Luận văn thạc sĩ ussh sử dụng công cụ tài chính để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học trong các trường đại học nghiên cứu một số trường đại học ở tỉnh hải dương

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích vai trò của công cụ tài chính trong việc thúc đẩy nghiên cứu khoa học tại các trường đại học Hải Dương.

• Tác giả: Nguyễn Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Ngọc Thanh
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Sử Dụng Công Cụ Tài Chính Để Thúc Đẩy Hoạt Động Nghiên Cứu Khoa Học Trong Các Trường Đại Học (Nghiên Cứu Một Số Trường Đại Học Ở Tỉnh Hải Dương)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Tổng quan tình hình nghiên cứu
• Mục tiêu và nhiệm vụ của nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Giả thuyết nghiên cứu
• Phƣơng pháp nghiên cứu
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC SỬ DỤNG CÔNG CỤ TÀI CHÍNH ĐỂ THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 1.1. Hoạt động nghiên cứu khoa học
• 1.1.1. Khái niệm “nghiên cứu khoa học”
• 1.1.2. Khoa học
• 1.2. Đặc điểm của hoạt động nghiên cứu khoa học trong các trường đại học
• 1.3. Các công cụ tài chính và vai trò của nó trong việc thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học
• 1.3.1. Khái niệm về công cụ tài chính và sử dụng công cụ tài chính
• 1.3.2. Sử dụng các công cụ tài chính trong việc thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học
• 1.3.3. Vai trò của việc sử dụng công cụ tài chính để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học trong các trường đại học
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng công cụ tài chính để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học trong các trường đại học
• 1.4.1. Các yếu tố khách quan
• 1.4.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG CÔNG CỤ TÀI CHÍNH ĐỂ THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TẠI MỘT SỐ TRƢỜNG ĐẠI HỌC TẠI TỈNH HẢI DƢƠNG
• 2.1. Khái quát về trường Đại học Hải Dương và trường Đại học kỹ thuật y tế Hải Dương
• 2.1.1. Trường đại học Hải Dương
• 2.1.2. Đại học kỹ thuật y tế Hải Dương
• 2.2. Thực trạng việc sử dụng công cụ tài chính để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Hải Dương và Đại học Kỹ thuật y tế Hải Dương
• 2.2.1. Cơ chế chính sách đối với việc sử dụng các công cụ tài chính
• 2.2.2. Những công cụ tài chính được sử dụng tại trường Đại học Hải Dương và Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương
• 2.3. Đánh giá về việc sử dụng công cụ tài chính để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học tại một số trường đại học ở tỉnh Hải Dương
• 2.3.1. Những thành tựu đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế, thiếu sót còn tồn tại
• 2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém trong hoạt động nghiên cứu khoa học tại trường Đại học Hải Dương và Trường Đại học Kỹ thuật y tế Hải Dương
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP SỬ DỤNG CÔNG CỤ TÀI CHÍNH ĐỂ THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC HẢI DƢƠNG VÀ TRƢỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT Y TẾ HẢI DƢƠNG
• 3.1. Định hướng phát triển hoạt động nghiên cứu khoa học và việc sử dụng công cụ tài chính để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Hải Dương và Trường Đại học Kỹ thuật y tế Hải Dương
• 3.2. Một số giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả sử dụng công cụ tài chính để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường đại học Hải Dương và Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương
• 3.2.1. Nhóm giải pháp cơ bản
• 3.2.2. Nhóm các giải pháp cụ thể
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thúc đẩy nghiên cứu khoa học tại trường đại học Hải Dương

Nghiên cứu khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển giáo dục và nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường đại học. Tại tỉnh Hải Dương, việc thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học cần được chú trọng hơn nữa, đặc biệt là thông qua việc sử dụng các công cụ tài chính. Các trường đại học như Trường Đại học Hải Dương và Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương đã có những bước tiến nhất định trong việc phát triển nghiên cứu khoa học, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.

1.1. Khái niệm và vai trò của nghiên cứu khoa học

Nghiên cứu khoa học là quá trình tìm kiếm, phát hiện và phát triển tri thức mới. Nó không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Các trường đại học cần nhận thức rõ vai trò của nghiên cứu khoa học trong việc nâng cao uy tín và chất lượng giáo dục.

