Thúc Đẩy Xuất Khẩu Hàng May Mặc Từ Doanh Nghiệp Có Vốn Đầu Tư Nước Ngoài

Ngành công nghiệp dệt may bao gồm nhiều công đoạn, từ cung cấp nguyên liệu thô đến sản phẩm cuối cùng như… 132 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2013.

• Tác giả: Pham Hoai Son
• Người hướng dẫn: PGS. TS Ngo Thi Tuyet Mai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Thế Giới & Quan Hệ Kinh Tế Quốc Tế
• Đề tài: Thúc Đẩy Xuất Khẩu Hàng May Mặc Từ Doanh Nghiệp Có Vốn Đầu Tư Nước Ngoài Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU HÀNG MAY MẶC CỦA DOANH NGHIỆP DỆT MAY CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI ĐỊA PHƯƠNG
• 1.1. Đặc điểm và vai trò của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đối với xuất khẩu hàng may mặc
• 1.2. Đặc điểm của xuất khẩu hàng may mặc
• 1.3. Vai trò của doanh nghiệp FDI trong thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc
• 1.4. Nội dung thúc đẩy xuất khẩu
• 1.5. Các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu của doanh nghiệp và Nhà nước
• 1.5.1. Biện pháp thúc đẩy xuất khẩu của doanh nghiệp
• 1.5.2. Biện pháp thúc đẩy xuất khẩu của Nhà nước
• 1.6. Những điều kiện thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của doanh nghiệp dệt may có vốn FDI
• 1.6.1. Yếu tố bên ngoài doanh nghiệp
• 1.6.2. Yếu tố bên trong doanh nghiệp
• 1.7. Kinh nghiệm thúc đẩy xuất khẩu của một số doanh nghiệp dệt may có vốn đầu tư nước ngoài
• 1.7.1. Kinh nghiệm của Công ty trách nhiệm hữu hạn may mặc Viet Pacific
• 1.7.2. Kinh nghiệm của Công ty liên doanh Norfolk Hatexco
• 1.7.3. Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn Hà Nội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU HÀNG MAY MẶC CỦA CÁC DOANH NGHIỆP DỆT MAY CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát tình hình sản xuất và xuất khẩu hàng dệt may của các doanh nghiệp dệt may tại Việt Nam
• 2.2. Khái quát tình hình sản xuất hàng dệt may của Việt Nam
• 2.3. Khái quát tình hình xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam
• 2.4. Thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh hàng may mặc của doanh nghiệp dệt may có vốn FDI tại Hà Nội
• 2.5. Thực trạng xuất khẩu hàng may mặc của các doanh nghiệp dệt may có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn Hà Nội
• 2.6. Kim ngạch xuất khẩu
• 2.7. Cơ cấu mặt hàng và thị trường xuất khẩu
• 2.8. Hình thức xuất khẩu
• 2.9. Đánh giá thực trạng thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của doanh nghiệp dệt may có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn Hà Nội
• 2.9.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân
• 2.9.2. Những hạn chế
• 2.9.2.1. Nguyên nhân của hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU HÀNG MAY MẶC CỦA CÁC DOANH NGHIỆP DỆT MAY CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
• 3.1. Định hướng chiến lược thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của các doanh nghiệp dệt may có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn Hà Nội đến năm 2020
• 3.2. Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của doanh nghiệp dệt may có vốn đầu tư nước ngoài
• 3.2.1. Củng cố và phát huy tiềm năng của doanh nghiệp
• 3.2.2. Chủ động tìm kiếm thị trường, bán hàng
• 3.2.3. Đa dạng hóa mặt hàng kinh doanh - phương thức xuất khẩu
• 3.2.4. Đầu tư vào khâu nghiên cứu, thiết kế
• 3.2.5. Chú trọng đầu tư yếu tố con người
• 3.2.6. Giải pháp về vốn
• 3.2.7. Một số kiến nghị với Nhà nước và chính quyền thành phố Hà Nội
• 3.2.7.1. Kiến nghị với Nhà nước
• 3.2.7.2. Kiến nghị với chính quyền thành phố Hà Nội
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• Phụ lục 2. DANH MỤC BẢNG
• Phụ lục 3. DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vai Trò Xuất Khẩu Hàng May Mặc FDI Tại Hà Nội

Ngành công nghiệp dệt may bao gồm nhiều công đoạn, từ cung cấp nguyên liệu thô đến sản phẩm cuối cùng như sợi, vải và hàng may mặc. Hàng may mặc phục vụ nhu cầu thiết yếu của con người, với nhu cầu ngày càng đa dạng. Tỷ lệ sử dụng lao động trong ngành may mặc cao, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam, vốn vẫn nặng về gia công. Doanh nghiệp FDI đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp sự thiếu hụt vốn ngoại tệ, đặc biệt đối với các nước đang phát triển. FDI giúp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất của ngành nghề truyền thống và mở rộng các ngành mới. Ngành dệt may Việt Nam hiện tạo công ăn việc làm cho hơn 2,5 triệu người, đồng thời tạo cơ hội việc làm trong các tổ chức khác thông qua sử dụng dịch vụ hoặc hợp đồng thuê gia công. Dựa trên kinh nghiệm quản lý tiếp thu trong quá trình làm việc với nước ngoài, thế hệ các nhà kinh doanh này có đủ bản lĩnh và khả năng để thành lập các doanh nghiệp có sức cạnh tranh trên thị trường. Theo luận văn của Phạm Hoài Sơn năm 2013, xuất khẩu hàng may mặc FDI đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế.

