CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI 1. Vai trò của bảo hiểm xe cơ giới: Chúng ta có thể thấy rằng, sự tồn tại của rủi ro cùng hậu quả gây ra thiệt hại cho con người, huỷ hoại của cải vật chất, làm ngưng trệ quá trình sản xuất kinh doanh và các hoạt động khác là cội nguồn phát triển bảo hiểm. Theo đà phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia thì bảo hiểm phát triển ngày càng đa dạng. Bảo hiểm không chỉ dừng lại ở việc kinh doanh rủi ro mà ngày càng phát huy vai trò rất tích cực của mình trên nhiều phương diện.
Trong đó nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới đóng một vai trò quan trọng cho sự an toàn xã hội: Bảo hiểm xe cơ giới góp phần ổn định tài chính cho các chủ xe, khắc phục khó khăn đột xuất cho các chủ xe và ổn định sản xuất kinh doanh kịp thời, nhanh chóng. Ví dụ: xe của chủ xe gây tai nạn làm chết hai người và xe bị hỏng vỏ. Lúc này việc kinh doanh của chủ xe không những bị đình trệ do thiếu phương tiện vận chuyển mà chủ xe còn phải đền bù cho người nhà nạn nhân một số tiền rất lớn. Tuy nhiên nếu chủ phương tiện mua bảo hiểm thì gánh nặng về tài chính đó sẽ được san sẽ bớt sang cho nhà bảo hiểm.
Có nghĩa là nhà bảo hiểm sẽ thay mặt chủ xe bồi thường cho nạn nhân đồng thời cũng sẽ trả tiền cho chủ phương tiện khắc phục lại xe một cách nhanh chóng nhằm giải quyết những khó khăn cho các bên. Bảo hiểm xe cơ giới góp phần xoa dịu bớt sự căng thẳng giữa chủ xe với phía nạn nhân khi tai nạn xảy ra cụ thể: khi tai nạn xảy ra, chủ xe thường gặp phải các vấn đề về tâm lý do những tổn thất hay trách nhiệm phát sinh do đó họ thường gặp khó khăn trong việc giải quyết hậu quả do tai nạn. Khi đó nhà bảo hiểm đóng vai trò là người tư vấn sẽ tư vấn cho họ biết cách giải quyết hậu quả tai nạn một cách nhanh nhất và cũng giúp đỡ họ dọn dẹp hiện trường vụ tai nạn, giảm thiểu những tổn thất. 4 Bảo hiểm xe cơ giới tích cực góp phần ngăn ngừa và đề phòng tai nạn giao thông: bởi khi chủ xe tham gia bảo hiểm sẽ được nhà bảo hiểm tư vấn việc đề phòng hạn chế rủi ro về việc họ phải làm gì để bảo vệ mình và chiếc xe khỏi những rủi ro có thể gặp phải.
Hơn nữa nó còn góp phần loại bỏ những xe quá thời hạn sử dụng hoặc xe kém chất lượng bởi vì khi tham gia bảo hiểm, nhà bảo hiểm sẽ phải đánh giá tình trạng của xe để đưa ra giá trị xe ở thời điểm tham gia. Nếu xe quá thời hạn sử dụng hay xe kém chất lượng đồng nghĩa với độ rủi ro sẽ cao hơn thì nhà bảo hiểm sẽ không bảo hiểm cho xe đó khi đó xe của chủ phương tiện sẽ không được lưu hành vì cơ quan kiểm định xe chỉ kiểm định xe khi trong các giấy tờ đó có giấy chứng nhận bảo hiểm. Bảo hiểm xe cơ giới tăng nguồn thu cho các doanh nghiệp bảo hiểm cũng như cho ngân sách nhà nước để từ đó góp phần đầu tư trở lại nâng cấp, xây dựng mới cơ sở hạ tầng giao thông tạo thêm công ăn việc làm cho người lao động Ví dụ: Hiện nay phí thu từ hoạt động bảo hiểm nói chung và bảo hiểm xe cơ giới nói chung được công ty bảo hiểm đầu tư trở lại bằng nhiều hình thức trong đó có mua trái phiếu chính phủ. Đầu tư vào các công trình giao thông với mục đích góp phần làm giảm thiệt hại giao thông.
Với đặc điểm kinh doanh bảo hiểm “ phí bảo hiểm nộp trước việc bồi thường trả tiền bảo hiểm chỉ được thực hiện sau đó một thời gian”. Lượng vốn mà các tổ chức bảo hiểm đã gom góp được phần lớn là nhàn rỗi. Vì thế mọi tổ chức bảo hiểm phải tính toán đầu tư linh hoạt số vốn đó. Thực tế như một loại trung gian tài chính các tổ chức bảo hiểm thu hút vốn, cung ứng vốn, góp phần đáp ứng các nhu cầu về vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tác động đến sự phát triển của các ngành kinh tế.
Do vậy, hoạt động bảo hiểm luôn có ý nghĩa lớn trong việc phát triển ổn định nền kinh tế quốc dân và xã hội nói chung. Các loại hình bảo hiểm xe cơ giới: 1. Bảo hiểm TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba a. Đối tượng và phạm vi áp dụng Người tham gia bảo hiểm thông thường là các chủ xe, có thể cá nhân hay đại diện cho một tập thể.
