Thực Trạng Hành Vi Lệch Chuẩn Của Sinh Viên Tại Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn

Chuyên khảo phân tích Những yếu tố tác động đến hành vi lệch chuẩn của sinh viên trong việc thực hiện quy chế nhà, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Đề tài: Thực Trạng Hành Vi Lệch Chuẩn Của Sinh Viên Tại Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. MỤC LỤC
• 1.1. DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1.2. Lý do chọn đề tài
• 1.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
• 1.3.1. Những công trình nghiên cứu về vai trò của việc rèn luyện sinh viên ở môi trường đại học
• 1.3.2. Những công trình nghiên cứu liên quan đến hành vi lệch chuẩn của sinh viên trong việc thực hiện quy chế nhà trường tại môi trường đại học
• 1.3.3. Những công trình nghiên cứu liên quan đến sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.4. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài
• 1.4.1. Mục tiêu đề tài
• 1.4.2. Nhiệm vụ đề tài
• 1.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.2. Phương pháp chọn mẫu
• 1.5.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.5.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.5.5. Dữ liệu sơ cấp
• 1.5.6. Dữ liệu thứ cấp
• 1.5.7. Mô tả mẫu
• 1.5.7.1. Giới tính, năm học của sinh viên trong mẫu nghiên cứu
• 1.5.7.2. Số lượng sinh viên của mỗi khoa/bộ môn trong mẫu nghiên cứu
• 1.6. Các khái niệm liên quan
• 1.6.1. Hành vi lệch chuẩn
• 1.6.2. Hành động xã hội
• 1.7. Phạm vi nghiên cứu
• 1.7.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.7.2. Khách thể nghiên cứu
• 1.7.3. Không gian nghiên cứu
• 1.7.4. Thời gian nghiên cứu
• 1.8. Đóng góp mới của đề tài
• 1.9. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.10. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.11. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.11.1. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. THỰC TRẠNG LỆCH CHUẨN CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ NHÀ TRƯỜNG TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN – ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Thực trạng lệch chuẩn của sinh viên tham gia khảo sát
• 2.2. Thói quen của sinh viên trong trường đại học
• 2.3. Mức độ thường xuyên đối với các hoạt động trong quá trình học tập tại trường
• 2.3.1. Mức độ thực hiện văn hóa ứng xử trong môi trường đại học
• 2.3.2. Mức độ thực hiện tác phong trang phục trong môi trường giáo dục
• 2.3.3. Mức độ thực hiện công tác bảo quản cơ sở vật chất nhà trường
• 3. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HÀNH VI LỆCH CHUẨN CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ NHÀ TRƯỜNG
• 3.1. Quan niệm về thái độ và hành vi của sinh viên tham gia khảo sát
• 3.2. Sự giám sát, nhắc nhở của nhà trường
• 3.3. Phương tiện tiếp cận
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hành Vi Lệch Chuẩn Sinh Viên Tại ĐH KHXHNV

Bài viết này tập trung vào thực trạng sinh viên tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH KHXHNV), đặc biệt là các hành vi lệch chuẩn. Sinh viên, những chủ nhân tương lai của đất nước, cần được trang bị đầy đủ năng lực để thích ứng với xã hội toàn cầu. ĐH KHXHNV, với sứ mạng đào tạo công dân toàn cầu, luôn chú trọng đến chất lượng đào tạo và xây dựng môi trường văn hóa đại học. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đạt được, vẫn còn tồn tại những vấn đề liên quan đến thái độ ứng xử và việc thực hiện quy chế của sinh viên. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập và có thể dẫn đến những suy nghĩ lệch chuẩn. Bài viết sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng này, tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất giải pháp.

1.1. Định Nghĩa và Biểu Hiện của Hành Vi Lệch Chuẩn Sinh Viên

Theo Trần Hữu Quang (2019), hành vi lệch chuẩn là những hành vi không tôn trọng hoặc làm trái với chuẩn mực xã hội. Trong môi trường đại học, đó là những hành vi vi phạm quy chế nhà trường. Các biểu hiện của hành vi lệch chuẩn rất đa dạng, từ việc vi phạm nội quy, quy chế đến những hành vi thiếu văn hóa, đạo đức. Ví dụ, sinh viên đi học muộn, không đeo thẻ sinh viên, gian lận trong thi cử, hoặc có những hành vi vô lễ với giảng viên đều là những biểu hiện của hành vi lệch chuẩn. Những hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến bản thân sinh viên mà còn tác động tiêu cực đến môi trường học đường và uy tín của nhà trường.

1.2. Tầm Quan Trọng của Việc Nghiên Cứu Thực Trạng Sinh Viên

Nghiên cứu về thực trạng sinh viên và hành vi lệch chuẩn là vô cùng quan trọng để có thể đưa ra những giải pháp phù hợp. Việc hiểu rõ nguyên nhân dẫn đến những hành vi này sẽ giúp nhà trường và gia đình có những biện pháp giáo dục, định hướng kịp thời. Hơn nữa, việc nghiên cứu cũng giúp nâng cao nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của việc tuân thủ quy chế và rèn luyện đạo đức, lối sống. Từ đó, góp phần xây dựng một môi trường học đường lành mạnh, văn minh và tạo điều kiện tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của sinh viên.

