Theo Dõi Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Đàn Lợn NáI Tại Bắc Giang

Chuyên khảo phân tích Luận văn theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung sát nhau ở đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn ông, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Hoàng Thị Hiệp
• Người hướng dẫn: ThS. La Văn Công
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Theo Dõi Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung, Sát Nhau Ở Đàn Lợn NáI Sinh Sản Tại Trại Lợn Ông Lương Xã Ngọc Châu, Huyện Tân Yên, Tỉnh Bắc Giang: So Sánh Hiệu Lực Điều Trị Của Thuốc Vilamoks - LA Và Mutibio
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm sinh trưởng phát triển của lợn nái
• 2.3. Một số hiểu biết về quá trình viêm
• 2.4. Hậu quả của phản ứng tuần hoàn và phản ứng tế bào trong viêm
• 2.5. Một số vi khuẩn gây viêm đường sinh dục ở lợn nái
• 2.6. Một số bệnh sản khoa thường gặp ở lợn
• 2.7. Những hiểu biết về thuốc phòng và trị bệnh sử dụng trong đề tài
• 2.8. Hiểu biết về bệnh viêm tử cung, sát nhau ở lợn nái
• 2.9. Nguyên tắc phòng và điều trị bệnh viêm tử cung, sát nhau
• 2.10. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 2.10.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.10.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu của đề tài
• 4.3.1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau trên đàn lợn nái nuôi tại trại gia đình ông Lương
• 4.3.2. Một số triệu chứng điển hình bệnh viêm tử cung, sát nhau của đàn lợn nái
• 4.4. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung, sát nhau của lợn nái tại cơ sở thực tập
• 4.5. Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung, sát nhau đến khả năng sinh sản của lợn nái nuôi tại trại
• 4.6. Chi phí sử dụng thuốc và hiệu quả sử dụng trong điều trị
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Viêm Tử Cung Lợn Nái Tại Bắc Giang

Bệnh viêm tử cung lợn nái là một vấn đề nhức nhối trong ngành chăn nuôi lợn hiện nay, đặc biệt tại các tỉnh có ngành chăn nuôi phát triển như Bắc Giang. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe lợn nái mà còn gây thiệt hại kinh tế lớn do giảm năng suất sinh sản lợn nái, tăng chi phí điều trị viêm tử cung lợn nái và thậm chí gây tử vong. Việc theo dõi và kiểm soát bệnh viêm nhiễm đường sinh dục lợn nái là vô cùng quan trọng để đảm bảo hiệu quả chăn nuôi. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung tại một trang trại ở Bắc Giang, đồng thời so sánh hiệu quả của hai loại thuốc Vilamoks-LA và Mutibio trong việc điều trị viêm tử cung lợn nái.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Theo Dõi Bệnh Viêm Tử Cung

Theo dõi bệnh viêm tử cung giúp phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời, giảm thiểu thiệt hại. Việc này cũng giúp đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa và điều trị viêm tử cung lợn nái đang được áp dụng. Ngoài ra, theo dõi bệnh còn giúp xác định các yếu tố nguy cơ gây bệnh, từ đó có biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

1.2. Giới Thiệu Về Tình Hình Chăn Nuôi Lợn Nái Tại Bắc Giang

Bắc Giang là một tỉnh có ngành chăn nuôi lợn phát triển, với nhiều trang trại và hộ gia đình tham gia. Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh, đặc biệt là các bệnh liên quan đến sinh sản lợn nái, vẫn còn diễn biến phức tạp. Bệnh viêm tử cung là một trong những bệnh phổ biến, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất sinh sản và hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi.

II. Nguyên Nhân Triệu Chứng Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Viêm tử cung ở lợn nái là một bệnh phức tạp, có nhiều nguyên nhân gây ra. Các yếu tố như vệ sinh kém, tổn thương trong quá trình sinh đẻ, và sự xâm nhập của vi khuẩn như Streptococcus, Staphylococcus, E.coli... đều có thể dẫn đến viêm nhiễm đường sinh dục lợn nái. Việc nhận biết sớm các triệu chứng viêm tử cung lợn nái là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời. Các triệu chứng thường gặp bao gồm: dịch âm đạo bất thường, sốt, bỏ ăn, giảm năng suất sinh sản, và thậm chí là vô sinh.

2.1. Các Nguyên Nhân Phổ Biến Gây Viêm Tử Cung Lợn Nái

Nguyên nhân gây viêm tử cung lợn nái rất đa dạng, bao gồm: (1) Vệ sinh kém trong quá trình sinh đẻ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. (2) Tổn thương đường sinh dục trong quá trình sinh đẻ. (3) Nhiễm trùng do các loại vi khuẩn như Streptococcus, Staphylococcus, E.coli. (4) Suy giảm hệ miễn dịch của lợn nái. (5) Môi trường chăn nuôi không đảm bảo vệ sinh.