1.1. Đặc Điểm Của Xuất Khẩu Hàng May Mặc

Ngành dệt may bao gồm nhiều ngành hàng, từ cung cấp nguyên vật liệu thô đến sản phẩm cuối cùng là sợi, vải, hàng may mặc. Hàng may mặc phục vụ nhu cầu thiết yếu của con người, nhu cầu ngày càng đa dạng và phong phú, đòi hỏi nhiều chủng loại. Tỷ lệ sử dụng lao động trong ngành may mặc cao hơn các lĩnh vực khác, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam vẫn nặng về gia công. Điều này tạo ra lợi thế cạnh tranh cho xuất khẩu hàng may mặc.

1.2. Vai Trò Của Doanh Nghiệp FDI Trong Xuất Khẩu May Mặc

Doanh nghiệp FDI là một trong những nguồn quan trọng để bù đắp sự thiếu hụt về vốn ngoại tệ của các nước nhận đầu tư, đặc biệt là đối với các nước đang phát triển. FDI giúp nước nhận đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và năng lực sản xuất của ngành nghề truyền thống, đồng thời mở mang các ngành mới. Dựa trên kinh nghiệm quản lý mà các nhà kinh doanh tiếp thu trong quá trình làm việc với nước ngoài, thế hệ các nhà kinh doanh này có đầy đủ bản lĩnh và khả năng để thành lập các doanh nghiệp có sức cạnh tranh trên thị trường.

1.3. Lợi Thế Của Doanh Nghiệp FDI So Với Doanh Nghiệp Trong Nước

So với doanh nghiệp trong nước, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có lợi thế hơn hẳn về thị trường đầu vào sản xuất và thị trường đầu ra, nhất là thị trường xuất khẩu. Các doanh nghiệp FDI có khả năng tiếp cận thị trường quốc tế dễ dàng hơn, nhờ vào mạng lưới kinh doanh và kinh nghiệm xuất nhập khẩu. Điều này giúp thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc.

II. Cách Thức Thúc Đẩy Xuất Khẩu Hàng May Mặc FDI Hiệu Quả Nhất

Thúc đẩy xuất khẩu là tổng hợp các biện pháp, cách thức mà doanh nghiệp sử dụng để đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu hàng hóa của mình thông qua các hình thức xuất khẩu khác nhau. Mục tiêu là gia tăng sản lượng xuất khẩu, tăng mạnh kim ngạch xuất khẩu, đa dạng hóa các mặt hàng xuất khẩu và mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa dựa trên khả năng của doanh nghiệp như tài chính, trình độ lao động, trình độ công nghệ. Thúc đẩy xuất khẩu thực chất là hoạt động làm cho xuất khẩu được đẩy mạnh hơn so với tình trạng trước đó. Tùy thuộc vào mục tiêu, chức năng và nhiệm vụ cũng như khả năng tài chính của mình mà mỗi doanh nghiệp có những mục tiêu riêng cho hoạt động thúc đẩy xuất khẩu. Theo nghiên cứu của Phạm Hoài Sơn, thúc đẩy xuất khẩu cần có sự phối hợp giữa doanh nghiệp và Nhà nước.

2.1. Nâng Cao Chất Lượng Sản Phẩm May Mặc Xuất Khẩu

Chất lượng sản phẩm là mối quan tâm hàng đầu của khách hàng cũng như doanh nghiệp. Nó là một trong những yếu tố góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ, quy trình sản xuất và đào tạo nhân lực để nâng cao chất lượng sản phẩm. Chất lượng hàng may mặc xuất khẩu là yếu tố then chốt để duy trì và mở rộng thị trường.

2.2. Đa Dạng Hóa Thị Trường Xuất Khẩu May Mặc

Để tăng nhanh sản lượng hàng hóa xuất khẩu và kim ngạch xuất khẩu, doanh nghiệp cần đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu, mẫu mã phù hợp với sở thích và tập quán tiêu dùng của từng thị trường. Thị trường là khâu quyết định của xuất khẩu. Mở rộng thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp chính là việc khai thác tốt thị trường hiện tại, thúc đẩy việc đưa những sản phẩm hiện tại và những sản phẩm mới của doanh nghiệp vào tiêu thụ ở những thị trường mới. Thị trường xuất khẩu hàng may mặc cần được nghiên cứu và mở rộng liên tục.

