CHƯƠNG I. Sự phát triển của nền kinh tế cùng lúc với quy trình hội nhập của đất nước tao ra một nén tăng kinh tế mới. Tranh chấp thương mai sảy ra là điều không thể tránh khôi va đương nhiên việc giải quyết tranh chấp 1a tat yêu và cần thiết. Tuy nhiế việc lua chon phương thức nào dé giải quyết tranh chấp thương mai lại hoàn toản phụ thuộc vào ý chí của các bên khi xây ra tranh chấp, các bên tự lựa chon.
Mỗi phương thức giải quyết tranh chấp đều có những wu, nhược điểm khác nhau nên việc lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp nảo là tối uu sẽ được các bên cân nhắc va áp dung. Giải quyết tranh chap thương mai bằng Tòa án là con đường có nhiều ưu điểm. Việc giải quyết bằng con đường Toà án dim bio việc các bên tham gia tranh chấp thương mai thực hiện quyển và ngiễa vụ của mảnh thông qua các biện pháp cưỡng chế th hành các phán quyết của Toa an. "Việc sắc đính đúng quan hệ pháp luật tranh chấp có ý nghĩa quan trọng đổi với việc xác định thẩm quyển của Tòa án cũng như việc áp dung pháp luật 1 nội dung để giải quyết yêu câu của các đương sử trong vụ án.
Xéc định chính xác thẩm quyển của Toa án sẽ tránh được sự chồng chéo khi Toa án thực hiện hiển nhiệm vụ va giảm bớt khó khăn cho các đương sự trong vụ việc tranh chấp thương mai thực hiện quyển khéi kiện của mình Những đánh giá về phương thức giải quyết va thẩm quyền của Toa án trong giải quyết tranh chấp vẻ thương mai trong Chương I lả tién để để làm rõ cơ sở phân định thẩm. quyển của Toa án trong việc giải quyết các tranh chấp thương mai dựa trên co sở lý luận và cơ sở thực tiễn. 18 CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIẾN THỊ HANH PHÁP LUAT VE THẲM QUYEN CUA TOA ÁN TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT TRANH CHAP THƯƠNG MAI Ở VIỆT NAM HIEN NAY.
Thực trạng pháp luật về thẩm quyền của Toà án trong giải quyết. tranh chấp Thương mại ở Việt Nam. Hiện nay, ở Việt Nam thẩm quyển dan sự của Toa án được tiếp cận. đưới bốn góc độ: “Thẩm quyền đân sự của Toà án theo loại việc, thẩm quyền “đâm sự của Toà án theo cấp, thẩm quyén dân sự của Toà dn theo lãnh thé và thẩm quyền của Toà én theo lựa chon của các bên đương sự” 2.
Tham quyền của TAND theo loại việc. Thẩm quyền giải quyết theo vụ việc của Toa án lả pham vi giải quyết các tranh chấp phát sinh từ hoạt động kinh doanh, thương mại được pháp luật quy định thuộc quyển hạn giải quyết của hệ thông TAND các cấp. Theo quy định của Điểu 30 BLTTDS 2015 quy định những loại việc tranh chấp thương mại thuộc thẩm quyền của Toả án bao gồm: “1. Tranh chdp phát sinh trong hoạt đông kinh doanh, thương mai giữa cá nhân tỗ chức cô đăng kỷ kinh doanh với nhan và đều có ime đích lợi nhân, 2.
Tranh chấp về quyên sở hữu trí tué, chuyén giao công nghề gifta cá nhân, 3. Tranh chấp giữa người chưa phẩt là thành viên công ty niumg có giao dich về cimyễn nhượng phần von góp với công ty, thành viên công ty. 4 Tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty; tranh chấp giữa. công ty với người quấn If trong công ty trách nhiệm hiữu ham hoặc thành viên Hội đồng quản trị, giám đốc, tông giám đốc trong công ty cỗ phân, giữa các thành viên của công ty với nhau liên quan đến việc thành lập, hoat đông giải thé, sáp nhập, hop nhất, chia, tach, bém giao tat sản của công ty, chuyén đốt hinh thức 16 chức của công ty.
