Khóa Luận Tốt Nghiệp: Nâng Cao Chế Tài Thương Mại Từ Thực Tiễn Xét Xử Tại Việt Nam

Khóa luận phân tích hoàn thiện pháp luật về chế tài thương mại qua thực tiễn xét xử tại cơ quan tài phán Việt Nam, mang lại cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Nguyen Thi Thu Hoai
• Người hướng dẫn: Ths. Vu Thi Hoa
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Thương mại
• Đề tài: Nâng Cao Chế Tài Thương Mại Qua Thực Tiễn Xét Xử Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHẾ TÀI THƯƠNG MẠI VÀ THẨM QUYỀN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI CỦA CÁC CƠ QUAN TÀI PHÁN TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Khái quát chung về chế tài thương mại
• 1.2. Khái niệm chế tài thương mại. Đặc điểm của chế tài thương mại
• 1.3. Phân loại chế tài thương mại
• 1.4. Khái quát pháp luật về chế tài thương mại
• 1.5. Khái niệm pháp luật về chế tài thương mại
• 1.6. Những nội dung cơ bản của pháp luật về chế tài do vi phạm hợp đồng thương mại
• 1.7. Tổng kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG CHẾ TÀI THƯƠNG MẠI TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ CỦA CÁC CƠ QUAN TÀI PHÁN TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực tiễn áp dụng chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng trong hoạt động xét xử của các cơ quan tài phán tại Việt Nam
• 2.1.1. Cơ sở pháp lý về chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng
• 2.2. Các vấn đề pháp lý phát sinh trong hoạt động xét xử của các cơ quan tài phán tại Việt Nam
• 2.3. Thực tiễn áp dụng chế tài phạt vi phạm trong hoạt động xét xử của các cơ quan tài phán tại Việt Nam
• 2.3.1. Cơ sở pháp lý về chế tài phạt vi phạm
• 2.3.2. Các vấn đề pháp lý phát sinh trong hoạt động xét xử của các cơ quan tài phán tại Việt Nam
• 2.4. Thực tiễn áp dụng chế tài buộc bồi thường thiệt hại trong hoạt động xét xử của các cơ quan tài phán tại Việt Nam
• 2.4.1. Cơ sở pháp lý về chế tài buộc bồi thường thiệt hại
• 2.4.2. Các vấn đề pháp lý phát sinh trong hoạt động xét xử của các cơ quan tài phán tại Việt Nam
• 2.5. Thực tiễn áp dụng chế tài tạm ngừng, đình chỉ thực hiện hợp đồng trong hoạt động xét xử của các cơ quan tài phán tại Việt Nam
• 2.5.1. Cơ sở pháp lý về chế tài tạm ngừng, đình chỉ thực hiện hợp đồng
• 2.5.2. Các vấn đề pháp lý phát sinh trong hoạt động xét xử của các cơ quan tài phán tại Việt Nam
• 2.6. Thực tiễn áp dụng chế tài hủy bỏ hợp đồng trong hoạt động xét xử của các cơ quan tài phán tại Việt Nam
• 2.6.1. Cơ sở pháp lý về chế tài hủy bỏ hợp đồng
• 2.6.2. Các vấn đề pháp lý phát sinh trong hoạt động xét xử của các cơ quan tài phán tại Việt Nam
• 2.7. Tổng kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ CHẾ TÀI THƯƠNG MẠI
• 3.1. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về chế tài thương mại
• 3.2. Kiến nghị hoàn thiện chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng
• 3.3. Kiến nghị hoàn thiện chế tài phạt vi phạm
• 3.4. Kiến nghị hoàn thiện chế tài buộc bồi thường thiệt hại
• 3.5. Kiến nghị hoàn thiện chế tài tạm ngừng thực hiện hợp đồng
• 3.6. Kiến nghị hoàn thiện chế tài đình chỉ thực hiện hợp đồng
• 3.7. Kiến nghị hoàn thiện chế tài hủy bỏ hợp đồng
• 3.8. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về chế tài thương mại
• 3.9. Tổng kết chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái quát chung về chế tài thương mại

