Hội thảo khoa học về phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế

Hội thảo khoa học phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế, phân tích hiệu quả và ứng dụng thực tiễn.

• Tác giả: Ngô Ngọc Ảnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Tâm
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Pháp luật thương mại quốc tế
• Đề tài: Phương thức trung gian giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế hiệu quả
• Loại tài liệu: hội thảo
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. MỤC LỤC TÀI LIỆU
• 1.1. Sự phân biệt giữa phương thức trung gian và phương thức hòa giải - Nghiên cứu so sánh
• 1.2. Tầm quan trọng của phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế
• 1.3. Ai cần sử dụng phương thức trung gian?
• 1.4. Người trung gian và luật sư - Những vấn đề lý luận và thực tiễn
• 1.5. Kinh nghiệm của Hoa Kỳ về phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế
• 1.6. Kinh nghiệm của EU về phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế
• 1.7. Kinh nghiệm quốc tế về phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế
• 1.8. Phương thức trung gian trong công pháp quốc tế
• 1.9. Kinh nghiệm của Singapore về phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế
• 1.10. Trung gian trong giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ: một vài khía cạnh từ vụ tranh chấp giữa Apple và Samsung
• 1.11. So sánh phương thức trung gian và phương thức hòa giải trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế theo pháp luật quốc tế
• 1.12. Trật tự trung gian của CHLB Đức và kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.13. Case studies, kinh nghiệm thực tiễn liên quan đến phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế
• 1.14. Tương lai của phương thức trung gian và trong tài online trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế
• 2. PHÂN BIỆT GIỮA PHƯƠNG THỨC TRUNG GIAN VÀ PHƯƠNG THỨC HÒA GIẢI - NGHIÊN CỨU SO SÁNH
• 2.1. Khái quát chung về giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế bằng phương thức trung gian và hòa giải
• 2.2. Phương thức hòa giải (Conciliation)
• 2.3. Phương thức trung gian (Mediation)
• 2.4. Sự khác nhau giữa phương thức trung gian và hòa giải
• 2.5. Sự phân biệt giữa trung gian hòa giải và hòa giải
• 2.6. Sự khác biệt về vai trò của bên thứ ba
• 2.7. Quy trình giải quyết tranh chấp
• 2.8. Thực tiễn hoạt động giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế tại Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế

Giải quyết tranh chấp thương mại là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Tranh chấp thương mại quốc tế thường phát sinh từ các giao dịch xuyên biên giới, đòi hỏi các phương thức giải quyết linh hoạt và hiệu quả. Các phương thức truyền thống như thương lượng, hòa giải, trung gian, trọng tài và tòa án đều có ưu nhược điểm riêng. Phương thức trung gian và hòa giải thương mại ngày càng được ưa chuộng do tính chất tự nguyện và khả năng bảo mật cao. Các bên tranh chấp có thể kiểm soát quá trình và kết quả, đồng thời giảm thiểu chi phí và thời gian so với các phương thức tố tụng truyền thống.

1.1. Phương thức trung gian và hòa giải

Phương thức trung gian và hòa giải thương mại là hai hình thức giải quyết tranh chấp ngoài tố tụng (ADR) phổ biến. Trong khi trung gian hòa giải tập trung vào việc thúc đẩy các bên đạt được thỏa thuận, hòa giải thương mại thường đi sâu hơn vào việc phân tích pháp lý và đưa ra lời khuyên. Cả hai phương thức đều đòi hỏi sự tham gia của một bên thứ ba trung lập, giúp các bên hiểu rõ vấn đề và tìm kiếm giải pháp chung. Tuy nhiên, trung gian hòa giải thường linh hoạt hơn, phù hợp với các tranh chấp phức tạp và đa dạng.

II. Kinh nghiệm quốc tế về phương thức trung gian

Các quốc gia như Canada, Hoa Kỳ, EU và Singapore đã áp dụng thành công phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế. Ví dụ, tại Singapore, Trung tâm hòa giải Singapore (SMC) đã giải quyết hàng nghìn vụ tranh chấp với tỷ lệ thành công cao. Các bên tranh chấp tiết kiệm được chi phí và thời gian đáng kể so với việc sử dụng tòa án. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, phương thức trung gian không chỉ hiệu quả về mặt kinh tế mà còn giúp duy trì mối quan hệ kinh doanh giữa các bên.