1.2. Tình hình nghiên cứu khoa học tại các trường đại học Hải Dương

Tình hình nghiên cứu khoa học tại các trường đại học Hải Dương hiện nay đang có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc huy động nguồn lực tài chính và phát triển các dự án nghiên cứu. Việc sử dụng các công cụ tài chính hiệu quả sẽ là chìa khóa để thúc đẩy hoạt động này.

II. Những thách thức trong việc thúc đẩy nghiên cứu khoa học tại Hải Dương

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc thúc đẩy nghiên cứu khoa học tại các trường đại học Hải Dương vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn tài chính, cơ chế hỗ trợ chưa hiệu quả và sự thiếu hụt trong hợp tác nghiên cứu là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu nguồn tài chính cho nghiên cứu khoa học

Nhiều trường đại học tại Hải Dương vẫn phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, dẫn đến việc thiếu hụt nguồn tài chính cho các dự án nghiên cứu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện các nghiên cứu có quy mô lớn và chất lượng cao.

2.2. Cơ chế hỗ trợ chưa hiệu quả

Cơ chế hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu khoa học tại các trường đại học còn nhiều bất cập. Việc phân bổ ngân sách chưa hợp lý và thiếu minh bạch khiến cho các nhà nghiên cứu gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn lực cần thiết.

III. Phương pháp sử dụng công cụ tài chính để thúc đẩy nghiên cứu khoa học

Để nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học, các trường đại học cần áp dụng các phương pháp sử dụng công cụ tài chính một cách hợp lý. Việc kết hợp giữa ngân sách nhà nước, tài trợ từ doanh nghiệp và các quỹ nghiên cứu sẽ tạo ra nguồn lực dồi dào cho hoạt động nghiên cứu.

3.1. Kết hợp ngân sách nhà nước và tài trợ từ doanh nghiệp

Việc kết hợp ngân sách nhà nước với tài trợ từ doanh nghiệp sẽ giúp các trường đại học có thêm nguồn lực để thực hiện các dự án nghiên cứu. Doanh nghiệp có thể tham gia vào quá trình nghiên cứu và phát triển, từ đó tạo ra những sản phẩm ứng dụng thực tiễn.

3.2. Tạo lập quỹ nghiên cứu độc lập

Các trường đại học nên xem xét việc thành lập quỹ nghiên cứu độc lập để hỗ trợ các dự án nghiên cứu. Quỹ này có thể được tài trợ từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm cả các tổ chức quốc tế và cá nhân có tâm huyết với nghiên cứu khoa học.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Hải Dương

Việc áp dụng các công cụ tài chính trong nghiên cứu khoa học đã mang lại nhiều kết quả tích cực tại các trường đại học Hải Dương. Nhiều dự án nghiên cứu đã được triển khai thành công, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Các dự án nghiên cứu thành công

Nhiều dự án nghiên cứu tại Trường Đại học Hải Dương đã đạt được thành công nhất định, từ đó tạo ra những sản phẩm có giá trị ứng dụng cao trong thực tiễn. Những thành công này không chỉ nâng cao uy tín của trường mà còn góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh.

4.2. Tác động đến chất lượng đào tạo

Các hoạt động nghiên cứu khoa học đã góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường đại học. Sinh viên có cơ hội tham gia vào các dự án nghiên cứu, từ đó phát triển kỹ năng và kiến thức thực tiễn.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho nghiên cứu khoa học tại Hải Dương

Việc thúc đẩy nghiên cứu khoa học tại các trường đại học Hải Dương cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Các trường cần tiếp tục cải thiện cơ chế tài chính, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu để tạo ra môi trường nghiên cứu thuận lợi.

5.1. Đề xuất giải pháp cải thiện cơ chế tài chính

Cần có những cải cách trong cơ chế tài chính để đảm bảo nguồn lực cho nghiên cứu khoa học. Việc minh bạch trong phân bổ ngân sách và tạo điều kiện cho các nhà nghiên cứu tiếp cận nguồn tài chính là rất cần thiết.