II. Vấn Đề Thực Trạng Hành Vi Lệch Chuẩn Tại ĐH KHXHNV Hiện Nay

Mặc dù ĐH KHXHNV là một môi trường giáo dục hàng đầu, nhưng thực trạng hành vi lệch chuẩn sinh viên vẫn là một vấn đề đáng quan tâm. Theo thống kê của Phòng Công tác Sinh viên (2020), số lượng sinh viên bị cảnh cáo học vụ và buộc thôi học có xu hướng tăng lên trong những năm gần đây. Điều này cho thấy một bộ phận sinh viên chưa thực sự coi trọng việc học tập và tuân thủ quy chế nhà trường. Bên cạnh đó, những hành vi vi phạm nội quy, quy chế như đi học muộn, không đeo thẻ sinh viên, sử dụng điện thoại trong giờ học vẫn diễn ra khá phổ biến. Những vấn đề này đòi hỏi nhà trường cần có những biện pháp can thiệp kịp thời và hiệu quả.

2.1. Các Biểu Hiện Cụ Thể của Hành Vi Lệch Chuẩn Sinh Viên

Các biểu hiện của hành vi lệch chuẩn tại ĐH KHXHNV rất đa dạng. Một số sinh viên có thái độ vô lễ với giảng viên, nhân viên nhà trường. Một số khác lại vi phạm các quy định về tác phong, trang phục. Tình trạng gian lận thi cử, quay cóp cũng không phải là hiếm gặp. Ngoài ra, một số sinh viên còn tham gia vào các hoạt động cờ bạc, sử dụng chất kích thích, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và trật tự an ninh trong trường. Những hành vi này không chỉ vi phạm quy chế nhà trường mà còn đi ngược lại với những giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống.

2.2. Hậu Quả của Hành Vi Lệch Chuẩn Đối Với Sinh Viên và Nhà Trường

Hành vi lệch chuẩn gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với cả sinh viên và nhà trường. Đối với sinh viên, những hành vi này có thể dẫn đến kết quả học tập kém, bị kỷ luật, thậm chí là buộc thôi học. Về lâu dài, nó có thể ảnh hưởng đến sự phát triển cá nhân và cơ hội nghề nghiệp của sinh viên. Đối với nhà trường, hành vi lệch chuẩn làm ảnh hưởng đến uy tín, chất lượng đào tạo và môi trường học đường. Nó cũng gây khó khăn cho công tác quản lý và giáo dục sinh viên.

III. Nguyên Nhân Gốc Rễ Của Hành Vi Lệch Chuẩn Sinh Viên Hiện Nay

Để giải quyết vấn đề hành vi lệch chuẩn, cần phải tìm hiểu rõ nguyên nhân dẫn đến những hành vi này. Có nhiều yếu tố tác động đến hành vi lệch chuẩn sinh viên, bao gồm yếu tố cá nhân, yếu tố gia đình, yếu tố xã hội và yếu tố môi trường học đường. Một số sinh viên có thể có những vấn đề về tâm lý, khủng hoảng tâm lý hoặc thiếu sự quan tâm, giáo dục từ gia đình. Áp lực học tập, ảnh hưởng từ bạn bè xấu, hoặc sự thiếu giám sát từ nhà trường cũng có thể là những nguyên nhân dẫn đến hành vi lệch chuẩn.

3.1. Tác Động Của Áp Lực Học Tập và Khủng Hoảng Tâm Lý

Áp lực học tập quá lớn có thể khiến sinh viên cảm thấy căng thẳng, mệt mỏi và dễ dẫn đến những hành vi tiêu cực như gian lận thi cử, quay cóp. Khủng hoảng tâm lý, stress cũng có thể khiến sinh viên mất kiểm soát và có những hành vi lệch chuẩn. Việc thiếu kỹ năng quản lý thời gian, kỹ năng giải quyết vấn đề cũng có thể khiến sinh viên gặp khó khăn trong học tập và cuộc sống, từ đó dẫn đến những hành vi sai trái.

3.2. Ảnh Hưởng Từ Mạng Xã Hội và Văn Hóa Học Đường

Mạng xã hội có thể là một con dao hai lưỡi. Một mặt, nó giúp sinh viên kết nối, giao lưu và học hỏi. Mặt khác, nó cũng có thể là nơi lan truyền những thông tin sai lệch, những trào lưu tiêu cực và những hành vi lệch chuẩn. Văn hóa học đường cũng có vai trò quan trọng trong việc hình thành hành vi của sinh viên. Một môi trường học đường thiếu lành mạnh, thiếu sự quan tâm, chia sẻ có thể khiến sinh viên cảm thấy cô đơn, lạc lõng và dễ bị ảnh hưởng bởi những yếu tố tiêu cực.