2.1. Kinh nghiệm của Singapore

Singapore là một trong những quốc gia đi đầu trong việc áp dụng phương thức trung gian. Trung tâm hòa giải Singapore (SMC) đã xử lý nhiều vụ tranh chấp lớn, bao gồm cả các tranh chấp có giá trị lên đến 90 triệu đô la. Theo thống kê, hơn 80% các bên tham gia hòa giải tại SMC đã tiết kiệm được chi phí và thời gian. Điều này chứng minh rằng, phương thức trung gian không chỉ hiệu quả mà còn được đánh giá cao bởi các doanh nghiệp và luật sư.

III. Tương lai của phương thức trung gian

Với sự phát triển của công nghệ, phương thức trung gian và trọng tài trực tuyến đang trở thành xu hướng mới trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế. Các nền tảng trực tuyến giúp các bên tranh chấp tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời tăng tính linh hoạt trong quá trình giải quyết. Phương thức trung gian trực tuyến cũng giúp các bên dễ dàng tiếp cận các chuyên gia quốc tế, nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp.

3.1. Trung gian trực tuyến

Trung gian trực tuyến là một bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa các phương thức giải quyết tranh chấp. Các nền tảng như UNCITRAL và WIPO đã triển khai các quy trình trung gian trực tuyến, giúp các bên tranh chấp giải quyết xung đột một cách nhanh chóng và hiệu quả. Phương thức trung gian trực tuyến không chỉ phù hợp với các tranh chấp quốc tế mà còn giúp các bên tiết kiệm chi phí và thời gian so với các phương thức truyền thống.

Nội dung chính

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU: PHƯƠNG THỨC TRUNG GIAN TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ VÀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Bản chất pháp lý của phương thức trung gian thương mại (Mediation) là gì, có điểm gì khác biệt so với hòa giải (Conciliation), và làm thế nào để vận dụng hiệu quả các mô hình trung gian quốc tế cùng cơ chế giải quyết tranh chấp trực tuyến (Online Dispute Resolution - ODR) vào thực tiễn kinh tế, pháp luật Việt Nam?
• Tổng quan phương pháp luận (Methodology Snapshot): Nghiên cứu sử dụng phương pháp luật học so sánh đối chiếu với Luật mẫu UNCITRAL, pháp luật Hoa Kỳ, EU, Đức, Singapore; kết hợp phân tích án lệ điển hình (Case studies) và tổng hợp dữ liệu thực nghiệm định lượng từ các trung tâm ADR hàng đầu thế giới (SMC, CIETAC, VIAC).
• Phát hiện cốt lõi (Key Findings): Báo cáo làm rõ sự phân hóa giữa phương thức trung gian (tập trung vào lợi ích cốt lõi - interest-based) và hòa giải (tập trung vào quyền và đánh giá pháp lý - rights-based). Nghiên cứu chứng minh tính ưu việt vượt trội của trung gian: tiết kiệm tới 80% chi phí tố tụng và đạt tỷ lệ giải quyết thành công 75% chỉ trong 01 ngày làm việc (dữ liệu SMC). Đồng thời, báo cáo khẳng định ODR và cơ chế hỗn hợp Med-Arb là xu thế tất yếu của kỷ nguyên thương mại điện tử (TMĐT).
• Hàm ý nghiên cứu (Implications): Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn sắc bén để triển khai hiệu quả Nghị định 22/2017/NĐ-CP về hòa giải thương mại, đồng thời định hình tiêu chuẩn kỹ năng cho trung gian viên và khung pháp lý ODR tại Việt Nam.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự bùng nổ của các chuỗi cung ứng quốc tế cũng như giao dịch thương mại điện tử (B2B và B2C), số lượng và mức độ phức tạp của các tranh chấp kinh tế gia tăng theo cấp số nhân. Phương thức giải quyết tranh chấp truyền thống thông qua hệ thống Tòa án bộc lộ nhiều hạn chế cố hữu: thời gian xét xử kéo dài, thủ tục cứng nhắc, chi phí tài chính đắt đỏ, phán quyết công khai làm tổn hại bí mật kinh doanh và đặc biệt là phá vỡ mối quan hệ hợp tác lâu dài giữa các bên.