5.2. Tăng cường hợp tác nghiên cứu

Hợp tác giữa các trường đại học và doanh nghiệp sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho nghiên cứu khoa học. Các trường cần chủ động tìm kiếm đối tác và xây dựng mối quan hệ bền vững để phát triển các dự án nghiên cứu có giá trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống giáo dục đại học hiện đại, khoa học và công nghệ giữ vai trò then chốt cùng với nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Tại Việt Nam, mạng lưới hơn 1.200 tổ chức khoa học và công nghệ với gần 700 tổ chức nghiên cứu công lập đang đứng trước yêu cầu đổi mới căn bản mô hình quản trị. Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu khoa học tại nhiều cơ sở giáo dục đại học vẫn chưa khai thác hết tiềm lực của đội ngũ giảng viên và nhà khoa học. Thực tế cho thấy các rào cản về cơ chế phân bổ nguồn lực, cơ chế khoán chi và định mức đãi ngộ tài chính là nguyên nhân trực tiếp làm giảm hiệu suất nghiên cứu.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ của tác giả Nguyễn Anh Tuấn tập trung giải quyết vấn đề sử dụng các công cụ tài chính nhằm tạo động lực thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường đại học. Nghiên cứu xác định các mục tiêu cụ thể gồm: hệ thống hóa lý luận về công cụ tài chính trong khoa học giáo dục, khảo sát toàn diện thực trạng quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi cao. Phạm vi không gian của đề tài được triển khai khảo sát thực chứng tại Trường Đại học Hải Dương và Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương trong giai đoạn 5 năm từ năm 2010 đến năm 2015.

Ý nghĩa của công trình thể hiện rõ qua việc cung cấp các luận cứ khoa học thực tiễn giúp nâng tỷ lệ trích lập kinh phí nghiên cứu khoa học trên tổng thu sự nghiệp đạt mức 5% đến 8%, đồng thời gia tăng trên 30% số lượng công trình khoa học công bố hàng năm, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và uy tín học thuật của các trường đại học tại khu vực Đồng bằng sông Hồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa Lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại và Lý thuyết động lực làm việc hai yếu tố của Herzberg kết hợp mô hình kỳ vọng của Vroom. Theo các khung lý thuyết này, chính sách tài chính không chỉ thuần túy là công cụ cung ứng ngân sách mà còn là đòn bẩy kích thích trực tiếp nhu cầu sáng tạo, công nhận năng lực và gia tăng cam kết gắn bó của đội ngũ trí thức.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác giữa 4 nhóm công cụ tài chính cơ bản gồm: kinh phí thường xuyên từ ngân sách nhà nước, nguồn thu sự nghiệp hợp pháp từ học phí và dịch vụ đào tạo, quỹ phát triển khoa học và công nghệ nội bộ, cùng các nguồn vốn tài trợ và hợp đồng chuyển giao công nghệ ngoài ngân sách. Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm trung tâm bao gồm: Hoạt động nghiên cứu khoa học đại học, Công cụ tài chính khoa học công nghệ, Cơ chế tự chủ tài chính đơn vị sự nghiệp công lập và Hiệu quả sử dụng vốn nghiên cứu. Hệ thống lý luận được đặt trong khuôn khổ pháp lý chặt chẽ của Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013, Nghị định số 43/2006/NĐ-CP, Nghị định số 16/2015/NĐ-CP và Nghị định số 99/2014/NĐ-CP của Chính phủ về đầu tư phát triển tiềm lực khoa học công nghệ trong các cơ sở giáo dục đại học.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính, báo cáo tổng kết hoạt động khoa học công nghệ giai đoạn 2010-2015 của hai trường đại học tại Hải Dương và dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 250 cán bộ quản lý và giảng viên cơ hữu, trong đó có 130 giảng viên thuộc Trường Đại học Hải Dương và 120 giảng viên thuộc Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng dựa trên cơ cấu trình độ học vị từ thạc sĩ đến tiến sĩ và số năm công tác nhằm đảm bảo tính đại diện cao.

Tác giả sử dụng phương pháp phân tích thống kê mô tả, phương pháp so sánh đối chiếu định lượng kết hợp phân tích chi phí - hiệu quả. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác mối tương quan giữa mức độ phân bổ kinh phí với năng suất công bố khoa học của giảng viên, khắc phục các nhận định cảm tính. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu được triển khai liên tục trong khung thời gian từ tháng 9 năm 2015 đến tháng 8 năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu nguồn tài chính cho hoạt động nghiên cứu khoa học tại các trường đại học khảo sát còn phụ thuộc nặng nề vào ngân sách nhà nước và nguồn thu học phí, chiếm tỷ trọng trung bình trên 82% tổng kinh phí nghiên cứu hàng năm. Ngược lại, nguồn thu từ hoạt động thương mại hóa, chuyển giao công nghệ và tài trợ của doanh nghiệp chỉ chiếm khiêm tốn khoảng 12% đến 18%.

