Tài liệu: Thực hành kiến thức thái độ thực hành về phòng chống dịch bệnh

Nghiên cứu đánh giá kiến thức, thái độ và thực hành phòng chống COVID-19 của sinh viên Cao đẳng Y tế Hà Đông năm 2022 qua khảo sát thực tế.

• Tác giả: Nguyễn Việt Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Thịnh
• Trường học: Trường Đại Học Phenikaa
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Thực Trạng Kiến Thức, Thái Độ, Thực Hành Về Phòng Chống Dịch Bệnh Covid-19 Của Sinh Viên Trường Cao Đẳng Y Tế Hà Đông Năm 2022
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm về Kiến thức Thái độ và Thực hành

Kiến thức, thái độ và thực hành (Knowledge, Attitude, Practice - KAP) là ba yếu tố cốt lõi trong việc hình thành hành vi sức khỏe của con người. Trong bối cảnh phòng chống dịch bệnh COVID-19, việc đánh giá ba yếu tố này giúp xác định mức độ hiểu biết, sự chấp nhận và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa của cộng đồng. Kiến thức về COVID-19 bao gồm thông tin về đường lây truyền, triệu chứng, biện pháp phòng chống và tiêm chủng. Thái độ phản ánh cách con người nhìn nhận tầm quan trọng của việc phòng chống dịch bệnh. Thực hành là những hành động thực tế mà cá nhân thực hiện để bảo vệ bản thân và cộng đồng. Mối liên hệ giữa ba yếu tố này tạo nên nền tảng cho các chính sách và can thiệp y tế công cộng hiệu quả.

1.1. Định nghĩa Kiến thức trong Phòng chống Dịch bệnh

Kiến thức là tập hợp các thông tin và sự hiểu biết về COVID-19 mà sinh viên y tế nắm vững. Điều này bao gồm hiểu rõ về SARS-CoV-2, cơ chế lây truyền, triệu chứng lâm sàng, và các biện pháp phòng chống hiệu quả. Sinh viên y tế, như những học viên tại Cao đẳng Y tế Hà Đông, cần có kiến thức toàn diện để trở thành những cộng tác viên quốc phòng y tế đáng tin cậy trong cộng đồng.

1.2. Tầm quan trọng Thái độ và Thực hành

Thái độ tích cực về phòng chống dịch bệnh là yếu tố quan trọng thúc đẩy thực hành tốt. Sinh viên y tế cần có nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của mình đối với xã hội. Thực hành đúng cách, như rửa tay sạch, đeo khẩu trang, giữ cự li an toàn và tiêm chủng, là biểu hiện cụ thể của kiến thức và thái độ tốt.

II. Thực trạng Kiến thức về COVID 19 của Sinh viên Y tế

Theo nghiên cứu thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống dịch bệnh COVID-19 tại Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông năm 2022, sinh viên y tế có mức độ hiểu biết đa dạng về bệnh viêm đường hô hấp cấp. Nhiều sinh viên nắm rõ về đường lây truyền của virus, triệu chứng lâm sàng và tầm quan trọng của tiêm chủng vaccine COVID-19. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những khoảng trống về kiến thức chuyên sâu liên quan đến các biến chủng mới, khả năng miễn dịch sau tiêm chủng và những biến chứng nặng. Mức độ kiến thức này chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như nguồn thông tin mà sinh viên tiếp cận, chất lượng giáo dục y tế và sự quan tâm cá nhân đối với vấn đề sức khỏe công cộng.

2.1. Kiến thức về Đường lây truyền và Triệu chứng

Hầu hết sinh viên y tế hiểu rõ rằng COVID-19 lây truyền qua đường hô hấp khi tiếp xúc với người nhiễm bệnh. Họ cũng nhận diện được các triệu chứng chính như ho, sốt, mệt mỏi, khó thở. Tuy nhiên, kiến thức về những triệu chứng nhẹ hoặc những người không triệu chứng còn hạn chế, dẫn đến tình trạng chẩn đoán muộn và phòng chống kém hiệu quả.

