hoặc "tranh chấp thương mai "nhưng tựu chung lại thi đây déu là những hiện tượng khách quan, phổ biển trong nên kinh tế - xã hội quốc gia và quốc tế Dưới góc độ ngôn ngĩt Theo như Đại Từ điển tiếng Việt của Việt Nam. thì tranh chấp được hiểu la “sự giảnh gi, giẳng co nhan cái không thuộc vỗ bên nao", còn Từ điển Luật học của Lao định nghĩa tranh chấp la “sự bắt đồng, mâu thuẫn về quyên lợi và nghĩa vụ phát sinh giữa các bên liên quan”, "Kinh.
doanh" được hiểu 1a hoạt động kinh tế của tổ chức, cá nhân với mục dich tim kiểm lợi nhuân, đó 1a các hoạt động như sản xuất hang hoá, cung cấp dịch vụ tài chính, dich vu giải trí, dich vụ vận ti.còn "thương mai" được hiễu là hoạt động nhằm mục đích tim és Joi nhuận như hoạt động mua bản hàng hoa, cùng cấp dịch vụ va các hoạt động khác có mục đích tim kiểm lợi nhuận. Tôm lại, "kinh doanh" vả "thương mại" là hai định nghĩa co sự hỗ trợ lẫn nhau, do 6 khó có thể phân biệt một cách rach rời giữa hai khải niệm nay. Do vay, có hoạt động KDTM, đó có thể la các tranh chap trong tỏ chức, điều hành công ty, doanh nghiệp, tổ chức va điều hanh sản xuất, kinh doanh, tranh chấp liên quan NgyỄn Nur ¥ (hả biên 1098), Đạt Từ adn ng Pic No. Vier thẳng Ha Nội 139 2 Viên Khoa hoc s hội Quắ ga Lio (2019) Từ độn Zu he, No.
hot hae 8 hội, Hà Nội 13L ` Nơi Vang C019), Thủ te gi đất roi chp it doer thương mat tet Tn 0o pháp tt Lào - Trực tạng và giã phậy Tan văn hac state, Đường Đụ học Lut Hà Nội, 7 9 én các hoạt động thương mại như mua bán hing hod, cung cấp dich vu, trung gian thương mai, xúc tién thương mai hoặc các hoạt đồng khác có mục đích tim kiếm lợi nhuênŸ - Dưới góc đô pháp If. Thi có sự khác biệt tương đỗi giữa quy định của pháp luật Lao và Việt Nam vẻ tranh chấp KDTM. Cụ thể + Đắi với nước CHDCND Lào. Hiện tai & Lào có bai luật đang điền chỉnh về hoạt động giải quyết tranh chấp dân sự nói chung và tranh chấp KDTM nói tiếng la Luật Giải quyết tranh chấp kinh tế năm 2018 và Luật Tổ tụng dân sự năm.
Cụ thể Luật Giải quyết tranh chấp kinh tế năm 2018 quy định: “Tranh chấp kinh tê là tranhchấp gitta các pháp nhân, giiia các pháp nhân với cá nhân hoặc giữa các cá nhân với nhu trong và ngoài nước phát sinh từ quan lê hop đồng Toặc liền quan đẫn hoat đông sẵn xuất kinh doanii" (Điều 3). Như vậy, Luật này không quy định về riêng về giải quyết tranh chấp KDTM ma quy định chung về giải quyết tranh chấp KDTMI1ả một bộ phận của giải quyết tranh chấp kinh tế, bên cạnh tranh chấp lao đông, tranh chấp đắt đai, tranh chấp môi trưởng, tranh chấp. sử hữu trí tuê hoặc các tranh chấp phát sinh tử hợp đẳng hoặc từ hoạt đồng sin dt, kinh doanh khác. Vay thé no là "kinh doanh" vả thể não là "thương mai" Luật Doanh nghiệp năm 2013 quy dink: “Kinh doanh là việc thực hiện thường xuyên một.