2.3. Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Và Chất Lượng Nguồn Nhân Lực

Việc nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng nguồn nhân lực trực tiếp góp phần nâng cao năng suất lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Doanh nghiệp cần đầu tư vào đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng cho người lao động. Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

III. Chính Sách Hỗ Trợ Xuất Khẩu Hàng May Mặc FDI Từ Nhà Nước

Để khuyến khích sản xuất hàng xuất khẩu, Nhà nước áp dụng các biện pháp sau: Thu hút đầu tư nước ngoài vào những lĩnh vực cần vốn và công nghệ. Xây dựng nền kinh tế theo mô hình công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu. Có chính sách khuyến khích ứng dụng khoa học và công nghệ mới vào sản xuất các mặt hàng xuất khẩu. Hỗ trợ tài chính cho hoạt động xuất khẩu. Chính sách tỷ giá hối đoái để thúc đẩy xuất khẩu. Theo luận văn của Phạm Hoài Sơn, chính sách hỗ trợ xuất khẩu đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu.

3.1. Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài Vào Ngành May Mặc

Nhà nước cần có chính sách ưu đãi để thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào ngành dệt may, đặc biệt là các dự án có công nghệ hiện đại và thân thiện với môi trường. Việc thu hút FDI giúp nâng cao năng lực sản xuất và cạnh tranh của ngành dệt may.

3.2. Xây Dựng Nền Kinh Tế Hướng Về Xuất Khẩu

Nhà nước cần xây dựng nền kinh tế theo mô hình công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa. Điều này bao gồm việc cải thiện hạ tầng, giảm chi phí logistics và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Xuất khẩu hàng may mặc đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế.

3.3. Hỗ Trợ Tài Chính Cho Doanh Nghiệp Xuất Khẩu

Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp xuất khẩu, bao gồm việc cung cấp tín dụng ưu đãi, bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ chi phí xúc tiến thương mại. Hỗ trợ tài chính giúp doanh nghiệp giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh.

IV. Phân Tích Thực Trạng Xuất Khẩu Hàng May Mặc FDI Tại Hà Nội

Trong giai đoạn từ 2007-2010 đã có 18 dự án mới được cấp phép đầu tư tại Hà Nội với số vốn đăng ký lên tới 15 triệu USD thì đến năm 2011 chỉ cấp phép cho hai dự án được cấp phép với số vốn đăng ký là 700 ngàn USD. Nguyên nhân của sự thay đổi là do chính sách thu hút đầu tư FDI của Hà Nội đã chuyển dịch theo hướng tập trung vào các ngành công nghệ cao, vốn đầu tư lớn và thân thiện với môi trường. Giá trị sản xuất hàng may mặc của doanh nghiệp FDI trên địa bàn Hà Nội vẫn tăng mạnh trong những năm gần đây và ổn định ở mức 25%/năm. Theo số liệu từ luận văn của Phạm Hoài Sơn, kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc FDI tại Hà Nội tăng trưởng đáng kể.

4.1. Kim Ngạch Xuất Khẩu Hàng May Mặc FDI

Giai đoạn 2008-2012 kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc của các doanh nghiệp dệt may có vốn FDI trên địa bàn Hà Nội tăng mạnh qua các năm từ mức 312.25 triệu USD năm 2008 lên mức 565.87 triệu USD năm 2012 và dự kiến năm 2013 có thể đạt 650.74 triệu USD, tức là sau 5 năm kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc đã tăng gấp đôi. Đây là kết quả hết sức ấn tượng, tạo sức bật cho ngành dệt may nước nhà.

4.2. Cơ Cấu Thị Trường Xuất Khẩu Hàng May Mặc

Các doanh nghiệp FDI ngành dệt may tại Hà Nội phần lớn là doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài với tỷ lệ lớn, sau đó là hình thức liên doanh liên kết. FDI ngành may mặc ở Hà Nội có chung tình trạng của cả nước là vốn đầu tư cho nghiên cứu phát triển thấp, hoạt động chủ yếu là gia công cho các đơn hàng nước ngoài theo điều kiện FOB và phải nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất.

4.3. Hình Thức Xuất Khẩu Hàng May Mặc FDI

Tỷ trọng hàng dệt may gia công cho nước ngoài và xuất hàng sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu chiếm đa số trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may. Cùng với đó rất ít doanh nghiệp FDI có định hướng vào thị trường nội địa, dẫn tới sự phụ thuộc vào tình hình kinh tế và nhu cầu hàng may mặc trên thế giới.

V. Giải Pháp Thúc Đẩy Xuất Khẩu Hàng May Mặc FDI Tại Hà Nội

Các doanh nghiệp có vốn FDI trên địa bàn thành phố Hà Nội cần tận dụng những lợi thế và ưu đãi của mình và thành phố để đẩy mạnh hơn nữa hoạt động xuất khẩu của công ty. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp cần chú trọng đầu tư vào công nghệ để vừa gia tăng năng suất, hiệu quả hoạt động vừa đảm bảo chất lượng hàng hóa sản xuất ra. Bên cạnh đó cũng cần đầu tư phát triển yếu tố con người vì ngành dệt may là ngành đòi hỏi cao về tay nghề người lao động vì họ có tác động trực tiếp trong khâu sản xuất thành phẩm. Theo luận văn của Phạm Hoài Sơn, giải pháp thúc đẩy xuất khẩu cần tập trung vào nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

5.1. Củng Cố Và Phát Huy Tiềm Năng Của Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần tập trung vào củng cố và phát huy tiềm năng của mình, bao gồm việc nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ, đào tạo nhân lực và nghiên cứu thị trường.

