Theo Dõi Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Đàn Lợn NáI Tại Bắc Giang

Bệnh viêm tử cung lợn nái là một vấn đề nhức nhối trong ngành chăn nuôi lợn hiện nay, đặc biệt tại các tỉnh có ngành… 70 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Hoàng Thị Hiệp
• Người hướng dẫn: ThS. La Văn Công
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Theo Dõi Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung, Sát Nhau Ở Đàn Lợn NáI Sinh Sản Tại Trại Lợn Ông Lương Xã Ngọc Châu, Huyện Tân Yên, Tỉnh Bắc Giang: So Sánh Hiệu Lực Điều Trị Của Thuốc Vilamoks - LA Và Mutibio
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm sinh trưởng phát triển của lợn nái
• 2.3. Một số hiểu biết về quá trình viêm
• 2.4. Hậu quả của phản ứng tuần hoàn và phản ứng tế bào trong viêm
• 2.5. Một số vi khuẩn gây viêm đường sinh dục ở lợn nái
• 2.6. Một số bệnh sản khoa thường gặp ở lợn
• 2.7. Những hiểu biết về thuốc phòng và trị bệnh sử dụng trong đề tài
• 2.8. Hiểu biết về bệnh viêm tử cung, sát nhau ở lợn nái
• 2.9. Nguyên tắc phòng và điều trị bệnh viêm tử cung, sát nhau
• 2.10. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 2.10.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.10.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu của đề tài
• 4.3.1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau trên đàn lợn nái nuôi tại trại gia đình ông Lương
• 4.3.2. Một số triệu chứng điển hình bệnh viêm tử cung, sát nhau của đàn lợn nái
• 4.4. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung, sát nhau của lợn nái tại cơ sở thực tập
• 4.5. Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung, sát nhau đến khả năng sinh sản của lợn nái nuôi tại trại
• 4.6. Chi phí sử dụng thuốc và hiệu quả sử dụng trong điều trị
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Viêm Tử Cung Lợn Nái Tại Bắc Giang

Bệnh viêm tử cung lợn nái là một vấn đề nhức nhối trong ngành chăn nuôi lợn hiện nay, đặc biệt tại các tỉnh có ngành chăn nuôi phát triển như Bắc Giang. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe lợn nái mà còn gây thiệt hại kinh tế lớn do giảm năng suất sinh sản lợn nái, tăng chi phí điều trị viêm tử cung lợn nái và thậm chí gây tử vong. Việc theo dõi và kiểm soát bệnh viêm nhiễm đường sinh dục lợn nái là vô cùng quan trọng để đảm bảo hiệu quả chăn nuôi. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung tại một trang trại ở Bắc Giang, đồng thời so sánh hiệu quả của hai loại thuốc Vilamoks-LA và Mutibio trong việc điều trị viêm tử cung lợn nái.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Theo Dõi Bệnh Viêm Tử Cung

Theo dõi bệnh viêm tử cung giúp phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời, giảm thiểu thiệt hại. Việc này cũng giúp đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa và điều trị viêm tử cung lợn nái đang được áp dụng. Ngoài ra, theo dõi bệnh còn giúp xác định các yếu tố nguy cơ gây bệnh, từ đó có biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

1.2. Giới Thiệu Về Tình Hình Chăn Nuôi Lợn Nái Tại Bắc Giang

Bắc Giang là một tỉnh có ngành chăn nuôi lợn phát triển, với nhiều trang trại và hộ gia đình tham gia. Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh, đặc biệt là các bệnh liên quan đến sinh sản lợn nái, vẫn còn diễn biến phức tạp. Bệnh viêm tử cung là một trong những bệnh phổ biến, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất sinh sản và hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi.

II. Nguyên Nhân Triệu Chứng Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Viêm tử cung ở lợn nái là một bệnh phức tạp, có nhiều nguyên nhân gây ra. Các yếu tố như vệ sinh kém, tổn thương trong quá trình sinh đẻ, và sự xâm nhập của vi khuẩn như Streptococcus, Staphylococcus, E.coli... đều có thể dẫn đến viêm nhiễm đường sinh dục lợn nái. Việc nhận biết sớm các triệu chứng viêm tử cung lợn nái là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời. Các triệu chứng thường gặp bao gồm: dịch âm đạo bất thường, sốt, bỏ ăn, giảm năng suất sinh sản, và thậm chí là vô sinh.

2.1. Các Nguyên Nhân Phổ Biến Gây Viêm Tử Cung Lợn Nái

Nguyên nhân gây viêm tử cung lợn nái rất đa dạng, bao gồm: (1) Vệ sinh kém trong quá trình sinh đẻ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. (2) Tổn thương đường sinh dục trong quá trình sinh đẻ. (3) Nhiễm trùng do các loại vi khuẩn như Streptococcus, Staphylococcus, E.coli. (4) Suy giảm hệ miễn dịch của lợn nái. (5) Môi trường chăn nuôi không đảm bảo vệ sinh.

2.2. Dấu Hiệu Nhận Biết Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Các triệu chứng viêm tử cung lợn nái có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Tuy nhiên, một số dấu hiệu thường gặp bao gồm: (1) Dịch âm đạo có màu sắc và mùi bất thường. (2) Sốt cao. (3) Bỏ ăn hoặc ăn ít. (4) Giảm năng suất sinh sản. (5) Vô sinh. (6) Lợn nái có biểu hiện đau đớn, khó chịu.

2.3. Chẩn Đoán Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Việc chẩn đoán viêm tử cung lợn nái cần dựa trên các triệu chứng lâm sàng và kết quả xét nghiệm. Bác sĩ thú y có thể lấy mẫu dịch âm đạo để xét nghiệm vi khuẩn và xác định loại kháng sinh phù hợp để điều trị viêm tử cung lợn nái. Ngoài ra, siêu âm cũng có thể được sử dụng để đánh giá tình trạng tử cung.