một số hoặc tat cả các hoạt động của quá trình đẫu te từ giai đoạn sản xudt tới cung ứng dich vụ. nhằm mục đĩch thu lợi nhuận hoặc sử đụng các lợi animé cho phic lợi xã hột ” (khoản 1 Điều 3) Còn “Hoạt đồng thương mat là các hoạt đồng của các cá nhân, tổ chức nhằm tìm Mễm lợi nhân một cách thường. xuyên, bao gém các hoạt động mua bán hàng hoá, cùng tng dich vụ, đầu tư và các hoại động nhằm tì tắm lợi nhuận khác” được quy định tại khoăn 1 Điền 2 Nghĩ dinh số 102/2012/GOV ngày 20/10/2012 cia Chính phủ vẻ hướng dẫn chỉ tiết một oat động thương mai, do Lao chưa sây dựng được luật chuyên biệt về thương mai như Việt Nam. Nou Vang C019), Mad 13 10 + Đối với Việt Nam Ở Việt Nam hiện nay có sử dung thuật ngữ "tranh anh doanh, thương mai" trong Bộ luật Tổ tụng dan sự năm 2015, nhưng Bộ luật này lại không định nghĩa thé nao là tranh chấp KDTM, mã chỉ mô tả các loại tranh chap KDTM tại Điều 30 va từ diéu luật này có thể hiéw "Tranh chấp DIMlà những tranh cắp phát sinh trong hoat đông kinh doanh, thương mai + 18 chute có đăng lý kinh đoanh với nhan và đầu có mue đích lợi imận: tranh chấp về quyén sở hits trí tô, chuyễn giao công nghé giữa cá nhân.
16 chức với nhan và đều có muc dich lợi nhuận; tranh chấp giữa nhiững người chưa phái là thành viên công ty nhưng cô giao dich về cinyẫn nhượng phân vin góp với công by. thành viễn công ty: tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty; tranh chấp giữa công ty với người quản if trong công ty TNHH hoặc thành viên Hội đồng quản tri, giảm đốc, ting giám đốc trong công ty cổ. phan, giữa các thành viên của công ty với nhau liên quan đến việc thành iâp, hoạt động giải thé, sáp nhập, hợp nhất, chia tách, bàn giao tài sản của công ty, cimpễn đối hình thức tổ chức công ty; các tranh chấp khác về kinh doanh, thương. ‘mat Tuy nhiên, néu định nghĩa như vậy thì chưa làm rõ được thé nao là "kinh doanh" và "thương mại" nên theo quy đính tại khoản 16 Điều 4 Luật Doanh nghiệp năm 2014: "Kini doanh là việc thee hiện liên tuc một mbtsố hoặc tát cả các công đoạn của qué trình đầu tực từ sản xuất én tiêu tìm sản phẩm hoặc cung.
ứng dich vụ trên thi trường nhằm nme đích sinh lợi” và theo quy định tại khoăn 1 Điểu 3 Luật Thương mai năm 205 thi: "Hoat động thương mat là hoạt động nhằm muc dich sinh lợi, bao gồm rma ban hàng hoá, cưng tng dich vụ, đầu te xúc tiễn thương mat và các hoạt đồng nhằm muc dich sinh lợi khác" Tir các góc độ sau đây, có it ra khái niệm về tranh chấp KDTM như. KDTM là những mân thuẫn, xung đôt về qu nghia vụ giữa các chủ thé trong quá trình thực hiện các hoạt động Kinh doanh hoạt động thương nại nhằm mue đích tim kiểm lợi nhuận theo quy đmh của pháp luật hiện hành u 1. Đặc điểm của tranh chấp kinh doanh, tương mai ,Một id, nội dung của tranh chấp KDTM là những bat đồng, mâu thuấn. về quyển, nghĩa vụ kinh tế được phát sinh trong quả trình các chủ thé thực hiện.