5.2. Chủ Động Tìm Kiếm Thị Trường Và Bán Hàng

Doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm thị trường và bán hàng, bao gồm việc tham gia các hội chợ triển lãm, xây dựng mạng lưới phân phối và quảng bá sản phẩm. Điều này giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường và tăng doanh số bán hàng.

5.3. Đa Dạng Hóa Mặt Hàng Kinh Doanh Và Phương Thức Xuất Khẩu

Doanh nghiệp cần đa dạng hóa mặt hàng kinh doanh và phương thức xuất khẩu, bao gồm việc sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn và sử dụng các phương thức xuất khẩu trực tiếp. Điều này giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào một số ít mặt hàng và thị trường.

VI. Tương Lai Xuất Khẩu Hàng May Mặc FDI Cơ Hội Và Thách Thức

Các doanh nghiệp cũng cần có chiến lược chuyển dần phương thức xuất khẩu từ gia công sang xuất khẩu trực tiếp bằng sản phẩm, mẫu mã và thương hiệu của mình. Thiết kế mẫu mã, marketing cũng cần được doanh nghiệp coi trọng nhằm giúp doanh nghiệp gia tăng thêm tỷ suất lợi nhuận. Chủ động tìm kiếm và kiểm soát nguồn nguyên vật liệu để đảm bảo cho quá trình sản xuất. Theo luận văn của Phạm Hoài Sơn, tương lai xuất khẩu hàng may mặc FDI phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của doanh nghiệp.

6.1. Cơ Hội Từ Các Hiệp Định Thương Mại Tự Do

Việt Nam đang tham gia đàm phán và ký kết nhiều hiệp định thương mại có lợi cho xuất khẩu hàng dệt may như Hiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), FTA với EU, hứa hẹn nhiều ưu đãi, góp phần thu hút đầu tư nước ngoài vào các lĩnh vực mà Việt Nam còn yếu như sợi, dệt nhuộm và thúc đẩy xuất khẩu cũng như tạo ra những sản phẩm có hàm lượng giá trị nội địa cao hơn.

6.2. Thách Thức Từ Cạnh Tranh Và Biến Động Thị Trường

Các doanh nghiệp xuất khẩu hàng may mặc FDI phải đối mặt với nhiều thách thức từ cạnh tranh và biến động thị trường, bao gồm sự cạnh tranh từ các nước có chi phí lao động thấp hơn, biến động tỷ giá hối đoái và thay đổi chính sách thương mại. Doanh nghiệp cần chủ động đối phó với những thách thức này để duy trì và phát triển hoạt động xuất khẩu.

6.3. Định Hướng Phát Triển Bền Vững Cho Ngành May Mặc

Ngành may mặc cần hướng tới phát triển bền vững, bao gồm việc sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường, giảm thiểu ô nhiễm và đảm bảo điều kiện làm việc tốt cho người lao động. Phát triển bền vững giúp nâng cao uy tín và giá trị thương hiệu của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dệt may giữ vai trò mũi nhọn trong chiến lược phát triển kinh tế hướng về xuất khẩu của Việt Nam, với kim ngạch xuất khẩu toàn ngành năm 2012 đạt 15,09 tỷ USD và cán mốc 19,5 tỷ USD năm 2013, đóng góp khoảng 15% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước và tạo việc làm cho hơn 2,5 triệu lao động. Trong cơ cấu toàn ngành với gần 4.000 doanh nghiệp, khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm khoảng 25% tổng số lượng cơ sở sản xuất nhưng đóng góp tới hơn 50% tổng giá trị xuất khẩu quốc gia.

Tại thủ đô Hà Nội – một trong 5 địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút dòng vốn ngoại, các doanh nghiệp may mặc FDI đã tạo ra khối lượng sản phẩm trị giá hàng ngàn tỷ đồng. Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu của khối này vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: phương thức sản xuất chủ yếu dừng lại ở khâu gia công cắt may đơn giản (CTM), giá trị gia tăng nội địa thấp, nguồn nguyên phụ liệu phụ thuộc tới 65% - 88% vào nhập khẩu, đồng thời chưa khai thác tương xứng với lợi thế nguồn nhân lực chất lượng cao của địa bàn thủ đô.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về xúc tiến, phát triển ngoại thương; phân tích toàn diện thực trạng xuất khẩu hàng may mặc của các doanh nghiệp FDI trên địa bàn Hà Nội trong giai đoạn 2008 – 2013; từ đó định hình hệ thống quan điểm, mục tiêu và giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy xuất khẩu đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng khi cung cấp các luận cứ khoa học và giải pháp khả thi giúp nâng quy mô kim ngạch xuất khẩu của khối FDI Hà Nội vượt mốc 650 triệu USD, đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch phương thức xuất khẩu và gia tăng tỷ lệ nội địa hóa trước thềm các hiệp định tự do thương mại thế hệ mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ hai nhóm lý thuyết nền tảng trong kinh tế học quốc tế và quản trị chuỗi cung ứng:

1. Lý thuyết Chuỗi giá trị toàn cầu (Global Value Chain - GVC): Vận dụng mô hình chuỗi giá trị dệt may toàn cầu để phân tầng các nấc thang giá trị gia tăng. Chuỗi phân bổ từ các khâu thượng nguồn (cung ứng xơ, sợi, dệt, nhuộm) đến khâu hạ nguồn (cắt may gia công CTM, sản xuất trọn gói FOB, sản xuất thiết kế gốc ODM và sản xuất thương hiệu gốc OBM). Mô hình làm sáng tỏ quy luật phân phối lợi nhuận, trong đó khâu gia công cắt may thuần túy mang lại biên lợi nhuận thấp nhất, còn các khâu thiết kế mẫu mã và xây dựng thương hiệu chiếm tỷ suất sinh lời vượt trội.
2. Lý thuyết Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và lan tỏa công nghệ: Phân tích vai trò của dòng vốn FDI trong việc bổ sung nguồn vốn ngoại tệ, nâng cao năng suất lao động (khu vực FDI đạt 214,77 triệu đồng/lao động, gấp 2 lần khu vực Nhà nước), hỗ trợ chuyển giao công nghệ quản lý tiên tiến và mở rộng mạng lưới phân phối toàn cầu.
3. Các khái niệm cốt lõi: Định hình chuẩn xác khái niệm thúc đẩy xuất khẩu, phương thức xuất khẩu (FOB, ODM, CTM), chính sách tỷ giá hối đoái, hàng rào phi thuế quan và quy tắc xuất xứ trong thương mại quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phân tích định tính và phân tích định lượng chuỗi thời gian:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập có hệ thống từ Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê TP. Hà Nội, Bộ Công Thương, Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), Niên giám thống kê giai đoạn 2008 – 2013 và các báo cáo phân tích chuyên ngành dệt may quốc tế.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu khảo sát tổng thể hơn 1.000 doanh nghiệp FDI dệt may trên cả nước và chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) 18 dự án FDI may mặc được cấp phép trên địa bàn TP. Hà Nội. Luận văn tiến hành phân tích sâu vào 2 doanh nghiệp điển hình đại diện cho 2 hình thức sở hữu: Công ty TNHH May mặc Viet Pacific (100% vốn Hàn Quốc) và Công ty Liên doanh Norfolk Hatexco (liên doanh Singapore - Việt Nam). Lý do lựa chọn 2 mô hình này nhằm rút ra bài học thực tiễn sâu sắc về tổ chức bộ máy nghiên cứu thiết kế (R&D) độc lập và chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ trọng cơ cấu, phân tích tổng hợp chỉ số phát triển kinh tế. Việc sử dụng phương pháp này cho phép đo lường chính xác tốc độ tăng trưởng kim ngạch, kiểm định mối tương quan giữa nhập khẩu nguyên liệu và giá trị xuất khẩu, đồng thời đánh giá độ trễ của các chính sách cải cách thủ tục hành chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng giai đoạn 2008 – 2013 đã làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng:

1. Tăng trưởng kim ngạch nhanh nhưng phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu: Kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc của các doanh nghiệp FDI tại Hà Nội tăng hơn gấp đôi, từ 312,25 triệu USD năm 2008 lên 565,87 triệu USD năm 2012 và đạt khoảng 650,74 triệu USD năm 2013. Giá trị sản xuất công nghiệp của khối này tăng trưởng ổn định ở mức 25%/năm, tăng từ 428,23 triệu USD năm 2008 lên 810,83 triệu USD năm 2013. Tuy nhiên, năm 2012, kim ngạch nhập khẩu vải và phụ liệu của khối FDI đạt tới 370,33 triệu USD, chiếm 65,44% tổng giá trị hàng xuất khẩu.
2. Cơ cấu thị trường xuất khẩu tập trung cao độ vào nhóm 3 thị trường truyền thống: Ba thị trường gồm Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu (EU) và Nhật Bản chiếm tới 87,8% tổng kim ngạch xuất khẩu của khối FDI may mặc Hà Nội năm 2012. Trong đó, thị trường Hoa Kỳ chiếm tỷ trọng áp đảo và tăng từ 55,8% năm 2008 lên 60,2% năm 2012; thị trường EU chiếm 15%; thị trường Nhật Bản chiếm 12%; các thị trường tiềm năng khác chỉ chiếm 12,8%.
3. Phương thức xuất khẩu chủ yếu là gia công, hạn chế năng lực R&D: Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực vẫn là các sản phẩm cơ bản như áo thun, áo jacket, sơ mi với hàm lượng giá trị gia tăng thấp. Phần lớn doanh nghiệp thực hiện gia công đơn hàng theo chỉ định từ công ty mẹ. Điểm sáng hiếm hoi đến từ Công ty TNHH May mặc Viet Pacific khi đầu tư phòng R&D độc lập gồm 6-8 nhân sự, phát triển thành công 10-15 mẫu sản phẩm mới mỗi năm.
4. Cải cách hành chính có chuyển biến nhưng quy hoạch hạ tầng còn thiếu đồng bộ: Hà Nội đã thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm ít nhất 30% chi phí tuân thủ trong giai đoạn 2010 – 2013. Tuy nhiên, toàn thành phố có khoảng 7 khu công nghiệp lớn nhưng vẫn chưa hình thành được khu công nghiệp chuyên ngành tập trung cho dệt may và công nghiệp phụ trợ dệt nhuộm.