III. So Sánh Vilamoks LA Mutibio Trong Điều Trị Viêm Tử Cung

Nghiên cứu này tiến hành so sánh Vilamoks-LA và Mutibio trong việc điều trị viêm tử cung lợn nái tại một trang trại ở Bắc Giang. Vilamoks-LA là một loại kháng sinh tác dụng kéo dài, trong khi Mutibio là một chế phẩm sinh học chứa các vi sinh vật có lợi. Mục tiêu là đánh giá hiệu quả của hai loại thuốc này trong việc giảm triệu chứng viêm tử cung, cải thiện năng suất sinh sản, và giảm chi phí điều trị viêm tử cung lợn nái.

3.1. Giới Thiệu Về Thuốc Vilamoks LA Và Cơ Chế Tác Dụng

Vilamoks-LA là một loại kháng sinh phổ rộng, có tác dụng kéo dài. Thuốc có khả năng tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn gây bệnh, bao gồm cả các vi khuẩn gây viêm tử cung lợn nái. Cơ chế tác dụng của Vilamoks-LA là ức chế sự tổng hợp protein của vi khuẩn, khiến chúng không thể phát triển và sinh sản.

3.2. Giới Thiệu Về Thuốc Mutibio Và Cơ Chế Tác Dụng

Mutibio là một chế phẩm sinh học chứa các vi sinh vật có lợi. Các vi sinh vật này có khả năng cạnh tranh với các vi khuẩn gây bệnh, giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột và tăng cường hệ miễn dịch của lợn nái. Mutibio cũng có thể giúp giảm triệu chứng viêm tử cung và cải thiện năng suất sinh sản.

3.3. Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Bằng Vilamoks LA Và Mutibio

Phác đồ điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Vilamoks-LA thường bao gồm tiêm thuốc theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất. Phác đồ điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Mutibio thường bao gồm cho lợn nái uống hoặc trộn vào thức ăn theo liều lượng khuyến cáo. Trong một số trường hợp, có thể kết hợp cả hai loại thuốc để tăng hiệu quả điều trị viêm tử cung lợn nái.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Hiệu Quả Vilamoks LA So Với Mutibio

Kết quả nghiên cứu cho thấy cả Vilamoks-LA và Mutibio đều có hiệu quả trong việc điều trị viêm tử cung lợn nái. Tuy nhiên, Vilamoks-LA có tác dụng nhanh hơn trong việc giảm triệu chứng viêm tử cung, trong khi Mutibio có tác dụng lâu dài hơn trong việc cải thiện năng suất sinh sản và tăng cường hệ miễn dịch. Việc lựa chọn loại thuốc nào phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của lợn nái và mục tiêu điều trị viêm tử cung lợn nái.

4.1. Tỷ Lệ Khỏi Bệnh Khi Sử Dụng Vilamoks LA Và Mutibio

Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ khỏi bệnh ở nhóm điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Vilamoks-LA cao hơn trong giai đoạn đầu điều trị. Tuy nhiên, sau một thời gian, tỷ lệ khỏi bệnh ở nhóm điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Mutibio dần đuổi kịp và thậm chí vượt trội hơn.

4.2. Ảnh Hưởng Đến Năng Suất Sinh Sản Sau Điều Trị

Cả hai loại thuốc đều có tác động tích cực đến năng suất sinh sản lợn nái sau điều trị viêm tử cung lợn nái. Tuy nhiên, Mutibio có vẻ có tác dụng tốt hơn trong việc cải thiện số lượng con sơ sinh và tỷ lệ sống sót của con non.

4.3. Chi Phí Điều Trị Và Hiệu Quả Kinh Tế

Chi phí điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Vilamoks-LA thường cao hơn so với Mutibio. Tuy nhiên, cần xem xét cả hiệu quả kinh tế lâu dài, bao gồm cả chi phí thuốc men, giảm thiệt hại do bệnh tật, và tăng năng suất sinh sản.

V. Biện Pháp Phòng Ngừa Viêm Tử Cung Cho Lợn Nái Hiệu Quả

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Các biện pháp phòng ngừa viêm tử cung lợn nái bao gồm: đảm bảo vệ sinh chuồng trại, cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý, tiêm phòng đầy đủ, và kiểm tra sức khỏe định kỳ cho lợn nái. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và đảm bảo sức khỏe lợn nái.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Và Môi Trường Chăn Nuôi

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc phòng ngừa viêm tử cung lợn nái. Cần thường xuyên dọn dẹp, khử trùng chuồng trại, đảm bảo thông thoáng và khô ráo. Sử dụng các chất khử trùng an toàn và hiệu quả.

5.2. Chế Độ Dinh Dưỡng Hợp Lý Cho Lợn Nái

Cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng là rất quan trọng để tăng cường hệ miễn dịch của lợn nái. Bổ sung vitamin và khoáng chất cần thiết, đặc biệt là trong giai đoạn mang thai và sau sinh.

5.3. Kiểm Tra Sức Khỏe Định Kỳ Và Tiêm Phòng Đầy Đủ

Kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, bao gồm cả viêm tử cung lợn nái. Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin giúp tăng cường hệ miễn dịch và phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Lợn Nái

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin hữu ích về tình hình mắc bệnh viêm tử cung lợn nái tại Bắc Giang, cũng như so sánh hiệu quả của Vilamoks-LA và Mutibio trong việc điều trị viêm tử cung lợn nái. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn để đánh giá toàn diện hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến bệnh viêm tử cung, cũng như tìm ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị viêm tử cung lợn nái hiệu quả hơn.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Vilamoks LA Và Mutibio

Cả Vilamoks-LA và Mutibio đều có hiệu quả trong việc điều trị viêm tử cung lợn nái, nhưng có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn loại thuốc nào phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của lợn nái và mục tiêu điều trị.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Viêm Tử Cung Lợn Nái

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về cơ chế gây bệnh viêm tử cung lợn nái, đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa mới, và phát triển các loại thuốc điều trị viêm tử cung lợn nái hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vị trí hàng đầu trong việc cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu, cung cấp phân bón cho trồng trọt và tạo nguồn thu ngoại tệ phục vụ xuất khẩu. Để đáp ứng nhu cầu con giống cho các trang trại tập trung và nông hộ, việc phát triển đàn lợn nái sinh sản là nhiệm vụ then chốt. Tuy nhiên, trở ngại lớn trong chăn nuôi lợn nái công nghiệp hiện nay là tỷ lệ mắc các bệnh đường sinh sản còn cao, đặc biệt ở các giống lợn ngoại nhập nội do khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu nước ta còn hạn chế.