Trước thực trạng đó, các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (Alternative Dispute Resolution - ADR) – đặc biệt là trung gian thương mại (Mediation) – ngày càng khẳng định vị thế ưu tiên trên trường quốc tế. Tuy nhiên, tại Việt Nam giai đoạn trước năm 2017, tồn tại một khoảng trống nghiên cứu và thực tiễn pháp lý (Research Gap) đáng kể:

1. Nhận thức học thuật và lập pháp còn đánh đồng hoặc chưa phân định rạch ròi giữa khái niệm "trung gian" và "hòa giải".
2. Hoạt động hòa giải chủ yếu bó hẹp trong tố tụng tư pháp hoặc hòa giải cơ sở mang tính hành chính, thiếu vắng các thiết chế trung gian thương mại chuyên nghiệp.
3. Cơ chế giải quyết tranh chấp trực tuyến (ODR) gần như là "vùng trũng" chưa có hành lang pháp lý chuyên biệt, dù thị trường TMĐT phát triển vượt bậc.

Công trình nghiên cứu này được công bố tại thời điểm có tính bước ngoặt: tháng 4/2017 – trùng với thời điểm Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 22/2017/NĐ-CP về hòa giải thương mại và thúc đẩy Chiến lược cải cách tư pháp theo Nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ Chính trị. Sự chuyển dịch này không chỉ mang tính thời sự mà còn tạo ra tác động then chốt, giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực tự vệ pháp lý và hội nhập bình đẳng vào sân chơi kinh tế toàn cầu.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Báo cáo nghiên cứu được xây dựng dựa trên thiết kế nghiên cứu đa ngành, kết hợp chặt chẽ giữa khoa học pháp lý lý thuyết và thực tiễn giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế:

• Thiết kế nghiên cứu (Research Design): Kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính phân tích chuẩn tắc pháp luật (Normative Legal Research) và phương pháp nghiên cứu thực chứng (Empirical Research) thông qua khảo sát thực tiễn vận hành các trung tâm ADR.
• Phương pháp thu thập dữ liệu (Data Collection Methods):
  • Dữ liệu pháp lý thứ cấp: Rà soát toàn diện Luật mẫu UNCITRAL về Hòa giải Thương mại Quốc tế (2002), Hiến chương Liên Hợp Quốc (Điều 33), Thỏa thuận DSU của WTO (Điều 5), Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, Luật Thương mại 2005, Luật Giao dịch Điện tử 2005 và Nghị định 22/2017/NĐ-CP.
  • Dữ liệu thống kê thực nghiệm: Khai thác số liệu vận hành giai đoạn 2008–2016 từ Trung tâm Hòa giải Singapore (SMC), Hiệp hội Hòa giải Châu Á (AMA), Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), báo cáo kinh tế của UNCTAD và eMarketer.
  • Nghiên cứu tình huống điển hình (Case Studies): Phân tích tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ toàn cầu giữa Apple và Samsung; vụ án hình sự liên quan đến sàn TMĐT muaban24 (MB24); và các cơ chế ODR thực tiễn của eBay (SquareTrade/Modria) và Thế Giới Di Động.
• Kỹ thuật phân tích (Analysis Techniques): Áp dụng kỹ thuật phân tích từ nguyên học pháp lý (Etymological Legal Analysis), phương pháp phân loại mô hình trung gian của Trường phái Đàm phán Harvard (Harvard Negotiation Project - Roger Fisher & William Ury), và phân tích chuỗi quy trình chuyển giao chứng cứ điện tử trong ODR.
• Độ tin cậy và giá trị khoa học (Validity & Reliability): Dữ liệu được đối chiếu chéo giữa lý luận học thuật của các học giả quốc tế (Charles Chatterjee, Anna Lefkovitch, Sam Kagel) và thực tiễn lập pháp tại Việt Nam, bảo đảm tính khách quan, khoa học và ứng dụng thực tiễn cao.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Công trình nghiên cứu công bố 4 phát hiện khoa học trọng tâm:

1. Phân định ranh giới học thuật giữa Mediation (Trung gian) và Conciliation (Hòa giải)

Báo cáo giải mã nguồn gốc từ nguyên: "Conciliation" bắt nguồn từ tiếng Latinh conciliare (gắn kết, làm cho đồng thuận tư tưởng), trong khi "Mediation" có gốc từ mediare (đứng ở vị trí trung tâm).