Thảo luận kết quả

Khi mô hình hóa dữ liệu thông qua đồ thị chuỗi giá trị dệt may (Smile Curve), vị thế của các doanh nghiệp FDI may mặc tại Hà Nội vẫn tập trung ở điểm đáy của đường cong – tức khâu lắp ráp và may mặc hoàn thiện. Việc toàn ngành phải nhập khẩu 99% bông sợi (415 nghìn tấn) và 88% lượng vải (6 tỷ mét) trong năm 2012 phản ánh sự đứt gãy giữa công nghiệp phụ trợ và công nghiệp may xuất khẩu.

So sánh với các nghiên cứu trước đây của Đinh Công Khải & Đặng Thị Tuyết Nhung (2011) về chuỗi giá trị dệt may Việt Nam, kết quả nghiên cứu khẳng định quá trình chuyển dịch từ CTM sang phương thức FOB và ODM tại Hà Nội diễn ra chậm hơn mặt bằng chung. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ việc chính sách thu hút FDI của Hà Nội giai đoạn 2011 – 2013 chuyển hướng ưu tiên công nghệ cao (năm 2011 chỉ cấp phép 2 dự án may mặc với vốn 700 nghìn USD), dẫn đến thiếu vắng các dự án FDI quy mô lớn đầu tư vào khâu dệt nhuộm hoàn tất. Điều này đặt ra thách thức lớn khi Việt Nam hội nhập sâu vào các hiệp định như TPP và FTA với EU – nơi quy tắc xuất xứ "từ sợi trở đi" (yarn-forward) là điều kiện tiên quyết để hưởng thuế suất ưu đãi 0%.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm thúc đẩy xuất khẩu may mặc FDI trên địa bàn Hà Nội đến năm 2020:

1. Chuyển đổi phương thức xuất khẩu từ gia công sang FOB và ODM: Doanh nghiệp FDI cần chủ động tái cấu trúc quy trình vận hành, phấn đấu nâng tỷ trọng phương thức xuất khẩu FOB và ODM lên mức 25% - 30% tổng kim ngạch vào năm 2020. Các doanh nghiệp cần thành lập phòng R&D độc lập với quy mô 6 - 10 nhân sự thiết kế chuyên nghiệp, chủ động phát triển 15 - 20 mẫu mốt thời trang mới mỗi năm nhằm nắm bắt thị hiếu người tiêu dùng quốc tế.
2. Đa dạng hóa cơ cấu thị trường và mặt hàng xuất khẩu: Ban lãnh đạo doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược tiếp thị đa kênh, giảm dần mức độ phụ thuộc vào 3 thị trường truyền thống (đưa tỷ trọng nhóm Mỹ, EU, Nhật Bản từ 87,8% xuống dưới 75% vào năm 2020), đẩy mạnh xúc tiến thương mại sang các thị trường giàu tiềm năng như Hàn Quốc, ASEAN, Canada, Nga và các nước Đông Âu.
3. Xây dựng quy hoạch khu công nghiệp tập trung cho dệt may: Ủy ban nhân dân TP. Hà Nội cần sớm phê duyệt và triển khai quy hoạch 1 - 2 khu công nghiệp chuyên ngành dệt may - phụ liệu tập trung đến năm 2020, tích hợp hệ thống xử lý nước thải hiện đại công suất 10.000 - 15.000 m³/ngày đêm, tạo mặt bằng sạch thu hút các dự án FDI dệt nhuộm kỹ thuật cao nhằm đáp ứng 40% nhu cầu vải nội địa.
4. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính và đào tạo nhân lực: Nhà nước cần triển khai các gói tín dụng bảo lãnh xuất khẩu với lãi suất ưu đãi thấp hơn lãi suất thị trường từ 1,5% - 2%/năm cho doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất FOB. Đồng thời, TP. Hà Nội cần liên kết chặt chẽ với 3 trường đại học và các cơ sở dạy nghề trên địa bàn, tăng tỷ trọng thời lượng thực hành thiết kế từ 30% lên 50% - 60% trong chương trình đào tạo kỹ thuật may công nghiệp giai đoạn 2014 – 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Các cán bộ thuộc Sở Công Thương TP. Hà Nội, Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Chế xuất, Bộ Công Thương có thể khai thác hệ thống dữ liệu thống kê để hoàn thiện quy hoạch phân vùng dệt may giai đoạn 2020 – 2030, điều chỉnh danh mục thu hút FDI công nghiệp phụ trợ và cải cách thủ tục cấp phép đầu tư.
2. Ban lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp dệt may (FDI và trong nước): Các giám đốc điều hành, giám đốc xuất nhập khẩu có thể ứng dụng trực tiếp bài học kinh nghiệm từ mô hình Viet Pacific và Norfolk Hatexco để tái cấu trúc xưởng sản xuất, thành lập bộ phận nghiên cứu mẫu mã và xây dựng lộ trình chuyển đổi từ gia công đơn thuần sang tự chủ nguồn hàng FOB.
3. Chuyên gia nghiên cứu và giảng viên kinh tế đối ngoại: Các nhà khoa học, giảng viên bộ môn Kinh tế thế giới & Quan hệ kinh tế quốc tế có thể sử dụng khung lý thuyết chuỗi giá trị và hệ thống dẫn chứng của luận văn làm tài liệu giảng dạy về thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.
4. Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành: Học viên thạc sĩ, sinh viên ngành Kinh tế quốc tế, Thương mại quốc tế và Quản trị kinh doanh có thể tham khảo phương pháp xử lý dữ liệu thực tế, cách tiếp cận mô hình kinh tế vi mô và kỹ thuật trình bày luận văn chuẩn mực.

