Chương 1: TONG QUAN CƠ SỞ LÍ THUYET VỀ PHƯƠNG TIEN TRỰC QUAN TRONG DAY HỌC HÓA HỌC 1/ Phương tiện dạy học + 1. Khái niệm Phương tiện dạy học là những đối tượng vật chất (sách vở, đổ dùng, máy móc, thiết bị .) dùng để dạy học. Phân loại - Sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo : đây là loại phương tiện day học có từ rất lâu. Chúng có tẩm quan trọng đặc biệt, luôn được các nhà giáo dục và giáo viên quan tâm nghiên cứu, cải tiến để ngày một hoàn thiện.
Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin thì tài liệu tham khảo của giáo viên, học sinh không chỉ bao hàm các ấn phẩm mà còn nhiều nguồn thông tin khác : + Sách giáo khoa + Sách giáo viên + Sách tham khảo + Tạp chí chuyên dé + Sách báo các loại + Thư viện điện tử + Các thông tin trên mạng internet. - Các đổ dùng dạy học : + Bảng các loại + Tranh ảnh, hình vẽ, sơ đồ + Mô hình + Mẫu vật GVHD: Th.s Trần Văn Khoa — Trang 11 SVTH : Phan Thi Minh Thu THIẾT KẾ MÔ HINH, THÍ NGHIÊM HOA HỌC 10 BANG PHAN MEM MACROMEDIA PLASH P4OIF'ESSIONAL # - Các phương tiện kỹ thuật dạy học : gồm có các máy dạy học và các thiết bị nghe nhìn + Máy chiếu hình và bản trong + Máy ghi âm + Tivi + Máy vi tính + Camera. - Các thí nghiệm dạy học + 1. Tác dụng của phương tiện day học - Giúp giáo viên dễ dàng tăng cường lượng thông tin một cách có hiệu quả.
- Giúp giáo viên tiết kiệm thời gian. - Giúp giáo viên đỡ vất vả (giảm cường độ làm việc). - Giúp cho nội dung bài giảng trở nên hấp dẫn, sinh động. - Giúp hoạt động nhận thức của học sinh trở nên dễ đàng hơn.
- Giúp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. - Học sinh chú ý, hứng thú học tập hơn. - Giúp cho lớp học sinh động (góp phần tạo không khí lớp học) - Giúp nâng cao hiệu quả dạy học, học sinh dễ hiểu bài, nhớ lâu. Nguyên tắc sử dụng phương tiên day hoc * Khi sử dụng phương tiện dạy học phải tuân theo những nguyên tắc sau đây: - Đúng mục đích: trong quá trình dạy học, trước hết giáo viên phải để ra mục đích dạy học nhất định.
Từ mục đích đó, lựa chọn phương tiện dạy học phù hợp. - Đúng lúc: hiệu quả sử dụng phương tiện được nâng lên rất nhiều nếu nó xuất hiện đúng lúc nội dung và phương pháp giảng dạy cần nó nhất. - Đúng chỗ: vị trí trình bay phương tiện phải đảm bảo cho toàn lớp học có thể quan sát được. GVHD: Ths Trần Van Khoa ˆ Trang 12 SVTH : Phan Thj Minh Thu THIẾT KẾ MÔ HÌNH.
THÍ NGHIỆM HÓA HỌC 10 BANG PHAN MEM MACROMEDIA FLASH PROFESSIONAL # - Đủ cường độ: nếu kéo dài việc trình diễn phương tiện hoặc dùng lặp lại một loại phương tiện quá nhiều trong một buổi giảng, hiệu quả của chúng sẽ giảm sút. * Để có thể phát huy tốt tác dụng của các phương tiện dạy học ta phải chú ý các diéu sau đây: - Phải áp dụng các phương tiện dạy học một cách có hệ thống, đa dạng hóa hình thức của các phương tiện. - Khi chọn các phương tiện dạy học phải tìm hiểu kĩ nội dung của chúng có phù hợp với nội dung của tiết học hay không. - Sử dụng phương tiện dạy học đúng nguyên tắc đã nêu trên.
