Đánh giá tình hình thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu tại Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát

Khóa luận thủ tục hải quan xuất khẩu tại Công ty CP Đầu tư Dệt may Thiên An Phát 2022 - 2024

• Tác giả: Ngô Thị Quỳnh Nga
• Người hướng dẫn: TS. Mai Chiếm Tuyến
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Đánh giá tình hình thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu tại Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan thủ tục hải quan xuất khẩu tại Dệt may Thiên An Phát

Thủ tục hải quan xuất khẩu đóng vai trò cốt lõi trong chuỗi cung ứng hàng dệt may. Đối với Công ty Cổ phần Đầu tư Dệt may Thiên An Phát, nghiệp vụ này quyết định tốc độ giao nhận đơn hàng. Doanh nghiệp hoạt động mạnh trong lĩnh vực may mặc xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế. Giai đoạn 2022 - 2024 chứng kiến nhiều chuyển biến trong cơ chế quản lý xuất nhập khẩu tại Việt Nam. Doanh nghiệp áp dụng quy định theo Văn bản hợp nhất số 25/VBHN-BTC và Thông tư 38/2015/TT-BTC. Các thủ tục được thực hiện chủ yếu qua hệ thống thông quan tự động VNACS/VCIS. Quy trình hải quan chuẩn xác giúp công ty giảm thiểu rủi ro pháp lý phát sinh. Thời gian giải phóng hàng hóa được rút ngắn đáng kể. Chi phí lưu kho bãi và vận chuyển giảm xuống mức tối ưu. Đội ngũ nhân sự chuyên trách tại Phòng Kế hoạch - Thị trường đóng vai trò kiểm soát toàn diện hồ sơ. Mọi giao dịch xuất khẩu đều đòi hỏi tính thống nhất giữa hợp đồng, hóa đơn và vận đơn vận chuyển. Việc tuân thủ chính sách hải quan tạo lợi thế cạnh tranh bền vững cho công ty.

1.1. Cơ sở pháp lý và phạm vi áp dụng hải quan xuất khẩu

Hoạt động thông quan tại doanh nghiệp căn cứ vào Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn hiện hành. Điển hình là Văn bản hợp nhất số 25/VBHN-BTC ban hành năm 2018. Doanh nghiệp áp dụng quy chế hải quan cho sản phẩm gia công và sản xuất xuất khẩu. Chi cục Hải quan thuận tiện được chọn để đăng ký tờ khai. Việc đăng ký thực hiện tại nơi doanh nghiệp đặt trụ sở hoặc cơ sở sản xuất. Ngoài ra, địa điểm kiểm tra hàng hóa có thể bố trí tại cảng xuất khẩu. Các quy định pháp luật quy định chặt chẽ quyền và nghĩa vụ của bên khai hải quan. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính trung thực của hồ sơ. Cơ sở pháp lý rõ ràng bảo vệ doanh nghiệp trước các tranh chấp phát sinh ngoài dự kiến.

1.2. Vai trò bộ chứng từ xuất khẩu trong thủ tục hải quan

Bộ chứng từ xuất khẩu đóng vai trò quyết định trong việc thông quan. Chuyên viên chứng từ tại Dệt may Thiên An Phát luôn chuẩn bị hồ sơ cẩn thận. Bộ hồ sơ bao gồm hóa đơn thương mại, hợp đồng mua bán và phiếu đóng gói. Vận đơn nhận hàng để xếp và chứng nhận xuất xứ cũng được đính kèm. Mọi thông tin về số lượng, đơn giá và chủng loại phải hoàn toàn trùng khớp. Bất kỳ sai lệch nào giữa chứng từ và thực tế đều gây ách tắc hàng hóa. Hồ sơ chuẩn xác giúp hệ thống tự động xử lý thông tin nhanh hơn. Cán bộ hải quan dễ dàng kiểm tra tính hợp pháp của lô hàng may mặc. Nhờ sự tỉ mỉ, công ty luôn duy trì tỷ lệ thông quan đúng hạn cao.

II. Thực trạng thủ tục hải quan xuất khẩu tại Dệt may Thiên An Phát

Giai đoạn 2022 - 2024 ghi nhận nhiều nỗ lực của Dệt may Thiên An Phát trong vận hành thủ tục xuất khẩu. Doanh nghiệp xử lý hàng trăm tờ khai mỗi năm qua hệ thống hải quan điện tử. Quy trình tiếp nhận và phân luồng hàng hóa diễn ra theo ba cấp độ: xanh, vàng và đỏ. Đa số các lô hàng may mặc đều được xếp vào luồng xanh hoặc luồng vàng. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại một số khó khăn nhất định trong quá trình tác nghiệp. Một số lô hàng bị chuyển luồng đỏ đột xuất do rủi ro ngẫu nhiên từ hệ thống. Việc kiểm tra thực tế hàng may mặc đòi hỏi thời gian tháo dỡ và niêm phong lại. Chi phí phát sinh do lưu kho và trễ lịch tàu biển ảnh hưởng đến lợi nhuận. Bên cạnh đó, mã HS của một số phụ liệu may mặc còn gây tranh cãi về mặt phân loại. Cán bộ nghiệp vụ phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan kiểm định để thống nhất mã hàng. Sự thay đổi chính sách từ thị trường nhập khẩu cũng tạo áp lực lớn lên khâu chuẩn bị hồ sơ. Doanh nghiệp cần liên tục cập nhật biểu thuế và quy tắc xuất xứ mới.

2.1. Phân luồng tờ khai và thời gian thông quan thực tế

Hệ thống VNACS tự động phân luồng tờ khai dựa trên đánh giá rủi ro doanh nghiệp. Các lô hàng luồng xanh được chấp nhận thông quan gần như ngay lập tức. Tỷ lệ luồng xanh của Dệt may Thiên An Phát đạt mức khá cao nhờ lịch sử tuân thủ tốt. Tuy vậy, các lô hàng luồng vàng đòi hỏi công chức hải quan kiểm tra chi tiết hồ sơ giấy tờ. Nếu phát hiện nghi vấn về giá trị khai báo, hải quan yêu cầu giải trình cụ thể. Tình trạng luồng đỏ tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng tiêu tốn nhiều thời gian kiểm hóa thực địa. Doanh nghiệp phải cử nhân viên đến trực tiếp kho cảng mở kiện hàng kiểm tra. Sự chậm trễ này đôi khi làm trễ tiến độ bốc dỡ hàng lên tàu chuyên tuyến.