2.2. Kiến thức về Vaccine và Biện pháp Phòng chống

Sinh viên có mức độ hiểu biết về tầm quan trọng tiêm chủng vaccine COVID-19 và các biện pháp phòng chống cơ bản như rửa tay, đeo khẩu trang. Tuy nhiên, kiến thức sâu về hiệu quả vaccine, lịch tiêm chủng tối ưu và những tác dụng phụ còn chưa đầy đủ, ảnh hưởng đến khả năng tư vấn của họ cho cộng đồng.

III. Thái độ của Sinh viên Y tế đối với Phòng chống Dịch bệnh

Thái độ của sinh viên y tế đối với phòng chống COVID-19 được phản ánh qua mức độ quan tâm, cảm nhận về nguy hiểm và sẵn sàng tham gia các biện pháp phòng chống. Nghiên cứu tại Cao đẳng Y tế Hà Đông cho thấy nhiều sinh viên có thái độ tích cực về tầm quan trọng của việc phòng ngừa dịch bệnh và việc tiêm chủng. Họ nhận thức rõ về vai trò của cán bộ y tế trong quốc phòng y tế của đất nước. Tuy nhiên, một số sinh viên vẫn còn thiếu động lực trong việc thực hiện các biện pháp phòng chống, hoặc có thái độ mặc cả khi cảm thấy mệt mỏi do kéo dài của dịch. Sự khác biệt trong thái độ có liên quan đến yếu tố tuổi, giới tính, trình độ kiến thức và khả năng tiếp cận thông tin y tế chính thức.

3.1. Thái độ Tích cực về Phòng chống Dịch bệnh

Đa số sinh viên y tế thể hiện thái độ hỗ trợ mạnh mẽ đối với các biện pháp phòng chống dịch bệnh COVID-19. Họ tin tưởng vào hiệu quả của tiêm chủng và sẵn sàng làm gương trong cộng đồng. Nhận thức về trách nhiệm xã hội là động lực chính khiến sinh viên thực hiện các hành vi phòng chống đầy đủ.

3.2. Thách thức trong Thái độ và Sự Mệt mỏi

Sau thời gian dài chống dịch, một số sinh viên biểu hiện thái độ mệt mỏi và sẻ giảm động lực. Họ có thể cảm thấy khó tuân thủ các biện pháp phòng chống liên tục. Điều này đòi hỏi các chương trình can thiệp để duy trì thái độ tích cực và hành vi phòng chống bền bỉ lâu dài.

IV. Thực hành Phòng chống COVID 19 trong Sinh viên Y tế

Thực hành về phòng chống COVID-19 của sinh viên y tế tại Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông được đánh giá thông qua các hành động cụ thể như rửa tay, đeo khẩu trang, giữ khoảng cách an toàn, tiêm chủng và cách ly khi cần thiết. Nghiên cứu cho thấy hầu hết sinh viên thực hiện rửa tay đúng cách và đeo khẩu trang trong các tình huống có nguy cơ cao. Tuy nhiên, mức độ tuân thủ thay đổi tùy theo bối cảnh và mức độ rủi ro cảm nhận. Khoảng cách an toàn và cách ly tự nguyện là những hành vi được tuân thủ kém hơn, đặc biệt khi sinh viên cảm thấy không có triệu chứng. Yếu tố ảnh hưởng đến thực hành tốt bao gồm môi trường học tập, sự giám sát của giáo viên, tính chất công việc thực tập, và sự hỗ trợ từ gia đình.

4.1. Các Hành động Phòng chống Thường Xuyên

Rửa tay sạch và đeo khẩu trang là những hành vi phòng chống được thực hiện phổ biến nhất. Sinh viên y tế hiểu rõ tầm quan trọng của các biện pháp vệ sinh cá nhân trong công tác kiểm soát nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, mục đích rửa tay, thời gian rửa tay đầy đủ và lựa chọn khẩu trang phù hợp còn có điểm yếu cần cải thiện.

