Nghiên cứu thực thi pháp luật thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS tại Bến Tre - Luận văn Thạc sĩ 2018

Luận văn thạc sĩ phân tích thực thi pháp luật thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng bất động sản tại Bến Tre, nêu bất cập và kiến nghị.

• Tác giả: Lê Thị Kim Chi
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Hưng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Thực Thi Pháp Luật Thuế Thu Nhập Cá Nhân Từ Hoạt Động Chuyển Nhượng Bất Động Sản - Thực Tiễn Tại Thành Phố Bến Tre, Tỉnh Bến Tre: Bất Cập Và Kiến Nghị
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Bến Tre

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THUẾ TNCN TỪ HOẠT ĐỘNG CHUYỂN NHƯỢNG BĐS
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của BĐS, hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm của BĐS
• 1.1.1.1. Khái niệm BĐS
• 1.1.2. Đặc điểm của BĐS
• 1.1.3. Khái niệm, đặc điểm của hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 1.1.4. Khái niệm, đặc điểm của thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 1.1.4.1. Khái niệm về thuế TNCN và TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 1.1.4.2. Đặc điểm của thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 1.1.5. Vai trò của thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 1.1.5.1. Vai trò đối với nền kinh tế - xã hội
• 1.1.5.2. Đối với hệ thống quản lý thuế
• 1.1.6. Nội dung cơ bản của thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 1.1.6.1. Đối tượng nộp thuế TNCN
• 1.1.6.2. Các khoản thu nhập chịu thuế
• 1.1.6.3. Căn cứ tính thuế
• 1.1.6.4. Thu nhập tính thuế (giá chuyển nhượng từng lần)
• 1.1.6.5. Kỳ tính thuế
• 1.1.6.6. Đăng ký, kê khai và nộp thuế
• 1.1.6.6.1. Kê khai thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 1.1.6.6.2. Nộp thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 1.2. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TNCN TỪ HOẠT ĐỘNG CHUYỂN NHƯỢNG BĐS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BẾN TRE, TỈNH BẾN TRE VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
• 2.1. Tình hình hoạt động chuyển nhượng BĐS trên địa bàn Thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre. Những thành tựu đạt được. Nhân tố tác động ảnh hưởng đến kết quả thực thi pháp luật thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS tại Thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre
• 2.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.2.1. Hạn chế, bất cập trong thực thi pháp luật thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS trên địa bàn Thành phố Bến Tre
• 2.2.2. Nguyên nhân dẫn đến khó khăn, bất cập trong quá trình áp dụng pháp luật thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS tại Thành phố Bến Tre
• 2.3. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 2.3.1. Định hướng cơ bản trong hoàn thiện pháp luật thuế TNCN, hệ thống quản lý thuế TNCN
• 2.3.2. Một số giải pháp hoàn thiện hệ thống quản lý thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS
• 2.3.3. Một số giải pháp hỗ trợ khác. Một số giải pháp hoàn thiện công tác thực thi pháp luật thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS trên địa bàn thành phố Bến Tre
• 2.3.3.1. Phối hợp đồng bộ giữa các ngành trong công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn thành phố Bến Tre
• 2.3.3.2. Tăng cường năng lực cho các cơ quan thuế, nâng cao trình độ chuyên môn, phẩm chất cho cán bộ phụ trách thuế TNCN trên địa bàn thành phố Bến Tre
• 2.3.3.3. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS cho các đối tượng nộp thuế
• 2.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực thi thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS tại Bến Tre

Thực thi thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản (BĐS) tại Bến Tre là một vấn đề quan trọng trong quản lý thuế. Thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS không chỉ tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà còn góp phần đảm bảo công bằng xã hội. Tuy nhiên, việc thực thi thuế này gặp nhiều thách thức, đặc biệt trong bối cảnh thị trường BĐS đang phát triển mạnh mẽ.

1.1. Khái niệm và vai trò của thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS

Thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS là loại thuế đánh vào thu nhập từ việc chuyển nhượng quyền sở hữu BĐS. Vai trò của thuế này không chỉ nằm ở việc tạo nguồn thu cho ngân sách mà còn giúp điều tiết thị trường BĐS, đảm bảo sự công bằng trong phân phối thu nhập.