$ Các tranh chấp khác về kinh doanh, thương mại, trừ trường hợp thuộc. 19 thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp Tuật. “5 Những quy định trên được sây dựng dựa trên cơ sở xác định những loại việc phát sinh từ quan hệ pháp luật tranh chấp thương mai, quy định nay được xây dung theo hướng liệt kê những tranh chấp thương mai thuộc thẩm quyền của TAND va thiết lập cuối cùng trong điểu luật vẻ việc Toa án có thẩm. quyển đối với tranh chấp khác thương mai theo quy định của pháp luật.
Cách quy định này theo hướng liệt kê này có những wu điểm và hạn chế nhất định. Đối với các tranh chấp thường zuyên xảy ra và được thể hiện cũng như ghi nhận trong các văn bản pháp luật quy định về kinh doanh, thương mai thì cách quy định như trên sé tạo diéu kiên dễ dàng hơn cho các đương sự va Tòa án trong việc xác định, nhận biết. Tuy nhiên, trên thực tế cho thay các tranh. chap phát sinh ngày cảng đa dạng, phong phú hơn nên cach quy định nay khó có thể bao quit được hết, do đỏ trường hợp các vụ việc không được liệt kê theo quy định của pháp luật thì có thể gây khó khẩn hơn cho các đương sự trong việc yêu cầu hay khỏi kiện cũng như gây ra khó khăn cho Téa án trong Việc xem xét thu lý và giải quyết.
Mặc dit vay, điều quan trọng của điều luật nay vấn là xác định thẩm quyển giãi quyết của Tòa án trong những tranh chấp thương mại 2LLL Tranh chấp phát sinh trong hoạt động Kinh doan, thương mat giữa. cá nhân, lỗ chức có đăng k kinh doanh với nhau và đều có mục dich lợi BLTTDS 2015 đã khải quất hóa đồng thời chỉ ra bản chất của hoạt động kinh doanh thương mai theo quy định tại Khoản 1 Điển 30 như saw “Tranh chấp phát sinh trong hoat động kth doanh thương mat giữa cá nhân 16 chức có đăng lộ kinh doanh với nhau và đều có muc đích lợi nica” Không phải bat kỳ tranh chấp nào phát sinh tử hoat đồng kinh doanh, thương mại của các cá nhân và tổ chức déu thuộc thẩm quyển dân sự của Toà Đầu 30 BLTIDS 3015 án Các tranh chấp này sẽ thuộc thẩm quyển của Toa án khi đáp ứng đũ các điều kiện su: Thứ nhất, các tranh chap nay phát sinh từ hoạt động kinh doanh, thương mại và có mục đích lợi nhuận Khoản 3 Điểu 6 Nghị quyết 03/2012/NQ- HĐTP quy định như như sau. * Hoạt động kinh doanh thương mat là hoạt động nhằm muc đích sinh lợi bao gồm mua bán hàng hoá, cùng ứng dich vụ, đầu ne xúc tiễn thương mại và các hoạt động nhằm mục dich sinh lợi khác guy đinh tại khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại. Hoat động kinh doanh thương mat không chỉ là hoạt động trực tiếp theo đăng it kinh doanh thương mại mà còn bao gỗm cả các hoạt động ide phục vu thúc đây, nâng cao hiệu quả hoạt đồng kinh doanh, thương mat." Dâu hiệu “Mục dich lợi nhuận" của cả nhân, tỗ chức trong hoạt động kinh doanh, thương mại được Nghị quyết 03/2012/NQ HĐTP hiểu là sự mong, muốn của cá nhân, tổ chức đó thu được lợi nhuận tử hoạt đông kinh doanh, thương mại của minh cho dù thực tế có đạt được hoặc không đạt được.