2.2. Khó khăn trong áp mã HS và đồng bộ thông tin điện tử

Việc phân loại mã HS đối với hàng dệt may xuất khẩu luôn chứa đựng nhiều phức tạp. Mặt hàng may mặc có sự đa dạng về thành phần sợi, kiểu dệt và công năng sử dụng. Doanh nghiệp đôi khi lúng túng khi xác định mã hàng cho sản phẩm dệt may kết hợp nhiều chất liệu. Sự không đồng nhất giữa danh mục kỹ thuật và danh mục hải quan dễ gây phạt hành chính. Thêm vào đó, việc kết nối dữ liệu phần mềm nội bộ với cổng VNACS đôi lúc gặp sự cố kỹ thuật. Nghẽn mạng trong giờ cao điểm làm gián đoạn tiến độ truyền tờ khai xuất khẩu. Sai sót nhỏ trong số liệu trọng lượng hay số kiện cũng đòi hỏi thủ tục khai sửa đổi bổ sung. Điều này làm tăng khối lượng công việc hành chính cho nhân sự chuyên trách.

III. Hoàn thiện thủ tục hải quan xuất khẩu tại Dệt may Thiên An Phát

Nhằm nâng cao hiệu quả xuất khẩu hàng dệt may giai đoạn tới, doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực. Trọng tâm hàng đầu là hoàn thiện quy trình kiểm soát hồ sơ trước khi truyền dữ liệu. Phòng Kế hoạch - Thị trường cần xây dựng danh mục kiểm tra chứng từ tiêu chuẩn. Mọi sai sót về số lượng, mô tả hàng may mặc và đơn giá đều phải được loại trừ sớm. Bên cạnh đó, việc bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ phụ trách xuất nhập khẩu mang tính quyết định. Doanh nghiệp cần tổ chức các khóa tập huấn thường xuyên về biểu thuế và quy tắc xuất xứ. Việc nắm vững quy định pháp luật giúp hạn chế tối đa nguy cơ bị phân luồng đỏ. Ngoài ra, công ty nên đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin nội bộ. Việc tích hợp hệ thống quản lý doanh nghiệp ERP với cổng thông tin hải quan tạo dòng dữ liệu thông suốt. Quan hệ hợp tác chặt chẽ với cơ quan hải quan sở tại cũng cần được duy trì thường xuyên. Sự trao đổi kịp thời giúp tháo gỡ nhanh chóng các vướng mắc về mặt kỹ thuật và thủ tục.

3.1. Chuẩn hóa quy trình kiểm tra chứng từ trước khi truyền tờ khai

Chuẩn hóa quy trình kiểm tra bộ hồ sơ là giải pháp then chốt nhằm giảm tỷ lệ sai sót. Doanh nghiệp cần phân định rõ trách nhiệm của từng nhân sự trong khâu lập chứng từ. Bảng kiểm tra checklist chi tiết cần được áp dụng cho mọi lô hàng xuất khẩu dệt may. Các thông tin trọng yếu trên hóa đơn, bảng kê đóng gói và hợp đồng phải đối chiếu chéo. Sự trùng khớp về chủng loại vải, số lượng kiện và khối lượng tịnh phải được bảo đảm tuyệt đối. Việc rà soát kỹ lưỡng giúp ngăn chặn các lỗi khai báo thông tin không chính xác. Khi phát hiện chênh lệch số liệu, nhân sự phải điều chỉnh ngay với bộ phận kho. Quy trình kiểm tra nhiều lớp này tạo sự an tâm tuyệt đối trước giờ truyền dữ liệu lên hệ thống.

3.2. Nâng cao năng lực nhân sự và ứng dụng chuyển đổi số

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là nền tảng để doanh nghiệp vận hành trơn tru các thủ tục hải quan. Cán bộ nghiệp vụ cần thường xuyên cập nhật các thay đổi của Luật Hải quan và các hiệp định thương mại tự do. Khả năng ngoại ngữ chuyên ngành thương mại quốc tế cũng cần được nâng cao để đọc hiểu hợp đồng chính xác. Song song với đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý chứng từ là yêu cầu tất yếu. Doanh nghiệp nên số hóa toàn bộ kho lưu trữ hồ sơ hải quan để dễ dàng tra cứu. Ứng dụng phần mềm khai báo hải quan thế hệ mới giúp tự động phát hiện lỗi số liệu trước khi truyền tờ khai. Đầu tư đúng mức vào con người và công nghệ mang lại hiệu quả vượt trội lâu dài.

IV. Định hướng thủ tục hải quan xuất khẩu tại Dệt may Thiên An Phát

Thủ tục hải quan xuất khẩu là mắt xích sống còn đối với sự phát triển của Dệt may Thiên An Phát. Giai đoạn 2022 - 2024 đã khẳng định năng lực thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp trước các rào cản thương mại mới. Việc hoàn thiện các bước tác nghiệp hải quan giúp dòng hàng may mặc lưu thông liên tục ra thị trường thế giới. Doanh nghiệp xây dựng được uy tín vững chắc với các đối tác nhập khẩu nhờ cam kết giao hàng đúng hẹn. Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế sâu rộng, các hiệp định như EVFTA và CPTPP mở ra cơ hội xuất khẩu rất lớn. Việc nắm vững quy trình xuất xứ hàng hóa và khai báo hải quan điện tử giúp tối ưu hóa thuế quan. Đây là đòn bẩy quan trọng để doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất và gia tăng doanh thu. Các giải pháp chuẩn hóa chứng từ và ứng dụng công nghệ cần được duy trì thường xuyên. Tinh thần chủ động tuân thủ pháp luật hải quan tạo nền tảng vững chắc cho chiến lược phát triển dài hạn. Doanh nghiệp sẵn sàng chinh phục các chuẩn mực thương mại quốc tế khắt khe.

4.1. Tận dụng ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do

Tận dụng ưu đãi từ các hiệp định tự do thế hệ mới là định hướng chiến lược then chốt. Việc thực hiện đúng thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ C/O giúp sản phẩm may mặc hưởng thuế quan ưu đãi. Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận chứng từ và các chi cục hải quan. Sự chuẩn bị hồ sơ chứng minh xuất xứ nguyên phụ liệu rõ ràng giúp quá trình kiểm tra diễn ra nhanh chóng. Hàng hóa may mặc khi xuất sang thị trường châu Âu hoặc châu Á sẽ có sức cạnh tranh vượt trội về giá thành. Nhờ giảm thuế nhập khẩu tại nước đích, đối tác mua hàng có xu hướng gia tăng khối lượng đặt hàng. Đây là tiền đề mở rộng thị phần xuất khẩu quốc tế vững bền.