1.2. Tình hình thực thi thuế TNCN tại Bến Tre

Tại Bến Tre, việc thực thi thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết như việc kê khai thuế, nộp thuế và quản lý thuế chưa thực sự hiệu quả.

II. Những thách thức trong thực thi thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS tại Bến Tre

Việc thực thi thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS tại Bến Tre đang đối mặt với nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của thị trường BĐS.

2.1. Khó khăn trong việc kê khai và nộp thuế

Nhiều cá nhân và tổ chức chưa hiểu rõ quy định về kê khai và nộp thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS. Điều này dẫn đến tình trạng kê khai không đầy đủ, gây thất thu cho ngân sách nhà nước.

2.2. Thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý

Sự thiếu phối hợp giữa các cơ quan thuế, quản lý đất đai và các cơ quan liên quan đã làm giảm hiệu quả trong việc quản lý thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS. Điều này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

III. Phương pháp cải thiện thực thi thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS tại Bến Tre

Để nâng cao hiệu quả thực thi thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS, cần áp dụng một số phương pháp cải thiện. Những giải pháp này sẽ giúp tăng cường quản lý thuế và đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền về thuế TNCN

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS cho người dân và doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các đối tượng nộp thuế.

3.2. Cải cách quy trình kê khai và nộp thuế

Cần cải cách quy trình kê khai và nộp thuế TNCN để đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế cũng là một giải pháp hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS

Nghiên cứu thực tiễn về thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS tại Bến Tre cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có những điều chỉnh để tối ưu hóa quy trình thực thi.

4.1. Kết quả thu ngân sách từ thuế TNCN

Trong những năm qua, thu ngân sách từ thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS tại Bến Tre đã có sự tăng trưởng đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn thực thi thuế TNCN tại Bến Tre có thể được áp dụng cho các địa phương khác. Việc học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS

Kết luận về thực thi thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS tại Bến Tre cho thấy cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả quản lý thuế. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao năng lực cho các cơ quan thuế.

5.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về thuế TNCN

Cần có những điều chỉnh trong quy định pháp luật về thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS để phù hợp với thực tiễn. Việc này sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và công bằng trong quản lý thuế.

5.2. Tăng cường năng lực cho cơ quan thuế

Nâng cao năng lực cho các cơ quan thuế là một yếu tố quan trọng để đảm bảo thực thi hiệu quả thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS. Cần đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong ngành thuế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một trong những sắc thuế quan trọng, tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước và góp phần thực hiện công bằng xã hội tại Việt Nam. Trong đó, thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản (BĐS) giữ vai trò thiết yếu, đặc biệt trong bối cảnh thị trường BĐS tại Thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre phát triển sôi động trong những năm gần đây. Từ năm 2013 đến 2017, số lượt chuyển nhượng BĐS trên địa bàn tăng từ 4.705 lên 7.427 lượt, cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ của hoạt động này. Song song đó, thu thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS cũng đóng góp đáng kể vào ngân sách địa phương, chiếm khoảng 43,38% tổng số thuế TNCN thu được trong giai đoạn 2013 đến giữa năm 2018.

Tuy nhiên, việc thực thi pháp luật thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS còn tồn tại nhiều bất cập như khó khăn trong quản lý, xác định giá tính thuế, cũng như nhận thức chưa đầy đủ của người nộp thuế. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng thực thi pháp luật thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS tại Thành phố Bến Tre, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý thuế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng tại địa phương trong giai đoạn từ năm 2013 đến giữa năm 2018. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần tăng thu ngân sách, đảm bảo công bằng xã hội và thúc đẩy phát triển thị trường BĐS bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp luật thuế, bao gồm:

• Lý thuyết thuế trực thu và gián thu: Thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS là thuế trực thu, đánh trực tiếp vào thu nhập cá nhân phát sinh từ giao dịch chuyển nhượng, đảm bảo tính công bằng xã hội.
• Lý thuyết về quyền sở hữu và quyền sử dụng đất đai: Phân biệt rõ quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật Việt Nam, làm cơ sở xác định đối tượng chịu thuế.
• Mô hình quản lý thuế hiện đại: Áp dụng cơ chế tự khai, tự nộp thuế nhằm nâng cao tính tự giác của người nộp thuế và hiệu quả quản lý của cơ quan thuế.
• Khái niệm và đặc điểm của bất động sản: BĐS có tính cố định về vị trí, lâu bền, giá trị cao và chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố xã hội, kinh tế, tập quán.