Câu hỏi thường gặp

Khối doanh nghiệp dệt may FDI đóng góp như thế nào vào kinh tế Hà Nội giai đoạn 2008 – 2013? Doanh nghiệp FDI may mặc đóng vai trò động lực tăng trưởng quan trọng, đưa giá trị sản xuất may mặc tăng trưởng 25%/năm, đạt 810,83 triệu USD vào năm 2013. Khu vực này sở hữu năng suất lao động ấn tượng đạt 214,77 triệu đồng/lao động, cao gấp 2 lần khu vực Nhà nước, đồng thời giải quyết việc làm cho hàng chục ngàn lao động công nghiệp tại thủ đô.

Kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp may mặc FDI tại Hà Nội tăng trưởng ra sao? Kim ngạch xuất khẩu của khối FDI may mặc Hà Nội tăng trưởng ngoạn mục, từ 312,25 triệu USD năm 2008 lên 565,87 triệu USD năm 2012 và đạt khoảng 650,74 triệu USD năm 2013. Tức là sau 5 năm, kim ngạch xuất khẩu đã tăng hơn gấp đôi, đóng góp trực tiếp vào nguồn thu ngoại tệ của thành phố.

Ba thị trường xuất khẩu may mặc lớn nhất của khối FDI Hà Nội chiếm tỷ trọng bao nhiêu? Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản là 3 thị trường lớn nhất, chiếm tới 87,8% tổng kim ngạch xuất khẩu may mặc FDI tại Hà Nội năm 2012. Trong đó, riêng thị trường Hoa Kỳ chiếm 60,2% (tăng từ 55,8% năm 2008), thị trường EU chiếm 15% và thị trường Nhật Bản chiếm 12%, trong khi các thị trường khác chỉ chiếm 12,8%.

Vì sao doanh nghiệp FDI may mặc tại Hà Nội vẫn chủ yếu làm gia công CTM? Nguyên nhân chủ yếu do sự thiếu hụt vùng nguyên phụ liệu nội địa khi Việt Nam phải nhập khẩu 99% bông và 88% vải. Đồng thời, các doanh nghiệp FDI chủ yếu nhận đơn hàng chỉ định từ công ty mẹ ở nước ngoài, nguồn vốn dành cho nghiên cứu thiết kế mẫu mã (R&D) còn rất thấp và thiếu chuỗi liên kết dệt - nhuộm tập trung tại địa phương.

Luận văn đề xuất giải pháp nào để doanh nghiệp tận dụng cơ hội từ các hiệp định tự do thương mại? Luận văn đề xuất doanh nghiệp phải chuyển đổi mạnh mẽ sang phương thức xuất khẩu FOB/ODM, thành lập phòng thiết kế R&D từ 6 - 10 người. Song song đó, TP. Hà Nội cần quy hoạch 1 - 2 khu công nghiệp dệt may tập trung có hệ thống xử lý nước thải để phát triển khâu dệt nhuộm, đáp ứng quy tắc xuất xứ "từ sợi trở đi" nhằm hưởng thuế suất ưu đãi 0%.

Kết luận

• Luận văn phân tích toàn diện thực trạng xuất khẩu may mặc khối FDI Hà Nội giai đoạn 2008 – 2013, ghi nhận sự bứt phá kim ngạch từ 312,25 triệu USD lên mức 650,74 triệu USD.
• Nghiên cứu chỉ rõ điểm nghẽn lớn nhất là tỷ lệ phụ thuộc nguyên phụ liệu nhập khẩu lên đến 65,44% và sự tập trung quá mức tới 87,8% vào 3 thị trường truyền thống (Mỹ, EU, Nhật Bản).
• Công trình đúc kết bài học thực tiễn đắt giá từ mô hình thiết kế R&D độc lập của Công ty Viet Pacific và chiến lược đa dạng hóa thị trường của Công ty Liên doanh Norfolk Hatexco.
• Hệ thống giải pháp đề xuất mang tính đồng bộ cao từ cấp doanh nghiệp (nâng tỷ trọng FOB/ODM lên 25% - 30%) đến cấp chính quyền TP. Hà Nội (quy hoạch 1 - 2 khu công nghiệp tập trung đến năm 2020).
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị cho công tác quản lý kinh tế đối ngoại và định hướng chiến lược doanh nghiệp trước làn sóng hội nhập TPP và FTA.