Chế tài thương mại là một khái niệm quan trọng trong pháp luật thương mại Việt Nam, được định nghĩa là các hình thức trách nhiệm pháp lý áp dụng đối với các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thương mại. Theo quy định của Luật Thương mại năm 2005, chế tài thương mại bao gồm các biện pháp cưỡng chế nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong quan hệ thương mại. Điều này thể hiện rõ qua việc áp dụng các chế tài như buộc thực hiện hợp đồng, phạt vi phạm, và bồi thường thiệt hại. Việc hiểu rõ khái niệm này không chỉ giúp các thương nhân nắm bắt được quyền và nghĩa vụ của mình mà còn tạo điều kiện cho việc áp dụng pháp luật một cách hiệu quả hơn. Đặc biệt, chế tài thương mại không chỉ áp dụng cho các thương nhân mà còn có thể áp dụng cho các tổ chức và cá nhân khác có liên quan đến hoạt động thương mại.

1.1 Khái niệm và phân loại chế tài thương mại

Khái niệm chế tài thương mại được hiểu là các hình thức cưỡng chế pháp lý nhằm xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thương mại. Các hình thức chế tài này có thể được phân loại thành chế tài hành chính, hình sự và dân sự. Mỗi loại chế tài có những đặc điểm và quy định riêng, phù hợp với tính chất của hành vi vi phạm. Việc phân loại này giúp xác định rõ ràng trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan, từ đó đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong hoạt động thương mại. Theo quy định tại Điều 202 Luật Thương mại năm 2005, chế tài thương mại chủ yếu được áp dụng trong các trường hợp vi phạm hợp đồng thương mại, qua đó tạo ra một khung pháp lý vững chắc cho các giao dịch thương mại.

II. Thực tiễn áp dụng chế tài thương mại trong hoạt động xét xử

Thực tiễn áp dụng chế tài thương mại tại các cơ quan tài phán Việt Nam thể hiện rõ qua các vụ án cụ thể, trong đó các cơ quan tài phán đã áp dụng các chế tài một cách linh hoạt và hiệu quả. Việc buộc thực hiện hợp đồng và phạt vi phạm là những biện pháp thường xuyên được áp dụng trong các tranh chấp thương mại. Các cơ quan tài phán đã có những quyết định hợp lý, đảm bảo quyền lợi cho bên bị vi phạm. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy một số khó khăn trong việc áp dụng chế tài, đặc biệt là trong việc xác định mức độ vi phạm và thiệt hại thực tế. Điều này đòi hỏi các cơ quan tài phán cần có sự cải cách và hoàn thiện hơn nữa trong quy trình xét xử để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả.

2.1 Các vấn đề pháp lý phát sinh trong hoạt động xét xử

Trong quá trình xét xử các vụ án thương mại, nhiều vấn đề pháp lý phát sinh liên quan đến việc áp dụng chế tài thương mại. Một trong những vấn đề nổi bật là sự không đồng nhất trong việc áp dụng các quy định pháp luật, dẫn đến sự thiếu minh bạch và công bằng trong xử lý các vụ án. Việc thiếu sự thống nhất trong cách hiểu và áp dụng các quy định về chế tài có thể gây khó khăn cho các bên liên quan trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. Do đó, việc xây dựng một hệ thống pháp luật rõ ràng và đồng bộ là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả xét xử trong lĩnh vực thương mại.

III. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi

Để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về chế tài thương mại, cần có những kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện các quy định hiện hành. Một trong những kiến nghị quan trọng là cần cập nhật và điều chỉnh các quy định pháp luật cho phù hợp với thực tiễn hoạt động thương mại hiện nay. Việc này không chỉ giúp các doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tuân thủ pháp luật mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng. Đồng thời, cần tăng cường công tác đào tạo và bồi dưỡng cho các thẩm phán và cán bộ tư pháp về chế tài thương mại để nâng cao năng lực xử lý các vụ án thương mại một cách hiệu quả.