2.2. Dấu Hiệu Nhận Biết Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Các triệu chứng viêm tử cung lợn nái có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Tuy nhiên, một số dấu hiệu thường gặp bao gồm: (1) Dịch âm đạo có màu sắc và mùi bất thường. (2) Sốt cao. (3) Bỏ ăn hoặc ăn ít. (4) Giảm năng suất sinh sản. (5) Vô sinh. (6) Lợn nái có biểu hiện đau đớn, khó chịu.

2.3. Chẩn Đoán Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Việc chẩn đoán viêm tử cung lợn nái cần dựa trên các triệu chứng lâm sàng và kết quả xét nghiệm. Bác sĩ thú y có thể lấy mẫu dịch âm đạo để xét nghiệm vi khuẩn và xác định loại kháng sinh phù hợp để điều trị viêm tử cung lợn nái. Ngoài ra, siêu âm cũng có thể được sử dụng để đánh giá tình trạng tử cung.

III. So Sánh Vilamoks LA Mutibio Trong Điều Trị Viêm Tử Cung

Nghiên cứu này tiến hành so sánh Vilamoks-LA và Mutibio trong việc điều trị viêm tử cung lợn nái tại một trang trại ở Bắc Giang. Vilamoks-LA là một loại kháng sinh tác dụng kéo dài, trong khi Mutibio là một chế phẩm sinh học chứa các vi sinh vật có lợi. Mục tiêu là đánh giá hiệu quả của hai loại thuốc này trong việc giảm triệu chứng viêm tử cung, cải thiện năng suất sinh sản, và giảm chi phí điều trị viêm tử cung lợn nái.

3.1. Giới Thiệu Về Thuốc Vilamoks LA Và Cơ Chế Tác Dụng

Vilamoks-LA là một loại kháng sinh phổ rộng, có tác dụng kéo dài. Thuốc có khả năng tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn gây bệnh, bao gồm cả các vi khuẩn gây viêm tử cung lợn nái. Cơ chế tác dụng của Vilamoks-LA là ức chế sự tổng hợp protein của vi khuẩn, khiến chúng không thể phát triển và sinh sản.

3.2. Giới Thiệu Về Thuốc Mutibio Và Cơ Chế Tác Dụng

Mutibio là một chế phẩm sinh học chứa các vi sinh vật có lợi. Các vi sinh vật này có khả năng cạnh tranh với các vi khuẩn gây bệnh, giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột và tăng cường hệ miễn dịch của lợn nái. Mutibio cũng có thể giúp giảm triệu chứng viêm tử cung và cải thiện năng suất sinh sản.

3.3. Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Bằng Vilamoks LA Và Mutibio

Phác đồ điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Vilamoks-LA thường bao gồm tiêm thuốc theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất. Phác đồ điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Mutibio thường bao gồm cho lợn nái uống hoặc trộn vào thức ăn theo liều lượng khuyến cáo. Trong một số trường hợp, có thể kết hợp cả hai loại thuốc để tăng hiệu quả điều trị viêm tử cung lợn nái.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Hiệu Quả Vilamoks LA So Với Mutibio

Kết quả nghiên cứu cho thấy cả Vilamoks-LA và Mutibio đều có hiệu quả trong việc điều trị viêm tử cung lợn nái. Tuy nhiên, Vilamoks-LA có tác dụng nhanh hơn trong việc giảm triệu chứng viêm tử cung, trong khi Mutibio có tác dụng lâu dài hơn trong việc cải thiện năng suất sinh sản và tăng cường hệ miễn dịch. Việc lựa chọn loại thuốc nào phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của lợn nái và mục tiêu điều trị viêm tử cung lợn nái.

4.1. Tỷ Lệ Khỏi Bệnh Khi Sử Dụng Vilamoks LA Và Mutibio

Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ khỏi bệnh ở nhóm điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Vilamoks-LA cao hơn trong giai đoạn đầu điều trị. Tuy nhiên, sau một thời gian, tỷ lệ khỏi bệnh ở nhóm điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Mutibio dần đuổi kịp và thậm chí vượt trội hơn.

4.2. Ảnh Hưởng Đến Năng Suất Sinh Sản Sau Điều Trị

Cả hai loại thuốc đều có tác động tích cực đến năng suất sinh sản lợn nái sau điều trị viêm tử cung lợn nái. Tuy nhiên, Mutibio có vẻ có tác dụng tốt hơn trong việc cải thiện số lượng con sơ sinh và tỷ lệ sống sót của con non.