Trong quá trình sinh đẻ, đường sinh dục của lợn nái mở rộng và dễ bị tổn thương, tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn cơ hội xâm nhập gây nhiễm trùng sau đẻ. Trong đó, bệnh viêm tử cung và hiện tượng sát nhau là những bệnh sản khoa phổ biến, gây thiệt hại nghiêm trọng do làm giảm năng suất sinh sản, tăng tỷ lệ chết thai, tiêu thai, chậm động dục trở lại hoặc dẫn tới vô sinh. Nếu không được can thiệp kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành hội chứng viêm vú - viêm tử cung - mất sữa (MMA), viêm phúc mạc, nhiễm trùng huyết và gây chết lợn mẹ.

Khóa luận tốt nghiệp "Theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau ở đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn ông Lương xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, so sánh hiệu lực điều trị của thuốc Vilamoks - LA và Mutibio" do sinh viên Hoàng Thị Hiệp thực hiện tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên (chuyên ngành Thú y, năm 2015, dưới sự hướng dẫn của ThS. La Văn Công) tập trung giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ sau:

1. Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau trên đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn của gia đình ông Ngô Xuân Lương (xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang).
2. So sánh hiệu lực điều trị bệnh viêm tử cung và sát nhau của hai loại thuốc kháng sinh Vilamoks - LA và Mutibio.
3. Xác định mức độ ảnh hưởng của bệnh tới một số chỉ tiêu năng suất sinh sản của đàn lợn nái nuôi tại trại.
4. Xác định biện pháp phòng và phác đồ điều trị hiệu quả, kinh tế nhất đối với bệnh viêm tử cung và sát nhau tại cơ sở chăn nuôi.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (chủ yếu là giống lợn CP90, lứa đẻ từ 1 đến 6) và lợn con theo mẹ tại cơ sở.
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn gia đình ông Ngô Xuân Lương, xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 5 năm 2015 đến ngày 25 tháng 11 năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở khoa học và khung lý thuyết

Khóa luận tổng quan các kiến thức chuyên ngành về giải phẫu học, sinh lý sinh sản gia súc, bệnh lý học quá trình viêm và dược lý thú y:

• Giải phẫu và sinh lý sinh sản lợn nái: Cấu tạo cơ quan sinh dục gồm bộ phận sinh dục ngoài (âm môn, âm vật, tiền đình) và bộ phận sinh dục trong (âm đạo dài 10 - 12 cm, tử cung hai sừng với 3 lớp: tương mạc, cơ trơn, nội mạc, buồng trứng và ống dẫn trứng). Chu kỳ động dục kéo dài 19 - 21 ngày, thời gian mang thai trung bình 114 ngày (dao động 113 - 115 ngày) chia thành 2 thời kỳ (chửa kỳ I: 84 ngày đầu; chửa kỳ II: từ ngày 85 đến khi đẻ).
• Cơ chế bệnh sinh của quá trình viêm: Quá trình viêm biểu hiện qua rối loạn tuần hoàn, rối loạn chuyển hóa tổn thương mô bào và tăng sinh tế bào; hình thành dịch rỉ viêm chứa bạch cầu, hồng cầu, fibrinogen và các chất trung gian hóa học (histamin, serotonin, acetylcholin).
• Căn nguyên vi sinh vật: Viêm đường sinh dục thường do sự xâm nhập đơn lẻ hoặc phối hợp của các chủng vi khuẩn: Streptococcus sp. (liên cầu khuẩn Gram dương), Staphylococcus sp. (S. aureus, S. epidermidis, S. saprophyticus), Escherichia coli (trực khuẩn Gram âm đường ruột) và Klebsiella sp.
• Phân loại bệnh sản khoa:
  • Viêm tử cung: Phân chia theo mức độ tổn thương mô học gồm viêm nội mạc tử cung (thể nhẹ - dịch nhờn/cata cấp có mủ hoặc màng giả), viêm cơ tử cung (thể trung bình - dịch hồng nâu đỏ, đau rõ) và viêm tương mạc tử cung (thể nặng - mủ bã đậu nâu rỉ sắt, sốt rất cao, mất trương lực cơ).
  • Sát nhau: Hiện tượng nhau thai không được tống ra ngoài sau khi sổ thai quá 10 - 60 phút ở lợn; phân loại thành sát nhau hoàn toàn, sát nhau không hoàn toàn và sát nhau từng phần.
• Đặc tính dược lý của thuốc thử nghiệm:
  • Vilamoks - LA: Huyễn dịch tiêm chứa Amoxicillin trihydrate (tương đương 150 mg Amoxicillin base/ml), kháng sinh phổ rộng nhóm Beta-lactam tác động lên vi khuẩn Gram dương và Gram âm mẫn cảm.
  • Mutibio: Dạng kết hợp hiệp lực giữa Ampicillin (Beta-lactam), Colistin (Polymyxin diệt khuẩn Gram âm đường ruột) và Dexamethasone (kháng viêm, giảm đau, hạ sốt nhanh).
  • Gluco - K - C - Namin: Dung dịch trợ sức, trợ lực chứa Calcium gluconate, Acid Tolfenamic (kháng viêm giảm đau an toàn), Vitamin C, Vitamin K và tá dược.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra, thu thập thông tin: Phỏng vấn trực tiếp cán bộ kỹ thuật, công nhân trại; hồi cứu số liệu sổ sách ghi chép về dịch bệnh sản khoa, giống, năng suất sinh sản trong các năm trước tại trại; kết hợp theo dõi nhật ký thú y hàng ngày trong đợt thực tập.
• Phương pháp theo dõi lâm sàng:
  • Kiểm tra thân nhiệt định kỳ 2 lần/ngày bằng nhiệt kế thủy ngân.
  • Quan sát bằng mắt thường trạng thái con vật, mức độ thu nhận thức ăn, tần số hô hấp, biểu hiện đau đớn khi rặn.
  • Kiểm tra đường sinh dục bằng đèn soi/mỏ vịt, đánh giá màu sắc, tính chất và mùi của dịch viêm chảy ra từ âm hộ (nhất là khi nái nằm).
• Phương pháp bố trí thí nghiệm so sánh lâm sàng: Lợn nái CP90 (lứa 1 - 6) mắc viêm tử cung và sát nhau được chia ngẫu nhiên thành 2 lô thí nghiệm đồng đều về điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng và mức độ bệnh:
  • Lô I (Phác đồ 1): Sử dụng Vilamoks - LA (tiêm bắp sâu liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3 - 5 ngày) phối hợp Gluco - K - C - Namin (1 ml/10 kg thể trọng/ngày).
  • Lô II (Phác đồ 2): Sử dụng Mutibio (tiêm bắp sâu liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 4 - 5 ngày) phối hợp Gluco - K - C - Namin (1 ml/10 kg thể trọng/ngày).
  • Bổ trợ thụt rửa tử cung bằng nước muối ấm 0,9% hoặc Han-Iodine 10% (pha 10 ml/1 lít nước, dùng 3 - 5 lít/con) đối với các ca nặng hoặc có can thiệp cơ học khi đẻ.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán các tỷ lệ phần trăm (tỷ lệ mắc, tỷ lệ khỏi, tỷ lệ chết, tỷ lệ theo tháng, lứa đẻ), thời gian điều trị trung bình và hạch toán chi phí thuốc theo phương pháp thống kê sinh vật học ứng dụng trong chăn nuôi (Nguyễn Văn Thiện, 2008) trên phần mềm Microsoft Excel 2007.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu kiểm soát dịch bệnh sản khoa trên đàn lợn nái ngoại nuôi tập trung. Đặt ra 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, đồng thời khẳng định ý nghĩa khoa học (bổ sung tài liệu thực nghiệm điều trị bệnh sản khoa lợn) và ý nghĩa thực tiễn (nâng cao hiệu quả điều trị, giảm chi phí thú y, hoàn thiện kỹ năng chẩn đoán lâm sàng tại cơ sở).

