Tài liệu Y tế: Thực trạng chăm sóc trẻ động kinh và một số yếu tố liên

Nghiên cứu đánh giá thực trạng chăm sóc trẻ động kinh và các yếu tố ảnh hưởng tại Trung tâm Thần kinh Bệnh viện Nhi Trung ương năm 2021.

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Ngát
• Người hướng dẫn: TS. Cao Vũ Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Thăng Long
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Thực Trạng Chăm Sóc Trẻ Động Kinh Và Một Số Yếu Tố Liên Quan Tại Trung Tâm Thần Kinh Bệnh Viện Nhi Trung Ương Năm 2021
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Định nghĩa và phân loại động kinh ở trẻ em

Động kinh là một rối loạn thần kinh mãn tính đặc trưng bởi những cơn co giật tái phát không tự kiểm soát. Ở trẻ em, bệnh này có thể xuất hiện từ sơ sinh đến tuổi học đường với các biểu hiện đa dạng. Việc phân loại động kinh ở trẻ em theo tuổi khởi phát, mức độ nặng và nguyên nhân là rất quan trọng để xác định phương pháp chăm sóc trẻ động kinh phù hợp. Phân loại chính xác giúp điều dưỡng và y bác sỹ lập kế hoạch can thiệp hiệu quả, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

1.1. Phân loại động kinh năm 2017

Phân loại quốc tế ILAE 2017 chia động kinh thành ba loại chính: động kinh tổng quát, động kinh khu trú và động kinh không xác định. Mỗi loại có các đặc điểm lâm sàng, điện não đồ và tiên lượng riêng. Đối với chăm sóc trẻ động kinh, việc xác định chính xác loại động kinh giúp đưa ra hướng điều trị và theo dõi sức khỏe phù hợp.

1.2. Nguyên nhân động kinh bẩm sinh và mắc phải

Nguyên nhân bẩm sinh bao gồm dị tật não bộ, rối loạn di truyền, và bất thường phát triển. Nguyên nhân mắc phải gồm chấn thương đầu, nhiễm trùng, và thiếu oxy. Hiểu rõ nguyên nhân của động kinh trẻ em là nền tảng để thiết kế kế hoạch chăm sóc toàn diện và hiệu quả cho bệnh nhi.

II. Thực trạng chăm sóc trẻ động kinh tại các cơ sở y tế

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Minh Ngát tại Trung tâm Thần kinh bệnh viện Nhi Trung Ương năm 2021 cho thấy thực trạng chăm sóc trẻ động kinh còn nhiều hạn chế. Việc chăm sóc điều trị chưa tuân thủ đầy đủ các quy trình chuẩn, đặc biệt trong giai đoạn cấp cứu và xử trí cơn co giật. Nhiều điều dưỡng thiếu kiến thức về xử trí các biến chứng liên quan. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả điều trị, phục hồi chức năng trẻ động kinh và sự hài lòng của gia đình bệnh nhân.

2.1. Kỹ năng nhận biết và xử trí cơn giật

Các điều dưỡng cần nắm vững kỹ năng nhận biết cơn co giật sớm để can thiệp kịp thời. Xử trí cơn giật bao gồm đặt bệnh nhân ở tư thế an toàn, theo dõi dấu hiệu sống, và sử dụng thuốc cấp cứu. Việc quản lý nguy cơ tai nạn và tử vong liên quan động kinh là trách nhiệm quan trọng của đội ngũ chăm sóc tại các cơ sở y tế.

2.2. Tuân thủ điều trị nội khoa bằng thuốc chống động kinh

Điều trị nội khoa sử dụng thuốc chống động kinh là phương pháp chính. Điều dưỡng phải đảm bảo bệnh nhân tuân thủ liều lượng, thời gian uống thuốc chính xác. Cần theo dõi tác dụng phụ của thuốc và báo cáo cho bác sỹ để điều chỉnh phác đồ. Việc này yêu cầu giao tiếp tốt với gia đình bệnh nhân và cung cấp giáo dục sức khỏe đầy đủ.

