Luận văn thạc sĩ luật học phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng thương mại theo pháp luật việt nam hiện nay từ thực tiễn xét xử của toà án nhân dân quận hai bà trưng thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ phân tích phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại trong hợp đồng thương mại theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn xét xử.

• Tác giả: Nguyễn Phương Đông
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Ngọc Hiển
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Phân Tích Pháp Luật Về Phạt Vi Phạm Và Bồi Thường Thiệt Hại Trong Hợp Đồng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: NHUNG VAN DE LY LUẬN VE VI PHAM HOP DONG VA CHE TÀI AP DUNG DOI VỚI HANH VI VI PHAM HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Vi phạm hợp đồng
• 1.2. Vi phạm hợp đồng thương mại
• 1.3. Phân loại vi phạm hợp đồng
• 1.4. Các chế tài do vi phạm hợp đồng
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ PHẠT VI PHẠM HỢP ĐỒNG VÀ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO VI PHẠM HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN HAI BÀ TRƯNG - THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Thực trạng pháp luật về phạt vi phạm hợp đồng theo pháp luật thương mại Việt Nam
• 2.2. Chế tài phạt vi phạm
• 2.3. Chế tài bồi thường thiệt hại
• 2.4. Mối quan hệ giữa phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng thương mại
• 2.5. Miễn trách nhiệm
• 2.6. Thực tiễn áp dụng pháp luật về phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng thương mại tại Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng - Thành phố Hà Nội
• 2.6.1. Một số vụ án tranh chấp về hợp đồng thương mại áp dụng chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng thương mại tại TAND Quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội
• 2.6.2. Nhận xét, đánh giá về thực tiễn áp dụng chế tài phạt vi phạm hợp đồng và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng trong thực tiễn giải quyết tranh chấp HĐTM tại TAND Quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội
• 2.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN HAI BÀ TRƯNG - THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện pháp luật về chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng thương mại
• 3.2. Biện pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng thương mại tại Tòa án nhân dân Quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG

Tóm tắt

I. Giới thiệu về pháp luật Việt Nam liên quan đến hợp đồng thương mại

Trong bối cảnh pháp luật Việt Nam, pháp luật Việt Nam quy định về hợp đồng thương mại trong Luật Thương mại 2005 và Bộ luật Dân sự 2015. Các quy định này nhằm điều chỉnh và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia hợp đồng. Hợp đồng thương mại không chỉ là sự thỏa thuận giữa các bên mà còn phản ánh sự tự nguyện và thống nhất ý chí của họ. Điều này thể hiện rõ ràng trong các quy định về trách nhiệm hợp đồng và chế tài áp dụng khi có hành vi vi phạm hợp đồng. Theo Điều 388 BLDS năm 2005, hợp đồng được hiểu là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ. Định nghĩa này không chỉ khẳng định bản chất của hợp đồng mà còn nhấn mạnh tính pháp lý của các thỏa thuận trong lĩnh vực thương mại. Chính vì vậy, việc nghiên cứu các chế tài liên quan đến phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại là rất cần thiết để đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong các giao dịch thương mại.

1.1. Tầm quan trọng của hợp đồng thương mại

Hợp đồng thương mại đóng vai trò quan trọng trong việc xác lập và thực hiện các giao dịch kinh tế. Nó không chỉ tạo ra cơ sở pháp lý cho các bên mà còn bảo vệ quyền lợi của họ trong trường hợp có tranh chấp. Việc vi phạm hợp đồng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, bao gồm việc phải chịu phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại. Đây là lý do mà các quy định về chế tài trong hợp đồng thương mại cần phải được nghiên cứu và hoàn thiện. Các bên tham gia hợp đồng cần phải hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình để tránh những rủi ro không cần thiết. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng cần có những biện pháp hiệu quả để xử lý các trường hợp vi phạm, đảm bảo sự công bằng và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia.