3.1 Các kiến nghị cụ thể

Các kiến nghị cụ thể bao gồm việc hoàn thiện quy định về chế tài buộc thực hiện hợp đồng, chế tài phạt vi phạm và chế tài bồi thường thiệt hại. Ngoài ra, cần có các biện pháp cụ thể để nâng cao tính minh bạch trong quy trình xét xử, từ đó đảm bảo quyền lợi cho các bên trong các tranh chấp thương mại. Việc hoàn thiện các quy định này sẽ không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên mà còn góp phần nâng cao hiệu quả và uy tín của hệ thống tư pháp Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng phát triển và hội nhập quốc tế sâu rộng, hoạt động thương mại tại Việt Nam trở nên đa dạng và phức tạp hơn. Theo ước tính, số lượng tranh chấp thương mại gia tăng đáng kể, đòi hỏi một hệ thống pháp luật hoàn chỉnh và hiệu quả để điều chỉnh và xử lý các vi phạm trong quan hệ thương mại. Luật Thương mại năm 2005 (LTM 2005) đã kế thừa và hoàn thiện các quy định về chế tài thương mại so với các phiên bản trước, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong thực tiễn áp dụng, đặc biệt là tại các cơ quan tài phán Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng pháp luật về chế tài thương mại, đánh giá hiệu quả áp dụng các chế tài trong xét xử tại các cơ quan tài phán Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả thực thi. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chế tài do vi phạm hợp đồng thương mại quy định trong LTM 2005, bao gồm: buộc thực hiện đúng hợp đồng, phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại, tạm ngừng, đình chỉ và hủy bỏ hợp đồng. Thời gian nghiên cứu chủ yếu từ năm 2005 đến nay, với phạm vi không gian giới hạn trong lãnh thổ Việt Nam.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật thương mại, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững. Đồng thời, nghiên cứu giúp các cơ quan tài phán nâng cao năng lực xét xử, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên trong quan hệ thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về trách nhiệm pháp lý trong hợp đồng thương mại và mô hình pháp luật điều chỉnh chế tài thương mại. Lý thuyết trách nhiệm pháp lý nhấn mạnh vai trò của chế tài trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời duy trì trật tự trong hoạt động thương mại. Mô hình pháp luật điều chỉnh chế tài thương mại tập trung vào các khái niệm chính như:

• Chế tài thương mại: các biện pháp cưỡng chế pháp lý áp dụng đối với hành vi vi phạm hợp đồng thương mại.
• Vi phạm hợp đồng thương mại: hành vi không thực hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc không đúng nghĩa vụ theo hợp đồng.
• Chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng: yêu cầu bên vi phạm tiếp tục thực hiện hợp đồng hoặc các biện pháp khác để hợp đồng được thực hiện.
• Chế tài phạt vi phạm: khoản tiền phạt do bên vi phạm phải trả theo thỏa thuận trong hợp đồng.
• Chế tài bồi thường thiệt hại: bồi thường các tổn thất thực tế, trực tiếp do vi phạm hợp đồng gây ra.
• Chế tài tạm ngừng, đình chỉ, hủy bỏ hợp đồng: các biện pháp xử lý vi phạm nghiêm trọng hoặc vi phạm cơ bản trong hợp đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp bao gồm:

• Phân tích, tổng hợp các quy định pháp luật hiện hành về chế tài thương mại trong LTM 2005, Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản pháp luật liên quan.
• So sánh, đối chiếu các quy định pháp luật Việt Nam với các nguyên tắc quốc tế như Bộ nguyên tắc UNIDROIT về hợp đồng thương mại quốc tế.
• Nghiên cứu thực tiễn xét xử tại các cơ quan tài phán Việt Nam thông qua phân tích các bản án điển hình, ví dụ như các vụ tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
• Thu thập ý kiến chuyên gia, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực luật thương mại để đảm bảo đánh giá đa chiều và khách quan.
• Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các vụ án thương mại được xét xử trong khoảng thời gian từ năm 2015 đến 2023, lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm tập trung vào các vụ án điển hình phản ánh các vấn đề pháp lý nổi bật.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong 12 tháng, từ việc thu thập tài liệu, phân tích dữ liệu đến đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng được áp dụng phổ biến nhưng gặp khó khăn trong thực tiễn do bên vi phạm không còn khả năng thực hiện hợp đồng. Ví dụ tại Tòa án nhân dân quận Cầu Giấy năm 2020, một vụ án liên quan đến việc giao hàng bị cháy xưởng sản xuất dẫn đến không thể giao đủ số lượng, khiến việc buộc thực hiện đúng hợp đồng trở nên không khả thi. Tỷ lệ áp dụng chế tài này chiếm khoảng 35% trong các vụ án nghiên cứu.

2. Chế tài phạt vi phạm có quy định mức phạt tối đa 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm, tuy nhiên quy định này chưa triệt để và gây tranh cãi trong thực tiễn xét xử. Một số vụ án tại Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và Bình Phước cho thấy sự không đồng nhất trong việc áp dụng mức phạt vượt quá 8%, dẫn đến việc xét xử kéo dài và không thống nhất. Tỷ lệ các vụ án có tranh chấp về mức phạt vi phạm chiếm khoảng 40%.

3. Chế tài bồi thường thiệt hại được áp dụng rộng rãi nhưng gặp khó khăn trong việc xác định thiệt hại thực tế và trực tiếp. Vụ tranh chấp hợp đồng mua bán giấy gói kẹo tại Hải Phòng năm 1995 minh họa rõ ràng việc các bên khó chứng minh thiệt hại, dẫn đến tranh chấp kéo dài và mức bồi thường không thống nhất. Khoảng 50% vụ án nghiên cứu có vấn đề liên quan đến xác định thiệt hại.

4. Chế tài tạm ngừng, đình chỉ và hủy bỏ hợp đồng còn nhiều bất cập về quy định pháp lý, đặc biệt là việc xác định vi phạm cơ bản và thời điểm chấm dứt áp dụng chế tài. Ví dụ vụ án tranh chấp hợp đồng ứng dụng khoa học công nghệ tại Đồng Nai năm 2006 cho thấy sự mơ hồ trong việc xác định vi phạm cơ bản và quyền lợi của các bên khi hủy bỏ hợp đồng. Tỷ lệ áp dụng các chế tài này chiếm khoảng 25% trong các vụ án nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các bất cập là do quy định pháp luật còn chung chung, thiếu cụ thể về điều kiện áp dụng, mức phạt, và cách thức xác định thiệt hại. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã cập nhật số liệu mới và phân tích sâu hơn về thực tiễn xét xử tại các cơ quan tài phán Việt Nam, đồng thời so sánh với các nguyên tắc quốc tế để làm rõ những điểm cần hoàn thiện.

Việc trình bày dữ liệu qua biểu đồ phân bố tỷ lệ áp dụng các chế tài và bảng so sánh mức phạt vi phạm trong các vụ án giúp minh họa rõ ràng sự không đồng nhất và những điểm nghẽn trong thực tiễn. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong giải quyết tranh chấp thương mại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định về chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng bằng cách mở rộng khái niệm, cho phép bên bị vi phạm yêu cầu bên vi phạm sửa chữa, khắc phục hậu quả trong thời gian hợp lý thay vì yêu cầu thực hiện đúng hoàn toàn hợp đồng. Thời gian thực hiện đề xuất trong 1-2 năm, chủ thể thực hiện là Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Công Thương.

2. Sửa đổi quy định về mức phạt vi phạm hợp đồng để làm rõ việc áp dụng mức phạt vượt quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng, đồng thời cho phép tòa án xem xét giảm mức phạt khi có chứng minh thiệt hại thực tế thấp hơn mức phạt thỏa thuận. Thời gian thực hiện 1 năm, do Quốc hội và các cơ quan soạn thảo luật đảm nhiệm.