III. Các hoạt động chăm sóc quan trọng trong điều trị động kinh

Chăm sóc trẻ động kinh đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bộ phận trong bệnh viện. Điều dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện các hoạt động chuyên môn từ cho trẻ uống thuốc đúng cách đến huấn luyện phục hồi chức năng. Giáo dục sức khỏe cho gia đình giúp bệnh nhi tuân thủ điều trị tại nhà. Việc quan tâm chia sẻ với bệnh nhân và người nhà tạo môi trường tin tưởng, hỗ trợ quá trình phục hồi tổng thể.

3.1. Hướng dẫn uống thuốc và theo dõi tác dụng phụ

Điều dưỡng hướng dẫn chi tiết cách uống thuốc chống động kinh để đạt hiệu quả tối ưu. Phải theo dõi tác dụng phụ như buồn ngủ, chóng mặt, rash da và báo cáo ngay cho bác sỹ. Lập bảng nhắc nhở giúp bệnh nhân không quên uống thuốc. Giao tiếp hiệu quả với gia đình đảm bảo họ hiểu tầm quan trọng của việc tuân thủ điều trị.

3.2. Huấn luyện phục hồi chức năng cho trẻ

Huấn luyện phục hồi giúp trẻ phục hồi chức năng vận động, trí tuệ sau cơn động kinh. Điều dưỡng hợp tác với vật lý trị liệu viên thiết kế các bài tập phù hợp với mức độ bệnh. Chăm sóc kết hợp luyện tập thường xuyên cải thiện phát triển tổng thể. Gia đình cần được giáo dục để tiếp tục luyện tập tại nhà ngoài bệnh viện.

IV. Các yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc trẻ động kinh

Kết quả chăm sóc trẻ động kinh không chỉ phụ thuộc vào điều trị mà còn vào nhiều yếu tố khác. Hỗ trợ tâm lý gia đình, mức độ giáo dục sức khỏe, và tuân thủ điều trị là những yếu tố then chốt. Các lý thuyết điều dưỡng của Florence Nightingale, Henderson và Newman nhấn mạnh vai trò của chăm sóc toàn diện về thể chất, tâm lý và xã hội. Sự phối hợp tốt giữa các thành viên đội ngũ y tế, bệnh nhi và gia đình tạo điều kiện tối ưu cho phục hồi và cải thiện chất lượng cuộc sống.

4.1. Hỗ trợ tâm lý và giáo dục sức khỏe cho gia đình

Gia đình bệnh nhân thường gặp căng thẳng và lo lắng về chăm sóc trẻ động kinh dài hạn. Điều dưỡng cung cấp giáo dục sức khỏe rõ ràng về bệnh, cách xử trí cơn, và theo dõi tại nhà. Tư vấn tâm lý giúp gia đình chấp nhận bệnh và hợp tác tốt hơn. Giao tiếp thân thiện và chia sẻ kinh nghiệm từ các gia đình khác tạo mạng lưới hỗ trợ vô giá.

4.2. Phối hợp và giao tiếp giữa các thành viên đội ngũ y tế

Phối hợp hiệu quả giữa bác sỹ, điều dưỡng, vật lý trị liệu viên và tâm lý học gia đảm bảo chăm sóc liên tục và toàn diện. Giao tiếp rõ ràng về tiến trình bệnh, phương pháp can thiệp giúp tránh sai sót. Định kỳ họp đội, chia sẻ thông tin bệnh nhân cập nhật kế hoạch điều trị. Sự phối hợp này nâng cao hiệu quả chăm sóc và kết quả điều trị tích cực cho bệnh nhân động kinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TÔNG QUAN TÀI LIỆU. Một số thuật ngữ và định nghĩa. Phân loại chung về co giật và các cơn động kinh. Phân loại động kinh năm 196Ì.

Phân loại động kinh năm 2) |7. Phân loại động kinh và hội chứng động kinh có tính đặc thù ở trẻ em.1 Phân loại động kinh và hội chúng động kinh ở trẻ em theo tuổi khởi phát so. Phân loại động kinh ở trẻ em theo mức độ nặng của bệnh. Nguyên nhân động kinh ở trẻ em.

Nguyên nhân bẩm sỉnÏh. Nguyên nhân mắc phải. Các thăm dò cận lâm sàng. ---- -- <5 3 3E v93 5 ng ngư ca 1] 1.

