Chương 1 Tổng gam vì Đầu tr quốc tf vi Luật Sầu gu: tf, Gio tràn: Lait đầu su t, hò, Tmphip. ‘aps samc org oP tp rayepcon@20180 ty chp Hn cốtngờy 15/2018 "*Hup đnh dương sai náo ASEAN- An Độ, Hip đạh vì dau te gia ASEAN Han Quốc, Hip dah đầu tr (gin ASEAN va Hongieng, Hiệp dah Trương tụ Te do ASEAN- Anson ew Zealand (AANZFTA), Fp nh vì dinartanglinn ihe Hiệp đụh hung vi Hop tic Ranht2 Toàn điện ASEAN Đụng Quốc 4. Tranh chấp din te quốc tế giữa Nhà urớc (Chính phủ) — Nhà mước (Chính hi) (State — State Investment Dispute Settlement) Giải quyết tránh chip về đều tơ quốc tế giữa quốc gia và quốc gia di ra đôi trước cơ chế giã quyết tranh chip đầu ne giữa nha đầu tư nước ngodi và chính phủ nước tiếp nhận đầu te (SDS) bing trong tú, là một quy pham trong hiệp ước hữu neha, thương nợ và hing hãi Friendship, Commerce and Navigation ~ FCN) và một số các hiệp đảnh đầu nr khác ' Tuy nhiên trên thục tí, sổ lượng tranh chip đầu tư giữa quốc gia ới quốc gia lạ khá hạn chỗ, nhưng cơ chế nay vẫn tấp tue được duy ti trong nhiều Tiệp dinh thuơng mai hy do và hiệp ảnh đối tae kinh tỉ 6 Trên thực tỉ, các quốc gia tiếp tục ký kết các didu ước với các quy dinh vỀ cơ chế trong tai ISDS, tuy nhiên một sô quốc gia di quyất Ảnh loại bổ cơ chế này trong các hiệp Ảnh và chỉ giữ lạ co chế giải quyết tranh chấp giữa chính phủ và chính piri!” Ngoài ra, Tranh chip giữa Nhà nước với Nhà nước liên quan tới chính sich thương mai cia một bên theo các cam Két quốc tỉ chẳng hạn như tranh chấp gm các thành viên/guốc gia thành viên của TỔ chức thương mai thể giới (WTO) được giải quyết theo cơ chế giã quyết tranh chấp của TỔ chúc thương mai thể gai (WTO), hoặc các tranh chập giữa Chính phổ với Chính phủ trước Toà án công lí quốc tê (CD) giã quyit tranh chip trong khuôn khổ các tổ chức quốc tổ này có thé tạo sự tình đẳng giữa các quốc gia trong tranh chấp, Tuy nhiền, tt cả các tranh chấp đâu có thể t nên chính ti hoá ở một mie độ nào đó, bao gốm ca cơ ché ISDS. Chẳng hạn như một sổ quốc gla nước nhà đều tr meng quốc tích gây áp lực từ phia seu lân chính phủ nước tiếp nhận đầu bơ truớc hoặc trong suốt quá tình tranh chấp in ra.