3. Bổ sung quy định chi tiết về xác định thiệt hại thực tế và trực tiếp trong chế tài bồi thường, mở rộng phạm vi bồi thường bao gồm cả thiệt hại phi vật chất như uy tín, danh dự. Thời gian thực hiện 1-2 năm, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các chuyên gia pháp lý.

4. Rà soát, hoàn thiện quy định về chế tài tạm ngừng, đình chỉ và hủy bỏ hợp đồng, đặc biệt là tiêu chí xác định vi phạm cơ bản và thời điểm chấm dứt áp dụng chế tài, nhằm tránh mâu thuẫn và tạo sự rõ ràng trong thực tiễn xét xử. Thời gian thực hiện 1 năm, do Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà làm luật và cơ quan soạn thảo pháp luật: Nghiên cứu để hoàn thiện hệ thống pháp luật thương mại, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn.

2. Cơ quan tài phán và thẩm phán: Áp dụng các kiến thức và phân tích thực tiễn để nâng cao chất lượng xét xử các vụ án thương mại, đảm bảo công bằng và minh bạch.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng thương mại, cũng như các chế tài pháp lý có thể áp dụng khi xảy ra tranh chấp, từ đó chủ động phòng ngừa rủi ro.

4. Giảng viên và sinh viên ngành Luật Thương mại: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về chế tài thương mại, giúp nâng cao kiến thức lý luận và thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng có bắt buộc phải thực hiện hoàn toàn không?
   Không, theo nghiên cứu, chế tài này cho phép bên bị vi phạm yêu cầu bên vi phạm thực hiện hoặc khắc phục trong thời gian hợp lý, không nhất thiết phải thực hiện hoàn toàn như hợp đồng ban đầu, nhằm phù hợp với thực tế.

2. Mức phạt vi phạm hợp đồng có thể vượt quá 8% giá trị hợp đồng không?
   Hiện pháp luật quy định mức phạt tối đa là 8%, tuy nhiên thực tiễn có tranh luận về việc này. Luận văn đề xuất cần có quy định rõ ràng để tránh mâu thuẫn và tạo sự thống nhất trong xét xử.

3. Làm thế nào để xác định thiệt hại thực tế trong bồi thường thiệt hại?
   Thiệt hại thực tế bao gồm tổn thất vật chất trực tiếp và lợi ích bị mất do vi phạm hợp đồng. Việc xác định cần dựa trên chứng cứ cụ thể và có thể mở rộng bao gồm thiệt hại phi vật chất như uy tín.

4. Khi nào có thể áp dụng chế tài tạm ngừng hoặc đình chỉ hợp đồng?
   Chế tài này áp dụng khi có vi phạm cơ bản nghĩa vụ hợp đồng, tuy nhiên cần có quy định rõ ràng về tiêu chí xác định vi phạm cơ bản và thời điểm chấm dứt áp dụng chế tài để tránh tranh chấp.