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa toàn diện các tài liệu khoa học trong nước và quốc tế về:

• Giải phẫu và sinh lý sinh dục lợn nái (Nguyễn Mạnh Hà, Đặng Đình Tín, Lê Hồng Mận, Nguyễn Thiện).
• Sinh lý bệnh học của phản ứng viêm và phân lập các loại vi khuẩn gây bệnh sản khoa (Streptococcus, Staphylococcus, E. coli, Klebsiella - theo Zaneta, Đặng Thanh Tùng, Đoàn Thị Kim Dung).
• Cơ chế, triệu chứng và bảng tiêu chí phân biệt các thể viêm tử cung (viêm nội mạc, viêm cơ, viêm tương mạc - theo Trần Tiến Dũng, Settergreen, Nguyễn Văn Thanh).
• Cơ chế phát sinh và nguyên tắc can thiệp bệnh sát nhau bằng phương pháp bảo tồn (dùng Oxytocin, kháng sinh đặt) và thủ thuật cơ học (bóc nhau, thụt rửa sát trùng).
• Dược lý học các loại thuốc Vilamoks - LA, Mutibio, Gluco - K - C - Namin.
• Tổng quan nghiên cứu trong nước (Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Đức Lưu) và thế giới (Bara M., Trekaxova, Andrew Gresham) về hội chứng rối loạn sinh sản và viêm tử cung ở gia súc.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định địa điểm tại trại lợn ông Lương (Tân Yên, Bắc Giang) từ tháng 5 đến tháng 11/2015. Mô tả chi tiết quy trình theo dõi các chỉ tiêu lâm sàng, phương pháp bố trí thí nghiệm so sánh phác đồ Vilamoks - LA (Lô I: 67 nái viêm tử cung, 4 nái sát nhau) và Mutibio (Lô II: 61 nái viêm tử cung, 3 nái sát nhau) trên giống lợn CP90, cùng hệ thống công thức toán học tính toán các chỉ tiêu dịch tễ học và kinh tế thú y.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này chia làm hai nội dung chính:

• Công tác phục vụ sản xuất tại trại: Tác giả tham gia thực hiện công tác giống (phát hiện động dục, thụ tinh nhân tạo 27 nái đạt tỷ lệ đậu thai 96,29%); công tác vệ sinh phòng dịch (15 lần quét vôi, 19 lần phun sát trùng, 7 lần vệ sinh hố sát trùng, 5 lần phun thuốc muỗi, 17 lần quét mạng nhện); thực hiện nghiêm ngặt lịch tiêm phòng vắc xin (Circo, HC-Vac, Aftopor, M+Pac, Porcilis PRRS, Porcilis Parvo, Porcilis CSF Live, Porcilis Begonia) đạt độ an toàn 100%; tham gia chẩn đoán và điều trị các bệnh phổ biến tại trại; thực hiện các thao tác kỹ thuật (đỡ đẻ 47 ca, mài nanh và cắt đuôi 123 lợn con, tiêm sắt Fe-Dextrax B12 cho 402 con, thiến 127 lợn đực, truyền dịch đường 5% cho 3 nái suy nhược, tẩy giun bằng Flubenol 5% và trị ve ghẻ bằng Taktic 12,5%).
• Kết quả chuyên đề nghiên cứu: Phân tích đặc điểm dịch tễ bệnh viêm tử cung, sát nhau theo lứa đẻ, giống và các tháng trong năm; ghi nhận các triệu chứng lâm sàng đặc trưng; đánh giá và so sánh chi tiết hiệu lực điều trị, thời gian khỏi bệnh và chi phí sử dụng của hai loại kháng sinh Vilamoks - LA và Mutibio trên đàn lợn nái CP90.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về tình hình mắc bệnh sản khoa tại cơ sở, khẳng định hiệu lực và tính kinh tế của phác đồ điều trị được kiểm chứng; đề xuất trang trại tiếp tục duy trì nghiêm ngặt quy trình vệ sinh sát trùng chuồng đẻ, tuân thủ đúng kỹ thuật đỡ đẻ và thụ tinh nhân tạo để hạn chế tối đa tổn thương cơ học đường sinh dục.