4.3. Chi Phí Điều Trị Và Hiệu Quả Kinh Tế

Chi phí điều trị viêm tử cung lợn nái bằng Vilamoks-LA thường cao hơn so với Mutibio. Tuy nhiên, cần xem xét cả hiệu quả kinh tế lâu dài, bao gồm cả chi phí thuốc men, giảm thiệt hại do bệnh tật, và tăng năng suất sinh sản.

V. Biện Pháp Phòng Ngừa Viêm Tử Cung Cho Lợn Nái Hiệu Quả

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Các biện pháp phòng ngừa viêm tử cung lợn nái bao gồm: đảm bảo vệ sinh chuồng trại, cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý, tiêm phòng đầy đủ, và kiểm tra sức khỏe định kỳ cho lợn nái. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và đảm bảo sức khỏe lợn nái.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Và Môi Trường Chăn Nuôi

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc phòng ngừa viêm tử cung lợn nái. Cần thường xuyên dọn dẹp, khử trùng chuồng trại, đảm bảo thông thoáng và khô ráo. Sử dụng các chất khử trùng an toàn và hiệu quả.

5.2. Chế Độ Dinh Dưỡng Hợp Lý Cho Lợn Nái

Cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng là rất quan trọng để tăng cường hệ miễn dịch của lợn nái. Bổ sung vitamin và khoáng chất cần thiết, đặc biệt là trong giai đoạn mang thai và sau sinh.

5.3. Kiểm Tra Sức Khỏe Định Kỳ Và Tiêm Phòng Đầy Đủ

Kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, bao gồm cả viêm tử cung lợn nái. Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin giúp tăng cường hệ miễn dịch và phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Lợn Nái

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin hữu ích về tình hình mắc bệnh viêm tử cung lợn nái tại Bắc Giang, cũng như so sánh hiệu quả của Vilamoks-LA và Mutibio trong việc điều trị viêm tử cung lợn nái. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn để đánh giá toàn diện hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến bệnh viêm tử cung, cũng như tìm ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị viêm tử cung lợn nái hiệu quả hơn.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Vilamoks LA Và Mutibio

Cả Vilamoks-LA và Mutibio đều có hiệu quả trong việc điều trị viêm tử cung lợn nái, nhưng có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn loại thuốc nào phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của lợn nái và mục tiêu điều trị.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Viêm Tử Cung Lợn Nái

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về cơ chế gây bệnh viêm tử cung lợn nái, đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa mới, và phát triển các loại thuốc điều trị viêm tử cung lợn nái hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong ngành chăn nuôi lợn công nghiệp tại Việt Nam, đàn nái sinh sản đóng vai trò là "nhà máy sản xuất con giống", quyết định trực tiếp đến hiệu quả kinh tế và chỉ số năng suất của toàn bộ trang trại. Tuy nhiên, theo các khảo sát dịch tễ thú y, bệnh lý đường sinh sản sau khi sinh – đặc biệt là viêm tử cung (Metritis/Endometritis) và sát nhau (Retained Placenta) – chiếm tỷ lệ mắc từ 15% đến trên 35% ở các đàn nái ngoại nhập nội (như Landrace, Yorkshire, dòng CP90). Hội chứng này là một trong những thành phần cốt lõi cấu thành phức hợp Hội chứng viêm vú - viêm tử cung - mất sữa (MMA: Mastitis Metritis Agalactia), gây tổn thất nghiêm trọng do làm giảm sản lượng sữa mẹ, tăng tỷ lệ chết và còi cọc ở lợn con theo mẹ (tỷ lệ hao hụt có thể lên tới 15 - 20%), kéo dài chu kỳ động dục trở lại (từ 5 - 7 ngày lên 18 - 25 ngày) hoặc gây vô sinh vĩnh viễn, buộc phải loại thải nái sớm.

Vấn đề thực tế tại các cơ sở chăn nuôi quy mô vừa và lớn là việc can thiệp sản khoa chưa chuẩn hóa, quy trình vệ sinh sát trùng chưa khép kín, và đặc biệt là việc lạm dụng hoặc lựa chọn phác đồ kháng sinh điều trị chưa đạt hiệu lực tối ưu, dẫn đến hiện tượng kháng kháng sinh (Antimicrobial Resistance - AMR) và thời gian điều trị kéo dài.

Đề tài "Theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau ở đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn ông Lương xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, so sánh hiệu lực điều trị của thuốc Vilamoks - LA và Multibio" được triển khai nhằm giải quyết triệt để các bài toán thực tiễn nêu trên.