II. Thực trạng pháp luật về phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại

Thực trạng pháp luật về phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại trong hợp đồng thương mại tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều bất cập. Các quy định hiện hành chưa hoàn toàn đồng bộ và còn thiếu sự thống nhất trong việc áp dụng. Theo Luật Thương mại 2005, chế tài bồi thường thiệt hại được quy định rõ ràng, tuy nhiên, việc thực hiện trên thực tế thường gặp nhiều khó khăn. Các vụ án tại Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng cho thấy, nhiều trường hợp tranh chấp liên quan đến vi phạm hợp đồng chưa được giải quyết một cách thỏa đáng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên mà còn làm giảm niềm tin vào hệ thống pháp luật. Ngoài ra, việc xác định mức độ thiệt hại và trách nhiệm bồi thường còn gặp nhiều khó khăn, dẫn đến sự không công bằng trong việc giải quyết tranh chấp.

2.1. Các hình thức phạt vi phạm

Các hình thức phạt vi phạm trong hợp đồng thương mại được quy định tại Điều 305 Luật Thương mại 2005. Tuy nhiên, việc áp dụng các hình thức này trong thực tế còn nhiều hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chưa nắm rõ các quy định và thường xuyên gặp phải những rắc rối liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ hợp đồng. Việc áp dụng các chế tài phạt vi phạm cần phải linh hoạt và phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Các cơ quan chức năng cần có những hướng dẫn rõ ràng để các bên có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, việc giáo dục pháp luật cho các doanh nghiệp cũng cần được chú trọng để nâng cao nhận thức về trách nhiệm trong việc thực hiện hợp đồng.

III. Đề xuất hoàn thiện pháp luật về phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại

Để nâng cao hiệu quả của pháp luật về phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại, cần có sự hoàn thiện trong các quy định pháp luật hiện hành. Một trong những giải pháp quan trọng là cần thiết phải có sự đồng bộ giữa các văn bản pháp luật liên quan, nhằm tạo ra một khung pháp lý rõ ràng và dễ áp dụng. Ngoài ra, cần thiết phải có các biện pháp đào tạo và tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp về quyền lợi và nghĩa vụ trong việc thực hiện hợp đồng. Việc xây dựng một hệ thống giải quyết tranh chấp hiệu quả cũng là một yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia hợp đồng. Tòa án nhân dân quận Hai Bà Trưng cần có các biện pháp cải tiến quy trình giải quyết tranh chấp để đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong việc áp dụng pháp luật.

3.1. Cải cách quy định pháp luật

Cần xem xét và sửa đổi các quy định về bồi thường thiệt hại để phù hợp hơn với thực tiễn. Việc xác định mức độ thiệt hại cần phải dựa trên các tiêu chí rõ ràng, cụ thể, nhằm đảm bảo tính công bằng trong việc giải quyết tranh chấp. Bên cạnh đó, cần có các quy định cụ thể về trách nhiệm của các bên trong hợp đồng để tránh những hiểu lầm và tranh chấp không cần thiết. Các cơ quan chức năng cũng cần có những biện pháp giám sát chặt chẽ hơn đối với việc thực hiện hợp đồng để đảm bảo rằng các bên đều thực hiện đúng nghĩa vụ của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động thương mại tại Việt Nam, hợp đồng thương mại đóng vai trò then chốt trong việc điều chỉnh các quan hệ kinh tế giữa các chủ thể. Theo báo cáo của ngành, tỷ lệ tranh chấp liên quan đến vi phạm hợp đồng thương mại ngày càng gia tăng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đầu tư và phát triển kinh tế. Luận văn tập trung nghiên cứu về chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng thương mại theo pháp luật Việt Nam hiện hành, dựa trên thực tiễn xét xử tại Tòa án nhân dân Quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội trong những năm gần đây.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại trong hợp đồng thương mại, đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật tại Tòa án nhân dân Quận Hai Bà Trưng, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Luật Thương mại 2005, Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản pháp luật liên quan, đồng thời phân tích các vụ án thực tế tại địa phương trong giai đoạn 2015-2019.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện hệ thống pháp luật về chế tài vi phạm hợp đồng thương mại, góp phần nâng cao tính khả thi và hiệu quả thực thi pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia hợp đồng, đồng thời hỗ trợ công tác xét xử tại các cơ quan tư pháp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về vi phạm hợp đồng và lý thuyết về chế tài pháp lý trong hợp đồng thương mại. Lý thuyết vi phạm hợp đồng được xây dựng trên cơ sở các quy định của Luật Thương mại 2005, Bộ luật Dân sự 2015 và các công ước quốc tế như Công ước Liên Hiệp Quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (CISG). Lý thuyết này phân loại vi phạm hợp đồng thành vi phạm cơ bản và vi phạm thường, đồng thời làm rõ các hình thức vi phạm như không thực hiện, thực hiện không đúng hoặc chậm thực hiện nghĩa vụ.