• Trong Hòa giải (Conciliation), bên thứ ba giữ vai trò Evaluative (đánh giá), chủ động phân tích pháp lý và trực tiếp đưa ra đề xuất thỏa hiệp mang tính định hướng.
• Trong Trung gian (Mediation), người trung gian đóng vai trò Facilitative (điều phối/tạo thuận lợi), kiểm soát tiến trình, kích hoạt giao tiếp để chính các bên tự tìm ra giải pháp tối ưu theo nguyên tắc Win - Win.

2. Bằng chứng thực nghiệm vượt trội về hiệu năng từ mô hình Singapore (SMC)

Dữ liệu khảo sát độc lập từ 18.884 đương sự và 1.563 luật sư tại Trung tâm Hòa giải Singapore (SMC) cung cấp các chỉ số thực chứng đắt giá:

• Tỷ lệ hòa giải thành công: Đạt ~75% trên tổng số 1.400 vụ tranh chấp đa lĩnh vực (ngân hàng, xây dựng, hàng hải, IP...).
• Tốc độ xử lý siêu tốc: Trên 90% số vụ việc thành công được khép lại dứt điểm chỉ trong vòng 01 ngày làm việc.
• Tiết kiệm chi phí tố tụng: Giảm tới 80% tổng chi phí so với việc theo đuổi vụ kiện tại Tòa án cấp cao (High Court). Hơn 94% đương sự và luật sư cam kết tiếp tục khuyến nghị sử dụng phương thức này.

3. Sự trỗi dậy tất yếu của ODR và cơ chế lai ghép Med-Arb

Trước quy mô TMĐT B2B đạt 15 nghìn tỷ USD và B2C tăng trưởng vượt bậc, phương thức trực tuyến ODR trở thành công cụ sống còn. Các nền tảng ODR (như Internet Neutral, SquareTrade) khắc phục hoàn toàn rào cản địa lý nhờ hệ thống quản lý tập tin điện tử đồng bộ, giao tiếp 2 kênh bảo mật riêng biệt (kênh kín giữa chuyên gia với từng bên và kênh mở toàn thể). Đồng thời, quy trình kết hợp Trung gian - Trọng tài trực tuyến (Med-Arb) giúp giải quyết triệt để bế tắc: nếu trung gian không thành, vụ việc được chuyển tiếp ngay sang trọng tài mà không làm lãng phí chứng cứ đã nộp.

4. Nhận diện "điểm nghẽn" thực tế tại Việt Nam

Nghiên cứu chỉ rõ dù Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 đã thừa nhận chứng cứ điện tử (Điều 94, 95) và đơn khởi kiện trực tuyến (Điều 190), thực tiễn Việt Nam vẫn tồn tại các điểm nghẽn lớn: thiếu cơ chế ODR chuyên biệt cho TMĐT bảo vệ người tiêu dùng; các quy chế giải quyết khiếu nại của sàn TMĐT còn mang tính áp đặt địa hạt tài phán; và thiếu chuẩn mực chứng chỉ hành nghề độc lập cho trung gian viên thương mại.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Đóng góp về mặt lý luận (Theoretical Contributions): Công trình xác lập hệ thống phân loại chuẩn mực về 3 trường phái trung gian quốc tế: Facilitative (Hỗ trợ), Evaluative (Đánh giá), và Transformative (Chuyển hóa); chuẩn hóa cách hiểu khoa học về thuật ngữ ADR trong bối cảnh luật thương mại quốc tế tại Việt Nam.
• Đổi mới về phương pháp tiếp cận (Methodological Innovations): Đề xuất bộ khung ma trận đánh giá mức độ tương thích của tranh chấp (Dispute Suitability Matrix), giúp luật sư và doanh nghiệp lượng hóa các yếu tố: mức độ sẵn sàng đàm phán, nhu cầu bảo mật, quan hệ dài hạn để quyết định lựa chọn trung gian hay khởi kiện.
• Giá trị ứng dụng thực tiễn (Practical Applications): Định hình cẩm nang kỹ năng đàm phán dựa trên nguyên tắc (Principle-based Negotiation của Harvard) cho trung gian viên: kỹ thuật đặt câu hỏi mở, lắng nghe tích cực, điều tiết mất cân bằng quyền lực và xây dựng thỏa thuận mẫu.
• Hàm ý chính sách (Policy Implications): Đóng góp các luận cứ xác đáng cho Bộ Tư pháp và Tòa án Nhân dân Tối cao trong việc triển khai thi hành Nghị định 22/2017/NĐ-CP, xây dựng cơ chế công nhận kết quả hòa giải thành ngoài tố tụng và thiết lập đề án xây dựng Tòa án điện tử/ODR quốc gia.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Đối tượng	Giá trị và Lợi ích cụ thể
Giới học thuật & Nhà nghiên cứu	Tiếp cận hệ thống tài liệu chuẩn mực về luật so sánh, lý thuyết ADR/ODR hiện đại và án lệ quốc tế để phục vụ giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu.
Luật sư & Chuyên gia pháp lý	Nắm vững kỹ năng điều phối phiên trung gian, nghệ thuật tư vấn thân chủ chuyển hướng từ tranh tụng đối đầu sang đàm phán bảo toàn lợi ích thương mại.
Cộng đồng Doanh nghiệp & Nhà đầu tư	Tối ưu hóa chi phí pháp lý, rút ngắn thời gian xử lý tranh chấp hợp đồng, bảo mật tuyệt đối bí mật kinh doanh và uy tín thương hiệu.
Cơ quan Hoạch định Chính sách	Có cơ sở thực chứng để hoàn thiện khung pháp lý về chứng chỉ hành nghề trung gian viên và thiết lập cổng ODR quốc gia cho kinh tế số.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của báo cáo nghiên cứu là gì?