Các khái niệm chính bao gồm: thuế TNCN, thu nhập chịu thuế, đối tượng nộp thuế, giá chuyển nhượng BĐS, kỳ tính thuế, và các trường hợp miễn giảm thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Hệ thống hóa các quy định pháp luật về thuế TNCN và chuyển nhượng BĐS.
• Phương pháp so sánh, đối chiếu: So sánh quy định pháp luật thuế TNCN của Việt Nam với một số quốc gia như Nhật Bản, Trung Quốc, Mỹ để làm rõ tính ưu việt và hạn chế.
• Phương pháp thống kê: Thu thập và phân tích số liệu từ Chi cục Thuế Thành phố Bến Tre về số lượt chuyển nhượng BĐS và số thu thuế TNCN giai đoạn 2013-2018.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật thuế TNCN tại địa phương, xác định các bất cập và nguyên nhân.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu thuế và giao dịch chuyển nhượng BĐS trên địa bàn Thành phố Bến Tre từ năm 2013 đến tháng 6 năm 2018. Phương pháp chọn mẫu dựa trên dữ liệu chính thức của cơ quan thuế địa phương nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2018, bao gồm thu thập số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượt chuyển nhượng BĐS: Từ 4.705 lượt năm 2013 lên 7.427 lượt năm 2017, tăng khoảng 58%, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của thị trường BĐS tại Thành phố Bến Tre.

2. Tăng thu thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS: Số thu thuế tăng từ 7.832 triệu đồng năm 2013 lên 12.366 triệu đồng năm 2017, tương đương mức tăng khoảng 58%, đóng góp 43,38% tổng thu thuế TNCN trên địa bàn trong giai đoạn 2013 - giữa 2018.

3. Tỷ trọng thuế chuyển nhượng BĐS chiếm phần lớn trong tổng thuế TNCN: Thuế từ chuyển nhượng BĐS chiếm 56,62% tổng số thuế TNCN, cho thấy đây là nguồn thu quan trọng và ổn định cho ngân sách địa phương.

4. Bất cập trong quản lý và thực thi pháp luật: Việc xác định giá tính thuế còn phức tạp, người nộp thuế chưa hiểu rõ quy định miễn giảm, dẫn đến tình trạng kê khai sai, khiếu nại kéo dài. Cơ sở dữ liệu quản lý cá nhân và tài sản chưa đồng bộ, gây khó khăn trong kiểm tra, đối chiếu.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng về số lượt chuyển nhượng và thu thuế TNCN từ hoạt động này phản ánh hiệu quả bước đầu của công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật và cải cách hành chính thuế tại địa phương. Việc thu thuế đúng, đủ góp phần tạo nguồn tài chính cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và các chính sách xã hội.

Tuy nhiên, các khó khăn trong xác định giá tính thuế và quản lý đối tượng nộp thuế cho thấy cần có sự hoàn thiện về mặt pháp lý và kỹ thuật quản lý. So với một số quốc gia như Nhật Bản hay Mỹ, Việt Nam còn thiếu hệ thống thông tin quản lý thuế cá nhân và tài sản đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong phát hiện gian lận, trốn thuế.

Việc người nộp thuế tự khai, tự chịu trách nhiệm trong khi cơ quan thuế chưa có đủ công cụ kiểm soát hiệu quả tạo ra kẽ hở pháp lý, ảnh hưởng đến nguồn thu và công bằng xã hội. Các biểu đồ số liệu về số lượt chuyển nhượng và thu thuế TNCN minh họa rõ xu hướng tăng trưởng nhưng cũng phản ánh sự cần thiết của các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS

   • Rà soát, sửa đổi các quy định về xác định giá tính thuế để phù hợp với thực tế thị trường, giảm thiểu tranh chấp.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Tư pháp.

2. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý thuế đồng bộ, hiện đại

   • Phát triển cơ sở dữ liệu liên thông giữa các cơ quan quản lý đất đai, thuế và tài chính để kiểm soát chính xác số lượng BĐS và đối tượng nộp thuế.
   • Thời gian thực hiện: 2-3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Tổng cục Thuế, Sở Tài nguyên và Môi trường.

3. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật thuế TNCN

   • Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, tập trung nâng cao nhận thức người dân về quyền và nghĩa vụ thuế, đặc biệt các quy định miễn giảm thuế.
   • Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: Cơ quan thuế địa phương phối hợp với các tổ chức xã hội.

4. Nâng cao năng lực cán bộ thuế

   • Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về pháp luật thuế TNCN và kỹ năng quản lý thuế cho cán bộ thuế, đặc biệt về lĩnh vực chuyển nhượng BĐS.
   • Thời gian thực hiện: hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: Tổng cục Thuế, Chi cục Thuế Thành phố Bến Tre.

5. Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm

   • Áp dụng các biện pháp kiểm tra chặt chẽ, xử lý nghiêm các trường hợp kê khai sai, trốn thuế để đảm bảo công bằng và tăng nguồn thu.
   • Thời gian thực hiện: liên tục.
   • Chủ thể thực hiện: Cơ quan thuế, Thanh tra Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành thuế

   • Lợi ích: Nắm vững cơ sở lý luận và thực tiễn về thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS, nâng cao hiệu quả quản lý và thu thuế.
   • Use case: Áp dụng trong công tác kiểm tra, hướng dẫn người nộp thuế.

2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách thuế, xây dựng hệ thống pháp luật phù hợp với thực tiễn.
   • Use case: Rà soát, sửa đổi luật thuế và các văn bản hướng dẫn.

3. Nhà đầu tư và doanh nghiệp BĐS

   • Lợi ích: Hiểu rõ nghĩa vụ thuế, tránh rủi ro pháp lý trong hoạt động chuyển nhượng BĐS.
   • Use case: Lập kế hoạch tài chính, tuân thủ pháp luật thuế.

4. Học giả, sinh viên ngành Luật và Kinh tế

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật thuế và thị trường BĐS tại địa phương.
   • Use case: Nghiên cứu, học tập và phát triển đề tài liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS được tính như thế nào?
   Thuế suất áp dụng là 2% trên giá chuyển nhượng BĐS. Giá tính thuế được xác định theo giá ghi trên hợp đồng hoặc bảng giá đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định nếu giá hợp đồng thấp hơn. Ví dụ, nếu giá chuyển nhượng là 1 tỷ đồng, thuế phải nộp là 20 triệu đồng.

2. Ai là đối tượng phải nộp thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS?
   Là cá nhân cư trú và không cư trú có thu nhập phát sinh từ chuyển nhượng BĐS tại Việt Nam, trừ các trường hợp được miễn thuế theo quy định như chuyển nhượng giữa các thành viên trong gia đình hoặc cá nhân chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất.

3. Có những trường hợp nào được miễn thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS?
   Miễn thuế khi chuyển nhượng giữa vợ chồng, cha mẹ với con cái, anh chị em ruột; hoặc khi cá nhân chỉ có duy nhất một nhà ở, đất ở và đáp ứng các điều kiện về thời gian sở hữu và chuyển nhượng toàn bộ tài sản.

4. Tại sao việc xác định giá tính thuế BĐS lại phức tạp?
   Giá BĐS phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vị trí, thị trường, đặc điểm tài sản, và có thể khác nhau giữa các tổ chức định giá. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định giá chính xác để tính thuế, gây tranh chấp và khiếu nại.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý thuế TNCN từ chuyển nhượng BĐS?
   Cần xây dựng hệ thống thông tin quản lý thuế đồng bộ, tăng cường tuyên truyền pháp luật, đào tạo cán bộ thuế, và áp dụng các biện pháp kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm. Ví dụ, liên thông dữ liệu giữa cơ quan thuế và đất đai giúp phát hiện kê khai sai.