Việc quy đính như trên của Nghỉ quyết sẽ khiển cho Toa án gấp khó. khăn trong việc xác định thẩm quyên giải quyết các tranh chấp thương mai. Trên thực tế, việc xc định mục đích của các bên khi tham gia vào quan hệ là lợi nhuận hay sinh hoạt, tiêu đùng hoàn toàn không đơn giản. Giả sử có hai công ty, A va B, thỏa thuận một hợp đẳng Công ty A cung cấp dịch vụ từ vẫn kỹ thuật cho công ty B liên quan đến việc tôi ưu hóa quy tình sản xuất của ho.
Hợp đẳng chỉ dé cập dén việc cung cấp dich vụ tư vẫn va mức phí cụ thể. Công ty A có mục đích lợi nhuận rõ rằng, họ hy vong thu được tiên từ việc cùng cấp dịch vu tư vấn. Công ty B, mắc dù không thực sự cung cấp địch vụ tư vẫn cho các công ty khác, có thể có mục đích khác. Họ có thé hy vọng rút ra kiến thức để cải thiện quy trình sản xuất của họ mà.
không nhất thiết phải thu lợi nhuận trực tiếp từ dich vụ tư vẫn ‘Nei quit 0320127 NQ-EDTP Trong trưởng hợp nảy, mục đích lợi nhuân của Công ty A rổ ràng, nhưng mục dich của Công ty B có thể không hoàn toan trong việc kiểm lợi nhuận mà có thể liên quan đến cải thiện quy trình sản xuất của họ. Nếu sau đó có tranh chấp liên quan đến hợp đồng, quyết định vẻ tính chất của tranh chap và thấm quyển giãi quyết sẽ phụthuộc vào cách ma hop đồng va hành vi của các bên được hiểu vả tương tác trong thực tế. Trong trường hợp Công ty B có muc tiêu cải thiện quy trình sản xuất ‘ma không nhất thiết liên quan trực tiếp đến mục dich lợi nhuận, va tranh chap chủ yên xoay quanh việc nâng cao hiệu quả sin xuất hoặc chất lượng sản phẩm, thi có thé xem xét tranh chấp dan sự thay vì tranh chấp thương mại hay không? ‘Vi du nay thể hiện ig việc xác định “đều có mục dich lợi nhuận trong tranh chấp thương mại có thé trở nên phức tạp va doi hỏi sự xem xét ky lưỡng của các tinh huồng cụ thể. Tint hai, các tranh chap phát sinh giữa các cả nhân, tổ chức với nhau, đồng thời các cả nhân tổ chức phải 1a cá nhân, tổ chức có đăng kỷ kinh doanh.
theo quy định của pháp luật. Khai niệm tổ chức cá nhân có đăng kỹ kinh doanh được giải thích đó là các cá nhân, tổ chức đã được các cơ quan có thẩm quyền đăng ký kinh doanh. cấp giấy chứng nhận đăng ky kinh doanh theo quy định của pháp luật. Cụ thể đôi với loại hình doanh nghiệp (doanh nghiệp tw nhân, công ty trách nhiệm hữu han, công ty cổ phân, công ty hợp danh), trước khi tiền hành hoạt động sản xuất kinh doanh phải tiến hành "đăng i} doanh nghiệp”, đỗi với hộ kinh doanh là "ding ký hộ kinh doanh" và đỗi với hợp tác sã là “đăng lý hop tác xa”, Tuy có sự khác biệt trong tên gọi nhưng những giấy tờ này déu là chứng cứ chứng mảnh cho việc các chủ thể nói trên đã thực hiện việc đăng ký kinh minh với cơ quan nha nước có thẩm quyềnŠ Cách sác định của BLTTDS chỉ dựa vào yêu tố đăng ký kinh doanh để ` Ng guất0320130NQ #ĐTP xác định tư cách chủ thể.
Vậy nến một tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại mà chủ thể thực hiện có mục đích lợi nhuận nhưng không có đăng ký kinh doanh thì sác định đây là loại tranh chấp nao? Bởi pháp luật cũng ghi nhận một số chủ thể tiến hanh hoạt động kinh doanh, thương mại nhưng, không phải đăng ký.