Chụp cộng hưởng từI.- G SG SHng gi 11 1. Một số thăm dò chân đoán hình ảnh khác trong động kinh. Điều trị động kinh. Điều trị nội khoa bằng thuốc chống động kinh.

Điều trị bằng phẫu thuật. Một số phương pháp điều trị khác. - se se +xe+xtzEeExttxeereexeereee 14 1. Chăm sóc điều trị, phục hồi trẻ động kinh.

Cho trẻ uống thuỐcc. Huấn luyện phục hồi cho trẻ động kinh.-- 2-5 sx+xxexe+xereersezees 15 1. Các hoạt động chăm sóc của điều đưỡng. Nhận biết và xử trí cơn giật.

Quản lý nguy cơ tai nạn và tử vong liên quan đến cơn co giật. Tư vấn giáo dục sức khỏe .---- se sex SEkEEvEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEcrrrrcree 17 1. Thực hiện việc uống thuốc và theo đối các tác dụng phụ của thuốc chống GON KANN oo. Quan tâm chia sẻ với người bệnh và gia đình người bệnh.

Giao tiếp, phối hợp với đồng nghiệp, bệnh nhân và gia đình người bệnh. Một số học thuyết điều đưỡng liên quan tới chăm sóc người bệnh. Học thuyết của Newman [Bessie L Marquis (2015) Leadership roles and management functions in nursing: theory and application]. Hoc thuyét Florence Nightingale [Bessie L Marquis (2015) Leadership roles and management functions in nursing: theory and application].

Hoc thuyét Henderson [Bessie L Marquis (2015) Leadership roles and management functions 1n nursing: theory and application]. Một số nghiên cứu về động kinh .---s-c<cscs+xExz se se rkseersreveeeeesree 21 Chương 2: ĐỒI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên UU we eeccssesessecsccsssessssssesseesecessvsecsessssssvavsessessatereaeseeees 24 2. Tiêu chuẩn lựa CQI::.

Tiêu chuẩn loại trừ:. Địa điểm nghiên CỨU.--- 2 sex BE1213 131313011 1111 1010 066 xe 24 VN ¡o8 sẽ 0i. Thiết kế nghiên cứu .- - 6 sẻ Sk+EkEkEEkEEEEEEEESEESEEEESEEEEerkerrereererrsree 24 2. Sơ dé thiết kế nghiên cứu mô tả tiễn CỨU:.

Phương pháp chọn rmẫu. Cách thức tiễn hành nghiên cứU.-s- 5 sex cv gkerkreekeskeerrkd 26 2. Biến số nghiên CỨU.- 2 tt E2 1 1113 399 cv cggEgrkerkererreered 26 2. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.

Biến số phục vụ mục tiêu 1: Dac điểm lâm sàng. cận lâm sàng trẻ động lì 0. Biến số phục vụ mục tiêu 2: Kết quả chăm sóc và một số yếu tố liên quan ¬. Phương pháp hạn chế sai SỐ.

Xử lý và phân tích sỐ liỆU.-- 5£ %© tk E3£EEEEEEEECESEErrrrxrErererreererred 34 ,\ 600cc: 50130 so 0. 35 Chương 3: KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của nhóm bệnh nhân động kinh.

Đặc điểm lâm sàng. - «kh 9H cv gen geceu 39 3. Đặc điểm cận lâm sàngg. Kết quả chăm sóc và một số yếu tố liên quan.

Kết quả chăm SÓC.----- 2 2 2 ©S*EE£EEZEEEEEEEEEE 52315 8111411 rerrrred 46 3. Một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc trẻ động kinh. 52 Chương 4: BÀN LUẬN .-¿- 2< tk tk EkEEkEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEkEEkrrkererreersrr, 55 4. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng trẻ động kinh tại Trung tâm Thần kinh Bệnh viện Nhi Trung ƯƠn. Kết quả chăm sóc và một số yếu tố liên s00 5007. 63 KET LUAN woeecscccsscsscsscssssesscsesssesscscsesecsessesecsesassucsesussessesessesucsessusnsassesaesssassessecscevens 73 TAI LIEU THAM KHAO .veccecsessscssssssssssssssssssecsesssssseceusssussucssscsscaessucssucsessascsseesucass 76 Phụ lỤC Í. SG 00000 nọ nọ.