Lý thuyết về chế tài pháp lý tập trung vào các biện pháp xử lý vi phạm hợp đồng, bao gồm phạt vi phạm hợp đồng, bồi thường thiệt hại, buộc thực hiện đúng hợp đồng, tạm ngừng thực hiện hợp đồng, đình chỉ và hủy bỏ hợp đồng. Các khái niệm chính được sử dụng gồm: phạt vi phạm hợp đồng (penalty clause), bồi thường thiệt hại (damages), miễn trách nhiệm (exemption), và nguyên tắc hạn chế thiệt hại (mitigation of damages).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa lý luận và thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật hiện hành, các bài viết khoa học, công trình nghiên cứu chuyên ngành, cùng với hồ sơ và bản án các vụ tranh chấp hợp đồng thương mại được xét xử tại Tòa án nhân dân Quận Hai Bà Trưng từ năm 2015 đến 2019.

Phương pháp phân tích pháp lý được áp dụng để tổng hợp, so sánh và đánh giá các quy định pháp luật về chế tài vi phạm hợp đồng. Phương pháp thống kê được sử dụng để phân tích số liệu về các vụ án tranh chấp hợp đồng thương mại, tỷ lệ áp dụng các chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm khoảng 50 vụ án tiêu biểu được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo tính đại diện cho thực tiễn xét xử tại địa phương.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong 12 tháng, từ tháng 1/2018 đến tháng 12/2018, bao gồm các giai đoạn thu thập tài liệu, phân tích dữ liệu, viết luận văn và hoàn thiện đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả áp dụng chế tài phạt vi phạm hợp đồng: Khoảng 70% các vụ án tranh chấp hợp đồng thương mại tại TAND Quận Hai Bà Trưng có điều khoản phạt vi phạm được áp dụng. Mức phạt phổ biến dao động từ 2% đến 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm, phù hợp với quy định pháp luật. Tuy nhiên, có khoảng 15% vụ án phát sinh tranh cãi về mức phạt vượt quá giới hạn cho phép, gây khó khăn trong xét xử.

2. Bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng: Trong số các vụ án nghiên cứu, 65% bên bị vi phạm yêu cầu bồi thường thiệt hại, trong đó 80% trường hợp được Tòa án chấp nhận. Mức bồi thường thường bao gồm thiệt hại thực tế và lợi ích trực tiếp bị mất, với giá trị bồi thường trung bình chiếm khoảng 12% giá trị hợp đồng.

3. Mối quan hệ giữa phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại: Luật Thương mại 2005 cho phép áp dụng đồng thời cả hai chế tài này. Thực tế, khoảng 60% vụ án áp dụng cả phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại, tuy nhiên vẫn tồn tại sự nhầm lẫn trong việc xác định căn cứ áp dụng và mức độ thiệt hại.

4. Miễn trách nhiệm và các vướng mắc pháp lý: Khoảng 20% vụ án có yếu tố miễn trách nhiệm do sự kiện bất khả kháng hoặc thỏa thuận giữa các bên. Tuy nhiên, việc chứng minh miễn trách nhiệm còn gặp nhiều khó khăn do thiếu hướng dẫn cụ thể về căn cứ và thủ tục chứng minh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ sự chưa đồng bộ và thiếu rõ ràng trong các quy định pháp luật về chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, như Công ước Viên 1980 và Bộ nguyên tắc UNIDROIT, Việt Nam còn thiếu các hướng dẫn chi tiết về xác định vi phạm cơ bản, mức độ thiệt hại và nguyên tắc hạn chế thiệt hại.

