Chương 1 MOT SỐ VAN LÝ LUẬN VE THẲM QUYEN GIẢI QUYẾT TRANH CHAP KINH DOANH, THƯƠNG MẠI CUA TRONG TÀI THƯƠNG MẠI 1. Một số van đề lý luận về phương thức giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại bằng Trọng tài thương mại. LLL Tranh chip ảnh doanh, thương mai và yet tranh chấp ảnh doanh throng mai * Tranh chấp KDTM. ~ Khái niệm Dưới góc độ ngôn ngữ thì: “Tranh chấp ia sự bắt đồng.
mẫu thuẫn về được hiểu là hoạt động kinh té của cá nhân hoặc tổ chức nhằm mục đích the lợi nhuận, đó có thé la các hoạt động như sản xuất hang hoa, tải chính, cung ứng. địch vụ, giải tri, vận tai,. Thương mại được hiểu la hoạt động nhằm mục đích. thu lợi nhuận của các cá nhân, tổ chức (thường là thương nhân), bao gém các hoạt đông như mua bán hàng hoá, cung tứng dich vụ, trung gian thương mai, xúc tiến thương mi, Điễu đó cho thấy, kinh doanh và thương mại lả hai khác niệm độc lập, nhưng có quan hệ mát thiết với nhau.
Như vậy, tranh chấp KDTM là một một dạng cụ é của tranh chấp trong xã hi được hiểu 1a: Thanh chấp KDTM là những bắt đồng mâu thuẫn về quyằn và ngiữa vu phát sinh giữa các bền khi tiễn hành các hoạt động kinh doanh, thương mat. Dưới goc đô pháp lý, cling giống như nhiễu quốc gia khác, trong đó có 'Việt Nam, pháp luật hiện hành của Lao không đưa ra khái niệm vẻ tranh chấp KDTM, mặc dù pháp luật hiện hành cia Lao có quy định vẻ trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp KDTM trong Luật Giải quyết tranh chấp kinh tế 2010 va Luật Tổ tung dân sự năm 2012. Mặc di các văn bản pháp luật trên không quy định về tranh chấp KDTM nhưng trong Luật Giải quyết tranh chấp kinh tế Vin Khoa học Xã hội Qic gi Lio C01), Mein hát Đọc Yo. hot hae Xã hội ự 131 9 năm 2010 tại khoản 1 Diéu 2 có định nghĩa về tranh chấp kinh tế như sau: “Tranh chấp kinh tổ là những mâu thuẫn về quyén và ngÌữa vụ giữa các chủ thé tham gia các Hoạt động kinh doanh, thương mat hoặc các hoat động có ‘nme dich kinh tế khác ”.
Như vay, tranh chấp KDTM là một bộ phân dién hình. của tranh chấp kinh tế Luật Doanh nghiệp năm 2013 của Lao quy định “Kinh doanh là việc thực hiện thường xuyên một. một sé hoặc tắt cả các hoạt đồng của quả trình đầu te từ giai đoạn sản xuất tới cung từng dich vụ, nhằm ime dich tim lợi nhận hoặc sit dng các lợi nhuận cho phie lợi xã hội (khoăn 1 Điều 3). Thời điểm hiện tại thì Quốc hội Lao chưa ban hành luật vé thương mại, nhưng theo Nghỉ định số 102/2012/GOV ngày 20 tháng 10 năm.