Phát hiện quan trọng nhất là việc chứng minh bằng số liệu thực nghiệm rằng trung gian (Mediation) mang lại hiệu quả vượt bậc (tiết kiệm 80% chi phí, 90% vụ việc xử lý dứt điểm trong 1 ngày) nhờ chuyển hóa tranh chấp từ cơ chế "đối đầu dựa trên quyền" sang "đồng thuận dựa trên lợi ích".

2. Phương pháp nghiên cứu của tài liệu có gì đặc biệt?

Nghiên cứu kết hợp độc đáo giữa phân tích từ nguyên học pháp lý quốc tế, đối chiếu luật so sánh đa quốc gia với việc mổ xẻ các vụ án thực tiễn tại Việt Nam (MB24) và dữ liệu vận hành thực tế của các tổ chức quốc tế (SMC, WIPO, WTO).

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) không?

Có. Các nguyên lý về kỹ năng trung gian, mô hình ODR và ma trận đánh giá tranh chấp hoàn toàn có thể áp dụng phổ quát cho nhiều lĩnh vực: từ tranh chấp thương mại quốc tế, sở hữu trí tuệ, đến tranh chấp lao động, xây dựng và thương mại điện tử tiêu dùng.

4. Hướng đi tiếp theo (Next Steps) của chủ đề nghiên cứu này là gì?

Nghiên cứu sâu hơn về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tự động hóa quy trình thương lượng ODR và tác động của Công ước Singapore về Hòa giải (Singapore Convention on Mediation) đối với việc công nhận thi hành phán quyết trung gian xuyên biên giới.

5. Doanh nghiệp cần làm gì ngay để ứng dụng kết quả nghiên cứu?

Doanh nghiệp nên chủ động rà soát hợp đồng mẫu, bổ sung Điều khoản đa tầng (Multi-tiered Dispute Resolution Clause): bắt buộc tiến hành thương lượng/trung gian trước khi đưa vụ việc ra Trọng tài hoặc Tòa án.

---

Kết luận (150 từ)

Kỷ yếu báo cáo nghiên cứu khẳng định phương thức trung gian thương mại và giải quyết tranh chấp trực tuyến (ODR) không chỉ là giải pháp tình thế thay thế Tòa án, mà là một trụ cột văn minh, hiệu quả và tất yếu trong quản trị rủi ro kinh doanh thời đại số. Việc kết hợp hài hòa giữa khung pháp lý chuẩn mực (theo tinh thần Nghị định 22/2017/NĐ-CP), đào tạo trung gian viên theo chuẩn mực quốc tế và ứng dụng công nghệ ODR sẽ tạo bước nhảy vọt cho môi trường đầu tư tại Việt Nam.