85 GIAY DONG Y THAM GIA NGHIEN CUU.cccecssssssssceccsesseessessesssesssssessessuessveess 85 BENH AN NGHIEN CUU cocecccccccsssssssssssssssscssssssssscsssscsseveveesessssasavsvssesscesevesceeseeceees 86 DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 3.1: Đặc điểm chung của trẻ 35 Bảng 3.2: Đặc điểm địa dư 35 Bảng 3.3: Đặc điểm về nhóm tuổi của trẻ 36 Bảng 3.4: Đặc điểm về giới của người chăm sóc trẻ 37 Bảng 3.5: Phân loại cơn động kinh 38 Bảng 3.6: Thời gian nằm viện 38 Bảng 3.7: Một số đặc điểm về tình trạng bệnh và điều trị của trẻ 39 Bảng 3.8: Mô tả chỉ số thân nhiệt của trẻ động kinh 40 Bảng 3.9: Một số triệu chứng kèm theo ở trẻ động kinh 40 Bảng 3.10: Bệnh mắc phải trong quá trình nằm viện 41 Bảng 3.11: Kỹ thuật ghi điện não đồ 42 Bảng 3.12: Kết quả xét nghiệm công thức máu và sinh hóa máu 44 Bảng 3.13: Các hoạt động đánh giá chỉ số sinh tồn ở trẻ bị động kinh 45 Bảng 3.14: Các hoạt động chăm sóc, tư vấn điều trị trẻ bị động kinh 46 Bảng 3.15: Các hoạt động hướng dẫn người chăm sóc trẻ xử lý cơn động kinh 47 Bảng 3.16: Các hoạt động tư vẫn chăm sóc trẻ động kinh cho người 48 chăm sóc trẻ | Bảng 3.17: Đặc điểm tuân thủ dùng thuốc của người chăm sóc trẻ động kinh 49 Bảng 3.18: Sự hài lòng của người chăm sóc trẻ đối với nhân viên y tế 50 Bảng 3.19: Liên quan giữa kết quả chăm sóc trẻ với tiền sử gia đình 52 có người bị động kinh Bảng 3.20: Liên quan giữa kết quả chăm sóc trẻ với tân xuât cơn động 52 THANG LONG UNIVERSITY kinh Bảng 3.21: Liên quan giữa kết quả chăm sóc trẻ với giới tính người 52 chăm sóc trẻ Bảng 3.22: Liên quan giữa kết quả chăm sóc trẻ với điều kiện kinh tế 53 gia đình Bảng 3.23: Liên quan giữa kết quả chăm sóc với học vấn và nghề 53 nghiệp của người chăm sóc trẻ Biểu đồ 3.1: Kết quả điện não dé 42 Biểu đồ 3.2: Kết quả chụp MRI 43 Biểu đồ 3.3: Phân loại mức độ chăm sóc trẻ động kinh 31 DAT VAN DE Động kinh là một nhóm bệnh lý thần kinh đa dạng và phức tạp thường gặp, nhất là ở trẻ em. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, số lượng người mắc chứng động kinh chiếm từ 0,5-1% dân số. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, không phân biệt giới tinh và các vùng địa lý khác nhau. Bệnh thường xuất hiện sớm ở trẻ em với tỷ lệ cao, 50 - 60% trường hợp xuất hiện cơn động kinh đầu tiên trước tuổi 20 và có xu hướng tiễn triển mãn tính.

Phân loại và chân đoán động kinh có thể dựa trên 3 yếu tố: ( 1) các biểu hiện lâm sàng, (2) biểu hiện của điện não đồ (electroencephalogram-EEG) trong cơn, và (3) biểu hiện của EEG ngoài cơn. Biểu hiện lâm sàng của động kinh rất đa dạng và phúc tạp, đó là những rỗi loạn đột ngột kịch phát các chức năng của não về vận động, cảm giác, giác quan, ý thức. Ngoài những biểu hiện rối loạn trong con, thi những rỗi loạn trước cơn, sau cơn cũng phong phú. Những trường hợp bệnh nặng, diễn biển mạn tính còn có các biểu hiện rỗi loạn về tri tuệ, cảm xúc, tư duy và nhân cách.