4.2. Bài học kinh nghiệm áp dụng cho doanh nghiệp dệt may xuất khẩu

Thực tiễn từ Dệt may Thiên An Phát mang lại nhiều bài học giá trị cho các doanh nghiệp cùng ngành. Việc tuân thủ pháp luật hải quan cần được xem như tài sản chiến lược thay vì gánh nặng hành chính. Doanh nghiệp cần xây dựng mối liên kết mật thiết giữa bộ phận xuất nhập khẩu, sản xuất và kho vận. Mọi dữ liệu về nguyên phụ liệu tiêu hao và thành phẩm xuất xưởng phải thống nhất trên sổ sách kế toán. Sự minh bạch này hỗ trợ đắc lực cho công tác báo cáo quyết toán hải quan định kỳ. Bên cạnh đó, việc chủ động kiểm soát rủi ro luồng tờ khai giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền ổn định và tránh phát sinh phí lưu bãi. Đây là giải pháp căn cơ để ngành dệt may phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động xuất khẩu hàng hóa giữ vai trò quan trọng trong quá trình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam, đặc biệt khi đất nước tham gia sâu rộng vào 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) tính đến năm 2024 như AKFTA, ACFTA, AFTA. Cán cân thương mại Việt Nam ghi nhận xuất siêu 9 năm liên tiếp tính từ năm 2016; trong đó, năm 2024 kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 405,53 tỷ USD, tăng 14,3% so với năm 2023. Ngành dệt may tiếp tục là một trong những mặt hàng công nghiệp xuất khẩu chủ lực với kim ngạch năm 2024 ước đạt 37 tỷ USD, tăng trưởng 11,2% so với cùng kỳ.

Trong chuỗi cung ứng quốc tế, thủ tục hải quan là khâu bắt buộc mang tính pháp lý nhằm kiểm soát dòng hàng hóa qua biên giới, thực thi nghĩa vụ thuế và quyết định trực tiếp đến chi phí, thời gian giao hàng cũng như năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát (địa chỉ tại Cụm Công nghiệp An Hòa, phường An Hòa, thành phố Huế) là doanh nghiệp có 16 năm kinh nghiệm trong sản xuất may mặc xuất khẩu, hợp tác với nhiều đối tác quốc tế như Costco, Perry Ellis, Inditex, Target. Tuy nhiên, trước các quy định mới về quản lý rủi ro và chuyển đổi hải quan số, doanh nghiệp đối mặt với yêu cầu phải kiểm soát quy trình thông quan nhằm giảm thiểu sai sót trên tờ khai và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

Tổng quan các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam cho thấy đa số đề tài tập trung phản ánh thực trạng thủ tục tại các chi cục hải quan hoặc mô tả chung hoạt động khai báo của doanh nghiệp dịch vụ, thiếu hệ thống tiêu chí cụ thể để đánh giá định lượng hiệu quả tác nghiệp của một doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu cụ thể. Đề tài của tác giả Ngô Thị Quỳnh Nga được triển khai nhằm giải quyết khoảng trống này.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về việc thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp.
2. Đánh giá tình hình thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu của Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát giai đoạn 2022 - 2024.
3. Đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh việc thực hiện tốt thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa của Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát trong tương lai.

Khóa luận giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu:

1. Những cơ sở lý luận và thực tiễn nào liên quan đến vấn đề thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp?
2. Tiêu chí nào dùng để đánh giá việc thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu tại Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát?
3. Tình hình thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu tại Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát diễn ra như thế nào?
4. Những giải pháp nào có thể đưa ra để giúp Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát thực hiện tốt hơn thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa trong thời gian tới?

Đối tượng nghiên cứu là tình hình thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát. Phạm vi không gian đặt tại trụ sở và các cơ sở của công ty (Đường số 5, Cụm Công nghiệp An Hòa, phường An Hòa, quận Phú Xuân, thành phố Huế). Phạm vi thời gian bao gồm chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2022 - 2024 và số liệu sơ cấp thu thập thông qua phỏng vấn chuyên viên từ tháng 12/2024 đến tháng 01/2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống khái niệm, văn bản quy phạm pháp luật và mô hình đánh giá học thuật:

• Khái niệm xuất khẩu hàng hóa căn cứ theo Khoản 1 Điều 28 Văn bản hợp nhất 17/VBHN-VPQH Luật Thương mại năm 2019.
• Khái niệm thủ tục hải quan theo Công ước Kyoto sửa đổi năm 1999 và Khoản 23 Điều 4 Luật Hải quan số 54/2014/QH13.
• Quy định về địa điểm đăng ký tờ khai và thủ tục hải quan theo Khoản 1 Điều 19 và Khoản 2 Điều 58 Văn bản hợp nhất 25/VBHN-BTC năm 2018 (hợp nhất Thông tư 38/2015/TT-BTC và Thông tư 39/2018/TT-BTC); hồ sơ hải quan căn cứ Khoản 5 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC.
• Bộ tiêu chí đánh giá việc thực hiện thủ tục hải quan gồm 2 nhóm:
  1. Tiêu chí mức độ tuân thủ pháp luật đối với người khai hải quan: Áp dụng khung phân loại 5 mức theo Thông tư số 06/2024/TT-BTC (sửa đổi Thông tư số 81/2019/TT-BTC của Bộ Tài chính), gồm Mức 1 (Doanh nghiệp ưu tiên), Mức 2 (Tuân thủ rất cao), Mức 3 (Tuân thủ cao), Mức 4 (Tuân thủ trung bình), Mức 5 (Không tuân thủ).
  2. Tiêu chí dựa trên mục tiêu doanh nghiệp: Vận dụng lý thuyết chỉ số đo lường hiệu suất hoạt động của Firoozeh Haddadi (Key indicators for organizational performance measurement), lượng hóa qua 2 chỉ báo: Kết quả phân luồng tờ khai hải quan (luồng xanh, luồng vàng, luồng đỏ) và Tình hình tờ khai sửa đổi, hủy, bổ sung.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được thực hiện qua các bước:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu nội bộ từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo kim ngạch xuất khẩu, số liệu phân luồng và hồ sơ chứng từ của công ty giai đoạn 2022 - 2024; dữ liệu bên ngoài từ Tổng cục Hải quan, Cục Hải quan TP. Huế, Tổng cục Thống kê và các nghiên cứu khoa học liên quan.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Quan sát trực tiếp các khâu nghiệp vụ tại phòng làm việc và tiến hành phỏng vấn sâu cá nhân (thời lượng 45 - 60 phút/người) đối với 6 cán bộ trực tiếp thực hiện quy trình thuộc Bộ phận xuất nhập khẩu (Phòng Kế hoạch - Thị trường), bao gồm 3 chuyên viên chứng từ hàng xuất, 2 chuyên viên định mức và 1 chuyên viên thủ tục hiện trường.
• Tổng hợp và phân tích dữ liệu: Dữ liệu được làm sạch và chuẩn hóa trên phần mềm Microsoft Excel 2019. Tác giả kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh (số tương đối, số tuyệt đối) và phương pháp chỉ số bình quân để đo lường tốc độ tăng trưởng bình quân qua các năm:

$$\text{TĐTTBQ} = \sqrt[n]{\frac{B}{A}} - 1$$

Trong đó $B$ là giá trị cuối kỳ, $A$ là giá trị đầu kỳ, $n$ là khoảng cách số kỳ phân tích.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở khoa học về thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế. Về mặt quốc tế, tác giả phân tích nghiên cứu của Altina Kamberaj, Ymer Havolli và Naim Kamberaj (2020) tại Kosovo sử dụng hệ số tương quan Pearson chứng minh chính sách thủ tục hải quan có tác động tích cực đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp vừa và nhỏ; cùng luận án tiến sĩ của D. Adomavičiūtė tại Đại học Vilnius về mô hình kiểm toán của cơ quan hải quan trong việc đánh giá mức độ tuân thủ và bộ chứng từ của doanh nghiệp. Về mặt trong nước, các nghiên cứu của Lê Thị Bích Trâm (2013) tại Chi cục Hải quan Thủy An, Trần Thị Huế (2023) tại Công ty Cổ phần GENKEI và Lê Huyền Chi (2023) tại Công ty TNHH ACRO VINA được tổng thuật nhằm chỉ ra các hạn chế về việc thiếu bộ tiêu chí đánh giá chuẩn mực tại cấp độ doanh nghiệp.

Nội dung lý luận làm rõ quy trình thủ tục hải quan điện tử qua hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS gồm 4 bước chuẩn hóa: chuẩn bị bộ hồ sơ chứng từ; khai báo và truyền dữ liệu tờ khai; xử lý kết quả phân luồng tờ khai (luồng 1 - xanh: thông quan tự động; luồng 2 - vàng: kiểm tra hồ sơ giấy/điện tử; luồng 3 - đỏ: kiểm tra thực tế hàng hóa); nộp thuế, lệ phí và hoàn tất thông quan, giám sát hàng hóa tại cảng/cửa khẩu.

Về cơ sở thực tiễn giai đoạn 2022 - 2024:

• Tại cấp độ toàn quốc: Năm 2022 có 99,8% doanh nghiệp thực hiện hải quan điện tử với 14,5 triệu tờ khai (luồng xanh 65,33%; luồng vàng 30,41%; luồng đỏ 4,26%). Năm 2023 thông quan 14,4 triệu tờ khai (luồng xanh 66,42%; luồng vàng 29,79%; luồng đỏ 3,79%). Năm 2024 xử lý 16,84 triệu tờ khai (luồng xanh 65,61%; luồng vàng 30,95%; luồng đỏ 3,45%). Toàn ngành thu ngân sách đạt 420.192 tỷ đồng năm 2022; 365.000 tỷ đồng năm 2023 và 402.680 tỷ đồng năm 2024.
• Tại địa bàn TP. Huế: Năm 2022 có 180 doanh nghiệp làm thủ tục, thu ngân sách đạt 554 tỷ đồng. Năm 2023 giải quyết hơn 37.000 tờ khai cho 193 doanh nghiệp, thu ngân sách đạt 654 tỷ đồng. Năm 2024 ghi nhận số tờ khai tăng 24%, kim ngạch tăng 36%, số thu ngân sách đạt kỷ lục 1.207 tỷ đồng (vượt dự toán 95%).

Chương 2: Đánh giá tình hình thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu tại Công ty Cổ phần – Đầu tư Dệt may Thiên An Phát

Chương 2 trình bày tổng quan về tổ chức hoạt động của công ty. Tiền thân thành lập năm 2008 với nhà máy May 1 (18 chuyền may, 800 lao động), đến năm 2024 công ty phát triển hoàn thiện chuỗi khép kín với nhà máy May 2 (22 chuyền may, 900 công nhân), xưởng Thêu (công suất 15 triệu sản phẩm/năm), nhà máy Sợi (7.000 tấn sợi/năm), nhà máy Bao bì (15 triệu thùng carton/năm, 20 triệu ống giấy/năm), xưởng Wash (6 triệu sản phẩm/năm) và xưởng Cắt tự động Lectra, Gerber (15 triệu bán thành phẩm/năm).

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2022 (Tr.đ)	Năm 2023 (Tr.đ)	Năm 2024 (Tr.đ)	TĐTTBQ (%)
Doanh thu bán hàng và CCDV	703.154,10	836.408,65	1.259.562,75	33,77
Các khoản giảm trừ doanh thu	2,86	0,00	2,78	-1,41
Doanh thu thuần về HĐKD	703.151,32	836.408,65	1.259.559,97	33,77
Giá vốn hàng bán	632.306,51	750.364,96	1.159.664,57	36,56
Lợi nhuận gộp	70.844,81	86.043,69	99.895,40	18,74
Chi phí tài chính	4.747,23	6.943,30	8.524,40	34,01
Chi phí bán hàng	13.542,43	14.943,80	16.408,90	10,08
Chi phí quản lý doanh nghiệp	18.360,17	16.878,79	17.040,17	-3,67
Lợi nhuận thuần từ HĐKD	38.221,03	42.436,56	43.274,35	6,40
Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế	36.794,87	39.053,32	42.848,19	7,77
Chi phí thuế TNDN hiện hành	7.415,78	7.759,14	8.415,78	6,53
Lợi nhuận sau thuế TNDN	29.575,17	31.294,18	34.432,41	7,90

Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tăng trưởng liên tục: Doanh thu thuần tăng từ 703.151,32 triệu đồng (năm 2022) lên 1.259.559,97 triệu đồng (năm 2024), tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 33,77%/năm. Lợi nhuận trước thuế tăng từ 36.794,87 triệu đồng lên 42.848,19 triệu đồng (tăng trưởng bình quân 7,77%/năm). Lợi nhuận sau thuế năm 2024 đạt 34.432,41 triệu đồng với mức thuế suất thực tế dao động 19,64% - 19,87%.