các hoạt đông KDTM với nhau. Đặc điểm nay xuất phát từ việc hoạt động DTM mà các chủ thể thực hiện 1a nhằm mục đích tim kiếm lợi nhuận Đây cũng là đặc điểm giúp phân biệt tranh chấp KDTM với tranh chấp dân sự khác, khi các giao dịch dân sự phân lớn không nhằm mục đích tim kiếm lợi nhuận và khi các chủ thể của giao dich dân sự đó phát sinh tranh chấp thi không thé coi đó là tranh chấp KDTM. chủ thể của tranh chấp KDTM là tổ chức, cá nhân có năng lực pháp luật dân sự đây đủ để tham gia hoạt động KDTM nhưng trong thực tiễn ở Lào và 'Việt Nam hiện nay thi chủ thể tham gia hoạt động KDTM phan lớn là thương. Theo khoản 2 Điều 2 Nghị định số 102/2012/GOV của Lảo quy định: “Thương nhân là các cá nhân tỗ chức kinh 18 được thành lập theo quy định của "pháp luật tiến hành các hoạt động thương mai một cách độc lập, thường xuyên và có đăng ký kính doanh" con theo khoăn 1 Điều 6 Luật Thương mại năm 2005 của Việt Nam thì: "Thương nhân bao gém tổ chute kimh tô được thành lập hop pháp, cá nhân hoại đồng thương mai nội cách độc lập, thường xuyên và có đăng, ý kinh doanh" Vậy tại sao thương nhân luôn 1a chủ thể của hoạt động KDTM? hi một doanh nghiệp được thành lập thi mục đích đâu tiến vả xuyên suốt luôn la su có thé phat sinh với bắt kể tổ chức, cá nhân nao, chỉ cải các chủ thể nao có năng lực pháp luật dn sự, năng lực hành vi dân sự đẩy đủ.
Nhưng từ khái niệm của hoạt động thương mại, hoạt đông thương mại có thể được thực hiện giữa một 2 ‘bén không nhằm muc dich lợi nhuận (không phải lã thương nhân) với một bên là thương nhân và khi tranh chấp phát sinh trong hoạt động nảy giữa các bên thi vẫn. có coi là tranh chấp KDTM nêu các bên thoả thuận với nhau về việc áp dụng pháp luật thương mại để giải quyết tranh chấp nảy”. Ba là tính chất của tranh chấp KDTM thương mang tính chất tải sản, thường có giá ri lớn, có khã năng ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và nền kinh tế. Chính tinh chất nay đã đòi hỏi pháp luật phải quy định những phương thức giải quyết tranh chấp KDTM vita phải hiệu quả, nhưng phải dm bảo tính nhanh gọn, linh hoạt, kin đáo, đó chính lä các phương thức giải quyết như thương lượng, hoa giải, trong tai và cuối củng mới la giải quyết thông qua thủ tục tổ tụng tại Toa án Do tính da dang của hoạt động KDTM nến tranh chấp KDTM cũng có tính đa dang, phức tạp va phd biển, đó có thể là những tranh chấp KDTM thường xuyên.
‘va phổ biến như tranh chấp về mua bán hang hoá, tranh chấp vé cùng cấp dich vụ, tranh chấp liên quan đến đều tu hoặc các tranh chấp vé các hoạt động tim kiểm lợi nhuận khác, tranh chấp trong quản lý, diéu hành doanh nghiệp, công ty, tranh chấp về giải thể, sip nhập, chia, tách doanh nghiệp; tranh chấp vẻ góp vén, tranh chấp về. quyên sở hữu trí tuệ,. Các tranh chap nay có thể a tranh chap trong nước (giữa các tỗ chức, cả nhân trong nước) hoặc cũng có thé là tranh chấp có yếu tổ nước ngoải (co một trong các bên tranh chap la tổ chức, cá nhân nước ngoài hoặc tổ chức, cá nhân nước ngoài nhưng tranh chấp phát sinh trên lãnh thổ Lao hoặc Việt Nam). Bén là tranh chap KDTM có sự đa dang vẻ phương thức giải quyết ma ở đó các bên trước khi tham gia hoạt động KDTM hoặc sau khi phát sinh tranh chấp từ hoạt động KDTM co quyền thoả thuận để lựa chọn phương thức giải quyết tranh.