Kết luận

• Thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng BĐS tại Thành phố Bến Tre đóng góp khoảng 43,38% tổng thu thuế TNCN, tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách địa phương.
• Số lượt chuyển nhượng BĐS tăng gần 58% từ năm 2013 đến 2017, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của thị trường BĐS.
• Thực thi pháp luật thuế còn nhiều bất cập như khó khăn trong xác định giá tính thuế, nhận thức người nộp thuế chưa đầy đủ, và hạn chế trong quản lý thuế.
• Cần hoàn thiện pháp luật, xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, tăng cường tuyên truyền và nâng cao năng lực cán bộ thuế để nâng cao hiệu quả thu thuế.
• Các bước tiếp theo bao gồm đề xuất sửa đổi chính sách, triển khai hệ thống thông tin quản lý và tổ chức đào tạo chuyên sâu trong vòng 1-3 năm tới.

Luận văn hy vọng sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý, cán bộ thuế, nhà đầu tư và học giả trong việc phát triển và hoàn thiện pháp luật thuế TNCN từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THUẾ TNCN TỪ HOẠT ĐỘNG CHUYỂN NHƯỢNG BĐS 1. Khái niệm, đặc điểm của BĐS, hoạt động chuyển nhượng BĐS 1. Khái niệm, đặc điểm của BĐS 1. Khái niệm BĐS Việc phân chia một tài sản thành BĐS và động sản được xuất phát từ Luật La Mã, cụ thể là luật tài sản của người La Mã.

Đây là các phân loại cơ bản nhất, được nhiều hệ thống pháp luật ghi nhận, sử dụng đến ngày nay. Tuy nhiên, hiện nay, người một số quy định chi tiết hơn đối với BĐS so với động sản trong việc nhận quyền, bảo vệ quyền và chuyển nhượng. Theo đó, công trình xây dựng, nhà cửa, cây trồng, mùa màng,… và tất cả những gì liên quan đến đất đai hay gắn liền với đất đai, những vật trên mặt đất cùng với những bộ phận cấu thành lãnh thổ đều được xem là BĐS. Pháp luật của hầu hết các nước trên thế giới đều thống nhất trong việc xem BĐS gồm đất đai và những tài sản gắn liền với đất đai.

Tùy vào trạng thái thực tế của tài sản quan điểm chính trị của mỗi nước mà có sự khác nhau trong việc định nghĩa thế nào là tài sản “gắn liền” với đất. Trong khi Luật Dân sự Pháp liệt kê cụ thể “mùa màng chưa gặt, trái cây chưa bứt khỏi cây là BĐS, nếu đã bứt khỏi cây được coi là động sản” thì Luật Dân sự của một số nước khác như Đức, Nhật, Thái Lan chỉ đưa ra khái niệm chung BĐS bao gồm đất đai và các tài sản gắn với đất.1 Pháp luật Việt Nam cũng như pháp luật của hầu hết các nước trên thế giới đều xem BĐS là đất đai, vật kiến trúc và các bộ phận gắn liền, và không thể tách rời khỏi đất đai. Theo quy định tại khoản 1 Điều 107 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định: “Bất động sản bao gồm: a) Đất đai; b) Nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai; 1 Lê Bá Xuân (2003), Sự hình thành và phát triển thị trường BĐS trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam. NXB KH-KT, Hà Nội TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 c) Tài sản khác gắn liền với đất đai, nhà, công trình xây dựng; d) Tài sản khác theo quy định của pháp luật” Như vậy, nhìn chung khái niệm BĐS hiện nay rất rộng, đa dạng và được quy định cụ thể bằng pháp luật của mỗi nước.