Về tình hình xuất khẩu, doanh nghiệp thực hiện qua 3 mã loại hình thủ tục hải quan:

• Loại hình E52 (Xuất sản phẩm gia công cho thương nhân nước ngoài): áp dụng cho mặt hàng may mặc.
• Loại hình E62 (Xuất sản phẩm sản xuất xuất khẩu): doanh nghiệp tự nhập/mua nguyên phụ liệu, sản xuất và xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh.
• Loại hình B11 (Xuất kinh doanh): áp dụng riêng cho mặt hàng sợi bắt đầu phát sinh từ tháng 3/2024.

Phân loại hàng hóa xuất khẩu	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024
Xuất khẩu gia công (Mã E52)	7,48 triệu chiếc/bộ (15,02 triệu USD)	5,90 triệu chiếc/bộ (11,45 triệu USD)	6,70 triệu chiếc/bộ (13,82 triệu USD)
Sản xuất xuất khẩu (Mã E62)	1,73 triệu chiếc/bộ (13,08 triệu USD)	2,85 triệu chiếc/bộ (23,37 triệu USD)	3,39 triệu chiếc/bộ (24,75 triệu USD)
Xuất khẩu sợi kinh doanh (Mã B11)	Chưa phát sinh	Chưa phát sinh	4,74 triệu kg (11,01 triệu USD)
Tổng kim ngạch xuất khẩu	28,10 triệu USD	34,82 triệu USD	49,58 triệu USD

Năm 2023, sản lượng sản phẩm may mặc giảm từ 9,21 triệu sản phẩm xuống 8,74 triệu sản phẩm do lạm phát tại thị trường Mỹ và tác động từ sự kiện sụp đổ của ngân hàng Silicon Valley, Signature Bank. Tuy vậy, tổng kim ngạch năm 2023 vẫn tăng 23,91% (đạt 34,82 triệu USD) do công ty chủ động chuyển dịch cơ cấu từ gia công (chỉ thu phí gia công) sang sản xuất xuất khẩu mã E62 (hạch toán toàn bộ trị giá sản phẩm). Năm 2024, kim ngạch đạt 49,58 triệu USD (+42,39%) nhờ tăng sản lượng cả hai loại hình may mặc và phát sinh thêm 11,01 triệu USD xuất khẩu mặt hàng sợi.

Về quy trình tác nghiệp hải quan:

• Hệ thống khai báo: Sử dụng phần mềm khai hải quan điện tử Softech-ECS (gồm phân hệ quản lý sản xuất xuất khẩu và phân hệ gia công) của Công ty Cổ phần Softech, truyền dữ liệu đến hệ thống thông quan tự động VNACCS.
• Địa điểm làm thủ tục: Chi cục Hải quan Thủy An (KCN Phú Bài, thị xã Hương Thủy, TP. Huế), thuận tiện với vị trí kho hàng và nhà máy của doanh nghiệp.
• Nhân sự chuyên trách: 6 nhân sự thuộc Bộ phận Xuất nhập khẩu (Phòng Kế hoạch - Thị trường), phân bổ thành 3 chuyên trách: 2 chuyên viên định mức (đăng ký mã và định mức gia công, sản xuất xuất khẩu); 3 chuyên viên chứng từ (soạn thảo hồ sơ, truyền tờ khai, giải trình dữ liệu); 1 chuyên viên hiện trường (kiểm tra đối chiếu thực tế chứng từ, tổ chức bàn giao và giám sát hàng hóa tại cảng/cửa khẩu).
• Bộ chứng từ xử lý: Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract), Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing List), Chứng từ vận tải (Forwarder's Cargo Receipt - FCR), Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).

Về kết quả thực hiện theo tiêu chí đánh giá:

• Mức độ tuân thủ: Tra cứu trên hệ thống quản lý rủi ro của Tổng cục Hải quan, công ty được xếp loại Mức 3 (Doanh nghiệp tuân thủ mức cao). Mức này cho phép hưởng thuận lợi về kiểm tra nhưng chưa đạt Mức 1 (Doanh nghiệp ưu tiên) hoặc Mức 2 (Tuân thủ rất cao).
• Kết quả phân luồng: Tỷ lệ tờ khai được tiếp nhận và xử lý phân vào luồng xanh đạt mức cao, duy trì trên 97% trong toàn giai đoạn 2022 - 2024.
• Tồn tại kỹ thuật: Doanh nghiệp vẫn phát sinh tình trạng tờ khai phải sửa đổi, bổ sung thông tin hoặc hủy tờ khai trước và sau khi thông quan, xuất phát từ việc điều chỉnh số lượng thực xuất, thay đổi số container/seal từ phía hãng vận chuyển hoặc sai lệch thông tin định mức ban đầu.

Chương 3: Định hướng và giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu tại Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát

Chương 3 đề xuất định hướng duy trì tốc độ thông quan, giảm thiểu chi phí lưu kho bãi, hướng tới nâng mức tuân thủ từ Mức 3 lên Mức 2 và phấn đấu đạt chuẩn Doanh nghiệp ưu tiên (Mức 1).

Các nhóm giải pháp nghiệp vụ bao gồm:

1. Nhóm giải pháp hạn chế sửa đổi, khai bổ sung và hủy tờ khai:
   • Tăng cường cơ chế phối hợp kiểm tra chéo thông tin giữa chuyên viên định mức, chuyên viên chứng từ và bộ phận kho/xưởng sản xuất trước khi bấm truyền tờ khai chính thức trên phần mềm Softech-ECS.
   • Chuẩn hóa quy trình cập nhật thông tin vận tải (booking, số container, số seal, danh sách đóng gói chi tiết) nhằm tránh sai lệch số liệu giữa hồ sơ truyền lên hệ thống VNACCS và chứng từ thực tế do hãng tàu/Forwarder cấp.
2. Nhóm giải pháp nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật:
   • Tổ chức đào tạo nghiệp vụ định kỳ cho 6 chuyên viên xuất nhập khẩu nhằm cập nhật các biểu mẫu, quy định mới về phân loại mã HS, xuất xứ hàng hóa (C/O) theo các FTA thế hệ mới.
   • Quản lý chặt chẽ hồ sơ thanh khoản, báo cáo quyết toán nguyên phụ liệu cho loại hình E52 và E62, bảo đảm số liệu tồn kho nguyên liệu thực tế và số liệu trên sổ sách kế toán trùng khớp với hệ thống hải quan.