2012 của Chính phủ về hướng dẫn chi tiết một số hoạt động thương mại (gọi tắt là Nghị định số 102/2012/GOV) tại khoản 1 Điều 2 có quy định về hoạt đông thương mại như sau: “Hoat động thương mat là các hoạt đông cũa các cá nhân, t8 chức nhằm tìm Kiểm lợi nhuận một cách thường xuyên, bao gdm các hoạt động rma bán hàng hod. cung tng dich vụ. đâu te và các hoạt đồng nhằm tìm kiểm lợi nhuận khác Từ các khái niệm trên có thể đưa ra khái niệm vé tranh chấp KDTM đưới góc độ pháp lý như sau: Tranh chấp KDTM là những mâu thuẫn về “uyên và nghĩa vụ giữa các chủ thé trong qué trình thực hiện các hoạt động, Xinh doanh, hoạt đông thương mat theo pháp luật hiền lành nhằm me đích một số đặc nỗi bật của tranh chấp KDTM như sau: Thứ nhất, tranh chấp KDTM phát sinh từ những mâu th , bất đồng, xung đột về quyền và lợi ích kinh tế giữa các chủ thể tham gia các hoạt động KDTM với nhau. Thứ hai, chủ thể tham gia tranh KDTM thường là thương nhân va theo quy định tại 2 Điều 2 Nghĩ định số 102/2012/GOV thi “Thương nhân là các cá nhân tổ chute kimhtế được thành lập theo qnp đmh cña pháp luật, én 10 Tành các hoạt đông thương mat một cách độc lập, thường xuyên và có đăng ý kh: doanh”.
Sỡ chủ thé chủ yéu của quan hệ KDTM nói chung và tranh chấp KDTM nói riêng la thương nhân bởi vi thương nhân luôn tham gia các hoạt động KDTM một cách thường xuyên, độc lap và có đăng ký kinh doanh niên tranh chấp phat sinh giữa họ cứng phổ biển hơn. Tuy nhiên, moi cá nhân, tỗ chức có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hanh vi dân sự day đủ thi vẫn. có thé là chủ thể của hoạt động KDTM nói chung va tranh chấp KDTM nói tiêng nếu ho tham gia hoạt đông KDTM với thương nhân và các bến chọn thường có nhiều phương thức. lải quyết tranh chấp.
Đó có thé là phương, thức các bên thương lượng lượng với nhau để giải quyết tranh chấp, phương, thức hoa giải thông qua Hoả giải viên, phương thức trong tải thông qua Trong, tải thương mại, phương thức giải quyết bằng thủ tục tổ tung dân sự tại Toa an. 'Nhữ vay, ngoài các phương thức giải quyết tranh chấp dân sự như trên thì các ‘bén có tranh chấp KDTM có thể giải quyết tranh chấp của minh bằng phương. thức trọng tải thông qua Trọng tải thương mại * Giải quyết tranh chấp KDTM. Dưới góc đô ngôn ngữ, giải quyết tranh chấp được hiểu la các bên tranh.
chấp hoặc các bên tranh chấp cùng với bên thứ ba áp dụng các phương thức, giải pháp nhằm khắc phục, loại bö những mâu thuẫn, xung đột, bat ding giữa. các bên tranh chấp, qua đó quyển, lợi ich chính dang của các bên đươc khôi phục và bao dim. Dưới góc đô pháp lý, hiện nay pháp luật Lao không đưa ra khái niệm thể nao là giải quyết tranh chấp nói chung và giải quyết tranh chap KDTM nói riêng, mả chỉ quy định về thẩm quyên, trinh tự, thủ tục giải quyết tranh chấp ir KDTM bing phương thức hoa giải, phương thức trong tai và phương thức Toa án. Dựa vào các quy định này, có thé đưa ra khái niềm vé giải quyết tranh chấp KDTM như sau: Giải quyết tranh chấp KDTM là việc các bên tranh chấp hoặc các bên cùng với bên thử ba, áp dung các quy định pháp luật về thẩm quyển trình te thủ tục của phương thie giải quyết tranh ci EDIM mà các bên đã lựa chọn để R ắc phục, loại bé những mâm thuẫn, xung đột, bắt đồng.
về quyên lợi và nghĩa vụ kinh té giữa các bên tranh chấp, thông qua đó các quyền, lợi ich hợp pháp của các bên tranh chấp được báo vệ. ~Đặc điễm của giải quyết tranh chấp KDTM. Thứ nhất, mục đích của giải quyết tranh chấp KDTM lả nhằm tháo gỡ, loại bé những mâu thuẫn, xung đột, bat đông vẻ quyên lợi và nghĩa vụ có tính. chất kinh tế của các bên tranh chip.