5. Bên vi phạm có thể lựa chọn chế tài nào khi vi phạm hợp đồng?
   Bên bị vi phạm có quyền lựa chọn áp dụng một hoặc nhiều chế tài phù hợp như buộc thực hiện đúng hợp đồng, phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại hoặc hủy bỏ hợp đồng, tùy theo mức độ và tính chất vi phạm.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng các chế tài thương mại tại Việt Nam, chỉ ra những điểm mạnh và hạn chế hiện hành.
• Phân tích chi tiết các loại chế tài: buộc thực hiện đúng hợp đồng, phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại, tạm ngừng, đình chỉ và hủy bỏ hợp đồng.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao tính khả thi, minh bạch và hiệu quả trong giải quyết tranh chấp thương mại.
• Khuyến nghị các cơ quan chức năng sớm rà soát, sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật liên quan trong vòng 1-2 năm tới.
• Kêu gọi các bên liên quan, đặc biệt là cơ quan tài phán và doanh nghiệp, tăng cường phối hợp để thực thi pháp luật một cách hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 của khoá luận đã nghiên cứu và làm rõ những van để lý luân vẻ chế tai thương mại cũng như pháp luật về van dé nay. Điều nay có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở để nghiên cứu thực tiễn áp dụng chế tải thương mai trong hoạt động xét xử: của các cơ quan tải phan của Việt Nam. 18 CHUONG 2: THỰC TIỀN ÁP DUNG CHẾ TÀI THƯƠNG MẠI TRONG HOAT ĐỘNG XÉT XỬ CUA CÁC CƠ QUAN TÀI PHÁN TẠI VIỆT NAM 2.1 Thực tiễn áp dụng chế tai Buộc thực hiện đúng hợp đồng trong. hoạt động xét xir cửa các cơ quan tài phán tại Việt Nam.1 Cơ sở pháp bj về chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng Theo quy định tai khoản 1 Điều 297 LTM năm 2005: “Bude thuec biện ding hop đẳng là việc bên bị vi pham yêu cầu bên vi phạm thực hiện đúng hop đồng hoặc đìng các biện pháp khác để hợp đồng được thực hiện và bên vi phạm phải chịu chi phí phát sinh.” Đây là một biên pháp chế tải được áp dung phổ biến khí có hành vi vi pham hop đồng.

Cơ sỡ thực tiễn của biên pháp nảy chính là mục đích ký kết hop đông thương mại, các bên trong quan hệ hop đồng mong muốn các quyền. và nghĩa vụ phát sinh tử hợp đồng được thực hiện đúng, đẩy dit và thiên chí, để mang lại Loi ích kinh tế cho c& hai bên. Cơ sỡ pháp lý của việc áp dung chế tải buộc thực biện đúng hợp đồng (thương mai) trong pháp luật Việt Nam được ghi nhận tại Điểu 297, 208, 299 LTM năm 2005. Đây là những điển khoản quy định nội dung, cách thức va nguyên tắc áp dung biện pháp nay.

Theo đó, căn cứ áp dụng chế tai buộc thực hiện đúng hợp đồng là có ảnh wi vi phạm hợp đồng va lỗi của bên vi phạm được áp dụng trên nguyên. Việc các bén không thực hiện, thực hiện không đúng cam kết trong hop đẳng như: không giao hàng. giao hàng thiên, giao hang sai chất lượng. 1a cơ sở để áp dụng chế tai buộc thực hiện đúng hợp đồng.

Bên có quyển lợi bị vi phạm có quyển buộc bên vi phạm thực hiến đúng hợp đẳng, nếu bên vi phạm. Tuy nhiên, trên thực tế một khí đã có hành vi vi pham hop đồng thì việc yêu cầu thực hiện chính xác như trong hợp đông lả điều không thể, bởi đã có sự vi phạm nội dung no đỏ của hợp đồng Do đó, cho dù bên vi pham. có thực hiện thì cũng không thể đúng hoàn toàn theo théa thuận, it nhất là sé 1 châm so với thời han, do đó việc đất tên cho chế tai này là “bude thực hiện ding hợp đông” có phân Không sát với thực tế hay nói đúng hơn 1a không thé thi hành được Mặt khác, Điển 296 LTM năm 2005 cho phép các bên kéo dai thời han thực hiện hợp đồng hoặc từ chối thực hiện hợp đồng trong trường hợp bat khả kháng, đây cũng là một điểm cân lưu ý khi bên bi vi pham quyết định về van để "1ỗi” của bên được cho 1a có vi phạm. Khí áp dụng biên pháp buộc thực hiện đúng hợp đồng, bên bi vi phạm có thể gia hạn để bên vi phạm thực hiện nghĩa vụ hợp đồng trong khoảng thời gian hợp lí.

Đồng thời, khi dang áp dung biến pháp nảy, nêu không có théa thuận khác thì bên bị vi pham chỉ có quyển yêu câu béi thường thiệt hại và phat vi pham nhưng không được áp dụng các chế tai khác. Tuy nhiến, nếu bên vĩ phạm không thực hiện nghĩa vu hợp đồng trong thời han ma bên bi vi phạm. yên cầu thi bên bi vi phạm được áp dụng các chế tài khác để bão vệ quyén lợi chính đáng của mình. Như vậy, bên bi vi phạm có thể quyết định áp dụng chế tải buộc thực hiên đúng hợp ding trước khi sử dụng các chế tai hop đẳng khác mà không bi mat đi quyển yêu cầu bổi thường thiệt hại hay phat vi phạm.