Khóa luận đưa ra các kiến nghị:

• Với Nhà nước: Tiếp tục rà soát cắt giảm các thủ tục hành chính chuyên ngành, hoàn thiện cơ chế biểu thuế và ổn định chính sách ngoại thương cho ngành may mặc.
• Với Cơ quan Hải quan: Đầu tư nâng cấp hạ tầng đường truyền của hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS tránh nghẽn mạng giờ cao điểm; tổ chức đối thoại định kỳ với doanh nghiệp trên địa bàn TP. Huế để giải quyết kịp thời các vướng mắc phát sinh về khai báo định mức và phân luồng kiểm tra.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đạt được các kết quả cụ thể:

• Phản ánh trung thực tình hình sản xuất kinh doanh và xuất khẩu của Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát giai đoạn 2022 - 2024, ghi nhận doanh thu thuần năm 2024 đạt 1.259,56 tỷ đồng và kim ngạch xuất khẩu đạt 49,58 triệu USD.
• Lượng hóa các chỉ tiêu vận hành hải quan: Tỷ lệ phân luồng xanh đạt trên 97%; xác định mức độ tuân thủ pháp luật hải quan của công ty đạt Mức 3 (Doanh nghiệp tuân thủ mức cao) theo Thông tư số 06/2024/TT-BTC.
• Mô tả chi tiết việc vận hành phần mềm hải quan điện tử Softech-ECS cho 3 mã loại hình xuất khẩu gồm E52 (gia công), E62 (sản xuất xuất khẩu) và B11 (sợi xuất kinh doanh).

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc kết hợp khung phân loại quản lý rủi ro của cơ quan quản lý (Thông tư 06/2024/TT-BTC) với lý thuyết đo lường hiệu suất tổ chức của Firoozeh Haddadi để thiết lập hệ thống tiêu chí đánh giá thủ tục hải quan tại cấp độ doanh nghiệp, thay vì chỉ mô tả quy trình thuần túy như các nghiên cứu trước đây.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn được xác định từ phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu giới hạn trong phạm vi một doanh nghiệp dệt may cụ thể tại Cụm Công nghiệp An Hòa và một địa bàn làm thủ tục tại Chi cục Hải quan Thủy An (TP. Huế) trong giai đoạn 3 năm (2022 - 2024).
• Mẫu điều tra định tính sơ cấp dừng lại ở 6 nhân sự chuyên trách của Bộ phận Xuất nhập khẩu, chưa thực hiện khảo sát diện rộng đối với các bên liên quan khác như công chức hải quan trực tiếp giải quyết hồ sơ hay các hãng tàu, đại lý giao nhận hàng hóa.

Hướng nghiên cứu mở rộng có thể thực hiện khảo sát so sánh giữa nhiều doanh nghiệp dệt may trên toàn bộ khu vực miền Trung, hoặc mở rộng đánh giá chuyên sâu quy trình báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên phụ liệu nhập khẩu của loại hình sản xuất xuất khẩu và gia công.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên các ngành Kinh tế quốc tế, Thương mại quốc tế, Logistics và Quản trị chuỗi cung ứng khi nghiên cứu thực tế việc lập bộ hồ sơ xuất khẩu (hóa đơn thương mại, bảng kê đóng gói, hợp đồng, chứng từ vận tải FCR) và thủ tục hải quan điện tử.
• Các doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu và gia công may mặc có nhu cầu tham khảo cách tổ chức nhân sự (chuyên viên định mức, chứng từ, hiện trường) và kiểm soát sai sót trên tờ khai hải quan.
• Phần đáng tham khảo nhất là Chương 2 với quy trình thao tác trên phần mềm Softech-ECS, việc lựa chọn mã loại hình khai báo (E52, E62, B11) và bảng dữ liệu thống kê hoạt động kinh doanh, xuất khẩu của doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao năm 2023 sản lượng xuất khẩu may mặc của công ty giảm nhưng tổng kim ngạch xuất khẩu vẫn tăng so với năm 2022?

Sản lượng may mặc năm 2023 đạt 8,74 triệu sản phẩm (giảm 0,47 triệu sản phẩm so với mức 9,21 triệu sản phẩm của năm 2022) do suy giảm sức mua tại thị trường Mỹ bởi lạm phát và khủng hoảng ngành ngân hàng. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu vẫn tăng từ 28,10 triệu USD lên 34,82 triệu USD (+23,91%) do sự dịch chuyển cơ cấu loại hình xuất khẩu: tỷ trọng hàng gia công (mã E52 - chỉ hạch toán phí gia công) giảm xuống 5,90 triệu sản phẩm (11,45 triệu USD), trong khi hàng sản xuất xuất khẩu (mã E62 - hạch toán toàn bộ trị giá sản phẩm) tăng lên 2,85 triệu sản phẩm (23,37 triệu USD).

Doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan tại địa điểm nào và sử dụng phần mềm khai báo gì?

Công ty thực hiện khai hải quan điện tử thông qua phần mềm Softech-ECS của Công ty Cổ phần Softech (gồm phân hệ quản lý sản xuất xuất khẩu và phân hệ gia công), truyền dữ liệu đến hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS của Tổng cục Hải quan. Địa điểm đăng ký làm thủ tục thực tế là Chi cục Hải quan Thủy An tại Khu công nghiệp Phú Bài, phường Phú Bài, thị xã Hương Thủy, thành phố Huế.

Cơ cấu nhân sự trực tiếp làm thủ tục hải quan tại Phòng Kế hoạch - Thị trường của công ty được bố trí ra sao?

Bộ phận xuất nhập khẩu gồm 6 cán bộ nhân viên được phân chia theo 3 nhóm chức danh chuyên trách:

• 2 chuyên viên định mức: 1 người phụ trách đơn hàng gia công, 1 người phụ trách đơn hàng sản xuất xuất khẩu, chịu trách nhiệm đăng ký mã và định mức sản phẩm.
• 3 chuyên viên chứng từ hàng xuất: tiếp nhận dữ liệu, tạo lập và truyền tờ khai hải quan điện tử, xử lý phản hồi từ cơ quan hải quan qua các kênh liên lạc.
• 1 chuyên viên thủ tục hiện trường: kiểm tra đối chiếu bộ chứng từ, lập kế hoạch giao nhận và tổ chức kiểm tra thực tế hàng hóa tại cảng, cửa khẩu khi có yêu cầu.

Mức độ tuân thủ pháp luật hải quan của công ty đạt cấp độ nào theo quy định hiện hành?

