Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG TRƯƠNG THỊ VÂN THIẾT KẾ VÀ THỦ’NGHIỆM SẢN PHẨM TRUYỀN THÔNG HƯỚNG DẪN CHĂM SÓC RÃNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIÉU HỌC ĐÒNG PHU ONG YÊN TÙ THÁNG 3 ĐẾN THÁNG 5 NĂM 2010 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP cừ NHÂN Hướng dãn khoa học: Thạc sĩ Nguyễn Thái Quỳnh Chi HÀ NỘI, 2010 i LÒI CẢM ƠN Trong quá trình làm khoá luận tốt nghiệp, tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiệt tình từ thầy cô, bạn bè, gia đình và các ban ngành đoàn thể. Tôi xin gửi lời cảm on chân thành tới: Ban Giám hiệu nhà trường, Phòng Đào tạo Đại học đã tạo điều kiện cho tôi được học tập và tích lũy nhiều kinh nghiệm. Thạc sĩ Nguyễn Thái Quỳnh Chi - người đã nhiệt tình hướng dẫn, động viên và khuyến khích tôi trong suốt thời gian làm khoá luận. Các thầy/cô giáo trong trường đã dạy dỗ và cung cấp cho tôi nền tảng kiến thức vô cùng quan trọng trong những năm học tập tại trường.
Tập thể giáo viên và học sinh trường tiểu học Đông Phưong Yên, nơi đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong thời gian thực tập cũng như thời gian làm khoá luận vừa qua. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình và bạn bè những người đã động viên, khuyến khích tôi luôn cố gáng. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội ngày 12 tháng 5 năm 2010 Sinh viên: Trương Thị Vân iii TÓM TẤT KHÓA LUẬN Sâu răng là một bệnh phổ biến ở nước ta cũng như các nước trên the giới, bệnh mắc rất sớm và gặp ở mọi lứa tuổi, mọi giới, mọi dân tộc, mọi vùng địa lý khác nhau, mọi tầng lớp xã hội và mọi trình độ văn hóa. Chi phí điều trị sâu răng rất lớn và hon nữa sâu răng còn có thể để lại hậu quả nặng ne về thẩm mỹ và sức khoẻ.
Riêng đối với trẻ em, sâu răng ảnh hưởng nặng nề đến khả năng hoạt động, học tập và thẩm mỹ của trẻ. Ở Việt Nam, theo điều tra sức khỏe răng miệng toàn quốc năm 2001 thì có một tỉ lệ lớn trẻ em từ 6-9 tuổi là 84,9% bị sâu răng sữa. Đe hạ tháp tỉ lệ sâu răng, nhiều hoạt động đã được triển khai trong đó có chương trình giáo dục nha học đường tuy nhiên hiệu quả vẫn chưa cao. Theo kết quả khám sâu răng học sinh trường tiểu học Đông Phương Yên năm 2009 cho thấy: tỉ lệ sâu răng là 58,84% tăng 6,54% so với năm 2008.
Qua điều tra và tìm hiểu thấy rằng kiến thức của học sinh về chăm sóc răng còn chưa cao (50,5%); 86,1% (179/208 HS) các em thường đánh ngang răng và không có em nào đánh đủ cả 3 mặt của răng. Do vậy, trong quá trình thực địa nhóm sinh viên đã xây dựng một bản kế hoạch can thiệp nhằm nâng cao kiến thức và thực hành về chăm sóc răng cho học sinh. Các sản phẩm truyền thông bao gồm: tờ rơi, bài phát thanh trên loa của trường, lịch, thời khoá biểu. Tuy nhiên, khi tiến hành đánh giá thì sản phẩm lịch và thời khoá biểu được học sinh yêu thích nhất.
Lịch và thời khóa biểu được tiến hành thử nghiệm trên đối tượng là học sinh khối 2 đến khối 5 trường tiểu học Đông Phương Yên, giáo viên và cán bộ y tê học đường bằng phương pháp phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm. Kết quả thử nghiệm cho thấy hầu hết đối tượng cho rằng sản phẩm có tính hấp dẫn, màu sắc đẹp, nội dung đơn giản và dễ hiểu, có tính khuyến khích thực hiện, phù hợp với các em học sinh. Tuy nhiên cần một số hiệu chỉnh để sàn phẩm được hoàn thiện hơn. Sau khi hiệu chỉnh sản phẩm nên tiến hành thử nghiệm lần hai cho đến khi đối tượng hiểu và yêu thích sản phẩm.