Các doanh nghiệp, luật sư và nhà lập pháp cần chủ động chuyển đổi tư duy: đưa điều khoản trung gian vào hợp đồng kinh tế ngay từ hôm nay để bảo vệ tối đa lợi ích và duy trì quan hệ đối tác bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT THUONG MẠI QUỐC TE HỘI THẢO KHOA HỌC PHƯƠNG THỨC TRUNG GIAN TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHAP THƯƠNG MẠI QUOC TE - KINH NGHIEM CHO VIỆT NAM Hà Nội, tháng 4/2017 ị m===———————\ TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI. KHOA PHÁP LUẬT THƯƠNG MẠI QUỐC TE —te _ 'CHƯƠNG TRÌNH HỘI THẢO. tế Phương thức trung gian trong giải quyết tranh chap thương mại quốc ` - __ Kinh nghiệm eho Việt Nam Thời gian: Thứ Năm, ngày 27/04/2017, 8h00 -11h30 4 - Số 87 Nguyễn Chí Thanh, Hà Nội Dia điểm: Hội trường A.402, Nhà A, Tầng “Chủ tì: TS. Nguyễn Thanh Tâm Sh00-8h13 | Đăngký đạ biểu, ế BhIS—8h30 | “Tuyên bố lý do hội thảo, giới thiệu đại biểu TS.

Nguyễn Thanh Tâm Phan 1: “Phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế ‘va Kinh nghiệm cho Việt Nam Sh20~9h15 [_ Nghề trong gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế ~ Kinh nghiệm của Canada về phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế = Tương lai của phương thức trung gian và trong tai online trong giải “quyết tranh chp thương mại quốc tế Mr. Thomas Giglione, ATS This-Sh4S | Case studies, linh nghiện the tiến iên quan đến phương thức tuna sian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế PGS. Trần Văn Nam, NEU 9h43-11h15 | Phần 2: Hỏi đấp “Thảo luận, đồng góp ý kiến 11h15 ~| Phần 3: z 11h30 Ễ “Tổng hợp ý kiến và kết thúc hội thảo. ø 'MỤC LỤC TÀI LIỆU ST Nội dung Trang ‘Suphân biệt giữa phương thức tung gian và phương thức hòa giải - “Nghiên cứu so sánh.

“Ngô Ngọc Ảnh "Tâm quan trọng của phương thức trang gian trong giải quyết tranh chấp 10 thương mai quốc 8, Đỗ Thu Hương. “Ai cần sử dụng phương thức trung gian? 16 IHS. Lê Đình Gioốt Người trung gian và luật sư - Những vẫn đề lý luận và thực tiên 2 TRS. Nguyễn Mai Link Kink nghiệm của Hoa Kỳ về phương thức trung gian rong giải quyết 30 tranh chấp thương mai quốc té ThS.

Phạm Thanh Hằng Kin nghiệm của EU về phương thức trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế. Phạm Thanh Hằng & Đỗ Thu Huong "Kinh nghiệm quốc tế về phương thức tung gian trong giải quyết tranh 4 “chấp thương mại quốc of ThS Nguyễn Mai Linh & Trần Thu Yến Phương thức trung gia trong Công phập quốc tẽ 32 TAS. Phạm Hồng Hạnh: “Kinh nghiệm của Singapore về phương thức trung gian trong giải quyết sĩ tranh chấp thương mại quốc tế ThS. Tào Thị Huệ 10 ‘Trung gian trong giải quyết tranh chấpvề quyềnsở hữu tri tuệ: một vài 70 khía cạnh từ vụ tranh chấp giữa Apple và Samsung THỂ Trương Quang Anh & Trần Ths Yến it So sánh phương thức trung gian và phương thức tone ‘wong giải T6 quyết tranh chấp thương mại quốc tế theo pháp luật quốc tế.

Trần Phương Anh & Đỗ Thu Hương. 12 Trật về trung gian cùa CHEB Đức và kinh nghiệm cho Việt Nam Eg ‘TAS. Trần Phương Anh B ‘Case studies, kính nghiệm thực tiễn lên quan đến phương thức trung gian trong gidi quyết tranh chấp thương mại quốc tế.TS Trần Van Nam (NEU) ry "Tương lai của phương thức trung gian và trong tài online trong giải 107 quyết tranh chấp thương mại quốc tế Thomas Giglione, ATS 5 "Nghệ trung gian trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tẾ TIR Thomas Giglione, ATS PHAN BIỆT GIỮA PHƯƠNG THỨC TRUNG GIAN VA PHƯƠNG THUC HÒA GIAL ~NGHIÊN CỨU SO SANE GV. Ngô Thi Ngọc Ảnh.