Theo kết quả tra cứu trên hệ thống quản lý rủi ro của cơ quan hải quan căn cứ Thông tư số 06/2024/TT-BTC (sửa đổi Thông tư số 81/2019/TT-BTC), Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát được xếp loại ở Mức 3 (Doanh nghiệp tuân thủ mức cao). Mặc dù tỷ lệ phân luồng xanh của công ty đạt trên 97%, công ty vẫn chưa nâng lên Mức 2 (Tuân thủ rất cao) hoặc Mức 1 (Doanh nghiệp ưu tiên) do vẫn còn phát sinh các tờ khai phải sửa đổi, bổ sung hoặc hủy thông tin.

Doanh nghiệp sử dụng những mã loại hình hải quan nào cho các sản phẩm xuất khẩu?

Công ty sử dụng 3 mã loại hình chính:

• Mã E52 (Xuất sản phẩm gia công cho thương nhân nước ngoài): áp dụng cho các lô hàng may gia công theo mẫu và nguyên phụ liệu do đối tác nước ngoài cung cấp.
• Mã E62 (Xuất sản phẩm sản xuất xuất khẩu): áp dụng cho các lô hàng may mặc do công ty tự chủ động thu mua nguyên phụ liệu, sản xuất hoàn chỉnh và xuất khẩu.
• Mã B11 (Xuất kinh doanh): áp dụng cho các đơn hàng xuất khẩu sản phẩm sợi (bắt đầu triển khai từ tháng 3/2024 với sản lượng 4,74 triệu kg).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Ngô Thị Quỳnh Nga đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá toàn diện thực trạng thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu tại Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát giai đoạn 2022 - 2024. Kết quả nghiên cứu làm nổi bật năng lực vận hành thông quan qua hệ thống Softech-ECS với tỷ lệ phân luồng xanh đạt trên 97% và mức độ tuân thủ pháp luật hải quan đạt Mức 3, đồng thời chỉ rõ các tồn tại kỹ thuật liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung tờ khai. Hệ thống giải pháp nghiệp vụ và kiến nghị quản lý được đề xuất có tính bám sát thực tiễn sản xuất dệt may, cung cấp nguồn dữ liệu giá trị cho công tác nghiên cứu học thuật và vận hành ngoại thương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN THỦ TỤC HẢI QUAN XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về thực hiện thủ tục hải quan của doanh nghiệp Trong bối cảnh chịu nhiều tác động của các yếu tố cam kết quốc tế và hiệp định thương mại tự do, chuyển đổi số và công nghệ, thương mại điện tử xuyên biên giới đã tác động mạnh mẽ đến những thay đổi trong chính sách, thủ tục hải quan. Để nắm rõ và nâng cao hiệu quả trong công tác thông quan hàng hóa, các công trình nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học, tạp chí chuyên ngành uy tín ở trong nước lẫn quốc tế liên quan đến thủ tục hải quan ngày càng phổ biến. Cụ thể như sau: 1.

Các công trình nghiên cứu quốc tế Bài nghiên cứu “The Effects of Customs Policies on SMEs’ Performance” [30] của ba tác giả Altina Kamberaj, Ymer Havolli và Naim Kamberaj tại trường Đại học Dunarea de Jos về tác động của chính sách hải quan đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Kosovo. Trong tác phẩm này, các nhà nghiên cứu đã khảo sát 38 doanh nghiệp vừa và nhỏ ở khu vực Kosovo, sử dụng phương pháp nghiên cứu hệ số tương quan Pearson để xác định mối quan hệ giữa thủ tục hải quan và hiệu suất kinh doanh của doanh nghiệp. Bài nghiên cứu đã khẳng định các chính sách thủ tục hải quan hoặc thủ tục kinh tế có tác động tích cực đến việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh tại doanh nghiệp và tạo cơ hội cho thương mại tại Kosovo. Những khám phá mới trong nghiên cứu nhằm mục đích xác định và đưa ra kết quả về việc thực hiện các chính sách hải quan tác động đến sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

“Model of customs audit for business enterprises Activities‘ assassessm” [28], là công trình luận án tiến sĩ của D. Adomavičiūtė tại trường đại học Vilnius, nghiên cứu về mô hình kiểm toán của Cơ quan Hải quan đối với hoạt động đánh giá doanh nghiệp kinh doanh. Với các phương pháp nghiên cứu phân tích và hệ thống hóa tài liệu khoa học, phân tích và so sánh dữ liệu, phương pháp toán học, thống kê, nhà nghiên cứu đã chỉ rõ vai trò quan trọng của thủ tục hải quan đối với các nước thuộc Liên minh Châu Âu nói chung và Litva nói riêng. Bên cạnh đó, bài nghiên cứu cũng đã lý giải sự SVTH: Ngô Thị Quỳnh Nga - K55 KTQT 6 Khóa luận cuối khóa GVHD: TS.

Mai Chiếm Tuyến cần thiết của việc đánh giá hoạt động của doanh nghiệp thông qua kiểm toán hải quan với các mục tiêu chính là kiểm tra độ chính xác của bộ chứng từ, xác định các vi phạm, căn cứ vào đó để tính thuế và đánh giá hoạt động, cùng với việc tuân thủ các yêu cầu của doanh nghiệp theo quy định hải quan. Đồng thời, trong bài viết này nhà nghiên cứu cũng xác định các chỉ số đánh giá hoạt động phù hợp dựa trên sự kết nối với tầm nhìn, mục tiêu và chiến lược của công ty. Các công trình nghiên cứu trong nước Đề tài khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Bích Trâm “Nghiên cứu quá trình thực hiện khai báo thủ tục hải quan điện tử của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Chi cục Hải quan Thủy An - Thừa Thiên Huế” [22]. Dựa trên các số liệu sơ cấp thu thập được từ việc điều tra, khảo sát các doanh nghiệp thực hiện thủ tục tại Chi cục và các số liệu thứ cấp thu thập từ nguồn Chi cục Hải quan Thủy An.

Kết hợp sử dụng phần mềm SPSS 16.0 và phân tích theo phương pháp thống kê mô tả, đề tài đã cung cấp các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến thủ tục hải quan điện tử. Bài nghiên cứu nêu lên quy trình và kết quả thực hiện thủ tục hải quan điện tử của Chi cục Hải quan Thủy An từ năm 2011 đến tháng 3 năm 2013. Đồng thời, xác định các yếu tố cũng như mức độ ảnh hưởng của nó đến quá trình thực hiện thủ tục hải quan điện tử tại Chi cục Hải quan Thủy An của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Trên cơ sở phân tích đó, đã có những giải pháp được đề ra để hoàn thiện và phát triển thủ tục hải quan điện tử tại Chi cục.