IV. Giải Pháp Phòng Chống Hành Vi Lệch Chuẩn Hiệu Quả Tại ĐH KHXHNV

Để phòng chống hành vi lệch chuẩn hiệu quả, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ, toàn diện, bao gồm các biện pháp giáo dục, quản lý và hỗ trợ. Nhà trường cần tăng cường công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên, giúp sinh viên nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc tuân thủ quy chế và rèn luyện đạo đức. Đồng thời, cần có những biện pháp quản lý chặt chẽ, nghiêm minh để ngăn chặn và xử lý kịp thời những hành vi vi phạm. Bên cạnh đó, việc cung cấp các dịch vụ tư vấn tâm lý, hỗ trợ tâm lý sinh viên cũng là vô cùng quan trọng để giúp sinh viên giải quyết những vấn đề cá nhân và vượt qua những khó khăn trong cuộc sống.

4.1. Tăng Cường Giáo Dục Đạo Đức và Kỷ Luật Sinh Viên

Giáo dục đạo đức và kỷ luật sinh viên là một trong những giải pháp quan trọng nhất để phòng chống hành vi lệch chuẩn. Nhà trường cần xây dựng những chương trình giáo dục đạo đức, lối sống phù hợp với đặc điểm của sinh viên. Đồng thời, cần có những quy định, quy chế rõ ràng, minh bạch và được thực thi nghiêm minh. Việc khen thưởng, động viên những sinh viên có thành tích tốt và xử lý nghiêm những sinh viên vi phạm sẽ giúp tạo ra một môi trường học đường kỷ luật, văn minh.

4.2. Xây Dựng Môi Trường Học Đường Lành Mạnh và Hỗ Trợ Tâm Lý

Xây dựng một môi trường học đường lành mạnh, thân thiện, cởi mở là yếu tố quan trọng để phòng chống hành vi lệch chuẩn. Nhà trường cần tạo điều kiện cho sinh viên tham gia vào các hoạt động văn hóa, thể thao, các câu lạc bộ, đội, nhóm để sinh viên có cơ hội giao lưu, học hỏi và phát triển bản thân. Việc cung cấp các dịch vụ tư vấn tâm lý, hỗ trợ tâm lý sinh viên cũng là vô cùng quan trọng để giúp sinh viên giải quyết những vấn đề cá nhân và vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Nhà trường cần có đội ngũ chuyên gia tư vấn tâm lý chuyên nghiệp, tận tâm để hỗ trợ sinh viên kịp thời.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Thực Trạng Sinh Viên và Đề Xuất Giải Pháp

Nghiên cứu về thực trạng sinh viên và hành vi lệch chuẩn tại ĐH KHXHNV là cơ sở để đề xuất những giải pháp phù hợp và hiệu quả. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng những chương trình giáo dục đạo đức, lối sống phù hợp với đặc điểm của sinh viên. Nó cũng có thể được sử dụng để cải thiện công tác quản lý sinh viên, xây dựng một môi trường học đường lành mạnh, văn minh. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu cũng có thể được chia sẻ với các trường đại học khác để cùng nhau giải quyết vấn đề hành vi lệch chuẩn trong sinh viên.

5.1. Phân Tích Dữ Liệu và Đánh Giá Tác Động Của Hành Vi Lệch Chuẩn

Việc phân tích dữ liệu về hành vi lệch chuẩn giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tác động của những hành vi này đến kết quả học tập, sự phát triển cá nhân và uy tín của nhà trường. Thống kê các hành vi vi phạm, đánh giá mức độ nghiêm trọng của từng hành vi và tìm hiểu mối tương quan giữa các yếu tố khác nhau sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện về vấn đề.

5.2. Đề Xuất Các Biện Pháp Cụ Thể và Giải Pháp Khả Thi

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất những biện pháp cụ thể và giải pháp khả thi để phòng chống hành vi lệch chuẩn. Các biện pháp này có thể bao gồm việc tăng cường công tác giáo dục, cải thiện công tác quản lý, xây dựng môi trường học đường lành mạnh và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ tâm lý cho sinh viên. Các giải pháp cần phải phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và có tính khả thi cao.

VI. Kết Luận Hướng Tới Môi Trường Đại Học Văn Minh Lành Mạnh

Hành vi lệch chuẩn là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự chung tay của cả nhà trường, gia đình và xã hội. Việc phòng chống hành vi lệch chuẩn không chỉ là trách nhiệm của nhà trường mà còn là trách nhiệm của mỗi sinh viên. Bằng cách nâng cao nhận thức, tuân thủ quy chế và rèn luyện đạo đức, lối sống, sinh viên có thể góp phần xây dựng một môi trường đại học văn minh, lành mạnh và tạo điều kiện tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của bản thân. Hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn cho sinh viên và cho đất nước.

6.1. Vai Trò Của Gia Đình Nhà Trường và Xã Hội

Vai trò của gia đình, vai trò của nhà trường và vai trò của xã hội là vô cùng quan trọng trong việc phòng ngừa và can thiệp vào hành vi lệch chuẩn. Gia đình cần quan tâm, giáo dục con em mình từ nhỏ. Nhà trường cần xây dựng môi trường học đường lành mạnh và có các biện pháp quản lý hiệu quả. Xã hội cần tạo ra những giá trị tốt đẹp và lên án những hành vi tiêu cực.