2/ Phương tiện trực quan trong day học hóa học + 2. Vai trò và tác dụng của việc sử dung các phương tiện trực quan trong day học hoá học - Đẩy mạnh và hướng dẫn hoạt động nhận thức cho học sinh Con người nhận thức được thế giới quan bên ngoài là nhờ nghe được, thấy được, cảm xúc được. Những thông tin về thế giới khách quan mà con người nhận được là nhờ các giác quan, là cơ sở của sự phản ánh trực tiếp thực tiễn. Ngoài ra con người nhận thức được thế giới bên ngoài nhờ ngôn ngữ là những tín hiệu thông tin về thực tiễn khách quan đã được trừu tượng hóa.
Khi học sinh bất đầu học môn hóa học, các em đã tích lũy một số biểu tượng bắt đầu do quan sát thực tiễn, hoặc do trao đổi thực tiễn mà có. Vì vậy muốn cho học sinh hiểu bài một cách sâu sắc và chính xác thì phải xây dựng các khái niệm, các thuyết từ sự quan sắt trực tiếp các hiện tượng. Nhưng trong lớp học không phải lúc nào cũng có điều kiện quan sát thực tiễn, do đó người ta phải tạo cho các em quan sát hình ảnh của các hiện tượng đó, tức là phải sử dụng phương tiện trực quan. - Phát triển kỹ nang thực hành.s Trần Văn Khoa — Trang 13 SVTH : Phan Thị Minh Thu THIẾT KẾ MÔ HIN.
THÍ NGHIÊM HÓA HỌC 10 BANG PHAN MEM MACROMEDIA FLASH PROFESSIONAL 4 Thi nghiệm biểu diễn của giáo viên là hình thức thí nghiệm quan trọng nhất trong dạy học hoá học ở trường THPT. Thí nghiệm do giáo viên trình bày với những thao tác chuẩn mực sẽ giúp học sinh hình thành kỹ năng thí nghiệm đầu tiên một cách chính xác. Thí nghiệm hóa học giúp học sinh nắm vững kiến thức một cách độc lập, sâu sắc, vững chắc, nhờ sự quan sát mà rút ra được kiến thức, từ đó giải thích được các hiện tượng trong tự nhiên. Các phương tiện trực quan sử dụng trong dạy học hoá học sẽ kích thích hứng thú cho học sinh, tạo ra động cơ học tập, lớp học trở nên sinh động.
- Phát triển trí tuệ Mục đích của việc day học là trang bi cho học sinh tri thức, ky năng, kỹ xảo và đặc biệt là phát triển tư duy, sáng tạo. Vì vậy việc sử dụng hợp lý các phương tiện trực quan kết hợp với lời dẫn dắt thích hợp của giáo viên giúp cho học sinh phát triển óc quan sát, khả năng phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hoá, hệ thống hóa các sự kiện. - Giáo dục nhân cách cho học sinh. Việc sử dụng các phương tiện trực quan góp phần hình thành ở học sinh hệ thống các khái niệm và nhận thức về thế giới xung quanh.
Từ đó giải thích được nhiều hiện tượng, sự vật đang xảy ra trong tự nhiên và cuộc sống. Bên cạnh đó giúp học sinh thêm tự tin vào bản thân, say mê khoa học, tăng cường khả nang độc lập, tự chủ, sáng tạo. nghiệm Thí hóa học 2.1/ Vai trò của thí nghiệm hóa hoc Trong việc dạy học hóa học ở trường phổ thông, thí nghiệm giúp học sinh làm quen với những tính chất, mối quan hệ có tính quy luật giữa các đối tượng nghiên cứu, là cơ sở để nắm vững các quy luật, các khái niệm khoa học. GVHD: Ths Trần Văn Khoa Trang 14 SVTH : Phan Thị Minh Thu THIET KẾ MÔ HINH, THÍ NGHIÊM HÓA HOC 10 BANG PHAN MEM MACROMEDIA FLASH PROFESSIONAL 3 Thí nghiệm giữ vai trò đặc biệt quan trọng không thé tách rời của quá trình dạy học.
