CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN CHUNG VE HOAT DONG GIAO NHAN HÀNG HÓA XUẤT KHẨU BANG DUONG BIEN 1. Tổng quan về hoạt động giao nhận hang hóa xuất khẩu bằng đường bién 1. Khái niệm về vận tải hàng hóa bằng đường biển, hoạt động giao nhận hang hóa quốc tế bằng đường biển và người giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển. Đầu tiên, “vận tải hang hóa đường biển được hiểu là một hình thức vận tải có liên quan đến việc sử dụng kết cau hạ tang và phương tiện vận tải biển, sử dung các cảng biển, các máy móc hỗ trợ bốc xếp trên cảng, và kết nối các tuyến vận chuyên hàng hóa giữa các quốc gia trên biển.
dé phục vụ việc dịch chuyền hàng hoá trên những tuyến đường biển”. Về hoạt động giao nhận hang hóa, theo quy tắc mẫu của Liên đoàn các hiệp hội giao nhận quốc tế (FIATA) về dịch vụ giao nhận hàng hóa thì “dịch vụ giao nhận hàng hóa được định nghĩa là những dịch vụ liên quan đến việc vận tải, xếp dỡ hàng hóa, đóng gói, gom hàng, lưu kho hay phân phối hàng hóa, cùng với đó là các dịch vụ về tư vấn có liên quan đến các dịch vụ nói trên như là địch vụ bảo hiểm, thủ tục hải quan, tập hợp chứng từ liên quan đến hàng hóa, tài chính và thanh toán”. Theo quy định của Luật Thương Mại Việt Nam (2005), thì dịch vu giao nhận hàng hóa được định nghĩa là “hành vi thương mại, theo đó người làm dich vu giao nhận, sẽ nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyền, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục, giây tờ và các dịch vụ khác có liên quan dé giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người giao nhận khác”. Mục tiêu của giao nhận hàng hóa chính là hoàn thành những yêu cầu của khách hàng một cách đúng tiễn độ, đảm bảo số lượng, chất lượng và thu được hiệu quả tối ưu, lâu đài, bền vững.
Tóm lại, có thé hiểu một cách đơn giản rằng hoạt động giao nhận, vận tải hàng hóa là tập hợp các nghiệp vụ khác nhau có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện đưa hàng hoá từ nước người bán sang nước người mua, từ nơi gửi hàng đến nơi nhận hàng. Bản chất hoạt động giao nhận chính là việc tô chức quá trình chuyên chở và giải quyết các thủ tục liên quan đến quá trình chuyên chở đó. Như vậy, hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế băng đường biển có thể được hiểu là hành vi thương mại mà trong đó người giao nhận sẽ nhận hang từ người gửi hàng, tô chức thực hiện các công việc cần thiết dé đưa hàng hóa từ nước người bán đến nước người mua bằng phương thức vận tải hàng hóa băng đường biên. Tiếp đó, dưới sự ủy thác của các công ty xuất nhập khẩu, hàng hóa sẽ được vận chuyền đến những nơi cần thiết dé thực hiện việc lưu kho bãi, bảo quản hay các hoạt động liên quan khác.
Về người kinh doanh dịch vụ giao nhận hay còn được gọi là người giao nhận (Forwarder) trước đây chỉ thường là các đại lý sẽ thực hiện một số công việc do các công ty xuất nhập khâu ủy thác, chỉ định như lo liệu, thực hiện các thủ tục về giấy tờ, chứng từ, thực hiện bốc xếp, dỡ hàng, tiến hành lưu kho lưu bãi hàng hóa, thực hiện thủ tục thanh toán cho hàng hóa,. Tuy nhiên, trong xu hướng toàn cầu hóa của nên kinh tế thế giới, cùng với những tiễn bộ về mặt khoa học công nghệ của ngành vận tải mà ngày nay dịch vụ giao nhận ngày càng được tiễn bộ hơn. Vì thế, hiện nay trong hoạt động thương mại và hoạt động vận tải hàng hóa trên toàn thế giới, những người kinh doanh dich vụ giao nhận hàng hóa đang ngày càng đóng một vai trò quan trọng khi mà họ không còn chỉ làm các nhiệm vụ đơn lẻ thông thường như làm các thủ tục Hải Quan, thuê phương tiện vận tải, xếp dỡ,.mà còn cung cấp dịch vụ trọn gói cho toàn bộ quá trình thực hiện xuất nhập khâu hay kinh doanh quốc tế. Về khái niệm cụ thé, theo quy tắc mẫu của Liên đoàn các hiệp hội giao nhận quốc tế (FIAT4) thì “Người giao nhận là người lo toan để hàng hóa được chuyên chở theo hợp đồng ủy thác và hoạt động vì lợi ích của người ủy thác mà bản thân anh ta không phải là người chuyên chở”.
Theo điều 233, Mục 4 của Luật Thương mại Việt Nam (2005) quy định về Dịch vụ Logistics thì người giao nhận hay thương nhân kinh doanh dịch vu Logistics được hiểu là: “Thuong nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyền, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hang dé hưởng thù lao”. Người giao nhận có thê chủ hàng, chủ tàu, công ty xếp đỡ hàng hóa hay kho hàng, những người giao nhận chuyên nghiệp hoặc bất kỳ người nào khác có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận. Nói tóm lại, người giao nhận chính là người kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa. Đặc điểm của hoạt động giao nhận vận tải quốc té bằng đường biển Hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển là hoạt động gắn liền với vận tải quôc tê và thương mại quôc tê.