Việc áp dụng đồng thời phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại là phù hợp với mục tiêu bảo vệ quyền lợi các bên, tuy nhiên cần có quy định rõ ràng hơn để tránh trùng lặp và tranh chấp pháp lý. Thực tiễn xét xử tại TAND Quận Hai Bà Trưng cho thấy sự cần thiết của việc nâng cao năng lực xét xử và hướng dẫn áp dụng pháp luật cho thẩm phán.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ áp dụng các chế tài trong các vụ án, bảng so sánh mức phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại theo từng loại hợp đồng, giúp minh họa rõ nét hơn về thực trạng và hiệu quả áp dụng pháp luật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại: Cần bổ sung hướng dẫn chi tiết về tiêu chí xác định vi phạm cơ bản, mức phạt tối đa, cách tính thiệt hại và nguyên tắc hạn chế thiệt hại nhằm đảm bảo tính thống nhất và khả thi trong áp dụng. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Công Thương.

2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng năng lực cho thẩm phán và cán bộ tư pháp: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về pháp luật hợp đồng thương mại và kỹ năng xét xử các vụ án tranh chấp hợp đồng. Thời gian: hàng năm; Chủ thể: Tòa án nhân dân tối cao, Học viện Tư pháp.

3. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu và công cụ hỗ trợ xét xử: Phát triển phần mềm quản lý hồ sơ, thống kê và phân tích các vụ án tranh chấp hợp đồng thương mại để hỗ trợ thẩm phán trong việc ra quyết định chính xác và kịp thời. Thời gian: 2 năm; Chủ thể: Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Thông tin và Truyền thông.

4. Khuyến khích các bên trong hợp đồng thương mại thỏa thuận rõ ràng về chế tài và miễn trách nhiệm: Tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh xây dựng điều khoản hợp đồng minh bạch, phù hợp với quy định pháp luật nhằm giảm thiểu tranh chấp. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các hiệp hội doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà làm luật và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện chính sách, pháp luật về hợp đồng thương mại, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

2. Thẩm phán và cán bộ tư pháp: Giúp nâng cao hiểu biết về các chế tài pháp lý, kỹ năng áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án tranh chấp hợp đồng thương mại.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Cung cấp kiến thức pháp lý về quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng thương mại, giúp xây dựng hợp đồng chặt chẽ, giảm thiểu rủi ro pháp lý.

4. Giảng viên và sinh viên ngành Luật Kinh tế: Là tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập về pháp luật hợp đồng thương mại và trách nhiệm dân sự.

Câu hỏi thường gặp

1. Phạt vi phạm hợp đồng là gì và khi nào được áp dụng?
   Phạt vi phạm hợp đồng là khoản tiền mà bên vi phạm phải trả cho bên bị vi phạm theo thỏa thuận trong hợp đồng hoặc quy định pháp luật. Chế tài này chỉ được áp dụng khi có điều khoản phạt vi phạm trong hợp đồng và bên vi phạm có hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ.

2. Bồi thường thiệt hại khác gì so với phạt vi phạm hợp đồng?
   Bồi thường thiệt hại nhằm bù đắp tổn thất thực tế và lợi ích bị mất của bên bị vi phạm, trong khi phạt vi phạm mang tính răn đe, trừng phạt. Bồi thường yêu cầu chứng minh thiệt hại, còn phạt vi phạm không cần thiết phải chứng minh thiệt hại.

3. Có thể áp dụng đồng thời phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại không?
   Theo Luật Thương mại 2005, có thể áp dụng đồng thời cả hai chế tài nếu các bên có thỏa thuận. Tuy nhiên, cần tránh trùng lặp và đảm bảo mức phạt không vượt quá giới hạn pháp luật quy định.

4. Miễn trách nhiệm do sự kiện bất khả kháng được hiểu thế nào?
   Miễn trách nhiệm do sự kiện bất khả kháng là trường hợp bên vi phạm không phải chịu trách nhiệm do có sự kiện khách quan, không thể lường trước và không thể khắc phục, như thiên tai, chiến tranh, thay đổi chính sách nhà nước.

5. Làm thế nào để xác định giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm?
   Giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm được xác định dựa trên phần nghĩa vụ mà bên vi phạm không thực hiện hoặc thực hiện không đúng theo hợp đồng. Việc xác định này có thể đơn giản với hợp đồng mua bán hàng hóa nhưng phức tạp hơn với hợp đồng dịch vụ hoặc hợp đồng hợp tác.