Khái quát chung về giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế bằng phương thức trung gian và hòa giải. ign nay, hội nhập kinh tế quốc tẾ và hội nhập kinh tế khu vực không chỉ diễn ra ở một quốc gia ma còn diễn ra tắt cả các quốc gia trên toàn thé giới Cũng với đó, tranh chấp kinh tổ, thương mai. phát sinh ngày cing nhiễu, Tranh chấp thương mại quốc tế có thé được giải quyết bang nhiễu phương thie khác nhau. Nhữngphương thức thường được áp dụng là thương lượng (khiếu nại), hòa giải, trung gian, trọng tài vàtồa án.

Mỗi phương thie giải quyết khác nhau lại có những tu điểm và nhược điểm khác nhau, Đội kh các phương thức giải quyết rên lại đạn xen, hỗ trợ eho nhau quá trình giải quyết vụ việc. trong Trong những năm ein đây, phương thức giải quyết tranh chấp “thay thế" hay phương thức gif quyết tranh chấp lựa chọn hay còn goi là phương thức gi quyết ranh chấp ngoài t6 tung (Alternative Dispute Resolution - ADR) ngày càng được ưa. “chuộng và được coi là biện pháp 48 khắc phục những điểm yếu của hệ thống tòa án, Tạo thêm cơ hội lựa chon cho các bin trau chấp, Các dang chính của ADR gm trong tà, hồa giả, rung gian ngoài ra còn có một số dạng khác nhự xét xử thir nghiệm, đánh giá chuyên gia trung lập, v.Trong phạm vi bài viết, xin chỉ giới han ở hai phương thức; Hòa giải và trung pian ngoài tổ tụng. Phương thức hoà gi (Conciliation) ¬ Trong số những phương pháp ADR, hòa giải mà cụ thé là hòa giải thương mại 4# được coi là một biện pháp hiệu quả được wa chuộng và phổ biến ở nhiều nước.

„_ Hồa giải la một phương thức truyền thẳng để giải quyết các tranh chấp trong đời sống xã hội, nhưng quan niệm về hòa giải còn nhiều vấn đề chuz thống nhat, ‘Tir điển Luật học. của Rothenberg định nghĩa “hòa giải là hành vi thỏa hiệp giữa. các bên sau khi có tranh chấp, mỗi bên nhượng bộ một ít". Một định nghĩa khác.

“hoa giải là việc giải quyết tranh chấp giữa hai bên thông qua sự can thiệp của bên. thứ ba, hoạt động một cách trung lập vi khuyến khích các bên xóa bớt sự khác bigeTM. “Theo Từ điễn tiếng Việt, “hòa giả là việc huyết phục các bền đông ý chim dứt xung vàrS "FEA Sande ‘Goldberg. “Git in nỗi lo không cần tiếc Chm năng hướng dẫn thin tiện Ơi nau ựa chon ADR" (1994), Neuse san Đảm psn S3 71 Mulcahy và các tie gi, Trung gian hòa giải các vụ kign về thiếu trách nhiệm trong y a: một giải pháp cho tương lai? NHS Executive, 2000,tr.