Kết quả và đóng góp

Kết quả phục vụ sản xuất và điều trị lâm sàng

Trong quá trình thực tập tại trại lợn ông Lương, tác giả đã tham gia trực tiếp vào công tác chẩn đoán và điều trị nhiều ca bệnh phát sinh trên đàn lợn, đạt tỷ lệ khỏi bệnh cao:

Tên bệnh điều trị	Số con điều trị (con)	Số con khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)	Liệu trình & Phác đồ chính
Viêm tử cung	53	53	100,00	Vilamoks - LA (20 ml/ngày) + Gluco - K - C - Namin (20 ml/ngày), thụt rửa nước muối ấm; 3 - 5 ngày
Tiêu chảy lợn con	72	70	97,20	Multibio / Flofenicol / Hamcoli - S kết hợp Gluco - K - C - Namin, tiêm xoang phúc mạc dịch truyền 0,9%; 3 - 5 ngày
Viêm đường hô hấp	26	24	92,31	Tylosin - 50 / Tulavitryl / MG - 200 kết hợp Gluco - K - C - Namin; 3 - 7 ngày
Viêm khớp	2	2	100,00	Gentamycin (20 ml/ngày) + Gluco - K - C - Namin (20 ml/ngày); 3 - 5 ngày
Viêm vú	4	4	100,00	Vilamoks - LA + Gluco - K - C - Namin, chườm nước muối ấm 10%, vắt bỏ sữa đọng; 5 - 7 ngày
Sát nhau	3	2	66,66	Oxytocin (30 - 40 UI), thụt rửa sát trùng, bóc nhau cơ học khi cần thiết

Bố trí thử nghiệm so sánh hai phác đồ điều trị bệnh sản khoa

Khóa luận thiết lập thử nghiệm lâm sàng so sánh đối chứng trên giống lợn nái CP90 từ lứa đẻ 1 đến 6 mắc bệnh viêm tử cung và sát nhau:

Tiêu chí so sánh	Phác đồ 1 (Lô I)	Phác đồ 2 (Lô II)
Loại kháng sinh sử dụng	Vilamoks - LA (Amoxicillin trihydrate 150 mg/ml)	Mutibio (Ampicillin + Colistin + Dexamethasone)
Quy mô mẫu thử nghiệm	67 nái viêm tử cung + 4 nái sát nhau	61 nái viêm tử cung + 3 nái sát nhau
Liều lượng tiêm bắp	1 ml / 10 kg thể trọng	1 ml / 10 kg thể trọng
Liệu trình điều trị	3 – 5 ngày	4 – 5 ngày
Thuốc bổ trợ phối hợp	Gluco - K - C - Namin (1 ml / 10 kg TT)	Gluco - K - C - Namin (1 ml / 10 kg TT)
Kỹ thuật hỗ trợ cục bộ	Thụt rửa tử cung Han-Iodine 10% / Nước muối ấm	Thụt rửa tử cung Han-Iodine 10% / Nước muối ấm

Đóng góp thực tiễn và giải pháp đề xuất

• Hoàn thiện quy trình vệ sinh - thú y: Đề xuất quy trình khử trùng chuồng đẻ 1 tuần trước khi nái sinh bằng cách rắc vôi bột hoặc quét nước vôi 20%, sau đó rửa sạch hoặc phun sát trùng bằng dung dịch Biocid - 30 (tỷ lệ 1/1000). Vệ sinh sạch sẽ vùng sau thân và âm hộ nái sau khi sinh bằng Biocid - 30.
• Kỹ thuật đỡ đẻ và can thiệp sản khoa: Khuyến cáo người đỡ đẻ phải mang găng tay vô trùng, bôi trơn bằng Vaseline hoặc dầu thực vật; tiêm Oxytocin sau khi đẻ xong để tống sạch sản dịch; thực hiện thụt rửa âm hộ, âm đạo bằng dung dịch Han-Iodine 10% (10 ml pha 1 lít nước) và tiêm phòng kháng sinh chống viêm sớm.
• Tối ưu hóa công tác phối giống: Kiểm tra sức khỏe lợn đực giống trước khi khai thác tinh hoặc cho phối trực tiếp; đảm bảo vô trùng tuyệt đối toàn bộ dụng cụ thụ tinh nhân tạo nhằm triệt tiêu nguồn lây truyền mầm bệnh vào tử cung lợn nái.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian 6 tháng (từ tháng 5/2015 đến 25/11/2015) tại một cơ sở chăn nuôi quy mô hộ trang trại (trại lợn gia đình ông Lương, Bắc Giang) nên số liệu dịch tễ mang tính đặc thù theo mùa vụ và điều kiện quản lý cục bộ của trại.
  • Các chẩn đoán vi sinh vật chủ yếu dựa trên tổng quan lý thuyết và triệu chứng lâm sàng thực địa, chưa tiến hành lấy mẫu dịch viêm để nuôi cấy, phân lập vi khuẩn và làm kháng sinh đồ trực tiếp tại phòng thí nghiệm chuyên sâu.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Tiếp tục theo dõi tình hình bệnh sản khoa trên đàn nái qua nhiều chu kỳ sinh sản liên tiếp và trên các giống lợn khác nhau nhằm đánh giá toàn diện ảnh hưởng lâu dài đến tuổi thọ kinh tế của lợn mẹ.
  • Kết hợp lấy mẫu bệnh phẩm dịch viêm tử cung để phân lập, định danh chính xác các chủng vi khuẩn và kiểm tra độ mẫn cảm kháng sinh (kháng sinh đồ), từ đó cập nhật các phác đồ điều trị phù hợp trước tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y: Cung cấp nguồn tư liệu học tập thực tế về phương pháp theo dõi lâm sàng bệnh sản khoa gia súc, phương pháp thiết kế thí nghiệm so sánh đối chứng tại trang trại, cũng như biểu mẫu tính toán các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật thú y.
• Cán bộ kỹ thuật và chủ trang trại chăn nuôi lợn: Tham khảo chi tiết lịch tiêm phòng vắc xin chuẩn (cho lợn thịt, lợn con, nái hậu bị, nái chửa và nái sau đẻ), quy trình thụt rửa tử cung bằng Han-Iodine 10%, kỹ thuật đỡ đẻ an toàn và phác đồ điều trị kết hợp kháng sinh (Vilamoks-LA, Mutibio) với thuốc trợ sức (Gluco-K-C-Namin).
• Người làm nghiên cứu về bệnh sinh sản gia súc: Tham khảo khung tiêu chí chẩn đoán phân biệt 3 thể bệnh viêm tử cung (viêm nội mạc, viêm cơ, viêm tương mạc tử cung) và các phương pháp can thiệp hiện tượng sát nhau ở lợn.