Một số qguc ga của nhà đầu h cũng can thiệp c@ vào giai đoạn thục thi phán quyết ` Vi vậy, thay vi những tranh chấp đơn thuẫn về đầu tạ trong nhiều trường hop, những tran: chip này con ảnh hướng bởi nhiều yêu tổ nh chính t, kinh tô thậm ch là quân sự ` Xem Mc D Chương 14 Ghvesauent vì Chương 31 (Dispute Setlnne Procedures) tang USMCA, Đu 46 (among TỪ Gavesmens) avd Chương DE Dipue Setloant) wang EFTA-Sngapare FTA 2002); Điện 13 (Dispute Benmten Puts) và Điều 14 Chvesmnt Digntes benmeena Paty and an bwvesat) Hiệp đạn du te ‘umngitnn kh Hip dah khung về Hop tc kl tot din gia ASEAN va Tang Quậc (2009) Nahata Bemascan: Oseralder, Sute-Sute Digpute Setlement i invesmunt Tears the Ietemutinal Instines for Susuiable Developmand Best Practice Sets 2014) Matsé cácchương vé dia trọng hệp Gh mong maa vi đâu ton din Vhông cin bing dng cin cic đều khoệnv co ch rangi ISDS, uy vio do lại mát hn hoặc hy ìcc điện holn gis quy an cm "ghê phê - ish phủ, ví đụalez Hiệp Ảnh thương many do Ansan~ Malaysia, Hiệp đạh đi ác XE, Tỉ Nhật Bản hilpaes "Tem chấp gia các anh vên WTO về các bin tháp dồn r iin quam đổn trương nai duo đền chế bất Trếp dau vì các bền php du tr có hin quam din thương moi (agree ơn fade Rubtud fvesmuee AMetsst— e TRIM) Ching hạn Bọng Mi phín quyt gi nhỉ đầu Hoe vi Chăn hủ Actin, di dẫn tới vậc Hoe K, ‘dtm di thrợng Đụ cho Achat đi bồ dip bìa tt wong các phi guyt ca bụng tà đc Yorn ôm, Par, D. G012, Mơ 26), Ea say to supend uade begs for Argatna econ, Ip tro comfticle N01203726hs- use wgueine-tade-MUSBREEPOQIOOINS, trợ cập Ba cabingy 1580018 Trong ranh chip giữa Nhà nước với Nhà nước, mục dich chỗ yêu liên quan tới chính sich thương mai cia mốt bin theo các cam kắt quốc tổ. Đơn cỡ nhờ tranh chip Tiên quan tới hiệp Ảnh TRIMs trong WTO chỗ yéu in quan tới các biện pháp hạn chế ‘va bop méo thương mai29 Mục tiêu của Nhà nước trong vụ tranh chấp này không nhẫn mục đích yêu cầu bải thường thệt hei mà nhằm mue đích chính là buộc Nhà "ước hay Chính ph có biện pháp vi pham phi châm đất hành vi vĩ phan.2, Tranh chấp giãa nhà đầu tw nước ngoài và Chính phủ mước tiếp nhận đều tr (luvestor ~ State Dispute Setlement ISDS) Trước khi hệ thông ISDS ra din vào giữa thể kỹ 20, tranh chấp giữa nhà đầu tư và chính phủ nước tip nhân đều tr không thé giãi quyết trực tiếp bing cơ chế đá thoại giễn nhà đầu từ và chính phổ, thủ tc tổ hạng ti toa én trong nước cũng không giúp các nhà đầu tr, chính phi nước nhà đầu ty trong một vải vụ việc phi can hiệp thông ‘qua biên pháp bão vé ngoai giao hoặc sử dung áp lực quân sx! Từ thục tiễn đó, ISDS có thé dave xem là một bước tién ding kể và mặt thé ch, giáp giảm bet căng thing “quốc t và áp lực quân sự 22 Cơ chỉ ISDS trong hàng nghin các TLÁs va các văn bản pháp lý quốc té khác đâu sang ba dic tính cơ bin như sau thứ nhất cơ sở pháp lý của ISDS phúc tạp và đa dang trong khi các cơ chế gi quyết ranh chip khác đâu da trên các mô hình hiệp tước nhất din Cơ sở pháp lý cia ISDS trong các điều khoăn giải quyết tranh chip tại 3000 điễu thức về đầu tạ rong các công tước quốc té (Công woe ICSID và Công ước NewYork) và các quy tic trong tài Phần lớn các Hiệp định đầu tr rong phương đền quy nh về ISDS và gin đây các tranh chấp ISDS cũng được khôi kiện dus tiên các BITs này, Thứ hai ISDS cho pháp các bên từ nhân được khối kiện chính phổ (ch thể thường được hướng quyên mifn trừ hơ phág)”! và có thé yêu câu bổ thường một khoăn "Yaa eps Tr wo gjong⁄uArtep si ine hon, uy cập lần cudingiy 13/0016. Themis Jolncan avd Jonathan Gaablet, "Bơm Gabo to BIT: The Brobtion of Modem "mail invest Lavy," Yeabook on Intemational Eeactasne Lavy and Poly (December 201D, ‘Andrew Pro Nevtconbe and fois Parnell, Law and Practice of vestaat Beabes: Sears of Tremere.