Thứ hai, tỷ lệ giảng viên cơ hữu trực tiếp tham gia chủ trì các đề tài nghiên cứu khoa học các cấp còn rất thấp, chỉ đạt khoảng 28% đến 35% trên tổng số hơn 548 cán bộ giảng dạy tại cả hai trường. Trong số các công trình được triển khai, đề tài cấp cơ sở chiếm đa số với tỷ lệ khoảng 78%, trong khi các đề tài cấp Bộ, cấp Tỉnh và bài báo công bố trên các tạp chí quốc tế có uy tín chỉ chiếm dưới 8% tổng số công trình.

Thứ ba, tổng kinh phí chi cho hoạt động nghiên cứu khoa học chỉ chiếm tỷ lệ dưới 3% trên tổng chi thường xuyên của nhà trường. Định mức chi trả thù lao cho 1 giờ nghiên cứu khoa học được quy đổi thấp hơn 40% so với định mức thanh toán 1 giờ giảng dạy trực tiếp, tạo ra xu hướng giảng viên ưu tiên dạy vượt giờ thay vì đầu tư thời gian làm nghiên cứu.

Thứ tư, thủ tục thanh quyết toán tài chính còn mang nặng tính hành chính, chứng từ hóa đơn phức tạp làm giảm hơn 45% động lực đăng ký đề tài của đội ngũ cán bộ có trình độ tiến sĩ và thạc sĩ trẻ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ việc cơ chế khoán chi theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP chưa được vận dụng đồng bộ và triệt để tại cấp trường. Các định mức kinh tế kỹ thuật trong chi tiêu khoa học công nghệ vẫn áp dụng theo phương thức quản lý hành chính truyền thống, thanh toán theo chứng từ đầu vào thay vì đánh giá chất lượng sản phẩm đầu ra. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của Bùi Thiên Sơn năm 2010 và Ninh Thị Hoàng Lan năm 2013 về những điểm nghẽn nguồn lực trong giáo dục đại học công lập Việt Nam.

Dữ liệu phân tích có thể được mô tả trực quan thông qua biểu đồ cột kép thể hiện tỷ trọng chênh lệch giữa nguồn thu từ ngân sách và nguồn thu dịch vụ khoa học công nghệ, kết hợp cùng bảng ma trận đối chiếu mức độ tương quan giữa kinh phí tài trợ với số lượng bài báo khoa học giai đoạn 2010-2015. Những phát hiện này khẳng định rằng việc tái cấu trúc công cụ tài chính là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy năng lực đổi mới sáng tạo trong nhà trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc và nâng tỷ trọng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ nội bộ trường đại học. Ban Giám hiệu cùng Phòng Tài chính - Kế toán cần chủ động trích lập tối thiểu 5% đến 8% từ tổng nguồn thu hợp pháp của nhà trường hàng năm để hình thành quỹ nghiên cứu ổn định, triển khai áp dụng từ niên khóa 2016-2017.

Thứ hai, đổi mới chính sách đãi ngộ và khen thưởng tài chính trực tiếp cho các nhà khoa học. Hội đồng Khoa học và Đào tạo cần nâng mức chi thưởng bài báo đăng trên các tạp chí chuyên ngành uy tín thuộc danh mục tiêu chuẩn lên mức 15 đến 30 triệu đồng trên mỗi bài báo, đồng thời điều chỉnh định mức quy đổi giờ nghiên cứu khoa học đạt tối thiểu 120% đến 150% so với giờ giảng dạy lý thuyết, hoàn thành trước năm 2018.

Thứ ba, đẩy mạnh thương mại hóa và mở rộng hợp tác nghiên cứu với khối doanh nghiệp. Phòng Quản lý Khoa học giữ vai trò đầu mối thành lập Trung tâm Chuyển giao công nghệ và Dịch vụ y tế - kỹ thuật tại địa bàn tỉnh Hải Dương, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng nguồn thu từ các hợp đồng dịch vụ khoa học công nghệ lên mức 25% đến 30% tổng ngân sách nghiên cứu vào năm 2020.

Thứ tư, cải cách triệt để thủ tục thanh quyết toán và áp dụng cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng. Phòng Kế toán phối hợp cùng các khoa chuyên môn cắt giảm ít nhất 50% các biểu mẫu hành chính không cần thiết, ứng dụng hệ thống quản lý tài chính khoa học trực tuyến từ quý 3 năm 2017 nhằm giải phóng tối đa thời gian cho cán bộ nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là Ban Giám hiệu và Hội đồng trường tại các cơ sở giáo dục đại học công lập. Luận văn cung cấp căn cứ thực tiễn để rà soát, sửa đổi Quy chế chi tiêu nội bộ, tối ưu hóa các dòng phân bổ ngân sách nhằm đạt các chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục đại học với mục tiêu tiêu chuẩn nghiên cứu khoa học đạt trên 80% điểm đánh giá.