Kết luận

• Luận văn làm rõ các khái niệm, phân loại vi phạm hợp đồng và chế tài phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại theo pháp luật Việt Nam hiện hành.
• Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật tại TAND Quận Hai Bà Trưng cho thấy hiệu quả nhưng còn nhiều hạn chế, đặc biệt về mức phạt, xác định thiệt hại và miễn trách nhiệm.
• Đề xuất hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực xét xử và xây dựng công cụ hỗ trợ nhằm tăng cường hiệu quả áp dụng pháp luật trong lĩnh vực hợp đồng thương mại.
• Luận văn góp phần bổ sung nghiên cứu khoa học pháp lý về trách nhiệm dân sự trong hợp đồng thương mại, hỗ trợ thực tiễn xét xử và quản lý nhà nước.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật, tổ chức đào tạo chuyên sâu và phát triển hệ thống dữ liệu xét xử.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ quyền lợi trong hợp đồng thương mại!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vẫn đề |! luân về vi phạm hợp đông và chỗ tài áp dung đối với hành vi vi phạm hợp đồng thương mai. ~_ Chương 2: Thực trạng pháp indt về chế tài phat vì phạm và bôi thường thiệt hai do vi phạm hợp đồng thương mại, thực tiễn áp ding tại Tòa án nhân dân Quân Hai Ba Trưng~ Thành phố Hà Nội. ~ Chương 3: Phương hướng hoàn thiện pháp luật và biện pháp nâng cao hiệu qué áp ching tại Tòa án nhân dân Quân Hai Bà Trung~ Thành phố Hà Nội. PHAN NỘI DUNG CHUONG1 NHUNG VAN DE LY LUẬN VE VI PHAM HOP BONG VA CHE TÀI AP DUNG DOI VỚI HANH VI VI PHAM HỢP BONGTHUONG MẠI.

11 Vipham hợp đông. "Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, định nghĩa hợp đồng được ghi nhân tại Điều 388 BLDS năm 2005 và Điều 385 BLDS năm 2015. Theo đó, hop đồng được hiểu là "sự thôa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đỗi hoặc chắm đứt quyên, nghĩa vụ cân sw’. Có thé nhận thấy định nghĩa nay có tính khái quất cao, phân anh ban chất của hợp đồng va dap ứng được yêu câu được đặt ra đổi với quy phạm của đạo luật gốc - điều chỉnh mọi quan hệ hợp déng trong lĩnh vực tư.

BLDS Viết Nam đã có cách tiếp cân khái niêm hợp đồng tương tư các quốc gia theo hệ thống civil law, thể hiện rổ ban chất của hop đồng là su théa thuân giữa các chủ thể nhằm thiết lập các quyên và nghĩa vụ nhất định Điểu nảy được thể hiện thông qua múi liên hệ pháp lý chặt chế giữa các chủ thé đã tư nguyên xác lập hợp dong, theo đó quyền của chủ thể quyển chỉ có thé được đáp ứng thông qua hành vi thực hiện nghĩa vụ của chủ thể nghĩa vụ. Từ những phân tích trên, co thé khái niệm hợp đông như sau: Hop ding là sw rằng buộc pháp I giữa các chữ thé đã tự nguyên thé than xác lập các quyên và ngiữa vụ nhằm đáp ứng hiện quả các quyén và lợi ich hop pháp cũa các bên Đặc trưng cơ ban của hop đồng là hình thánh trên cơ sở tự nguyên, thong nhất ý chi của các bén nhằm làm phát sinh các quyển, ngiĩa vụ của các chủ thé, do vay thực tiện hợp đông chính là cách thức cơ ban để các chủ thé có thé đáp ứng một cách hiệu. quả nhất các quyển và lợi ích hop pháp của mình. Mặt khác, hợp đồng la sự rằng buộc pháp lý giữa các chủ thé ma sự ràng buộc nay được xac lập trên cơ sở sự thỏa thuận.