4.2. Hạn chế trong Thực hành và Các Giải pháp

Một số hành vi phòng chống như tự cách ly khi có triệu chứng hoặc tiếp xúc gần được tuân thủ kém. Nguyên nhân bao gồm thiếu nơi cách ly riêng, áp lực học tập, hoặc sự mệt mỏi. Cần có chương trình giáo dục định kỳ, hỗ trợ từ cơ sở y tế và tạo môi trường thuận lợi để nâng cao thực hành phòng chống dịch bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Những năm gần đây, thế giới đang phải đương đầu với nguy cơ xuất hiện và lan truyền của các bệnh truyền nhiễm mới nổi hoặc tái bùng phát ở người, vật nuôi và động vật hoang dã. Những bệnh này xuất phát từ mối tương tác con người - động vật - hệ sinh thái và có khả năng gây hậu quả khôn lường đối với sức khỏe con người, sự phát triển kinh tế và nhiều vấn đề khác. Vào thời điểm tháng 12 năm 2019 tại Vũ Hán, Trung Quốc đã xuất hiện một số ca biểu hiện viêm phổi virus không rõ nguyên [1]. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã tiến hành giải trình tự gen và phát hiện, xác định ra chủng virus gây ra các ca bệnh viêm phổi này thuộc nhóm corona virus và đặt tên cho chúng là virus corona gây hội chứng hô hấp cấp tính phát hiện lần thứ 2 SARS- CoV-2 (tên tiếng anh là: Severe acute respiratory syndrome coronavirus the 2nd)[2].

Bệnh do virus SARS-CoV-2 được đặt tên là COVID-19 đã nhanh chóng lây lan gây ra đại dịch. Ngày 11/3/2020, bệnh đã lan đến 122 quốc gia và v ù n g lãnh thổ, khiến hơn 126.000 người nhiễm bệnh và 4.616 ca tử vong và cũng ở vào thời điểm này, Tổ chức Y tế thế giới chính thức công bố bệnh viêm đường hô hấp cấp (Covid-19) do chủng mới của virus Corona gây ra là “Đại dịch toàn cầu”[3]. Tính đến ngày 9/9/2021, dịch đã lan ra hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới với hơn 223 triệu trường hợp xác nhận mắc COVID-19 và trên 4,6 triệu người tử vong[4]. Đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng toàn diện và sâu rộng đến tất cả các quốc gia trên thế giới không chỉ vấn đề sức khỏe mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, kinh tế, xã hội: Hàng trăm triệu học sinh trên thế giới không được đến trường; du lịch lữ hành bị “nghiền nát”; “kinh tế chia sẻ” đứng trước nguy cơ phá sản; hầu hết nhà máy đóng cửa, hàng triệu công nhân bị sa thải, chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy khi các hoạt động giao thương đồng loạt bị chặn đứng…, người nghèo, dân cư bần cùng hóa gia tăng, tâm trạng bất an trong xã hội trở nên phổ biến.

Từ khủng hoảng y tế, COVID-19 đã tàn phá các cộng đồng và nền kinh tế trên toàn thế giới, làm thay đổi sâu sắc cách con người sinh sống và làm việc. Hiện nay COVID-19 vẫn đang tiếp tục diễn biến rất phức tạp với nhiều biến chủng mới, tác động tiêu cực của dịch bệnh đến các mặt của đời sống kinh tế- xã hội còn tiếp tục kéo 1 dài[5]. Chính vì vậy, việc chủ động phòng và chống bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19 là rất quan trọng. Tại Việt Nam, tình hình dịch bệnh cũng rất phức tạp theo các giai đoạn khác nhau.

Từ khi ghi nhận ca nhiễm COVID-19 đầu tiên đến nay, Việt Nam đã trải qua 4 đợt bùng phát dịch. Đối với 3 đợt đầu tiên, Việt Nam đã khống chế thành công, không để đại dịch lan rộng. Đợt bùng phát thứ 4 (từ ngày 27/4/2021 đến nay), cuộc chiến chống đại dịch COVID-19 của Việt Nam đã bước sang một giai đoạn mới, khốc liệt hơn. Trong đợt bùng phát thứ 4 dịch COVID-19 ở Việt Nam, sinh viên Y khoa chính là lực lượng hỗ trợ đắc lực trong công tác phòng chống dịch COVID-19 của ngành Y tế cả nước và cũng là nguồn nhân lực quan trọng bổ sung trong tương lai cho nền y tế nước nhà đặc biệt là trong công tác phòng chống dịch bệnh nói chung và COVID-19 ở Việt Nam nói riêng.