lở đột, xích mich một cách én tho “rong Từ điễn luật hoe của Black, hòa giải là: Sự can thiệp, sự làm trung gian hỏa giải; hành vi của ngườithứ ba làm trung gian giữa hai bên tranh chấp nhằm thuyết phục họ din xép hoặc giải quyết tranh chấp giữa họ. Việc giải quyết tranh chấp thông qua người trung gian hòa giải (bên trung lập). Từ dién Luật học của Tháp ink nia “hon gi là hương tho gũi quyết anh chấp với sự giúp đỡ cha người trung gian thứ ba (hòa giải viên thương mại) đề giáp đưa ra các đề nghị git “quyết một cách thân thiện, Tir các định nghĩa rên, có thé hiễu: Hoa giáHàphương thức đễ giải quyết tranh clip, [a quá trình mà tại đồ hòa giải viên tao điều kiện giao tiếp và dim phản giữa các bên dé hi tre họ trong việc đạt được một thỏa thuận tự nguyên về tranh chấp của họ ° Tir định nghĩa trên, có th rút ra một số đặc trưng của hòa giải như sau; Ha giải là một biện pháp giải quyết tranh chấp có tinh chất tự nguyện (trit một số trường hợp hò giải bất buộc thy thuộc dạng tranh chấp và quy dịnh của pháp luật) Sự tự nguyện thể hiện ở việc: (1) các bên có quyền lựa chọn hoặc không lựa chọn giải quyết tranh chấp bằng phương pháp hòa giải, không bên nào cóthé ép buộc bên nào tham gia vào phương thực này; sắc bên có thể quyết định hoàn toàn quy trình hòa giải hoặc đề xuất với viên thương mại những thay đổi cần thiết cho phà hợp với diéu kiện, hoàn cảnh của minh, các bên được thar gia cả quá trình cho đến khi hòa giải xong hoặc, ngừng tham gia hỏa giải nếu thấy việc tham gia không hiệu quả hoặc muốn gi quyết bằng phương thức khác. - Chủ thể tng tân của ia gi A Hod gi vien Hàa gi viên là sgmời độc lập, khách quan, không thiên vị cứ bên tanh chấp nào trong việc điều khiển quá bình bòa giả Trong quế tinh hoa git, vai rô của hoa giải viên ương mại là bên thứ ba- bên rung lập, không can thiệp sâu vào những mâu thuẫn bất đồng của các bên.

Hòa gidi viên thương mại chỉ dimg lại ở việc khuyến khích và trợ sip các bên tim ra một giải pháp mang tinh thực tế mà tất cả các bên liên quan đều có thé chấp nhận sau khi xem xét, nghiên cứu những lợi ích và nhủ cầu của họ, Để đạt mục dich đó, hoà giái viên lần lượt chủ động tiếp nhận ý kiến của ccácbên, giúp đỡ họ nhận biết chỗ đúng, chỗ sai của mình trong vụ tranh chấp dừ đó thúc diy các bên xích lại gần nhau, đối thoại với nhau.Hoà giải viên còn thé biện vai trò tư vấn am hiểu ác lĩnh vực thương mại, luật pháp,có khả năng đưa ca những lời ˆ Bộ Tpháp- TẾ biên tập đợthảo nghị định hỏa giải thường mại: Báo cáo tổng thuật pháp huge một mại, rang 2. Vệ hòa giả thương số nước “ Bộ Tư háp Tổ bien tp dự thảo nghị định hỏa giải hương mại Báo cáo tổn thuật pháp luật một số nước về hòa gi hương mại, ane 35. khuyên xác đáng sề nội dung vụ việc. Hoà giải viên có thể giúp cho các bên nhịn nhận, đánh gi lại giá tri pháp lý của các tình tiết ma các bên cungcáp, cân nhắc những đồi hỏi, yêu sách của các bên để từ đó kiến nghị cáchgiái quyết tối ưu mà các bên có thé chấp nhận.

Tuy vậy, Hoa giải viên không có vaitrò đưa ra quyết định hoa giải mang tính bắt buộc đối với các bên và cũngkbông có quyển buộc các bên phải chấp nhận phương én hoà giải do mina ra. Trong hòa giải, các bên tranh chấp tự quyết định về biện pháp, kết quả giải quyết tranh chấp Hòa giải viên chỉ có cắp những nhận định, đánh giá về nội dung vụ tanh chấp cũng nhưý kiến tơ vin về cách thức giải quyết vụ tranh chap và những nhận định và ý kiến của hòa giải viên thương mai chi có tính chất tham khảo và không có tính chất rằng buộc đối với cdc bên tranh chấp, Hòa giải thương mại - bên thứ ba - không có quyền quyết định về vụ việc và không được áp đặt giải pháp mà chỉ có vai trỏ giúp các bên giao tiếp, thỏa thuận đề tim ra ‘hip giải quyết tranh chấp của họ. Trong quá trình đó, các bên có ton quyền trong việc kiêm soát sự việc, loại bỏ những vấn đề mà họ không đồng ý, thiet Nip những giải pháp và tạo thêm những thỏa thuận mới phù hyp với họ.