Đồng thời, chế tai nay cũng một phan giữ được sư hợp tác giữa các "bên, bối ngay cả khí một bên có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ cơ ‘ban của hợp đồng thi bên bi vi phạm van có thể áp dụng biên pháp buộc thực. hiện đúng hợp đồng chứ không nhất thiết phải tam ngừng, hủy bö hay đình chỉ thực hiên hợp đồng. Như vay, so với các hình thức chế tải khác, buộc thực hiện đúng hợp đẳng là cỏ thể nói là một biên pháp chế tai mang tính mém do, thiện chí va hiệu quả 15 Vẻ cơ ban, LTM đã quy định tương đối đây đủ và rổ ràng vẻ hình thức chế tài này, So với LTM năm 1997 đã có một bổ sung quan trong, đó là đã xét đến cả trường hợp: bên có quyển lợi bị vi pham trong quan hề hop đồng là ‘bén ban hang, khi giao hàng hóa, cùng ứng dich vụ đúng cam kết trong hop Hoàng Thị Hà Phương 2012) chế tải do vi phạm hợp đồng thương mại ~ Những vẫn đỀluận và thực in, Luận vin ạc sĩ luật họ, Đại học Luật Hà Nội 18 đẳng nhưng không được tiếp nhân. Trong trường hop này, tại khoản 5 Điều 297 LTM năm 2005 quy định: “Bên bán có quyển yêu cẩm bên mma trả tiền, nhận hàng hoặc tec hiện các ngiấa vu khác của bên mma được guy định tại hop đông hoặc theo qny dinh của LIM.12 Các vẫn đề pháp lý phát sinh trong hoat động xét xử của các co quan tài phán tại Việt Nam Vấn đề 1: Trường hợp bên bi vt phạm yêu cầu dp dung chỗ tài buộc thực.

hién ding hợp đồng, ninng bên vì phạm không còn đủ khả năng để tiếp tuc thực hiện hợp đồng. Thực tế, tại Tòa án nhân dân quận Câu Giấy đã có trường hợp bên A (bên mua) khối kiên bên B (bên bán) về hành vi vi pham hợp đồng, cụ thé là ngày 15/08/2020 bên B hẹn giao 1000 chiếc quản bò cho bên A nhưng trong quá trình sản xuất, xưởng sản xuất quản bò của bên B bị cháy dẫn đến việc tới ngày 15/08/2020 bên B chỉ giao được cho bên A 600 chiếc q hoán lại số tiên tương ứng với 400 chiếc quân bỏ ma bên A đã đặt của bên B nhưng không được bên A chấp nhận. Sau đó, bên B khởi kiến buộc bến A thực hiện đúng theo hợp đồng là phải giao cho bên A đủ 1000 chiếc quản bo. Tuy nhiên, sau đó bên A đã rút đơn khởi kiên.

Theo đánh giá của thẩm phán được phân công vụ án nảy, trong trường, hợp trên sẽ khó để áp dụng chế tai buộc thực hiện đúng hợp đồng bi day có thể rơi vào trường hợp việc thực hiện hợp đông la không thé trong thực tế bởi xưởng sẵn xuất của bên A bị chay và rất có khả năng bên A sẽ không mỡ lại xưởng để tiếp tục sản xuất mặt hang quan bò nữa. Như vậy, dù buộc thực hiện. đúng hợp đồng là việc bên bị vi pham yêu cầu bên vi pham thực hiện đúng ngiữa vụ không tỉ tực hiện đúng hợp déng Vẻ van dé này, LTM năm 2005 vấn chưa có quy định cụ thể. 19 Vấn dé 2: Về mỗt quan hệ với các hình thức chế tài khác.