Kể từ khi dịch COVID-19 ở Việt Nam có dấu hiệu bùng phát và lan rộng, sinh viên các trường đại học, cao đẳng cả nước nói chung và sinh viên trường Y tế Hà Đông nói riêng đều đã tình nguyện tham gia hỗ trợ công tác phòng chống dịch. Để mỗi sinh viên có kiến thức, thái độ, thực hành về các biện pháp về phòng chống dịch Covid-19 tốt nhất nhằm đảm bảo an toàn cho chính mỗi sinh viên cũng như hiệu quả công tác khi tham gia hỗ trợ phòng, chống dịch Covid-19 tại cộng đồng, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “Thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống dịch bệnh Covid-19 của sinh viên trường Cao đẳng Y tế Hà Đông năm 2022” với 2 mục tiêu sau: 1. Mô tả thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống dịch bệnh Covid-19 của sinh viên trường Cao đẳng Y tế Hà Đông năm 2022. Xác định một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ và thực hành về phòng chống dịch bệnh Covid-19 của sinh viên trường Cao đẳng Y tế Hà Đông năm 2022.

Đại cương về bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID- 19 1. Lịch sử, nguồn gốc của COVID-19 Vào ngày 8 tháng 12 năm 2019, tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc đã xuất hiện về một số ca viêm phổi không rõ nguyên nhân. Những trường hợp nhiễm bệnh đầu tiên đều có liên quan tới một chợ hải sản, nơi buôn bán động vật sống ở Vũ Hán. Các ca bệnh này cho thấy các triệu chứng của viêm phổi do virus, bao gồm sốt, ho và khó thở, tương tự như những bệnh nhân nhiễm MERS VÀ SARS[1].

Ngày 31 tháng 12, Ủy ban Y tế thành phố Vũ Hán đã thông báo tới người dân về một đợt bùng phát viêm phổi chưa xác định được nguyên nhân, và báo cáo cho Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về thông tin này. Dịch bệnh đã lây lan nhanh chóng tới khắp 34 tỉnh thành trên Trung Quốc trong vòng 1 tháng. Các sự kiện chính của đợt bùng phát COVID-19 Vào ngày 9 tháng 1 năm 2020, các cuộc điều tra ban đầu đã chứng minh rằng, loại vi-rút mới này thuộc chi Beta corona, được đặt tên là vi-rút corona mới 2019 (2019- nCov). Virus Corona thuộc họ Corona viridae, có đường kính từ 65-125 nm và có một chuỗi RNA dài từ 26-32 kb.

Vi-rút corona bao gồm nhiều loại khác nhau, bao gồm alpha, beta, gamma, delta, SARS-CoV, H5N1 cúm A, H1N1209 và MERS- CoV.[6] Sự tương đồng về trình tự axit amin giữa SARS-CoV-2 và SARS-CoV từ 3 cầy hương, dơi và tê tê lần lượt là 76,7–77,0%, 75-97,7% và 90,7–92,6%. Sự giống nhau về axit amin giữa SARS-CoV-2 và SARS-CoV là 73%. Do đó, dơi và tê tê là những loài duy nhất được cho là có liên quan chặt chẽ nhất với SARS-CoV-2[7]. Sau đó, Ủy ban quốc tế về phân loại vi rút (ICTV) đã chính thức chỉ định vi rút là SARS-CoV-2 vào ngày 11 tháng 2 năm 2020 và căn bệnh do SARS-CoV-2 gây ra, sau này được đặt tên là COVID-19, đã được ICTV chính thức công nhận.

Kể từ khi virus được phát hiện, SARS-CoV-2 đã lan rộng ra tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ. Ngày 11 tháng 03 năm 2020, Tổ chức y tế Thế giới đã tuyên bố Covid-19 là đại dịch toàn cầu [3]. Đặc điểm sinh học của SARS-CoV2 Virus Corona 2019 là beta corona virus cùng nhóm với SARS-CoV phân họ Corona virinae trong họ Corona viridae, của bộ Nidovirales. Corona virus là virus có hệ gen ARN dương sợi đơn kèm nucleocapsid đối xứng xoắn ốc.