Nhóm thứ hai là các cán bộ phụ trách phòng Quản lý Khoa học và phòng Kế hoạch - Tài chính. Nghiên cứu mang lại giải pháp thiết kế danh mục định mức tài trợ, quy trình giải ngân kinh phí và mô hình khoán chi tinh gọn, xử lý dứt điểm các vướng mắc về thủ tục chứng từ quyết toán đề tài.

Nhóm thứ ba là các học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ, Quản lý Giáo dục và Tài chính công. Công trình là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp khảo sát định lượng, xây dựng khung lý thuyết liên ngành và phân tích dữ liệu thực chứng trong quản lý tài chính khoa học.

Nhóm thứ tư là các cơ quan hoạch định chính sách cấp tỉnh như Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Tài chính tỉnh Hải Dương và các địa phương lân cận. Nghiên cứu gợi mở cơ chế đặt hàng đề tài và phân bổ kinh phí đối ứng hiệu quả cho các trường đại học đóng trên địa bàn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Câu hỏi thường gặp

Công cụ tài chính nào giữ vai trò quan trọng nhất trong việc thúc đẩy nghiên cứu khoa học tại các trường đại học? Công cụ quan trọng nhất là cơ chế khoán chi kinh phí gắn với định mức thưởng theo chất lượng sản phẩm đầu ra. Minh chứng từ khảo sát cho thấy hơn 70% giảng viên khẳng định việc chi trả thù lao thỏa đáng theo bài báo công bố và đơn giản hóa thủ tục hành chính tạo ra động lực nghiên cứu mạnh mẽ hơn việc cấp phát kinh phí dàn trải.

Tại sao các trường đại học địa phương khó thu hút nguồn tài chính ngoài ngân sách cho khoa học công nghệ? Nguyên nhân chủ yếu do hoạt động nghiên cứu chưa gắn liền với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp tại địa phương. Số liệu thực tế giai đoạn 2010-2015 cho thấy dưới 15% đề tài có địa chỉ ứng dụng cụ thể, đòi hỏi nhà trường phải chủ động liên kết và cung ứng các dịch vụ kỹ thuật có giá trị thương mại cao.

Cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP mang lại cơ hội gì cho công tác nghiên cứu khoa học? Cơ chế tự chủ tài chính cho phép các trường chủ động trích lập Quỹ phát triển khoa học công nghệ, tự quyết định mức chi trả thu nhập tăng thêm và linh hoạt phân bổ nguồn vốn cho các dự án tiềm năng mà không bị ràng buộc cứng nhắc bởi các khung định mức hành chính cũ.

Điểm khác biệt cơ bản về việc sử dụng công cụ tài chính giữa Trường Đại học Hải Dương và Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương là gì? Trường Đại học Kỹ thuật Y tế có lợi thế thu hút nguồn thu từ dịch vụ y tế và xét nghiệm chuyên sâu phục vụ nghiên cứu lâm sàng, trong khi Trường Đại học Hải Dương tập trung phân bổ nguồn kinh phí ngân sách cấp cho các nghiên cứu thuộc khối kinh tế và kỹ thuật cơ bản.

Làm thế nào để nâng cao tỷ lệ giảng viên có học vị tiến sĩ tham gia nghiên cứu khoa học? Cần áp dụng chính sách tài trợ đối ứng từ 20 triệu đến 50 triệu đồng cho các đề tài nghiên cứu tiềm năng của tiến sĩ trẻ, đồng thời giảm 30% nghĩa vụ giảng dạy lý thuyết trong năm đầu thực hiện nhiệm vụ khoa học nhằm tạo điều kiện công bố bài báo quốc tế.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khẳng định vai trò đòn bẩy quyết định của công cụ tài chính đối với hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường đại học.
• Đánh giá thực chứng bức tranh tài chính khoa học giai đoạn 2010-2015 tại Trường Đại học Hải Dương và Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương với nguồn lực còn phụ thuộc trên 82% vào ngân sách truyền thống.
• Nhận diện chính xác điểm nghẽn về mức trích lập kinh phí dưới 3% tổng chi thường xuyên và rào cản thủ tục thanh quyết toán làm suy giảm động lực nghiên cứu của cán bộ.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp tài chính đồng bộ, tập trung vào khoán chi theo sản phẩm đầu ra, nâng định mức thưởng bài báo và thành lập trung tâm chuyển giao công nghệ giai đoạn 2016-2020.
• Khẳng định mô hình liên kết ba bên giữa Nhà nước, Trường đại học và Doanh nghiệp là giải pháp đột phá để đa dạng hóa nguồn tài chính ngoài ngân sách bền vững.