6.2. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Hành Vi Lệch Chuẩn Sinh Viên

Nghiên cứu về hành vi lệch chuẩn sinh viên cần tiếp tục được đẩy mạnh trong tương lai. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về nguyên nhân, hậu quả và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Đồng thời, cần có sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và các tổ chức xã hội để cùng nhau giải quyết vấn đề này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng vi phạm quy chế và lệch chuẩn hành vi trong môi trường giáo dục đại học đang là vấn đề cấp thiết, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo nguồn nhân lực tương lai. Mặc dù tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm hàng năm của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh luôn duy trì ở mức ấn tượng trên 90%, song các vi phạm về kỷ cương học đường vẫn diễn biến phức tạp. Điển hình, theo số liệu từ Phòng Công tác Sinh viên, trong học kỳ 2 năm học 2018 - 2019 có 135 sinh viên bị cảnh cáo học vụ và 156 sinh viên buộc thôi học. Sang học kỳ 2 năm học 2019 - 2020, con số này tiếp tục gia tăng với 167 trường hợp bị cảnh cáo học vụ và 210 trường hợp buộc thôi học.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện toàn diện các biểu hiện hành vi lệch chuẩn của sinh viên đối với việc thực hiện quy chế nhà trường, từ việc đeo thẻ sinh viên, văn hóa ứng xử, tác phong trang phục cho đến ý thức bảo quản cơ sở vật chất giảng đường. Mục tiêu cụ thể là phân tích thực trạng, đo lường các chiều cạnh tác động chủ quan và khách quan, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao tính tự giác kỷ luật. Phạm vi không gian nghiên cứu được xác định tại cơ sở Thủ Đức thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, với tiến trình khảo sát và thu thập thông tin được triển khai từ tháng 11/2019 đến tháng 8/2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc hỗ trợ nhà trường thiết lập chuẩn mực văn hóa học đường, củng cố công tác quản lý sinh viên và định hướng giá trị đạo đức bền vững cho thế hệ trẻ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết tiếp cận lối sống của Max Weber và Pierre Bourdieu để lý giải mối quan hệ giữa cấu trúc xã hội, thực tiễn thói quen và sự lựa chọn hành vi của cá nhân sinh viên trong đời sống học đường. Bên cạnh đó, tác giả tích hợp lý thuyết cấu trúc – chức năng của Émile Durkheim và Robert K. Merton, kết hợp với lý thuyết gán nhãn của Howard Becker nhằm phân tích cơ chế hình thành sự lệch lạc và phản ứng điều chỉnh từ dư luận xã hội. Khung phân tích còn dựa trên lý thuyết hành động xã hội của Max Weber và Talcott Parsons để làm sáng tỏ động cơ chủ quan và định hướng giá trị của người học.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

1. Chuẩn mực: Hệ thống các tiêu chuẩn hành vi và quy tắc ứng xử được cộng đồng thừa nhận nhằm định hướng và phán xét hành động xã hội.
2. Hành vi lệch chuẩn: Những hành vi đi chệch hoặc đối lập với quy tắc, chuẩn mực và kỳ vọng đạo đức hoặc quy định pháp lý của nhóm xã hội.
3. Quy chế: Văn bản quy phạm nội bộ do tổ chức có thẩm quyền ban hành, mang tính hiệu lực bắt buộc thi hành đối với mọi thành viên.
4. Sinh viên: Người học đang được đào tạo chuyên sâu tại cơ sở giáo dục đại học theo quy định tại Điều 59 Luật Giáo dục Đại học.
5. Hành động xã hội: Hành vi có ý thức chủ quan gắn liền với sự định hướng và tương tác qua lại với những cá nhân xung quanh.

Khung lý luận được đúc kết từ việc tổng quan có chọn lọc các công trình nghiên cứu xã hội học và tâm lý học học đường tiêu biểu trong vòng 20 năm trở lại đây.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hai nguồn dữ liệu chính: dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê quản lý đào tạo, tài liệu lưu trữ khoa học; và dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua bảng hỏi định lượng trực tiếp. Tổng quy mô mẫu khảo sát thực tế đạt N = 165 đơn vị mẫu. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất theo chỉ tiêu, phân bổ cân bằng dựa trên 3 tiêu chí:

• Giới tính: 119 nữ (chiếm 72,1%) và 46 nam (chiếm 27,9%), phản ánh sát cơ cấu nhân khẩu học đặc thù của khối ngành khoa học xã hội.
• Khóa học: 69 sinh viên năm nhất (chiếm 41,8%), 50 sinh viên năm hai (chiếm 30,3%), và 46 sinh viên từ năm ba trở lên (chiếm 27,9%).
• Nhóm ngành đào tạo: Đại diện từ 28 khoa và bộ môn, chia thành nhóm Khoa học Xã hội (58,4%), nhóm Khoa học Nhân văn (29,2%), và nhóm Ngoại ngữ (12,4%).