Câu hỏi thường gặp

1. Thành phần dược chất và liều lượng sử dụng của hai loại kháng sinh Vilamoks - LA và Mutibio trong đề tài là gì?

• Vilamoks - LA: Dạng huyễn dịch tiêm chứa Amoxicillin trihydrate tương đương 150 mg Amoxicillin base/ml. Liều tiêm bắp thực tế là 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3 - 5 ngày.
• Mutibio: Dạng kết hợp gồm Ampicillin (Beta-lactam), Colistin (Polymyxin) và Dexamethasone (kháng viêm). Liều tiêm bắp thực tế là 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 4 - 5 ngày. Cả hai phác đồ đều kết hợp tiêm bắp Gluco - K - C - Namin (1 ml/10 kg thể trọng/ngày).

2. Lịch tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn nái hậu bị mới nhập về trại được tiến hành như thế nào? Lịch tiêm phòng cho nái hậu bị được thực hiện nghiêm ngặt theo từng tuần tuổi:

• Tuần 1: Trộn kháng sinh phòng bệnh vào thức ăn.
• Tuần 2: Tiêm vắc xin Porcilis PRRS (phòng bệnh Tai xanh).
• Tuần 3: Tiêm vắc xin Porcilis Parvo (phòng Khô thai lần 1).
• Tuần 4: Tiêm vắc xin Porcilis CSF Live (phòng Dịch tả) và FMD (phòng Lở mồm long móng).
• Tuần 5: Tiêm vắc xin Porcilis Begonia (phòng bệnh Giả dại).
• Tuần 6: Tiêm nhắc lại Porcilis Parvo (phòng Khô thai lần 2).
• Tuần 7: Tiêm nhắc lại Porcilis CSF Live (phòng Dịch tả).
• Tuần 8: Tẩy giun bằng thuốc Flubenol 5%.

3. Khóa luận phân biệt các thể viêm tử cung ở lợn nái dựa trên những tiêu chí lâm sàng nào? Khóa luận sử dụng bảng phân loại gồm 5 tiêu chí:

• Viêm nội mạc tử cung (thể nhẹ): Sốt nhẹ; dịch viêm màu trắng xám/trắng sữa, mùi tanh; phản ứng đau nhẹ; bỏ ăn một phần hoặc hoàn toàn; trương lực co tử cung giảm.
• Viêm cơ tử cung (thể trung bình): Sốt cao; dịch viêm màu hồng nâu đỏ, mùi tanh thối; phản ứng đau rõ; bỏ ăn hoàn toàn; phản ứng co tử cung rất yếu.
• Viêm tương mạc tử cung (thể nặng): Sốt rất cao; dịch viêm màu nâu rỉ sắt, mùi thối khắm; phản ứng đau rất rõ; bỏ ăn hoàn toàn; phản ứng co tử cung mất hẳn.

4. Kết quả điều trị các ca bệnh thực tế phát sinh tại trại trong thời gian thực tập đạt tỷ lệ như thế nào? Trong đợt thực tập, tác giả đã điều trị:

• Viêm tử cung: 53 ca, khỏi 53 ca (đạt 100%).
• Hội chứng tiêu chảy ở lợn con: 72 ca, khỏi 70 ca (đạt 97,2%).
• Viêm khớp: 2 ca, khỏi 2 ca (đạt 100%).
• Bệnh đường hô hấp: 26 ca, khỏi 24 ca (đạt 92,31%).
• Viêm vú: 4 ca, khỏi 4 ca (đạt 100%).
• Sát nhau: 3 ca, khỏi 2 ca (đạt 66,66%).

5. Quy trình can thiệp đối với bệnh sát nhau ở lợn nái được tác giả mô tả gồm những phương pháp nào? Bệnh sát nhau được xử lý theo 2 phương pháp:

• Phương pháp bảo tồn (áp dụng trước 24 giờ): Rửa sạch bộ phận sinh dục ngoài bằng dung dịch sát trùng; tiêm dưới da Oxytocin liều 30 - 40 UI (6 - 8 ml) 2 lần/ngày để kích thích co bóp tử cung; kết hợp thụt rửa tử cung bằng dung dịch sát trùng 1 lần/ngày liên tục 3 ngày và đặt kháng sinh cục bộ (Penicillin, Streptomycin, Neomycin, Tetramycin).
• Phương pháp thủ thuật (bóc nhau): Vệ sinh sạch, thụt 2 - 3 lít nước muối ấm 3% vào tử cung để làm giãn tách núm nhau; luồn tay lần theo cuống nhau vào tử cung, dùng ngón trỏ và ngón giữa cố định núm nhau mẹ, ngón cái xoa nhẹ bóc tách núm nhau con từ ngoài vào trong, từ trên xuống dưới; sau đó thụt rửa sạch tử cung và đặt kháng sinh chống nhiễm trùng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Thị Hiệp đã phản ánh toàn diện tình hình dịch bệnh sản khoa và kết quả công tác thú y thực tế tại trại lợn gia đình ông Ngô Xuân Lương (Tân Yên, Bắc Giang). Nghiên cứu đã hệ thống hóa các chỉ tiêu lâm sàng, quy trình tiêm phòng và thiết lập thử nghiệm so sánh hiệu lực của hai phác đồ kháng sinh Vilamoks - LA và Mutibio trên giống lợn CP90. Các số liệu điều trị thực địa và quy trình can thiệp sản khoa trong công trình cung cấp cơ sở thực tiễn giá trị cho việc nâng cao năng suất sinh sản và kiểm soát bệnh lý tử cung trong chăn nuôi lợn nái công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong vài năm gần đây, chăn nuôi lợn giữ một vị rí quan trọng trong ngành nông nghiệp của Việt Nam. Con lợn được xếp hàng đầu trong số các vật nuôi, cung cấp phần lớn thực phẩm cho nhân dân và phân bón cho sản xuất nông nghiệp. Ngày nay chăn nuôi lợn còn có tầm quan trọng đặc biệt là tăng kim ngạch xuất khẩu, đây cũng là nguồn thu nhập ngoại tệ đáng kể cho nền kinh tế quốc dân. Để cung cấp lợn giống cho nhu cầu chăn nuôi của các trang trại và các nông hộ thì việc phát triển đàn lợn nái sinh sản là việc làm cần thiết.