Lộ trình triển khai thí điểm cơ chế khoán chi và quỹ khoa học nội bộ cần được hoàn thành trong năm 2017. Quý độc giả, cán bộ quản lý và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn luận văn để ứng dụng hiệu quả các mô hình quản trị tài chính khoa học tiên tiến vào thực tiễn cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo,tài liệu đính kèm, luận văn có kết cấu 3 chƣơng cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1. Lý luận chung về việc sử dụng CCTC để thúc đẩy hoạt động NCKH Chƣơng 2. Thực trạng việc sử dụng CCTC để thúc đẩy hoạt động NCKH tại một số trƣờng đại học ở tỉnh Hải Dƣơng Chƣơng 3. Giải pháp tăng cƣờngsử dụng CCTC để thúc đẩy hoạt động NCKH tại một số trƣờng đại học ở tỉnh Hải Dƣơng 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1.

LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC SỬ DỤNG CÔNG CỤ TÀI CHÍNH ĐỂ THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 1. Hoạt động nghiên cứu khoa học 1. Khái niệm “nghiên cứu khoa học” 1. Khoa học Có nhiều cách tiếp cận khái niệm này: Tiếp cận nội dung: KH là hệ thống tri thức về thế giới khách quan (TGKQ) Tiếp cận nhận thức: KH là 1 quá trình nhận thức (tìm tòi, phát hiện những quy luật của TGKQ).

Tiếp cận hoạt động: KH là 1 dạng hoạt động đặc thù của con ngƣời nhằm nhận thức về TGKQ (hoạt động KH) Đặc điểm của khoa học : Tính thực tiễn (quan hệ với thực tiễn): KH có nguồn gốc từ thực tiễn; đƣợc kiểm nghiệm trong thực tiễn; đƣợc vận dụng vào thực tiễn. Sản phẩm của KH phải đƣợc khẳng định (chứng minh) bằng các phƣơng pháp KH. Tính tiên đoán (dự báo) : Những tƣ tƣởng KH tiên tiến thƣờng đi trƣớc thời đại, vƣợt lên khỏi những yêu cầu trình độ hiện tại. Khoa học không có giới hạn trong sự phát triển.

Nó luôn vận động và ngày càng hoàn thiện cùng khả năng nhận thức & trình độ phát triển của khoa học. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tính phân hóa ngày càng sâu: Phân chia thành những lĩnh vực theo chiều sâu (chuyên biệt cao), nhƣng lại có sự tích hợp giữa các lĩnh vực. Khoa học ngày càng đƣợc ứng dụng nhanh trong thực tiễn. Những tiêu chí để nhận biết một khoa học: Có đối tƣợng nghiên cứu; Có phƣơng pháp nghiên cứu; Có hệ thống những phạm trù, khái niệm; Khoa học đƣợc hiểu là “hệ thống tri thức về mọi loại quy luật của vật chất và sự vận động của vật chất, những quy luật của tự nhiên, xã hội và tƣ duy”1 “Khoa học là quá trình nghiên cứu nhằm khám phá ra những kiến thức mới, học thuyết mới, … về tự nhiên và xã hội.

Những kiến thức hay học thuyết mới này, tốt hơn, có thể thay thế dần những cái cũ, không còn phù hợp”2. Thí dụ: Quan niệm thực vật là vật thể không có cảm giác đƣợc thay thế bằng quan niệm thực vật có cảm nhận. Nhƣ vậy, khoa học bao gồm một hệ thống tri thức về quy luật của vật chất và sự vận động của vật chất, những quy luật của tự nhiên, xã hội, và tƣ duy. Hệ thống tri thức này hình thành trong lịch sử và không ngừng phát triển trên cơ sở thực tiễn xã hội.