Riêng đối với pháp luật của Việt Nam, BĐS được xác định theo phương pháp liệt kê từ loại tài sản và kèm theo một điều khoản mở mà cho đến nay chưa có các quy định cụ thể danh mục các tài sản này. Đặc điểm của BĐS Mặc dù có những điểm khác nhau về định nghĩa tuy nhiên BĐS ở hầu hết các quốc qua đều có một số điểm đặc chung: Một là, BĐS có tính cố định về vị trí, giới hạn về số lượng. Tính chất cố định về vị trí, giới hạn về số lượng là hoàn toàn đúng đối với BĐS là đất đai và mang tính tương đối với BĐS là tài sản gắn liền với đất. Bởi lẽ, mỗi một phần đất nhất định chỉ có một vị trí duy nhất, không thể di dời hay chuyển sang một vị trí khác.

Trong khi đó, với điều kiện kỹ thuật hiện đại hiện tại chúng ta có thể thực hiện việc di chuyển một tài sản gắn liền với đất từ vị trí này sang vị trí khác. Ngoài ra, đất đai không phải tài sản do con người tạo ra mà là kết quả của quá trình tạo tác của thiên nhiên nên có có giới hạn về số lượng. Trong quá trình sử dụng đất đai, con người có thể làm tăng giá trị của đất nhưng cũng không thể làm tăng diện tích của đất. Còn đối với tài sản gắn liền với đất, mặc dù con người có thể chủ động tạo ra được các tài sản gắn liền với đất tuy nhiên việc tạo lập ra các tài sản trên đất cũng sẽ bị phụ thuộc, giới hạn với tính hữu hạn của đất đai.2 Hai là, BĐS có tính lâu bền.

Tính lâu bền BĐS được thể hiện thông qua “tuổi thọ vật lý” của vật kiến trúc, công trình xây dựng tồn tại trên BĐS và “tuổi thọ kinh tế” của BĐS. Tuổi thọ kinh tế của BĐS là khoảng thời gian mà việc sử dụng BĐS tạo ra lợi ích kinh tế cao hơn so với chi phí đầu tư vào BĐS, chấm dứt tại thời điểm chi phí sử dụng ngang bằng 2 Cao Văn Tỵ (2012), Pháp luật Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản, Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Luật TP.9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 với lợi ích kinh tế tạo ra. Tuổi thọ kinh tế của một BĐS phụ thuộc, bị chi phối bởi nhiều yếu tố bên ngoài như thị trường, vị trí, điều kiện kinh tế xã hội…Tuổi thọ vật lý của vật kiến trúc như nhà cửa, công trình xây dụng… tồn tại trên đất chấm dứt khi các kết cấu chịu lực chủ yếu của các vật, các công trình này bị hư hỏng, việc sử dụng không đảm bảo an toàn. Tuổi thọ vật lý cũng là một trong yếu tố góp ảnh hưởng đến tuổi thọ kinh tế của BĐS.

Trong trường hợp tuổi thọ kinh tế của một BĐS có chiều hướng giảm dần, nếu xét thấy còn có thể tiến hành cải tạo, nâng cấp các công trình, vật kiến trúc tồn tại trên BĐS thì có thể kéo dài được mấy lần tuổi thọ kinh tế. Như vậy, hàng hoá BĐS có tính lâu bền là do đất đai không bị mất đi, có thể linh hoạt chuyển đổi mục đích sử dụng rất phong phú và đa dạng. Ba là, BĐS có tính giá trị cao. Chính vì tính cố định về vị trí, khan hiếm về số lượng và tình lâu bền của BĐS đã làm cho BĐS trở thành một loại hàng hóa đặc biệt và có giá trị kinh tế cao mà không một hành hóa thông thường nào có được.

Bên cạnh đó, giá trị cũng BĐS sẽ càng được tăng thêm khi có nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất. Đây cũng là tính chất có ảnh hưởng đến các quy định của pháp luật trong lĩnh vực BĐS. Bốn là, BĐS rất dễ bị ảnh hưởng lẫn nhau, giá trị của một BĐS này có thể bị chi phối bởi BĐS khác. Điều này có thể nhận các một số BĐS gần hoặc cạnh nhau trong một khu vực tác động hành hưởng lẫn nhau, cộng hưởng với nhau làm tăng giá trị của chính các BĐS đó và BĐS ở các vùng lận cận.