Mặc dù mục đích của giải quyết các tranh chấp dân sự khác trong xã hội cũng 1a nhằm tháo gỡ, loại bé những mau thuẫn, xung đột, bat đồng quyển lợi va nghĩa vu giữa các bên tranh chấp, nhưng có thé không phải là quyền lợi, nghĩa vụ kinh tế hoặc lợi ích quyền lợi và nghĩa vụ. "nh tế uôn luôn Kem vớ các quyên lợi, nga vụ nhân thân khác. Từ việc tháo gỡ, loại bö những mâu thuẫn, xung đột, bat đồng về quyền lợi và ngiĩa vu có tinh chất kinh tế giữa các bên có tranh chấp KDTM mã quyển, lợi ich của các bên được bảo , các bên có tranh chấp có thể tiếp tục đuy trì và phát triển. quan hệ KDTM với nhau, thúc đẩy nên kính tế - xã hội phát triển.
Thứ hai, gai quyết tranh chấp KDTM luôn bao dim quyển tự đính đoạt của các bên tranh chấp. Do quan hệ KDTM được sác lap giữa các bên trên cơ sỡ tự do, tự nguyện, bình đẳng và hợp pháp. Củng với đó, tranh chấp KDTM. thường có tính chất da dạng, phức tap va mục đích của giải qu KDTM không phải lả để các bên không tiếp tục quan hệ KDTM với nhau nữa ma mục đích sau cùng vẫn la để các bên gỡ bö được những mâu thuẫn, bat đông, xung đột để tiếp tục hợp tác với nhau.
Do vậy, pháp luật các quốc gia. trong đó có Lao cho phép các bên cỏ quyển giải quyết hoặc không giải quyết 12 tranh chip KDTM, quyển lưa chọn các phương thức giã: quyết tranh chấp KDTM theo quy định của pháp luật. Quy đính về các phương thức giải quyết tranh chấp KDTM cũng luôn bao đảm quyển tư định đoạt của các bên, ma mức d6 cao nhất của quyển tư đính đoạt thuộc về phương thức thương lượng giữa các bên để giãi quyết tranh chap KDTM. Luật Giải quyết tranh chấp kinh tế năm 2010 của Lao khí quy định vẻ phương thức hoa giễi cũng cho phép các "bên lựa chon Hoa giải viên (Điều 23); quyền thương lương để giải quyết tranh.
chấp trước khi tiến hành thủ tục hoa gidi (khoăn 1 Điển 26); quyền thay đổi mô hình hoà giãi,. Hay phương thức trong tải, các bên có quyển lựa chon Trọng tai viên (Điều 30), quyển thương lượng để giải quyết tranh chấp trước khi Hội đồng trong tải đưa ra phán quyết (Diéu 35). Còn đối với phương thức Toa an, thì quyển tự định đoạt của các đương sự han chế hơn, khi phải tuân thi nghiêm ngặt các quy định về trình tự, thủ tục tổ tung dn sự theo quy định của Luật tô tụng dân sự năm 2012 Thứ ba, giãi quyềt tranh chấp KDTM có sư da dạng vé phương thức giải quyết tranh chấp. Theo quy định của pháp luật Léo hiện hành thì có ba phương thức giải quyết tranh chap KDTM gồm phương thức hoa giải, phương thức trong tai được quy định trong Luét Giải quyết tranh chấp kinh tế năm.
2010 và phương thức Toa án được quy định trong Luật tổ tụng dân sự năm 2012. Ngoài ra còn có phương thức thương lương giữa các bến, đây là phương thức không có quy định pháp luật điều chỉnh mã là do các bên tự lựa chọn Sé đi có sự đa dang về phương thức giải quyết tranh chấp KDTM như vây lả bai vì tranh chấp KDTM có thưởng có tính chất da dạng, phức tạp và việc giải quyết nhanh chóng tranh chấp KDTM mang lại nhiễu ý nghĩa, nên cần phải cỏ sư đa dạng vẻ phương thức giải quyết tranh chấp KDTM dé phù ‘hop với đặc điểm của loại tranh chap nay va đáp ứng được muc đích đó.