Toàn bộ dữ liệu sơ cấp được xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS phiên bản 20.0 để thực hiện thống kê mô tả, lập bảng chéo và kiểm định tương quan giữa các biến nhân khẩu học với mức độ chấp hành quy chế trong suốt giai đoạn nghiên cứu từ tháng 11/2019 đến tháng 8/2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất chỉ ra sự phân hóa sâu sắc trong nhận thức của sinh viên giữa các quy định chung và quy tắc đặc thù. Có tới 90,3% sinh viên (149 cá nhân) khẳng định biết đến các quy định tác phong chung, trong đó tỷ lệ nữ giới đạt 93,3% so với 82,6% ở nam giới. Tuy nhiên, có đến 70,3% sinh viên hoàn toàn không biết hoặc chưa từng nghe đến Bộ 10 quy tắc ứng xử của nhà trường. Trong nhóm 29,7% người biết đến bộ quy tắc này, chỉ có 14,3% bày tỏ mức độ rất quan tâm, trong khi 46,9% chỉ quan tâm một phần và 36,7% giữ thái độ bình thường.

Phát hiện thứ hai cho thấy hành vi đeo thẻ sinh viên suy giảm tỷ lệ nghịch với số năm học tập. Có 37,0% sinh viên hiếm khi đeo thẻ và 13,9% không bao giờ đeo thẻ khi vào trường. Điểm trung bình mức độ thực hiện giảm đều từ 3,04 ở sinh viên năm nhất xuống còn 2,30 ở nhóm sinh viên từ năm ba trở lên. Đáng chú ý, 37,6% sinh viên thừa nhận tần suất thường xuyên và rất thường xuyên chỉ đeo thẻ khi đi xe buýt để nhận trợ giá, hoàn toàn không duy trì khi vào khuôn viên trường.

Phát hiện thứ ba thể hiện sự chi phối mạnh mẽ của thói quen cá nhân đối với tính kỷ luật trong học tập và giao tiếp. Chỉ 22,4% sinh viên duy trì thói quen đọc tài liệu trước ở nhà ở mức thường xuyên hoặc rất thường xuyên, trong khi 58,8% chỉ thỉnh thoảng thực hiện. Trong văn hóa ứng xử, 35,2% thỉnh thoảng không chào hỏi giảng viên trên sân trường với lý do giảng viên không đeo thẻ nhận diện, song có tới 90,3% sinh viên thường xuyên hoặc rất thường xuyên giữ thái độ lễ phép khi làm việc trực tiếp với thầy cô tại các phòng ban.

Phát hiện thứ tư ghi nhận ý thức bảo quản tài sản công đạt mức cao ở một số tiêu chí nhưng vẫn tồn tại thói quen lãng phí tài nguyên. Có 75,2% sinh viên rất thường xuyên bỏ rác đúng nơi quy định và 70,9% không bao giờ bỏ quên việc tắt máy chiếu sau giờ học. Ngược lại, 32,1% thỉnh thoảng không phân loại rác theo chỉ dẫn và 27,9% sinh viên có xu hướng sử dụng điện lớp học ngoài giờ ở mức thường xuyên hoặc rất thường xuyên (gồm 21,2% thường xuyên và 6,7% rất thường xuyên).

Thảo luận kết quả

Thảo luận kết quả cho thấy tồn tại một khoảng cách lớn giữa nhận thức lý thuyết và hành vi thực tế của sinh viên. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tính liên tục và xuyên suốt trong việc thực thi quy chế chưa được đảm bảo, khi có 41,8% sinh viên đánh giá quy chế chưa được duy trì liên tục. Đáng chú ý, 64,2% sinh viên đồng ý rằng nếu quy chế không được nhắc nhở thường xuyên thì sẽ dần bị mai một qua các thế hệ.