Virus có hình cầu với đường kính khoảng 125nm. Đặc điểm nổi bật nhất của corona virus các protein bề mặt lồi ra thành các gai[8]. SARS-CoV-2 có khả năng ổn định ở nhiệt độ 4°C trong khoảng 14 ngày, nhưng bị bất hoạt ở nhiệt độ cao, ví dụ như 70°C trong vòng 5 phút, 56°C trong vòng 30 phút và 37°C trong vòng 2 ngày. Khả năng lây nhiễm của virus phụ thuộc vào bề mặt nơi virus đó được giữ lại, ví dụ như virus sẽ không còn khả năng lây nhiễm trên giấy in và khăn giấy sau 3 giờ, trên gỗ đã qua xử lý và quần áo sau 2 ngày, trên thủy tinh và tiền giấy sau 4 ngày, trên thép không gỉ và nhựa sau 7 ngày.

Ngoài ra, mặc dù lượng virus còn khả năng lây nhiễm chỉ chiếm một phần nhỏ (dưới 0,1%) của lượng virus ban đầu, virus vẫn có thể phát hiện được trên lớp ngoài của khẩu trang phẫu thuật sau 7 ngày. Dich tễ học của COVID-19 Theo Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm số 03/2007/QH12 nhóm A gồm các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm có khả năng lây truyền rất nhanh, phát tán rộng và tỷ lệ tử vong cao hoặc chưa rõ tác nhân gây bệnh[10]. 4 Các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A bao gồm bệnh bại liệt; bệnh cúm A- H5N1; bệnh dịch hạch; bệnh đậu mùa; bệnh sốt xuất huyết do virus Ê-bô-la (Ebola), Lát-sa (Lassa) hoặc Mác-bớc (Marburg); bệnh sốt Tây sông Nin (Nile); bệnh sốt vàng; bệnh tả; bệnh viêm đường hô hấp cấp nặng do virus và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mới phát sinh chưa rõ tác nhân gây bệnh. Vào ngày 29 tháng 01 năm 2020, Bộ Y tế đã quyết định bổ sung bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona (2019-nCov) gây ra vào danh mục các bệnh truyền nhiễm nhóm A theo quy định tại Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm năm 2007 [11].

Đường lây truyền Bằng chứng hiện tại cho thấy rằng COVID-19 lây lan từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp, gián tiếp (qua các đồ vật hoặc bề mặt bị ô nhiễm) hoặc tiếp xúc gần với người bị nhiễm bệnh qua dịch tiết mũi hoặc miệng. Những chất tiết như vậy bao gồm nước bọt, chất tiết đường hô hấp hoặc giọt nhỏ. Khi một người nhiễm bệnh ho, hắt hơi, nói hoặc hát, họ sẽ tiết ra chất dịch từ miệng hoặc mũi. Tiếp xúc gần (trong vòng 1 mét) với người bị nhiễm bệnh có thể bị nhiễm COVID-19 khi những giọt bắn bị nhiễm bệnh này xâm nhập vào miệng, mũi hoặc mắt của người tiếp xúc.

Một số thủ tục y tế tạo ra những giọt chất lỏng rất nhỏ (gọi là giọt hoặc sol khí) tồn tại trong không khí trong thời gian dài hơn. Khi các thủ thuật y tế này được thực hiện trên người bị nhiễm COVID-19 tại cơ sở chăm sóc sức khỏe, bình xịt có thể chứa vi-rút COVID-19. Những người khác có thể hít phải khí dung mang mầm bệnh nếu họ không sử dụng đúng thiết bị phòng hộ cá nhân. Virus SARS-CoV-2 có thể lây truyền qua tiếp xúc với các bề mặt hoặc đồ vật bị ô nhiễm.

Trong một nghiên cứu từ Singapore, RNA virus đã được phát hiện ở hầu hết các bề mặt được kiểm tra (bao gồm tay cầm, công tắc đèn, tay vịn, cửa ra vào, cửa sổ, bồn cầu) trong phòng cách ly của bệnh nhân mắc Covid-19 nhẹ, trước khi được làm sạch thường xuyên. Những người khác có thể bị nhiễm bệnh khi họ 5 chạm tay vào các đồ vật hoặc bề mặt mang mầm bệnh này, sau đó lại chạm tay vào mắt, mũi hoặc miệng mình.