Phân biệt ra 2 hệ thống tri thức: tri thức kinh nghiệm và tri thức khoa học. + Tri thức kinh nghiệm: là những hiểu biết đƣợc tích lũy qua hoạt động sống hàng ngày trong mối quan hệ giữa con ngƣời với con ngƣời và giữa con ngƣời với thiên nhiên. Quá trình nầy giúp con ngƣời hiểu biết về sự vật, về cách quản lý thiên nhiên và hình thành mối quan hệ giữa những con ngƣời trong xã hội. Tri thức kinh nghiệm đƣợc con ngƣời không ngừng sử dụng và phát triển trong hoạt động thực tế.

Tuy nhiên, tri thức kinh nghiệm chƣa thật 1 Pierre Auger: Tendences actuelles de la recherche scientifique. UNESCO, Paris, 1961, try.vn/m/khai-niem-khoa-hoc-va-nghien-cuu-khoa-hoc/342fcdee 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sự đi sâu vào bản chất, chƣa thấy đƣợc hết các thuộc tính của sự vật và mối quan hệ bên trong giữa sự vật và con ngƣời. Vì vậy, tri thức kinh nghiệm chỉ phát triển đến một hiểu biết giới hạn nhất định, nhƣng tri thức kinh nghiệm là cơ sở cho sự hình thành tri thức khoa học. + Tri thức khoa học: là những hiểu biết đƣợc tích lũy một cách có hệ thống nhờ hoạt động NCKH, các họat động nầy có mục tiêu xác định và sử dụng phƣơng pháp khoa học.

Không giống nhƣ tri thức kinh nghiệm, tri thức khoa học dựa trên kết quả quan sát, thu thập đƣợc qua những thí nghiệm và qua các sự kiện xảy ra ngẫu nhiên trong hoạt động xã hội, trong tự nhiên. Tri thức khoa học đƣợc tổ chức trong khuôn khổ các ngành và bộ môn khoa học (discipline) nhƣ: triết học, sử học, kinh tế học, toán học, sinh học,… 1. Nghiên cứu khoa học Khái niệm Nghiên cứu là một công việc mang tính chất tìm tòi, xem xét cặn kẽ một vấn đề nào đó để nhận thức nó hoặc để giảng giải cho ngƣời khác rõ. Vũ Cao Đàm thì “NCKH là một hoạt động xã hội, hướng vào việc tìm kiếm những điều mà khoa học chưa biết, hoặc là phát hiện bản chất sự vật, phát triển nhận thức khoa học về thế giới, hoặc là sáng tạo phương pháp mới và phương tiện kỹ thuật mới để cải thiện thế giới”3 Nhƣ vậy có thể hiểu rằng,NCKH nói chung là nhằm thỏa mãn về nhu cầu nhận thức và cải tạo thế giới đó là: Khám phá những thuộc tính bản chất của sự vật và hiện tƣợng - Phát hiện qui luật vận động của sự vật và hiện tƣợng Vận dụng qui luật để sáng tạo giải pháp tác động lên sự vật hiện tƣợng 3 Vũ Cao Đàm.

Phương pháp luận nghiên cứu khoa học. Khoa học kỹ thuật, 1999, tr. 20 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Sự phát triển của hệ thống NCKH phụ thuộc vào nhu cầu của xã hội. Trong điều kiện ngày nay, có sự gắn bó chặt chẽ giữa nghiên cứu cơ bản (nghiên cứu hàn lâm) và nghiên cứu ứng dụng, nghiên cứu theo từng ngành và nghiên cứu liên ngành.

Nghiên cứu liên ngành nhằm giải quyết những vấn đề lớn, phức tạp. + Nghiên cứu hàn lâm: nghiên cứu nhằm trả lời các câu hỏi về bản chất lý thuyết, hay nói cách khác là xây dựng và kiểm định các lý thuyết khoa học. Các lý thuyết khoa học này đóng góp vào kho tàng tri thức khoa học để giải thích và dự báo các hiện tƣợng khoa học (Kerlinger 1986, dẫn theo[2]). Lý thuyết khoa học ở đây có thể là một lý thuyết mới (chƣa có trƣớc đó) hoặc là một cách mới,… + Nghiên cứu ứng dụng: nghiên cứu nhằm áp dụng các thành tựu khoa học (lý thuyết khoa học) vào các lĩnh vực cụ thể trong cuộc sống.