Công tác kiểm tra, giám sát từ phía nhà trường hiện vẫn còn khoảng trống. Dù 72,7% sinh viên cho biết có chịu sự giám sát, nhưng tính sát sao chỉ được 4,2% đánh giá ở mức rất nhiều, trong khi 32,7% đánh giá ở mức bình thường và 26,7% hoàn toàn không đánh giá được mức độ kiểm tra. Yếu tố tâm lý đám đông có ảnh hưởng mang tính quyết định: 49,7% sinh viên rất đồng ý xếp hàng thang máy nếu mọi người xung quanh đều xếp hàng, và 58,8% sinh viên sẵn sàng đeo thẻ nếu nhân viên bảo vệ trực tiếp nhắc nhở tại cổng. Dữ liệu khi được biểu diễn qua các bảng kiểm định tương quan chéo và biểu đồ phân phối tần số đã làm nổi bật vai trò định hình hành vi của môi trường xã hội xung quanh đối với ý thức tự giác cá nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái cấu trúc và số hóa các kênh truyền thông Bộ 10 quy tắc ứng xử: Phòng Công tác Sinh viên phối hợp cùng Đoàn Thanh niên – Hội Sinh viên triển khai các ấn phẩm truyền thông đa phương tiện trên fanpage, cổng thông tin sinh viên và ứng dụng di động; đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nhận biết bộ quy tắc từ 29,7% hiện tại lên trên 85% trong vòng 6 tháng đầu năm học.
2. Tăng cường kỷ cương giám sát tại các điểm tiếp cận trọng yếu: Đội ngũ bảo vệ và ban cán sự lớp thiết lập chốt kiểm tra tác phong và văn hóa đeo thẻ ngay tại cổng trường và sảnh giảng đường, hướng đến mục tiêu đạt tỷ lệ trên 90% sinh viên đeo thẻ nhận diện hợp lệ trong 3 tháng đầu kỳ.
3. Tích hợp giáo dục tác phong công nghiệp vào tuần sinh hoạt công dân đầu khóa: Ban Giám hiệu cùng Phòng Đào tạo đưa các chuyên đề kỹ năng ứng xử học đường và kỷ luật công nghiệp vào chương trình định hướng thường niên, nhằm kéo giảm tỷ lệ sinh viên bị cảnh cáo học vụ và buộc thôi học xuống dưới mức 3% tổng thể trong lộ trình 12 tháng.
4. Nâng cấp hạ tầng hướng dẫn bảo quản cơ sở vật chất: Ban Quản lý Cơ sở vật chất lắp đặt hệ thống biển chỉ dẫn phân loại rác và tự động ngắt thiết bị điện tại 100% phòng học ở cơ sở Thủ Đức, phấn đấu nâng chỉ số tuân thủ phân loại rác đúng quy định từ 30,3% lên 80% trong 2 học kỳ liên tiếp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Giám hiệu và các nhà quản trị đại học: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về khoảng cách giữa quy chế và thực tiễn để rà soát, tinh gọn các quy định lỗi thời, xây dựng môi trường văn hóa đại học kỷ cương và chuyên nghiệp.
2. Cán bộ Phòng Công tác Sinh viên và tổ chức Đoàn – Hội: Giúp khai thác các chỉ số thống kê về mức độ thiếu hụt thông tin (70,3% sinh viên chưa biết quy tắc ứng xử) để đổi mới phương thức truyền thông và xây dựng phong trào thanh niên bám sát thực tế.
3. Giảng viên cố vấn và nhân sự quản lý giảng đường: Nắm bắt đặc điểm tâm lý, hành vi của sinh viên theo từng năm học (từ điểm chấp hành 3,04 giảm xuống 2,30) để điều chỉnh phương pháp sư phạm, kết hợp nhắc nhở tác phong và duy trì nề nếp lớp học.
4. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Xã hội học, Quản lý Giáo dục: Sử dụng bộ khung lý thuyết lối sống kết hợp công cụ đo lường định lượng qua SPSS 20.0 làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu hành vi lệch chuẩn tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn tiếp cận khái niệm hành vi lệch chuẩn của sinh viên theo góc nhìn nào? Nghiên cứu tiếp cận hành vi lệch chuẩn dưới lăng kính xã hội học, xác định đây là những hành động đi ngược lại hoặc không tuân thủ các chuẩn mực, nội quy và quy chế do nhà trường ban hành, biểu hiện qua thói quen học tập, tác phong trang phục và bảo quản tài sản.

2. Vì sao có đến 70,3% sinh viên khảo sát không biết đến Bộ 10 quy tắc ứng xử của nhà trường? Nguyên nhân chủ yếu do phương thức tuyên truyền còn mang tính thụ động, tài liệu chưa được số hóa rộng rãi trên các phương tiện trực tuyến, và công tác phổ biến đầu khóa chưa tạo được ấn tượng lâu dài cho sinh viên qua các năm học.

3. Điểm trung bình mức độ đeo thẻ sinh viên thay đổi như thế nào giữa các khóa học? Theo kết quả phân tích thống kê, mức độ đeo thẻ có xu hướng giảm sút rõ rệt theo thời gian đào tạo: sinh viên năm nhất đạt điểm trung bình 3,04 (mức thỉnh thoảng), sau đó suy giảm dần xuống mức 2,30 (mức hiếm khi) ở nhóm sinh viên năm ba trở lên.

4. Mẫu khảo sát N = 165 có đảm bảo độ tin cậy khoa học cho nghiên cứu không? Cỡ mẫu N = 165 được phân bổ chỉ tiêu nghiêm ngặt theo giới tính (72,1% nữ, 27,9% nam), khóa học (từ năm nhất đến năm ba trở lên) và 3 nhóm ngành đào tạo chính từ 28 khoa/bộ môn, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy khi xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0.

5. Yếu tố giám sát của nhà trường ảnh hưởng ra sao đến tính liên tục của quy chế? Hiện có 72,7% sinh viên nhận thức được sự giám sát nhưng chỉ 4,2% đánh giá ở mức rất sát sao; việc thiếu kiểm tra thường xuyên dẫn đến 41,8% sinh viên cho rằng quy chế không được thực hiện liên tục, khiến các chuẩn mực dần bị mai một.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng hành vi lệch chuẩn trong thực hiện quy chế của 165 sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
• Chỉ ra nghịch lý lớn giữa mức độ nhận biết quy định chung đạt 90,3% và tỷ lệ không biết Bộ 10 quy tắc ứng xử lên đến 70,3%.
• Chứng minh quy luật suy giảm ý thức chấp hành quy chế đeo thẻ theo số năm theo học (từ mức điểm 3,04 của năm nhất giảm xuống 2,30 ở năm ba trở lên).
• Xác định cơ chế tác động đa chiều từ thói quen sinh hoạt, tâm lý đám đông và khoảng trống trong công tác kiểm tra giám sát (chỉ 4,2% đánh giá rất sát sao).
• Đóng góp hệ thống giải pháp đồng bộ và khung lý luận thực chứng cho công tác quản lý giáo dục và xây dựng văn hóa học đường.