Quý độc giả, các nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp hãy khai thác sâu toàn văn công trình nghiên cứu này để xây dựng những giải pháp phát triển xuất khẩu bền vững, nâng cao vị thế hàng dệt may Việt Nam trên trường quốc tế!

Trích đoạn nội dung tài liệu

A _____ X X A TRUONG DAI HQC KINH TE QUOC DAN ------- O ------------- DAI HOC K. THONG TIN THU'VIEN PHONG LUAN AN-TC LIEU PHAM HOAI THUC DAY XU AT KHAU HANG MAY MAC CUA CAC DOANH NGHIJEP DIET MAY CO VON DAU TU • • N l (')C NGOAI TREN DIA BAN HA NOI Chuyen nganh: Kinh te the gioi & Quan he Kinh te quoc te LUAN VAN THAC SI KINH TE • • Ngudi huong dan khoa hoc: PGS. TS Ngo Thi Tuyet Mai HA NQI, NAM 2013 ------------------------------------------------£ LOT CAM DOAN Toi xin cam doan luan van la cong trinh nghien cuu doc lap cua toi. So lieu dupc su dung trong luan van la trung thuc va co trich nguon.

Ket qua nghien cuu trong luan van la trung thuc va chua dupc cong bo trong bat ky cong trinh nghien cuu nao khac. TAC GIA LUAN VAN Pham Hoai Son LOI CAM ON Toi xin chan thanh cam on Quy thay co truong Dai hoc Kinh te Quoc dan da tan tarn giang day, truyen dat nhung kien thuc quy bau cho toi trong suot thoi gian toi hoc tap tai trubng. Dac biet, toi xin chan thanh cam on PGS.TS Ngo Thi Tuyet Mai da tan tinh chi bao, hubng dan cho toi hoan thanh luan van nay. Toi xin chan thanh cam on cac anh, chi cong tac tai Tap doan det may Viet Nam da het long ho tru, cung cap so lieu va dong gop y kien quy bau giup toi hoan thanh luan van.

TAC GIA LUAN VAN Pham Hoai Son MUC • LUC • LOI CAM DOAN LOI CAM ON MUC LUC DANH MUC CAC CHC VIET TAT DANH MUC BANG DANH MUC BIEU DO TOM TAT LUAN VAN. ii LOI MO DAU. 1 CHUONG 1: CO SO LY LUAN VA KINH NGHIEM THUC TIEN VE THUC DAY XUAT KHAU HANG MAY MAC CUA DOANH NGHIEP DET MAY CO VON DAU TU* NU6C NGOAI TAI DIA PHUONG. Dae diem va vai tro cua doanh nghiep co von dau tu nudc ngoai doi vdi xuat khau hang may mac.

Dae diem cua xuat khau hang may mac. Vai tro cua doanh nghiep FDI trong thuc day xuat khau hang may mac. Noi dung thuc day xuat khau hang may mac cua doanh nghiep det may co von dau tu nudc ngoai. Khai niem thuc day xuat khau.

Noi dung thuc day xuat khau. Cac bien phap thuc day xuat khau cua doanh nghiep va Nha Nudc. Bien phap thuc day xuat khau cua doanh nghiep. Bien phap thuc day xuat khau cua Nha nude.

Nhung dieu kien thuc day xuat khau hang may mac cua doanh nghiep det may co von FDI. Yeu to ben ngoai doanh nghiep. Yeu to ben trong doanh nghiep. Kinh nghiem thuc day xuat khauuua so doanh nghiep det mmy co von dau tn nimc ngoai.

Kinh nghiem cua Cong ty trach nhiem huu han may mac Viet Pacific. Kinh nghiem cua Cong ty lien doanh Norfolk Hatexco. Bai hoc kinh nghiem cho cac doanh nghiep cv von dau tn nudc ngoai tren dia ban Ha Noi.31 CHUONG 2: THU’C TRANG THUC DAY XUAT KHAU HANG MAY MAC CUA CAC DOANH NGHIEP DET MAY CO VON DAU TU NUOC NGOAI TREN DIA BAN HA NOI. Khai quat tinh hinh san xuat va xuat khau hang det may cua cac doanh nghiep det may tai Viet Naim.

Khai quat tinh hinh san xuat hang det may cua Viet Nam. Khai quat tinh hinh xuat khau hang det may Viet Nam. Thuc trang hoat dong san xuat kinh doanh hang may mac cua doanh nghiep det may cv von FDI tai Ha Noi. Thuc trang xuat khau hang may mac cua cac doanh nghiep det may cv von dau tu nudc ngoai tren dia ban Ha Noi.

Kim ngach xuat khau. Co cau mat hang va thi truong xuat khau. Hinn thuc xuut khau. TTuc trann thhc da- xncF klihu hhnn may mac cua chhih qucXn thhrn pho Ha Noi.

Cai cach thu tuc hndh ^11'1^.