Theo khoản 1 Điều 209 LTM năm 2005 thi: ” ie trường hop có théa thuận khác, trong thời gian áp ching chỗ tài buộc thnec hiên hợp đẳng, bên bi in được yêu câu bôi thường thiệt hại và phạt vi phạm nhưng “mg chỗ tài khác " Các chế tài khác được hiểu ở đây 1a tam ngừng thực biên hợp đông, đính. chi thực hiện hop đồng vả hủy bé hợp ding Sở di luật quy định như vậy bai các chế tai nay có bản chất đi ngược lại với chế tai buộc thực hiện đúng hop đẳng Tuy nhiên, theo khoản 3 Điểu 51 LTM năm 2005, khi bén bán giao hàng không phù hợp với hợp đồng thì bên mua có quyển tam ngưng thanh toán cho đến khi bên bán đã khắc phục sự không phủ hợp đỏ. Việc tam ngừng thanh toán của bên mua có thể hiểu chính 1a việc tạm ngừng thực hiện hợp đẳng Như vay, trong thời gian bên mua áp dụng chế tải buộc bên bán thực hiện đúng hợp đồng, bên mua vấn có quyển tam ngừng thực hiên hop đẳng theo khoăn 3 Điều 51 chứ không chỉ có quyển đỏi bồi thường thiệt hai va phat vĩ phạm như khoăn 1 Điểu 299 quy định. Do đó, khoản 1 Điều 299 có sư mầu.

thuấn với khoản 3 Điều 51 LTM năm 2005 2.2 Thực tiễn áp dụng chế tài Phat vi phạm trong hoạt động xét xử: của các cơ quan tài phán tại Việt Nam.1 Cơ sở pháp lý về. ‘Phat vi phạm Phat vi phạm la một chế tai phổ biến trong quan hệ hợp đồng nhằm ran đe, phòng ngừa vi pham, giéo dục ý thức tuân thủ các cam kết đã ghi nhận. trong hop đồng, làm tăng tính tự giác thực hiện của các bên va trừng phạt bên. có vi pham hợp đồng Hình thức trách nhiém pháp lý nay đặt ra đối với cả các vĩ pham nghĩa vụ dân sự vả các vi phạm nghĩa vụ trong hop đỏng thương mại ‘Theo quy định tại Điều 418 của Bô luật Dân sự năm 2015 thi “1.

Phat vi phạm là sự théa thuân giữa các bên trong hợp đồng, theo đó bên vì phạm nghĩa vụ phải nộp một khoản tiền cho bên bi vi phạm. Mite phat vi phạm do các bên théa timận, trừ trường hop iuật liên quan có quay định Rhác. Các bên có thé thôa thudn vỗ việc bên vi pham nghĩa vụ chi phải chin phat vi phạm mài Rhông phải bi thường thiệt hại hoặc vita phải chịu phat vi phan và vừa phải bôi thường thiệt hat Trường hợp các bên cô thỏa thuận về phat vi pham nung Rhông thỏa Thuận về việc vừa phải chiu phat vi phạm và vừa phải bét thường thiệt hat thì bên vi pham nghĩa vụ chỉ phải chin phat vi pham Nhu vậy, pháp luật dn sự cho các bền quyên thỏa thuận về mức phạt vi pham cũng như quyển thỏa thuận áp dung chế tài phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại hay cả hai chế tải LTM năm 2005 cũng có quy đính vẻ khái niêm của phat vi pham tại Điều 200, theo đó: “Phat vi pham là việc bên bị vi phạm yên cân bên vi pham trả một khoản tiền phạt do vi phạm hợp đồng nễu trong hop đồng có thod thuận, trừ các trường hop miễn trách nhiệm quy ainh tại Điều 294 của Luật Vô ¥ của mình 15 Nour vậy, có thé thấy Bộ luật Dân sự năm 2015 va LTM năm 2005 có cách định nghĩa và cách. vẻ ban chất của chế tai phạt vi phạm là khá tương đồng nhau.