Các nhà quản lý giáo dục, phòng ban chức năng và cán bộ nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn công trình để xây dựng kế hoạch hành động chi tiết theo lộ trình 3 tháng, 6 tháng và 12 tháng, nhằm tối ưu hóa công tác quản trị sinh viên và thiết lập môi trường đại học văn minh, kỷ cương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU. Lý do chọn đề tài. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài. Những công trình nghiên cứu về vai trò của việc rèn luyện sinh viên ở môi trường đại học.

Những công trình nghiên cứu liên quan đến hành vi lệch chuẩn của sinh viên trong việc thực hiện quy chế nhà trường tại môi trường đại học. Những công trình nghiên cứu liên quan đến sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài. Mục tiêu đề tài.

Nhiệm vụ đề tài. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu.

Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp xử lý số liệu. Dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp.

Mô tả mẫu. Giới tính, năm học của sinh viên trong mẫu nghiên cứu. Số lượng sinh viên của mỗi khoa/bộ môn trong mẫu nghiên cứu. Các khái niệm liên quan.

Hành vi lệch chuẩn. Hành động xã hội. Phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Khách thể nghiên cứu. Không gian nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đóng góp mới của đề tài.

Câu hỏi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Ý nghĩa nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn.

28 THỰC TRẠNG LỆCH CHUẨN CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ NHÀ TRƯỜNG TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN – ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Thực trạng lệch chuẩn của sinh viên tham gia khảo sát. Thói quen của sinh viên trong trường đại học. Mức độ thường xuyên đối với các hoạt động trong quá trình học tập tại trường 31 1.

Mức độ thực hiện văn hóa ứng xử trong môi trường đại học. Mức độ thực hiện tác phong trang phục trong môi trường giáo dục. Mức độ thực hiện công tác bảo quản cơ sở vật chất nhà trường. 40 CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HÀNH VI LỆCH CHUẨN CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ NHÀ TRƯỜNG.

Quan niệm về thái độ và hành vi của sinh viên tham gia khảo sát. Sự giám sát, nhắc nhở của nhà trường. Phương tiện tiếp cận. 52 Tài liệu tham khảo.53 3 DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.

Mức độ quan tâm của sinh viên tham gia khảo sát đối với bộ 10 quy tắc ứng xử. Tính sát sao của công tác kiểm tra, giám sát, nhắc nhở. Tỷ lệ giới tính trong mẫu nghiên cứu. Tỷ lệ sinh viên của mẫu khảo sát chia theo năm học.

Số lượng sinh viên các khoa/bộ môn trong mẫu nghiên cứu. Khu vực sinh sống trước khi lên đại học của sinh viên tham gia khảo sát. Nơi sinh sống hiện tại của sinh viên tham gia khảo sát.Mức độ biết đến các quy định về tác phong, văn hóa ứng xử của nhóm sinh viên khảo sát trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Mối tương quan giữa giới tính với mức độ biết đến quy định về tác phong, văn hóa ứng xử của nhà trường.

Mức độ biết đến bộ 10 quy tắc ứng xử của nhóm sinh viên khảo sát trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia. Mức độ quan tâm đến bộ 10 quy tắc ứng xử của nhóm sinh viên khảo sát trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia. Mức độ thực hiện quy chế nhà trường của sinh viên tham gia khảo sát. Mức độ việc thực hiện tác phong, văn hóa ứng xử của sinh viên tham gia khảo sát.

Mức độ thực hiện tác phong của sinh viên tham gia khảo sát. Mối tương quan giữa vấn đề đeo thẻ sinh viên khi vào trường với yếu tố năm học của sinh viên. Mức độ thực hiện bảo quản cơ sở vật chất nhà trường của sinh viên tham gia khảo sát. Tính liên tục và xuyên suốt trong việc thực hiện quy chế nhà trường của sinh viên tham gia khảo sát.

Mức độ đồng ý với quan điểm về thực hiện quy chế nhà trường. Mức độ đồng ý với quan điểm về việc thực hiện quy chế nhà trường. Mức độ đồng ý với quan điểm về việc thực hiện văn hóa ứng xử của sinh viên tham gia khảo sát. Mức độ đồng ý với quan điểm về việc thực hiện tác phong, văn hóa ứng xử của sinh viên tham gia khảo sát.

Sự giám sát, nhắc nhở của nhà trường đối với sinh viên trong thực hiện quy chế nhà trường. Các nguồn tiếp cận quy chế về tác phong, văn hóa ứng xử. Các nguồn tiếp cận quy chế về bộ 10 quy tắc ứng xử. Lý do chọn đề tài “Sinh viên là một trong những chủ nhân tương lai của đất nước, mang sứ mệnh khẳng định trí tuệ và tầm vóc Việt Nam với bạn bè thế giới” (Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, 2018).