Do đó, nó có những đặc diém như sau: Hoạt động giao nhận hàng hóa quốc bằng đường biển không phải là một hoạt động đơn lẻ, ma bao gồm tông hợp một chuỗi các hoạt động bao trùm lên quá trình thực hiện việc đưa hàng hóa từ nhà xuất khâu (người bán) đến nhà nhập khẩu (người mua). Điều này có nghĩa là hoạt động này đòi hỏi một khả năng tổ chức chính xác cao, từ khâu gom hàng, xếp hang, vận chuyền đến khâu giao hàng. Do đặc trưng của hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển gắn liền với hoạt động thương mại quốc tế, vì thế nó đòi hỏi người thực hiện hoạt động giao nhận hàng hóa phải có sự hiểu biết sâu sắc và kiến thức sâu rộng không chỉ về nghiệp vụ mà còn là về pháp luật, tập quán trong nước và quốc tế. Dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường bién là hoạt động kinh doanh các sản phẩm vô hình, với đặc trưng đặc biệt là không dự trữ được.
Những người thực hiện hoạt động này phải kết hợp với các hãng tàu, hãng ô tô hoặc tự bỏ tiền ra dé đầu tư. Nhưng giá trị gia tăng chính của loại hình kinh doanh dịch vụ này chính là đến từ trình độ nghiệp vụ tốt và kinh nghiệm đúc kết sau quá trình thực hiện các hoạt động trong quá trình giao nhận hang hóa. Hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển có phạm vi hoạt động về mặt địa lý rất rộng vì chủ yếu tuyến đường phục vụ cho phương thức vận tải bằng đường biển phan lớn đều là tự nhiên, do đó sẽ ít gặp các trở ngại hơn khi đi chuyền so với đường bộ. Cùng với đó là không tốn nhiều chi phí sữa chữa, nâng cấp hay bảo dưỡng, nhờ vậy chi phí cho hoạt động giao nhận hàng hóa cũng sẽ thấp hơn và tiết kiệm so với các phương thức vận tải hàng hóa khác.
Với đặc trưng của phương thức vận tải bằng đường biển chính là có thé thực hiện vận chuyên đa số các đối tượng mặt hàng trong kinh doanh quốc tế kế cả những mặt hàng có kích thước lón, trọng lượng lớn trên cự ly dài thì hoạt động giao nhận hàng hóa bằng đường biển có những ưu thế nhất định so với các phương thức khác. Tuy nhiên, tốc độ vận chuyền và thời gian vận chuyền của phương thức này là khá chậm, cùng với đó là phụ thuộc vào nhiều yếu tố như điều kiện thời tiêt, đường đi, khoảng cách địa lý giữa các nước với nhau trên vùng biển. Do đó, không thực sự phù hợp với những mặt hàng số lượng nhỏ hay những mặt hàng yêu cầu độ chính xác cao về mặt thời gian. Vai trò của người giao nhận và hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biến 1.
Vai trò của hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển Ngày nay, với xu thé mở cửa, hội nhập ngày càng sâu rộng của nên kinh tế các quốc gia, thương mại quốc tế ngày càng được chú trọng day mạnh và phát triển kéo theo đó là sự phát triển của những lĩnh vực liên quan trong đó ngành vận tải nói chung và đặc biệt vận tải biển nói riêng. Vì cho đến thời điểm hiện tại phương thức vận tải bằng đường biển vẫn là phương thức vận tải đóng góp nhiều nhất cho thương mại kinh tế thế giới nói chung, khi mà gần 80% tổng khối lượng hang hóa xuất nhập khẩu trên thế giới đều được vận tải bằng đường biển, do đó có thể nói đây là phương thức vận tải hiệu quả nhất cho quá trình vận chuyên hàng hóa xuất nhập khẩu giữa các quốc gia. Di cùng với đó, không thé không ké đến vai trò của hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển cũng đã và đang có những đóng với thương mại quốc tế. Cụ thể: © Đối với nền kinh tế nói chung: - _ Hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế đóng vai trò là “cầu nối” thúc đây hoạt động kinh doanh quốc tế.
Việc tổ chức thực hiện những nghiệp vụ cần thiết cho quá trình vận chuyên hàng hóa trong hoạt động kinh doanh quốc tế là vô cùng quan trọng. Nếu quá trình này không được thực hiện tốt thì thương mại quốc tế khó có thé phát triển được. - Hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế của mỗi quốc gia. Với sự mở cửa hội nhập của nền kinh tế toàn cầu thì sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp của các nước ngày càng trở nên gay gắt, việc thực hiện được hoạt động giao nhận hàng hóa một cách tối ưu sẽ đóng góp rất nhiều cho nền kinh tế các quốc gia từ đó giúp mỗi quốc có những ưu thế nhất định so với các nước khác trên toàn cầu.
- Ngoải ra, hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển còn góp phan làm thay đổi cơ cau hàng hóa trên thị trường quốc tế nhờ đặc trưng về khả năng thực vận chuyền, xử lý nhiều mặt hàng khác nhau với khối lượng lớn, kích thước công kểnh.