Gần đây, tại Bệnh viện Nhi Trung ương, các thăm đò chuyên sâu như ĐNĐ video, ĐNĐ nội sọ, chụp cộng hưởng từ não độ phân giải cao đã được đưa vào sử dụng thường qui nên ngày càng có nhiều bệnh nhân có thể tiếp cận các phương tiện này, bên cạnh đó nhiều phương pháp điều trị mới cũng rất có hiệu quả, nhất là đối với những bệnh nhân động kinh kháng thuốc như phẫu thuật, chế độ ăn sinh Ceton. Việc chăm sóc trẻ có vai trò rất quan trọng vào kết quả điều trị trẻ động kinh trong khi nó chưa được quan tâm thỏa đáng. Sự kết hợp của thầy thuốc - bác sĩ, điều dưỡng (DD), gia dinh va những người xung quanh bệnh nhân là cực kì quan trọng. Các nghiên cứu về động kinh nói chung và động kinh ở trẻ em nói riêng có rất nhiều trên thế giới và ở Việt Nam, tuy vậy còn có ít nghiên cứu về chăm sóc trẻ bị động kinh cũng như các yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc.

Vậy vai trò của người Điều dưỡng trong chăm sóc, hướng dẫn và tư vấn giáo dục sức khỏe cho người bệnh và người chăm sóc trẻ quan trọng như thê nào? Những yêu tô nào liên 2 Trawerone Quan dén dén két quả chăm sóc trẻ động kinh? Từ những câu hỏi đó chúng tôi tiễn hành nghiên cứu “bực trạng chăm sóc trẻ động kinh và một số yễu tỗ liên quan tại Trung tâm Thân kinh Bệnh viện Nhỉ Trung wong nam 2021” với 2 mục tiÊU sau: 1. Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng trẻ động kinh tại Trung tâm Tì han kinh Bénh vién Nhi Trung wong. Phân tích kêt quả chăm sóc và một sô yêu tô liên quan. Chương Í TONG QUAN TAI LIEU 1.

Một số thuật ngữ và định nghĩa Động kinh (Epilepsy): Là một nhóm đa dạng các bệnh mạn tính của não, thể hiện trên lâm sàng là các cơn động kinh tái phát, do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, với cơ chế bệnh sinh chung nhất là do sự hoạt động đồng thì bất thường và quá mức của một quần thể các neuron của bộ não. Hội chứng động kinh (Epileptic syndrome): Là một tập hợp các dấu hiệu và triệu chứng xác định một bệnh động kinh duy nhất tương ứng với nhiều nguyên nhân khác nhau. Bệnh não gây động kinh (Epileptic encephalopathy): Là một nhóm phức tạp các hội chứng động kinh trong đó các cơn động kinh xuất hiện nhiều và khó kiểm soát kèm theo những rồi loạn nghiêm trọng về hành vi và khả năng nhận thức của bệnh nhân. Động kinh kháng thuốc (Drug-resistant epilepsy): Là động kinh với các cơn động kinh tái phát dai đắng không đáp ứng với các thuốc kháng động kinh được lựa chọn thích hợp (kế cả phối hợp nhiều thuốc kháng động kinh liều cao).

Phân loại chung về co giật và các cơn động kinh Cũng như các bệnh lý khác, lâm sàng vẫn là bước khởi đầu trong quá trình tiếp cận chân đoán, điều trị cũng như nghiên cứu về động kinh. Phân loại co giật và động kinh đã được Liên hội quốc tế chống động kinh để xuất vào những năm 1970. Từ đó đến nay, các phân loại này đã được bổ sung, cập nhật dựa trên những tiến bộ trong nghiên cứu về động kinh. Trong nghiên cứu này, chúng tôi chỉ đề cập đến những phân loại được áp dụng cho nghiên cứu và thực hành lâm sàng.

Phân logi động kinh năm 1981 Năm 1981, Liên hội quốc tế chỗng động kinh đã đưa ra bảng phân loại đầu tiên về các cơn co giật và các kiểu cơn động kinh trên lâm sàng với các thuật ngữ thống nhất [16]. Ở mỗi dạng bệnh, mỗi người bệnh động kinh lại có những biểu hiện cụ thể khác nhau khi lên cơn động kinh [1ó].