Ở góc độ pháp lý thi "hợp đồng” lä một dạng “Iuat” do các bên tự thöa thuận thực hiện, khi hành vi của các bên không tuân thủ hay vi pham hop đồng chính là vi pham “luật” Điều đó có nghĩa là một hop đồng khi được ác lập thi sẽ có hiệu lực bất buộc đôi với các bên đã xac lap, hay nói các khác nó sể áp đặt nghĩa vụ lên một bên (trong hợp đồng đơn vụ) hoặc lên các bên (trong hợp đẳng song vu). Do vay, hành vi không thực hiền. hoặc thực hiện không đúng những điều khoăn ma các bên đã théa thuận trong hợp đồng, được coi lả một hành vi sai trái Khoa học pháp lý thé giới déu tiếp cận hành vi không thực hiện đúng những gì ma các bên đã tư nguyện thöa thuận và cam kết thực hiện khi sắc lập hợp đồng theo một trong hai cach: cách tiếp cận đơn nhất hay cách tiếp cận đơn (unitary approach) và cách tiếp cân kép (two tier approach). Cách tiếp cân đơn sử dung khái niệm để chỉ mọi hành vi không thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng, cho dù là hành vi không thực hiện một phân, không thực hiện toàn bô, châm thực hiện hay có khiếm khuyết trong, việc thực hiện hợp đồng, Cách tiếp cân kép được biết đến với khái niệm hảnh vi không, thực hiện đúng cam kết của các chủ thể trong quan hệ hợp đồng dựa trên nguyên nhân.

Cách tiép cân kép chỉ rõ từng trường hợp không thực hiện đúng cam kết trong hop đồng ma không đưa ra một khái niệm chung để chỉ mọi hảnh vi không thực hiện. đúng cam kết của các chủ thể trong quan hệ hop đồng, thay vào đó liệt ké từng trường hop vi phạm cụ thé "Ngày nay, cách tiếp cin don được xem la cách tiép cân chiếm wu thé trong các hệ thống pháp luật quốc gia cũng như quốc tế. Điều nay được thể hiện 16 qua việc cả ba văn bản pháp lý quốc tế vé luật hợp đồng la Công ước Liên Hiệp Quốc về Hợp đông. mua bán hàng hóa quốc tế (CISG, Công tước Viên 1080), Bộ nguyên tắc vé hop đồng thương mai quốc tế ((UPICC) được ban hành bởi Viện Quốc tế vẻ Nhất thể hóa pháp uật tr(UNIDROIT) (PICC lan đầu tiên được ban hành vào năm 1994, sửa đổi, bỗ sung, lân lượt vào các năm 2004 và 2010) va Bô nguyên tắc của Luật hop đồng châu Âu.

(PECL) (được soạn thảo bởi Ủy Ban Luật hợp déng Châu Au Phan I va Il của Bộ nguyên tắc này được thông qua vào năm 1999 và Phan III được sửa đỗi vao năm 2002) đêu sử dụng cách tiép cân đơn dé chỉ đến mọi hành vi không thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng, CISG sử dụng thuật ngữ “vi pham hop đỏng (breach of contract)” trong khi UPICC và PECL sử dụng thuật ngữ “không thuec hiện hop đồng (non- performance)” đễ chi đến các hành vi không thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng, Trên cơ sở các thuật ngữ được sử dung trong các văn bản pháp lý quốc tế cũng như quốc gia nêu trên, có thể nhận thay hai thuật ngữ được sử dụng phé biển để chỉ dén trường hợp không thực hién đúng ngiãa vụ hợp đồng mã các bên đã tr nguyên cam két trước đó là "vi pham hop đồng” và "Không thực hiện hợp đẳng”. “Vi phạm hop đồng “là thuật ngữ chủ yêu được sử dung trong hé thing Common law, trong khi thuật ngữ “không thực hiện hop đồng " lai được tiết đền rông rãi hơn trong hệ thông Civil law. Pháp luật Việt Nam sử dung cả thuật ngữ “vi pham” và “không thực hiện” đễ chỉ đến hành vi không thực hiện đúng hop đồng, Trong khi LTM năm 2005 sử dụng thông nhất thuật ngữ “vi phạm hop đông” để chỉ mọi hành vi không thực hiện hợp đồng (cho dù là không thực hiện một phan, không thực hiện toàn bộ, châm thực hiên hay có khiêm khuyết trong việc thực hiện hop đồng(đ 3, 440, đ 61, đ 294, 4.) thì BLDS năm 2015 lại sử dụng nhiễu thuật ngữ như "vi piưm”, “không tực hiện hoặc thực hiện khong ding”, "hông thc hiện ding”. Khoản 12 Điều 3 LTM năm.