Sau đó có thể dùng sàn phẩm này là sản phẩm truyền thông cho chương trình nâng cao kiến thức và thực hành về chăm sóc răng cho học sinh trường tiểu học Đông Phương Yên - Đông Phương Yên - Chương Mỹ - Hà Nội. Thiết kế lịch, thời khoá biểu. Kết quả thử nghiệm sản phẩm truyền thông. Thông tin chung về đối tượng tham gia thử nghiệm.
Két quả thử nghiệm lịch. Kết quả thử nghiệm thời khoá biểu. 23 Chương 4: BÀN LUẬN. Bàn luận về phương pháp thử nghiệm.
Bàn luận về kết quả phát triển và thử nghiệm sản phẩm truyền thông.27 Chương 5: KẾT LUẬN.288 Chương 6: KHUYẾN NGHỊ. Hiệu chình sản phẩm truyền thông. Nhân rộng sản phẩm truyền thông. Khuyến nghị cho các sản phẩm truyền thông mới.300 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
344 Phụ lục 1: Phiếu phát vấn tìm hiểu kênh thông tin vàsản phẩmtruyềnthông phù hợp. 344 Phụ lục 2: Kết quả đánh giá ban đàu tìm hiểu kênh thông tin và hình thức truyền thông phù hợp.377 Phụ lục 3: Kế hoạch thử nghiệm sản phẩm truyền thông.400 Phụ lục 4: Một số kĩ năng thăm dò ý kiến phản hồi cho sàn phẩm.422 Phụ lục 5: Hướng dẫn phỏng vấn sâu thừ nghiệm sản phẩm truyền thông.433 Phụ lục 6: Hướng dẫn thảo luận nhóm.49 Phụ lục 7: Bảng kiểm đánh giá săn phẩm truyền thông - Học sinh.522 Phụ lục 8: Bảng kiểm đánh giá sản phẩm truyền thông - Giáo viênvà cán bộ y tế học đường.533 Phụ lục 9: Lịch trước thử nghiệm.54 Phụ lục 10: Thời khóa biểu trước thử nghiệm. 58 Phụ lục 11; Lịch sau thử nghiệm.59 Phụ lục 12: Thời khóa biểu sau thử nghiệm. 63 DÀNH MỤC BẢNG Bàng 1: Chỉ sổ SMT tuổi 12 ở các nước công nghiệp hoá cao.
Bảng 2: Sâu răng trẻ em ở hàm răng sữa năm 2000. DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1: Sách truyện của chương trình Colgate Bright Smiles, Bright Futures Hình 2: Một hình ảnh chứa thông điệp của đoạn phim trên tivi. ĐẶT VẤN ĐÈ Sâu răng là một bệnh phổ biến ở nước ta cũng như các nước trên thế giới, bệnh mắc rất sớm và gặp ở mọi lứa tuổi, mọi giới, mọi dân tộc, mọi vùng địa lý khác nhau, mọi tầng lớp xã hội và mọi trình độ vàn hóa. Chi phí để chữa trị rất lớn: ở Mỹ 9 tỷ USD/năm, ở Pháp 8 triệu Franc/năm.
Sâu răng còn có thể gây biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân và thấm mỹ [1] [12]. Riêng đối với trẻ em, sâu răng ảnh hưởng nặng nề đến khà năng hoạt động, học tập và thẩm mỳ của trẻ. Ước tính khoảng 51 triệu giờ học một năm bị mất đi do các bệnh liên quan đến răng miệng [16]. Sự mất răng sớm gây ra bởi bệnh sâu răng có thể giảm khả năng phát biểu của trẻ, trẻ phải nghỉ học thường xuyên và giảm khả năng tập trung trong giờ học [17].
Theo dữ liệu của WHO, chỉ số SMT của trẻ em 12 tuổi ở Mỹ từ 1999 - 2004 là 1,19. Ở Nhật, chỉ số này là 1,7 và ở Đức là 0,7 năm 2005 [21]. Ở Việt Nam, theo điều tra sức khỏe răng miệng toàn quốc năm 2001 có tì lệ lớn trẻ em từ 6-9 tuổi là 84,9% và đa số trẻ em 9-11 tuổi (56%) bị sâu răng sữa. số trung bình răng sữa bị sâu ở nhóm tuổi 6-8 là 5,4 và hầu hết là sâu răng không được điều trị (94%).