NCKH là quá trình nhận thức hƣớng vào việc khám phá những thuộc tính bản chất của sự vật hiện tƣợng trong thế giới khách quan nhằm phát triển nhận thức KH về thế giới. Đó là hoạt động trí tuệ nhằm cải tạo hiện thực Nhƣ vậy, Nghiên cứu khoa học là một họat động tìm kiếm, xem xét, điều tra, hoặc thử nghiệm. Dựa trên những số liệu, tài liệu, kiến thức,… đạt đƣợc từ các thí nghiệm NCKH để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội, và để sáng tạo phƣơng pháp và phƣơng tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn. Con ngƣời muốn làm NCKH phải có kiến thức nhất định về lãnh vực nghiên cứu và cái chính là phải rèn luyện cách làm việc tự lực, có phƣơng pháp từ lúc ngồi trên ghế nhà trƣờng.

Bản chất của NCKH là hoạt động sáng tạo của các nhà KH nhằm nhận thức thế giới, tạo ra hệ thống tri thức có giá trị để sử dụng vào cải tạo thế giới Chức năng của NCKH (thể hiện trình độ nhận thức khoa học) 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Mô tả: Trình bày lại những kết quả nghiên cứu một hiện tƣợng hay một sự kiện KH làm sao cho đối tƣợng đó đƣợc thể hiện đến mức độ nguyên bản tối đa. + Giải thích: Trình bày một cách tƣờng minh bản chất của đối tƣợng nghiên cứu, chỉ ra đối tƣợng ấy đã tuân thủ một phần hay toàn bộ các quy luật chung của sự phát triển hiện thực. + Giải thích :KH không chỉ phản ánh trung thực các sự kiện của hiện thực mà còn chỉ ra nguồn gốc phát sinh, phát triển, mối quan hệ của sự kiện với các sự kiện khác, với môi trƣờng xung quanh, những điều kiện, nguyên nhân, những hệ quả đã hoặc có thể xảy ra. + Phát hiện: Khám phá ra bản chất, các quy luật vận động và phát triển của sự vật hiện tƣợng (đối tƣợng nghiên cứu).

Phát hiện đồng nghĩa với phát minh, với quá trình sáng tạo ra chân lý mới làm phong phú thêm kho tàng tri thức nhân loại. Phát hiện KH là trình độ nhận thức sáng tạo cao nhất của con ngƣời. Kết quả là tạo nên các khái niệm, các phạm trù, các lý thuyết, học thuyết, quy trình công nghệ mới,… Đó là những tri thức có giá trị đối với lý luận và thực tiễn. Mục đích của NCKH không chỉ nhằm vào việc nhận thức thế giới mà còn cải tạo thế giới và một KH đích thực thì luôn vì cuộc sống của con ngƣời.

Nghiên cứu khoa học trong giáo dục nhằm: + Góp phần xây dựng hệ thống lý luận của KHGD; + Góp phần nâng cao hiệu quả, chất lƣợng GD – ĐT; + Góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực cho ngƣời nghiên cứu; + Góp phần làm cơ sở cho việc hoạch định các chính sách GD. Đặc điểm NCKH + Tính mới mẻ; Tính thông tin; 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tính tin cậy; Tính khách quan; Tính mạo hiểm; Tính kinh tế. Các lĩnh vực nghiên cứu khoa học Nghiên cứu cơ bản: Nghiên cứu cơ bản là những hoạt động nghiên cứu tìm ra những qui luật chung những hƣớng đi lớn (nghiên cứu nguồn gốc của sự sống, nghiên cứu hệ thống giáo dục quốc dân, nghiên cứu mô hình kinh tế, nghiên cứu vật lí, hóa học.) tìm ra loại nguyên liệu mới, tìm ra những công cụ toán học mới v. kết quả của nghiên cứu cơ bản còn nằm trong phòng thí nghiệm, trong tài liệu viết, trong tủ kính (hàng mẫu).

Nghiên cứu cơ bản luôn đi trƣớc các loại hình nghiên cứu khác. Nghiên cứu ứng dụng: Ðây là công việc của lực lƣợng đông đảo nhất của các nhà khoa học với xu hƣớng là đƣa các kết quả của nghiên cứu cơ bản vào phục vụ cho xã hội loài ngƣời. Không có họ, mọi NCKH đều vô nghĩa. Tuy nhiên các kết quả ứng dụng cũng vẫn còn trong phòng thí nghiệm, nó còn một khoảng cách khá xa để đến với xã hội bởi vì tính kinh tế, tính thuận tiện, tính địa phƣơng cũng nhƣ khả năng sản xuất hàng loạt đã chƣa cho phép.