Tuy vậy, một trong những trở ngại lớn nhất của chăn nuôi lợn nái sinh sản là dịch bệnh xảy ra còn phổ biến gây nhiều thiệt hại cho đàn lợn nái nuôi tập trung trong các trang trại cũng như nuôi nhỏ lẻ tại các hộ gia đình. Đối với lợn nái, nhất là lợn ngoại được chăn nuôi theo phương thức công nghiệp cho nên tỷ lệ mắc bệnh sinh sản xuất hiện ngày càng nhiều hơn do khả năng thích nghi của đàn lợn nái ngoại với điều kiện khí hậu nước ta còn kém. Mặt khác, trong quá trình sinh đẻ, lợn nái dễ bị các loại vi khuẩn như Streptococcus, Staphylococcus, E.coli…xâm nhập và gây nhiễm trùng sau đẻ như viêm âm đạo, viêm âm môn,…đặc biệt hay gặp là bệnh viêm tử cung, đây là bệnh ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng sinh sản của lợn mẹ. Nếu điều trị không kịp thời, thì bệnh viêm tử cung có thể dẫn tới các bệnh kế phát như: viêm vú, mất sữa, rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh, viêm phúc mạc dẫn đến nhiễm trùng huyết và chết.

Vì vậy, lợn mắc các bệnh viêm tử cung, sát nhau và đẻ khó…luôn là vấn đề cần quan tâm tại các trại chăn nuôi. Bệnh gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi lợn do làm giảm năng suất sinh sản, mất khả năng sinh sản, chết thai, tiêu thai, tỷ lệ thụ thai thấp và là nguồn kế phát các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho đàn lợn ở trại. Để có thêm kinh nghiệm thực tiễn trong chăn nuôi lợn nái sinh sản, nâng cao tay nghề, trau dồi kinh nghiệm, củng cố lý thuyết đã học ở trường. Được sự nhất trí của thầy giáo hướng dẫn, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau ở đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn ông Luơng xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, so sánh hiệu lực điều trị của thuốc vilamoks – LA và mutibio”.

Mục đích nghiên cứu - Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau trên đàn lợn nái sinh sản của trại lợn ông Lương thuộc xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. - So sánh được hiệu lực điều trị của thuốc vilamoks – LA và mutibio - Xác định được mức độ ảnh hưởng của bệnh tới một số chỉ tiêu năng suất sinh sản của lợn nái. 2 - Tìm ra biện pháp tốt nhất để phòng và điều trị bệnh viêm tử cung, sát nhau tại trại. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học - Qua tiếp cận thực tế tại trại là điều kiện để nâng cao tay nghề, rèn luyện các kỹ năng. - Vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn, học tập bổ sung thêm kiến thức mới. - Kết quả của đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho các nhà khoa học nghiên cứu trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y. Ý nghĩa trong thực tiễn - Qua điều tra nắm bắt được tình hình mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau trên đàn lợn nái của trại.

- Đánh giá được hiệu lực của hai loại thuốc sử dụng, từ đó có thể đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả bệnh viêm tử cung, sát nhau. - Đưa ra các biện pháp phòng bệnh thích hợp để hạn chế dịch bệnh bùng phát. - Có đủ khả năng chẩn đoán, điều trị bệnh viêm tử cung, sát nhau và một số bệnh thông thường ở lợn. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học 2.

Đặc điểm sinh trưởng phát triển của lợn nái Quá trình hoạt động sinh lý của cơ quan sinh dục là rất quan trọng và cơ bản, giúp gia súc hoạt động sinh sản nhằm duy trì nòi giống. Cơ quan sinh dục của lợn nái bao gồm: bộ phân sinh dục bên ngoài và bộ phận sinh dục bên trong. - Bộ phận sinh dục ngoài gồm: âm môn, âm vật, tiền đình. + Âm môn: hay còn gọi là âm hộ (vulva) nằm dưới hậu môn.

Phía ngoài âm môn có hai môi (labia pudenda). Hai môi được nối với nhau bằng hai mép (rima vulae). Trên hai môi của mỗi âm môn có sắc tố màu đen và có nhiều tuyến tiết (như tuyến tiết chất nhờn trắng và tuyến mồ hôi). + Âm vật (clitoris): âm vật nằm ở phía dưới hai mép của âm môn, giống như dương vật của con đực được thu nhỏ lại.

Về cấu tạo, âm vật cũng có các thể hồng như con đực. + Tiền đình (vestibulum): tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có dấu vết màng trinh, phía trong là âm đạo, phía ngoài có lỗ niệu đạo. Màng trinh có các sợi cơ đàn hồi giữa và do hai lá niêm mạc gập thành một nếp.