‘Under “Histarcel Development of tansoasïe Ty Lat” 2009),p. 9, Buna Choudany, Brcapnsing PDL over: Is Eetsrvne Arbartion’s Engage ofthe Publ heeest Conriuting tothe Democratic Deficx? ‘Vanderbin Jounal of Treeatseul Le 2008),p 780, usb t SSRN nt sen cơmAberact=1070701. See Won Mog Chos, The preset and fe oft atvestor-tate date setenent peradign”,Jumal of ‘Eronamsc Lu 10G), pp. 73747 ‘David Guulzodger ext Katyn Gordon, Ines.
Sute Dispute Setlemine: A Scoping Peper for Invest ‘Policy Coneoandy, p/m ocd arglat ane sani poley/WP-2019.Spal ty cập lần ct gay menos tiên én Thứ ba các thủ tục được áp dung trong tổ tung trong tai ISDS thường dựa trên cơ chế trong tai thương mại 36 giữa throug nhân và Heongwhi rong throug mi của tranh chap đầu te qué Tranh chip ga thương nhân và thương nhân trong quan hệ thương mai quốc tế có thể lâm phát sinh các ranh chấp thuộc các nhóm khác, Chẳng hạn nh nhà đầu tr nước ngoài khối kiên do Chính phi nước tiếp nhận đâu tr đưa ra nhỗng quyết din hoặc phán quyết ia cơ quan te pháp gây bất lợi cho nhà đều he” 4. Cơ chế ghi quyết tranh chấp đầu tư quốc tế trong các quốc tẾ nói chung và trong các hiệp định thương mại tự de thé hệ mới ma Việt Nam l thành viên Điều khoản vé gui quyết tranh chấp đầu tr giữa quốc gia ~ quée gia rong các Hiệp tức có liên quan din đầu tr điễu chỉnh các tranh chip liên quan đến việc gid thích và áp dụng hiệp óc. Điễu khoản này có thể tôn tei độc lip hoặc song hành với các điều khoăn vé git quyết tranh chip đầu từ giữa nhà đầu tư và chính phi nước tiếp nhận đầu tr Tranh chip diu tư giữa quốc ga với quốc gia có thể được gai quyết bing phương thức rong tả, cơ chế tơ pháp, hoặc cơ ché tương hư phép Nhiéu BITs trước những năm 1969 đã quy định vé cơ chế trong tai đầu tơ Š Tuy tương đồng về mặc câu trúc”) những gin đây, hủ tục trong từ này khá khác với thủ tuc trong tài ISDS. Thông thường, trong tài ISDS hoạt động theo nguyên tắc bí mật „ nhưng gin diy, do những vấn để chính sich công quan trong liên quan trong nhiễu và kiện, và những ý liễn kháng nghi và chỉ phi vụ kiện, nên nguyên tắc mình bạch đã được thất kê va đơa trong Luật mẫu của UNCITRAL và một 26 các chương về đầu hr trong các Hiệp định thương mai tư do 31 ` Gy chế gi quit manh cp gần quốc gà — qui: ga trengldmân khổ WTO hông gấp bên thing ain nhận được Hoi bot tờng tlt hại, au bib pháp khắc pase chart b các biện pop khẳng phù hợp với my dặnh ca WTO ISDS Áp dig ác hệ thống khác nhan dm win hộp wie đầu nrui qu ắc trọng ti mung trường a in cơ chế tong ti va rấc,ip đứng các quy ắc wong cin ICC, UNCITRAL hoặc quy Gn cảng nhận vì do tí nhphìn cyt cia tạng ata Công nức Nem Yor 95 Chẳng hợ tang vụ th chấp giana đầu se Bệnh viên ốc tf thn vi lạc thin Dalasi (Pháp) với Chih hủ Vit Nua Xem tôm TS.
Nguyen Thanh Te, Chương 5, Cito wah Giảiguyệt tanh chấp Đương mại guốc 1M. "Vida Diu 13 (ee chip gia các bine) Ad wi Điu 14 (rọh chip ga nhủ đu evi qué gi thi vin) "rung Hip Gnh đầu tộc Hp daihHinng vt Hop tic hints toàn din ga ASEAN vị Tang Quốc Ching hn, tong BUT gin Di-Liberia 1861)dh gy Ge về co che ga quyt trọng tite Điển 1 của Hệp nấy.