Thí nghiệm có thể được sử dụng ở tất cả các khâu của quá trình đạy học. Thí nghiệm là cơ sở của việc dạy học hóa học và việc rèn luyện các kỹ năng thực hành. Thông qua thí nghiệm, học sinh nắm kiến thức một cách hứng thú, sâu sắc và vững chắc. Thí nghiệm sẽ làm cho học sinh dễ hiểu, hiểu chính xác, hiểu sâu, nhớ lâu và vận dụng các kiến thức hóa học.
Thí nghiệm còn làm cho học sinh có lòng tin vào khoa học, kích thích hứng thú học tập bộ môn, tạo ra động cơ và thái độ học tập tích cực, đúng dan. Thí nghiệm là cơ sở, điểm xuất phát cho quá trình nhận thức, là cầu nối giữa lí thuyết và thực tiễn và hình thành cho học sinh kỹ năng nhận thức và tư duy kỹ thuật.22/_ Phân loai thí nghié Trong trường phổ thông thí nghiệm được sử dụng dưới các hình thức sau: - Thí nghiệm biểu diễn của giáo viên - Thí nghiệm của học sinh - Thí nghiệm ngoại khóa Trong các hình thức thí nghiệm trên thì thi nghiệm biểu diễn của giáo viên là quan trọng nhất.3/ Sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học 2.1) Nhâng uu điểm của thí nghiệm biểu diễn của giáo viên Thí nghiệm biểu diễn của giáo viên làm các thao tác rất mẫu mực nên có tác dụng hình thành những kỹ năng thí nghiệm đầu tiên cho học sinh một cách chính xác. Có thể thực hiện được các thí nghiệm phức tạp, có chất độc, chất nổ. GVHD: Ths Tran Văn Khoa = Trang 15 SVTH : Phan Thi Minh Thu THIẾT KẾ MÔ MINH.
THÍ NGHIÊM HÓA HỌC 19 BANG PHAN MEM MACROMEDIA FLASH PROFESSIONAL # Tiết kiệm hóa chất, tốn ít thời gian hơn.2) Những yêu cầu sự phạm về kỹ thuật biểu diễn thí nghiêm. +) Phải đảm bảo an toàn. - Các chất độc, dé nổ không dùng lượng lớn - Thận trọng nghiêm túc theo đúng các quy định về bảo hiểm +) Phải đảm bảo thành công - Nấm vững kỹ thuật thí nghiệm - Thao tác nhanh chóng, khéo léo +) Thí nghiệm phải rõ ràng, học sinh quan sát được đầy đủ - Thí nghiệm không bị che lấp - Dụng cụ dé nhìn - Dùng phông màu sắc thích hợp +) Các thí nghiệm phải đơn giản, dụng cụ phải gọn gàng mỹ thuật, đảm bảo tính khoa học +) Tốn ít thời gian +) Số lượng thí nghiệm trong một bài nên vừa phải +) Phải kết hợp chặt chẽ thí nghiệm với bài giảng + 2. Phần mềm tin học trong day hoc hóa hoc 2.1/ Tác dung của phần mềm tin học trong dạy học hóa học - Có những thí nghiệm độc hại hay những hóa chất rất đắt tiền mà người giáo viên không thể trực tiếp làm cho học sinh xem được thì phan mềm tin học sẽ hổ trợ người giáo viên công việc này giúp cho bài giảng của giáo viên thêm sinh động, hấp dẫn.
- Một số bài trong chương trình thuộc vé kiểu bài truyén thụ kiến thức mới về sản xuất hóa học nhưng việc tổ chức tham quan nhà mấy khó thực hiện vì lý do thời gian và kinh phí. Các phần mềm tin học giúp giáo viên thiết kế mô hình ảo thu GVHD: Ths Trần Văn Khoa Trang 16 SVTH : Phan Thị Minh Thu THIẾT KẾ MÔ HÌNH. THÍ NGHIÊM HÓA HOC 10 BANG PHAN MEM MACROMEDIA FLASH PROFESSIONAL # nhỏ, giúp cho học sinh dễ hình dung quy trình sản xuất, tiếp thu bài học có hiệu quả. - Khi giáo viên soạn giáo án, việc sử dụng phần mềm làm cho giáo án sinh động hơn, tiết kiệm thời gian dạy học.