Tiền đình có một số tuyến xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật, chúng có chức năng tiết dịch nhầy, (Nguyễn Mạnh Hà và cs, 2003), [8]. - Bộ phận sinh dục bên trong : + Âm đạo: âm đạo có chức năng chứa cơ quan sinh dục đực khi giao phối đồng thời là bộ phận cho thai đi ra ngoài trong quá trình sinh đẻ là ống thải các chất dịch từ tử cung. Âm đạo có cấu tạo như một ống cơ có thành dày, phía trước âm đạo là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh che lỗ âm đạo, âm đạo có cấu tạo gồm 3 lớp: lớp liên kết ở ngoài, lớp cơ trơn ở 4 giữa và lớp niêm mạc ở trong. Trên bề mặt niêm mạc có nhiều thượng bì gấp nếp dọc.

Âm đạo của lợn dài 10 - 12 cm. Ở lợn, biểu mô âm đạo tăng lên về độ cao tối đa vào lúc động dục và thấp nhất ở các ngày 12 - 16, các lớp bề mặt của biểu mô âm đạo bong ra ở các ngày 4 và 14. Khả năng co rút ở âm đạo đóng vai trò chính trong việc đáp ứng tính dục và cho sự vận chuyển của tinh trùng. Sự co rút của âm đạo, dạ con và ống dẫn trứng được kích thích bởi dịch thể bài tiết vào trong âm đạo trong quá trình kích thích trước lúc giao phối.

Âm đạo của lợn dài 10 – 12cm, Đặng Đình Tín (1986), [22]. +Tử cung (dạ con): tử cung nằm trong xoang chậu, dưới trực tràng, trên bàng quang và niệu đạo trong xoang chậu, hai sừng tử cung nằm ở trước cửa xoang chậu. Tử cung được giữ tại chỗ nhờ sự bám của âm đạo và cổ tử cung bởi các dây chằng rộng. Tử cung lợn thuộc loại tử cung hai sừng.Vách tử cung gồm 3 lớp từ ngoài vào trong: lớp tương mạc lớp cơ trơn và lớp nội mạc: Lớp tương mạc: là lớp màng sợi dai chắc phủ mặt ngoài tử cung và nối tiếp hệ thống các dây chằng.

Lớp cơ trơn: gồm cơ vòng rất dầy ở trong, cơ dọc mỏng hơn ở ngoài, giữa hai tầng cơ chứa tổ chức liên kết sợi đàn hồi và mạch quản đặc biệt là nhiều tĩnh mạch lớn, ngoài ra các bó sợi cơ trơn đan vào nhau theo mọi hướng làm thành mạch vừa dày vừa chắc. Cơ trơn là lớp cơ dày và khỏe nhất trên cơ thể. Lớp nội mạc tử cung: là lớp niêm mạc mầu hồng được phủ bởi một lớp tế bào biểu mô hình trụ xen kẽ có các ống đổ của các tuyến nhày tử cung nhiều tế bào biểu mô kéo dài thành lông nhung, khi lông rung động thì gạt những chất nhày tiết ra về phía cổ tử cung. Trên niêm mạc có các nếp gấp.

Lớp niêm mạc tử cung có nhiệm vụ tiết các chất vào lòng tử cung để giúp phôi thai phát triển và 5 duy trì sự sống của tinh trùng trong thời gian di chuyển đến ống dẫn trứng. Dưới sự ảnh hưởng của oestrogen, các tuyến tử cung phát triển từ lớp màng nhầy xâm nhập vào lớp dưới màng nhầy và cuộn lại tuy nhiên các tuyến chỉ đạt được khả năng phân tiết tối đa khi có tác dụng của progensterone. Sự phân tiết của tuyến tử cung thay đổi tùy theo giai đoạn của chu kỳ lên giống. + Buồng trứng: buồng trứng nằm trong xoang chậu, gồm một cặp, thực hiện cả hai chức năng: ngoại tiết (bài noãn) và nội tiết (sản sinh hormon sinh dục cái).

Buồng trứng được hình thành trong giai đoạn phôi thai, hình dáng và kích thước của buồng trứng biến đổi theo giai đoạn của chu kỳ sinh dục và chịu ảnh hưởng của tuổi, đặc điểm cá thể, chế độ dinh dưỡng… Buồng trứng được bao bọc từ phía ngoài bởi một lớp màng liên kết sợi. Phía trong buồng trứng được chia thành hai miền là miền vỏ và miền tủy. Miền vỏ đảm bảo quá trình phát triển của trứng đến khi trứng chín và rụng. Miền vỏ bao gồm ba phần: tế bào trứng nguyên thủy, thể vàng và tế bào hình hạt.

Tế bào trứng nguyên thủy hay còn gọi là trứng non (fulliculloophoriprimari) nằm dưới lớp màng của buồng trứng. Khi noãn nang chín, các tế bào nang bao quanh tế bào trứng phân chia thành nhiều tế bào hình hạt (strarum glannulosum). Noãn bào ngày càng phát triển thì các tế bào nang tiêu tan tạo thành xoang chứa dịch. Các tầng tế bào còn lại phát triển lồi lên trên tạo thành một lớp màng bao bọc, ở ngoài có chỗ dầy lên để chứa trứng (ovum).

Miền tủy: bao gồm mạch máu, dây thần kinh , mạch bạch huyết và mô liên kết. Trên buồng trứng có các noãn bao ở các giai đoạn khác nhau, tầng ngoài cùng là những noãn bao sơ cấp, phân bố tương đối đều, tầng trong là noãn bao thứ cấp đang sinh trưởng, khi noãn bao chín sẽ nổi lên bề mặt buồng trứng. Có bốn loại noãn nang trong buồng trứng: noãn nang nguyên thủy nhỏ nhất, được bao bọc bởi lớp tế bào vẩy, noãn nang nguyên thủy được phát triển thành noãn nang bậc 1, nó được bao bọc bởi một lớp tế bào biểu mô hình lập 6 phương (tế bào nang) khi gia súc cái được sinh ra buồng trứng đã có sẵn hai loại nang này. Noãn nang bậc một có thể bị thoái hóa hoặc phát triển thành noãn nang bậc hai, hoặc có nhiều lớp tế bào nang nhưng không có xoang nang (là khoảng chống chứa dịch nang).