Tuy nhiên, tác giả của công trình nghiên cứu này vẫn tự thấy còn tồn tại hạn chế về quy mô điều tra giới hạn, vì phạm vi nghiên cứu chỉ là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu làm thủ tục tại Chi cục Hải quan Thủy An. Để kết quả nghiên cứu có thể phản ánh toàn diện về tình hình thực hiện thủ tục hải quan điện tử của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên thực hiện ở quy mô phạm vi rộng hơn. Luận văn tốt nghiệp chuyên ngành hải quan và nghiệp vụ hải quan năm 2023 của tác giả Trần Thị Huế với đề tài “Thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu tại Công ty Cổ phần GENKEI Việt Nam” [8]. Luận văn vận dụng các phương pháp nghiên cứu dựa trên sự kết hợp giữa phương pháp luận biện chứng, so sánh, thống kê phân tích và đánh giá.

Thành công trong việc đề cập đến các cơ sở lý thuyết về thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu cũng như toàn diện thực tiễn công tác SVTH: Ngô Thị Quỳnh Nga - K55 KTQT 7 Khóa luận cuối khóa GVHD: TS. Mai Chiếm Tuyến thực hiện tại Công ty Cổ phần GENKEI. Bên cạnh đó đề tài cũng đã đưa ra cơ sở thực hiện cùng các giải pháp về cơ sở vật chất, khoa học công nghệ, quy định pháp luật,… để công tác thực hiện thủ hải quan hàng hóa xuất khẩu tại công ty ngày càng hoàn thiện. Mặc dù vậy đề tài không nêu rõ các bước trong quy trình làm thủ tục cũng như đưa ra các tiêu chí làm cơ sở đánh giá công tác thực hiện thủ tục hải quan tại công ty.

Luận văn tốt nghiệp năm 2023 “Thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa sản xuất xuất khẩu tại Công ty trách nhiệm hữu hạn ACRO VINA” [4] của tác giả Lê Huyền Chi đề cập cụ thể đến cơ sở lý luận và thực tiễn thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa sản xuất xuất khẩu. Với các phương pháp tổng hợp, thu thập, thống kê, so sánh, phân tích cùng với phương pháp luận biện chứng được sử dụng, đề tài đã mô tả chi tiết thực trạng và kết quả thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa sản xuất xuất khẩu tại công ty từ thủ tục thông báo cơ sở sản xuất, thủ tục đối với nguyên vật liệu nhập khẩu, thủ tục xuất khẩu sản phẩm và bước cuối cùng là thủ tục xử lý phế liệu, phế phẩm. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa sản xuất xuất khẩu tại công ty như coi trọng công tác lập báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư, cải thiện nâng cao cơ sở vật chất và nguồn nhân lực. Song đề tài vẫn còn tồn tại hạn chế trong việc nhận xét công tác thực hiện thủ tục hải quan, không nêu tiêu chí cụ thể để làm cơ sở đánh giá.

Đánh giá tổng quan kết quả các công trình nghiên cứu Tổng quan tình hình các công trình nghiên cứu nước ngoài trên đây có thể thấy rằng, hầu hết các tác phẩm ở trên thế giới đều dành sự quan tâm đến tác động và vai trò của thủ tục hải quan đối với doanh nghiệp cũng như tầm quan trọng của sự đánh giá từ Cơ quan Hải quan đến độ chính xác bộ hồ sơ chứng từ và mức độ tuân thủ pháp luật khi thực hiện thông quan hàng hóa. Tổng quan tình hình các công trình nghiên cứu ở trong nước dễ dàng nhận thấy bên cạnh một vài tác phẩm nghiên cứu về công tác thực hiện, kiểm tra, giám sát thủ tục tại Chi cục Hải quan dựa trên sự đánh giá của doanh nghiệp thì hầu hết là các công trình nghiên cứu hoạt động thủ tục hải quan tại doanh nghiệp nhưng chỉ đơn giản là nêu lên quy trình cùng với kết quả thực hiện từ đó đưa ra các nhận xét, trong khi việc xây dựng các tiêu chí để đánh giá ít được nhắc đến. SVTH: Ngô Thị Quỳnh Nga - K55 KTQT 8 Khóa luận cuối khóa GVHD: TS. Mai Chiếm Tuyến Từ các nghiên cứu trong và ngoài nước rõ ràng là chưa có công trình nào đi sâu phân tích về đánh giá hoạt động thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu của doanh nghiệp đồng thời cũng chưa có công trình nghiên cứu nào phân tích vấn đề đó đối với CTCP ĐT Dệt may Thiên An Phát.

Xuất phát từ tình hình này việc thực hiện đề tài “Đánh giá tình hình thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu tại Công ty Cổ phần - Đầu tư Dệt may Thiên An Phát” là hoàn toàn cấp thiết. Cơ sở lý luận về thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp 1. Khái quát những vấn đề về xuất khẩu hàng hóa 1. Khái niệm xuất khẩu hàng hóa Xuất khẩu là hoạt động kinh tế phức tạp, vượt ra khỏi biên giới của một quốc gia, diễn ra trong một hệ thống có sự tham gia từ bên ngoài là các cơ quan ban ngành Nhà nước đến bên trong là hệ thống nội bộ doanh nghiệp.

Nhằm mục tiêu vi mô làm tăng doanh thu, lợi nhuận cho doanh nghiệp và mục tiêu vĩ mô tăng trưởng kinh tế, giảm tỷ lệ thất nghiệp và phát triển vị thế quốc gia. Hoạt động xuất khẩu được thực hiện thông qua tiền tệ nên gắn liền với việc sử dụng các đồng tiền khác nhau của các quốc gia. Đơn vị tiền tệ được sử dụng ở đây có thể là đồng tiền của quốc gia nhập khẩu hoặc quốc gia xuất khẩu hoặc có thể là đồng tiền của một quốc gia thứ ba. Theo quy định tại Khoản 1, Điều 28 Văn bản hợp nhất 17/VBHN-VPQH Luật Thương mại năm 2019 định nghĩa về xuất khẩu hàng hóa cụ thể như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật” [24].

Tóm lại, dù được định nghĩa theo cách nào thì xuất khẩu hàng hóa cũng là hoạt động bán và vận chuyển hàng hóa từ lãnh thổ của quốc gia này đến quốc gia khác trên cơ sở sử dụng tiền tệ làm phương thức thanh toán nhằm mang về lợi ích cho doanh nghiệp và quốc gia.