Trong bối cảnh hướng đến mục tiêu công dân toàn cầu hiện nay, nhu cầu về nguồn nhân lực đòi hỏi mỗi cá nhân phải có đủ những năng lực bắt buộc để thích ứng với xã hội. Trên tinh thần đó, sinh viên cần chuẩn bị cho bản thân đủ năng lực khi còn đang trong môi trường đại học để trở thành công dân toàn cầu tương lai. “Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm nghiên cứu, đào tạo trong lĩnh vực Khoa học Xã hội Nhân văn lớn nhất khu vực phía Nam và là nơi có những đột phá chiến lược về phát triển nguồn lực, về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng môi trường văn hoá đại học. Với sứ mạng to lớn, trường ngày càng khẳng định được vị thế của mình thông qua giá trị cốt lõi: sáng tạo, dẫn dắt, trách nhiệm hướng đến mục tiêu đào tạo ra những công dân toàn cầu tương lai.

Hàng năm, tỷ lệ sinh viên ra trường có việc làm luôn đạt trên mức 90%, sinh viên nhà trường sẽ hoạt động trên nhiều lĩnh vực liên quan đến xã hội, giao tiếp, ứng xử, hoạt động trong các lĩnh vực như nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, hoạt động vì xã hội” (Trang thông tin tuyển sinh, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, 2020) góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh, trở thành nguồn lao động có học vấn cao, có chuyên môn sâu và vai trò trở thành người trí thức của đất nước. Hiện nay, bên cạnh những điểm tích cực, thực tế vẫn có những tồn tại của sinh viên trường về thái độ ứng xử cũng như thực hiện quy chế. Theo lời chia sẻ của rất nhiều anh chị cựu sinh viên trong “Diễn đàn việc làm và khởi nghiệp”, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh diễn ra vào tháng 10/2019 đây là điểm hạn chế quan trọng nhất, thiếu sót rất lớn này hầu hết trong quá trình học tập chưa được thầy cô đề cập đến nhiều trong trường đại học, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập của sinh viên và về lâu dài sẽ tạo thành những suy nghĩ lệch chuẩn. 6 Mặt khác, vấn đề này cũng đã được những công trình quan tâm trong thời gian gần đây (Nguyễn Khánh Ly, 2003) (Hàn Văn Lựa, 2018).

Với vai trò của một người sinh viên, trong văn hoá ứng xử, lơ là nội quy, quy chế nhà trường, ký túc xá, thực trạng hiện nay các bạn sinh viên đang lơ là, chưa thực hiện tốt các nội quy, quy định trường học như việc đeo thẻ sinh viên, thường xuyên đi học trễ và cả cách ứng xử với nhân viên làm việc tại trường (bảo vệ, nhân viên giữ xe) không những đang phản ảnh vấn đề lệch chuẩn so với những quy tắc ứng xử được nhà trường mà còn có ảnh hưởng ít nhiều trực tiếp đến lối sống của chính các bạn sinh viên và tập thể xung quanh (Hàn Văn Lựa, 2018). Theo số liệu thống kê ba học kì gần nhất, số sinh viên buộc thôi học và cảnh cáo học vụ có xu hướng ngày càng tăng theo từng học kì. Học kì 2 năm học 2018 - 2019, có 135 sinh viên bị cảnh cáo học vụ và 156 sinh viên buộc thôi học, học kì 1 năm học 2019 - 2020 số sinh viên bị cảnh cáo học vụ và buộc thôi học tăng lên lần lượt là 115 và 166 sinh viên và học kì 2 năm học 2019 - 2020 – đây cũng là học kì gần nhất, trường dự kiến sẽ cảnh cáo học vụ 167 và buộc thôi học 210 sinh viên (Phòng công tác sinh viên, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, 2020). Những con số ít nhiều phản ánh về thái độ của sinh viên đối với việc học tập của chính mình nói riêng và việc thực hiện quy chế nhà trường nói chung.

Để đạt được mục tiêu đào tạo ra những nguồn nhân lực chất lượng, vừa giỏi chuyên môn vừa giỏi kỹ năng và khéo léo trong ứng xử, cần thiết phải lưu tâm đến việc hạn chế tối đa những hành vi mang xu hướng lệch chuẩn, nâng cao ý thức chấp hành của sinh viên cũng như cải thiện hiệu quả quản lý trong việc tuân thủ những nội quy, quy chế, văn hóa ứng xử của nhà trường. Dựa trên những mong muốn này, đề tài tiến hành tìm hiểu “Những yếu tố tác động đến hành vi lệch chuẩn của sinh viên trong việc thực hiện quy chế nhà trường tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh”. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài Dưới góc độ xã hội học, “chuẩn mực là một kỳ vọng mà mọi người trong một xã hội nhất định đều đồng ý – đây được coi là điều đáng mong muốn, nên làm, và là điều phù hợp xét về mặt văn hóa” (Trần Hữu Quang, 2019, trang 176). Những hành vi 7 không tôn trọng hoặc làm trái với chuẩn mực được xem là hành vi lệch chuẩn (Trần Hữu Quang, 2019, trang 183).

Như vậy các hành vi lệch chuẩn của sinh viên trong môi trường đại học là những hành vi không tôn trọng hoặc làm trái với quy chế nhà trường. Hành vi lệch chuẩn phong phú về mặt biểu hiện, phức tạp về mặt nguyên nhân, gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội và trở ngại trong việc tìm kiếm biện pháp để khắc phục. Chính vì vậy, hành vi lệch chuẩn đang là một vấn đề thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu từ các ban ngành khác nhau.