Ví như BĐS ở càng gần những khu trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại, … thì sẽ có giá trị càng cao. Giá trị của BĐS sẽ giảm dần khi càng ra xa. Do đó, để tăng giá trị BĐS ở một khu vật bất kỳ, Nhà nước hoặc các nhà đầu tư BĐS thường tập trung xây dựng hệ thống các công trình phục vụ thiết yếu của cư dân. Năm là, BĐS thường chịu tác động nhiều từ yếu tố tập quán, thị hiếu và tâm lý- xã hội Bởi vì người dân sinh sống ở mỗi quốc gia, mỗi vùng lãnh thổ, mỗi khu vực khác nhau đều có thị hiếu, tập quán sinh sống khác nhau.

Do vậy, nhu cầu của người dân đối với BĐS ở những khu vực khác nhau cũng không giống nhau. Nhu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 cầu đối với BĐS bị phụ thuộc, chi phối bởi yếu tố tâm lý xã hội, thậm chí cả các vấn đề tâm linh, tôn giáo, tín ngưỡng…Ngoài ra, trong quá trình sử dụng BĐS, BĐS có thể dễ dàng bị điều chỉnh công năng để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, sản xuất - kinh doanh và các hoạt động khác của người sử dụng. Bên cạnh các đặc điểm chung kể trên, BĐS tại Việt Nam cũng có đặc điểm riêng. Cụ thể, hình thức sở hữu đối với BĐS trong pháp luật Việt Nam có sự phân biệt và được chia thành 2 nhóm: hình thức sở hữu với đất đai, hình thức sở hữu đối với tài sản bao gồm nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất.

Đối nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai, tài sản khác gắn liền với đất đai, nhà, công trình xây dựng, theo quy định của Bộ luật Dân Sự và các văn bản pháp luật liên quan thì đây là đối tượng phải đăng ký quyền sở hữu. Hay nói khách khác là nhà nước thừa nhận quyền sở hữu tư nhân đối với các loại BĐS này. Đối với đất đai, chế độ sở hữu đất đai ở Việt Nam dựa trên cơ sở nền tảng của học thuyết của Mác - Lê Nin về chủ nghĩa xã hội. Theo đó, trong nhà nước xã hội chủ nghĩa, các tư liệu sản xuất chủ yếu thuộc sở hữu toàn dân - sở hữu công cộng3.

Tại Việt Nam, đất đai luôn được xem là tư liệu sản xuất vô cùng quan trọng. Chính vì vậy, tại điều 53 Hiến Pháp 2013 đã khẳng định: “Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý”. Điều này khác biệt với một số nước theo hệ thống pháp luật Anh - Mỹ công nhận quyền sở hữu tư nhân đối với đất đai. Nhà nước Việt Nam là đối tượng có đầy đủ ba quyền: Quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt đối với tài sản là BĐS bởi tư cách là cơ quan đại diện của nhân dân - chủ sở hữu của đất đai trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

Tuy nhiên, Nhà nước không thể trực tiếp thực hiện các tất cả các quyền trên toàn bộ đất đai trong lãnh thổ nên nhà nước đã giao quyền sử dụng đất cho các đối tượng khác sử 3 Lê Hồng Hạnh (2018), Bản chất pháp lý của quyền sử dụng đất trong pháp luật Việt Nam, Tạp chí Dân chủ và Pháp Luật (http://tcdcpl.vn/qt/tintuc/Pages/xay-dung-phap-luat.aspx?ItemID=388) TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 dụng đất thông qua hoạt động công nhận quyền sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất,. Đối tượng được nhà nước trao lại quyền sử dụng là các cá nhân, tổ chức trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam. Theo Điều 189 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì quyền sử dụng chỉ được giới hạn trong việc khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản. Tuy nhưng, các quyền năng mà nhà nước hiện nay giao lại cho các đối tượng trên gần giống như các quyền của một chủ sở hữu độc lập (đối tượng sử dụng được phép tặng cho, chuyển nhượng, để thừa kế, cho thuê, góp vốn, bảo lãnh, thế chấp,.

Rõ ràng đã có một sự mâu thuẫn và sự mâu thuẫn này vẫn còn được bỏ ngỏ.