Có 25,4% trẻ em ở lứa tuổi 6-8 bị sâu răng ở hàm răng vĩnh viễn. Ở lứa tuổi 9-11 tỉ lệ này ở mức cao hơn là 54,6%. Tỉ lệ sâu răng ở các nhóm tuổi then chốt: có 84% trẻ em 6 tuổi bị sâu răng ở hàm răng sữa với trung bình smt là 6,15. Ở các lứa tuổi lớn hơn, 12 và 15 tuổi, trung bình chỉ số SMT tương ứng là 1,87 và 2,16.
Có 56,6% trẻ em ở lứa tuổi 12 và 67,6% ở lứa tuổi 15 có sâu răng [9]. Để hạ thẩp tỉ lệ sâu răng cũng như hậu quả của bệnh sâu răng, Bộ Y tế cùng với Bộ Giáo dục - Đào tạo cũng đã triển khai những hoạt động phòng bệnh trong cả nước trong đó có chương trình nha học đường tuy nhiên tỉ lệ sâu răng vẫn còn cao. Lứa tuổi học sinh (HS) tiểu học (TH) là lứa tuổi chuyển từ răng sữa sang răng vĩnh viễn nhưng trẻ chưa có ý thức chăm sóc và bảo vệ sức khỏe răng miệng cho mình, do vậy những chương trình giáo dục và chăm sóc sức khỏe răng miệng cần được thúc đẩy vì một tương lai tươi sáng hơn cho các em. • Thông tin vê xã Đông Phuong Yên, huyện Chương Mỹ, thành phô Hà Nội và trường TH Đông Phương Yên Đông Phương Yên là xã bán sơn địa nằm ở phía Tây huyện Chương Mỹ, cách Trung tâm Y tế huyện khoảng 6 km.
Dân số của xã có 2. Nghề nghiệp chính là kinh doanh dịch vụ, nông nghiệp và chăn nuôi, ngoài ra trên địa bàn xã còn có nghề tiểu thủ công nghiệp là làng nghề mây tre đan truyền thống. Thu nhập bình quân đẩu người là 6,5 triệu đồng/năm (12/2008). Trường TH Đông Phương Yên nằm ở trung tâm của xã.
Năm học 2009-2010 toàn trường có tổng số 899 em HS với 28 lớp. Trong quá trình thực tập tại xã nhóm sinh viên đã két họp cùng với trạm y tế tổ chức đợt khám răng cho HS TH. Kết quả khám cho thấy có 58,84% (529/899) các em bị sâu răng, tăng 6,54% so với năm 2008. Tỉ lệ này cao hơn một số xã khác trên địa bàn của huyện như: Đại Yên (48%), Phụng Châu (42,1%), Phú Nam An (40,28%), Đồng Phú (43,2%).Kết quả thu thập và phân tích thông tin định lượng từ 208 HS của trường TH Đông Phương Yên, tỳ lệ HS có kiến thức đúng về CSR là chưa cao chiếm 50,5% (105/208 HS); một số HS cho rằng nên ăn sau khi súc miệng chiếm 30,8% (64/208 HS) và chỉ cần đánh răng một lần một ngày chiếm 21,2% (44/208 HS).
về thực hành CSR, 86,1% (179/208 HS) các em thường đánh ngang răng và không có em nào đánh đủ cả 3 mặt của răng. Tỷ lệ HS ăn đồ ngọt và cắn vật cứng rất cao: 75% (156/208 HS) ăn đồ ngọt và 64,4% (134/208 HS) cắn vật cứng. Vì thế, tỷ lệ HS có thực hành đạt về CSR ở mức khá thấp 43,3% (90/208 HS). Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên là do hoạt động truyền thông về CSR chưa tốt.
Từ những kết quả phân tích vấn đề nhóm sinh viên đã xây dựng một bản kế hoạch can thiệp nhằm nâng cao kiến thức và thực hành về CSR của HS trường TH Đông Phương Yên, xã Đông Phương Yên, huyện Chương Mỹ, Hà Nội năm 2010. Đe tăng tỉ lệ HS thực hành đạt từ 43,3% lên 60% có nhiều giải pháp đã được đưa ra trong đó có hoạt động tuyên truyền nâng cao kiến thức và thực hành chăm sóc răng (CSR) cho HS. Nhóm đã tiến hành xây dựng và thử nghiệm thông điệp truyền thông chủ đạo.