2005 quy định vi phạm hợp đồng là “việc mét đầy dit hoặc thực hiện không ding nghia vụ theo thoả thuận giữa các bên hoặc theo guy Ảnh cũa luật này “. Khái niệm “vi phạm nghĩa và” được quy định tại khoăn 1 Điều 351 BLDS năm 2015: “Vi pham ngiữa vụ là việc bên có ngiữa vụ không thực hiện ghia vu ding thời ham, tực nội ching của nghĩa vu". Các hành vi này được biểu là các trường hop vi phạm nghĩa 'vụ nói chung va vi pham ngiấa vụ phát sinh từ hop đồng nói riêng Mặc dù có sự khác biệt trong việc sử dụng thuật ngữ chỉ đến hảnh vi không thực hiện đúng nghĩa vụ mà các bên đã ác lập hop đỏng hợp pháp nhưng các thuật ngữ được sử dung trong pháp luật về HDTM Việt Nam cũng như luật hợp đẳng của hảu hết các hé thống pháp uất trên thể giới đều có cùng một nội ham la bắt cứ sự không thực hiện hợp đồng não, cho dù lé hành vi không thực hiện một phân, không thực hiện. toàn bộ, chậm thực hiện hoặc có khiếm khuyêt trong việc thực hiện hợp đồng (có thiêu sót trong việc thực hiện hợp đẳng) Có thé rút ra khái niệm “vi phạm hợp đồng“ như sau: Vi phạm hợp đồi ig là hành vì không thực hiên đíng hop đồng cia bên có nghữa vu bao gém hành vi không tực hiện một phẫn, hông thực hiền toàn bộ, châm thực hiện hay có khiêm kimyất trong việc thực hiện hợp đồng.2 Vi phạm hợp đông thương mại.

Hop đồng trong lĩnh vực thương mai theo khia cạnh nội dung vả thời gian thi có thể hiểu như một bản "kế hoạch” để các chủ thể hop đồng thực hiện quyền va ngiấa vu đồi với nhau trong tương lai. Nghĩa vu bên nay tương ứng với quyển của bên kia. Các -30- bén căn cứ vào mục đích giao kết, điều kiện, hoàn cảnh hiện tại va khả năng nhận thức, tu duy để dự đoán về điều kiện, hoàn cảnh, tinh toán, xác định, thỏa thuận các quyền. ‘va nghĩa vụ đổi với nhau.

Khi hop déng có hiệu lực trên thực tế, có thé vi các lý đo chit quan hoặc khách quan, một bên hoặc các bên của hợp dong có thể vi phạm thực hiện. nghĩa vụ của minh đối với bên còn lại, dẫn đền một phẩn hoặc toàn bộ mục đích của hop đồng không đạt được, đồng thời có thé lam phát sinh thiết hai đổi với bên lúa. Do ‘vay, vi pham hợp đẳng trong lĩnh vực thương mai lé hành vi cụ thể (hảnh động hoặc không hảnh động, thực hiện hoặc không thực hiện), có tính sai phạm và tréi với các quy định của HĐTM. Trước đây giữa B6 luật dân sự vả Luật thương mại có sự phân biệt rach rồi giữa hai khái niệm “hợp đồng dân sie” và “hop đồng thong mai”.

Tuy nhiên, từ ngày 01/01/2017, Bồ luật dân sự 2015 đã không còn khái niệm hợp đồng dân sự mả mỡ rộng pham vi điều chỉnh đối với tất cả các hop đồng bao gồm hợp đồng dân sự, hợp đồng, lao động, hợp đồng kinh doanh hay hợp đồng thương mại. Từ khái niệm “Vi phạm hợp đông” ma chúng ta vửa rút ra ở trên có thể hiểu: Vi pham hop đồng thương mat là hành vi khong thực hiên ding hợp đồng của ên có nghĩa vụ, bao gầm hành vi không tực hiện một phn, không tục hiện toàn bộ châm tiực hiện hey có khiẩm khuyết trong việc thực hiện hop đông thương mai. Trong nhóm nước theo hê thông pháp luật Civil Law, ở Đức, Bd luất dân sự Đức không đưa ra khái niêm chung vé vi pham nghĩa vụ hop đồng (hay vi pham hợp đồng). BLDS Đức chỉ quy định điều chính các nhóm hanh vi được cho là vi phạm hop đồng, gồm châm thực hiện nghĩa vụ va không có khả năng thực hiện ngiấa vụ.