Người bảo hiểm chỉ nhận phần bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe phát sinh do hoạt động điều khiển xe cơ giới của lái xe. Như vậy đối tượng bảo hiểm là trách nhiệm của chủ xe cơ giới đối với người thứ 3. Trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ 3 là phần trách nhiệm được xác định như sau: Số tiền bồi thường Mức độ = * Thiệt hại thực tế của người thứ 3 trách nhiệm dân sự lỗi Tuy nhiên số tiền bồi thường trách nhiệm dân sự luôn phụ thuộc vào quyết định cuối cùng của toà án nếu như hai bên không thoả thuận được. Vậy đối tượng không được xác định trước, chỉ khi nào xảy ra tai nạn mới xác định được một cách cụ thể Các điều kiện phát sinh trách nhiệm dân sự chủ xe đối với người thứ 3: Có thiệt hại về tài sản tính mạng hoặc sức khoẻ của bên thứ 3.
Chủ xe có hành vi gây thiệt hại về người hoặc tài sản cho bên thứ 3( hành vi này có thể là vô tình hay cố ý) mà lái xe vi phạm luật an toàn giao thông đường bộ hoặc vi phạm các quy định khác của nhà nước, cũng có thể là rủi ro về mặt kỹ thuật mà chủ xe không lường trước được. Phải có quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật của chủ xe( lái xe) với thiệt hại của bên thứ 3. Phải có khiếu nại của bên thứ 3. Người thứ 3 có thể là người đi bộ hay người đi xe đạp hoặc các phương tiện cơ giới khác, đường sá, hoa màu… nhưng không bao gồm các trường hợp sau: o Lái phụ xe, người làm công cho chủ xe.
6 o Hành khách có mặt trên xe o Thiệt hại do bản thân phương tiện gây ra. o Thiệt hại về tình trạn sức khoẻ xảy ra cho bản thân người điều khiển xe. o Các khoản phạt mà lái xe hoặc chủ xe phải chịu b. Hợp đồng bảo hiểm Giấy chứng nhận bảo hiểm do doanh nghiệp cấp theo yêu cầu của người được bảo hiểm là bằng chứng ký kết Hợp đồng bảo hiểm giữa chủ xe cơ giới và doanh nghiệp bảo hiểm c.
Phí bảo hiểm và mức trách nhiệm bảo hiểm Phí bảo hiểm là một khoản tiền mà chủ xe phải nộp cho công ty bảo hiểm để hình thành nên một quỹ tiền tệ tập trung đủ lớn để bồi thường thiệt hại xảy ra trong năm nghiệp vụ theo phạm vi bảo hiểm. Có thể coi phí bảo h iểm là giá cả của sản phẩm bảo hiểm nên nó có thể tăng giảm như sản phẩm khác. Biểu phí nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự do Bộ Tài Chính quy định ngoài ra doanh nghiệp có thể thoả thuận với chủ xe cơi giới để đảm bảo biểu phí cao hơn hoặc phạm vi bảo hiểm rộng hơn theo quy tắc bảo hiểm. Ví dụ: biểu phí và mức trách nhiệm bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới do Công ty Bảo Minh quy định: Mức trách nhiệm bảo hiểm + Về người: 30 triệu đồng/ người đối với người thứ ba.
+ Về tài sản: 30 triệu đồng/ vụ đối với người thứ ba. Phí bảo hiểm: ( Phí trên chưa bao gồm thuế VAT) 7 STT Loại xe Phí bảo hiểm năm ( đồng) I Mô tô hai bánh 1 Từ 50 cc trở xuống 50,000 2 Trên 50 cc 55,000 II Xe lam. Mô tô ba bánh, xích lô máy,xe lôi 140,000 III Xe ô tô không kinh doanh không kinh doanh vận tải A Xe ô tô chở người 1 loại xe dưới 6 chỗ ngồi 200,000 2 Loại xe từ 6 đến 11 chỗ ngồi 400,000 3 Loại xe từ 12 đến 24 chỗ ngồi 640,000 4 Loại xe trên 24 chỗ ngồi 920,000 B Xe ô tô chở hàng ( xe tải) 1 Dưới 3 tấn 340,000 2 Từ 3 đến 8 tấn 670,000 3 Trên 8 tấn 930,000 C Xe vừa chở người vừa chở hàng ( pickup) 470,000 ( Quy tắc bảo hiểm xe ôtô-xe cơ giới của Công ty cổ phần bảo hiểm Bảo Minh ban hành năm 2004 ) d. Hiệu lực bảo hiểm Hiệu lực bảo hiểm bắt đầu và kết thúc theo quy định ghi trên Giấy chứng nhận bảo hiểm.
Doanh nghiệp bảo hiểm chỉ cấp Giấy chứng nhận bảo hiểm khi chủ xe cơ giới đã đóng đủ phí bảo hiểm ( trừ trường hợp có thõa thuận khác bằng văn bản). Trong thời gian còn hiệu lực ghi trong Giấy chứng nhận bảo hiểm, nếu có sự chuyển quyền sở hữu xe mà chủ xe cơ giới không có yêu cầu huỷ bỏ Hợp đồng bảo hiểm thì mọi quyền lợi bảo hiểm liên quan đến chiếc xe được bảo hiểm vẫn còn hiệu lực đối với chủ xe cơ giới mới 8 e. Trách nhiệm bảo hiểm Trong phạm vi mức trách nhiệm bảo hiểm ghi trên Giấy chứng nhận bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm thanh toán cho chủ xe cơ giới số tiền mà chủ xe cơ giới phải bồi thường theo Bộ luật Dân sự về những thiệt hại đã xảy ra cho người thứ ba và hành khách chuyên chở trên xe theo hợp đồng vận chuyển do việc sử dụng xe cơ giới gây ra. *) Đối với thiệt hại về người: Bồi thường chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng phục hồi sức khoẻ, thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút, bồi dưỡng, chăm sóc người bị hại trước khi chết, mai táng phí hợp lý… theo mức độ lỗi của chủ xe cơ giới.
Chủ xe và doanh nghiệp bảo hiểm có thể lựa chọn phương pháp trả tiền.