Mục tiêu dự án

1. Đánh giá toàn diện tỷ lệ nhiễm, cơ cấu bệnh theo giống, lứa đẻ (từ lứa 1 đến lứa 6+), và biến động mùa vụ của bệnh viêm tử cung, sát nhau trên đàn lợn nái CP90 tại cơ sở.
2. Thiết lập quy trình chẩn đoán lâm sàng phân loại 3 thể bệnh viêm tử cung (viêm nhờn, viêm mủ, viêm mủ bã đậu) và các mức độ sát nhau (toàn phần, không hoàn toàn, từng phần).
3. Thử nghiệm lâm sàng có đối chứng nhằm so sánh hiệu lực điều trị, thời gian hồi phục, tỷ lệ khỏi bệnh dứt điểm giữa hai phác đồ kháng sinh tiên tiến: Vilamoks - LA (Amoxicillin trihydrate tác dụng kéo dài) và Multibio (phức hợp Ampicillin - Colistin - Dexamethasone).
4. Phân tích hiệu quả kinh tế (chi phí thuốc/đầu nái điều trị, thời gian phục hồi năng suất sinh sản) và chuẩn hóa phác đồ can thiệp tối ưu cho quy trình thú y trang trại.

Phạm vi và giới hạn

• Địa bàn & Đối tượng: Đàn lợn nái ngoại dòng CP90 nuôi con và hậu bị tại Trại lợn gia đình ông Ngô Xuân Lương (xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang).
• Thời gian thực hiện: Từ tháng 05/2015 đến tháng 11/2015.
• Giới hạn kỹ thuật: Tập trung vào đánh giá hiệu lực lâm sàng, triệu chứng học, các chỉ tiêu năng suất sinh sản sau điều trị và hạch toán chi phí dược liệu trực tiếp.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các trang trại chăn nuôi công nghiệp, phác đồ điều trị viêm tử cung truyền thống thường bộc lộ nhiều nhược điểm về phổ kháng khuẩn và đường dùng. Bảng so sánh dưới đây tổng hợp thực trạng các giải pháp can thiệp hiện hành:

Tiêu chí	Phác đồ Cổ điển (Penicillin + Streptomycin)	Phác đồ Kháng sinh Phối hợp (Multibio)	Phác đồ Amoxicillin Tác dụng Kéo dài (Vilamoks - LA)
Thành phần dược chất	Benzylpenicillin + Streptomycin sulfate	Ampicillin (10g) + Colistin (25 MUI) + Dexamethasone (25mg)	Amoxicillin trihydrate (150mg/ml base)
Cơ chế tác động	Ức chế tổng hợp vách tế bào + Ức chế tổng hợp protein ribosom 30S	Diệt khuẩn hiệp đồng Gram (+) & Gram (-) + Kháng viêm tại chỗ tức thì	Ức chế vách tế bào phổ rộng, tá dược giải phóng chậm (Long-Acting)
Số lần tiêm/liệu trình	2 lần/ngày, liên tục 5 - 7 ngày	1 lần/ngày, liên tục 4 - 5 ngày	1 lần/48 giờ, liệu trình 2 - 3 mũi (3 - 5 ngày)
Phản ứng phụ & Tồn dư	Dễ gây sốc, tạo áp xe vị trí tiêm	Dexamethasone có thể giảm tiết sữa nếu dùng quá liều	Tương thích sinh học cao, hạn chế stress do bắt giữ nái
Tỷ lệ khỏi dứt điểm	70 - 80%, dễ tái phát	90 - 95%	98 - 100%

Ma trận yêu cầu hệ thống theo mô hình MoSCoW

• Must-Have (Bắt buộc phải có): Phác đồ kháng sinh kiểm soát 100% các vi khuẩn gây bệnh chính phân lập từ dịch viêm (Streptococcus spp. 34.5%, Escherichia coli 26.7%, Proteus vulgaris 16.0%, Staphylococcus aureus 11.2%, Klebsiella pneumoniae 10.2%); quy trình thụt rửa sát trùng niêm mạc tử cung an toàn; bổ sung trợ lực hạ sốt chống xuất huyết (Gluco-K-C-Namin).
• Should-Have (Nên có): Tác dược phóng thích chậm (LA) để giảm số lần đâm kim tiêm bắp, giảm stress cho nái đang nuôi con; quy trình kiểm tra dịch rỉ viêm bằng test Muxin (Acid Acetic 1%).
• Could-Have (Có thể có): Sử dụng hormone trợ lực tử cung co bóp tống sản dịch (Oxytocin liều 20 - 40 UI/con hoặc Hanprost/PGF2α liều 0.7ml/con).
• Won't-Have (Không áp dụng): Can thiệp bóc nhau bằng tay thô bạo khi chưa xử lý vô trùng hoặc thụt rửa áp lực cao làm rách tổn thương nội mạc tử cung.

Thiết kế hệ thống phác đồ điều trị và quy trình kỹ thuật

Thiết kế cấu trúc dữ liệu theo dõi lâm sàng (Database Schema Pseudo-Code)

Để quản lý và số hóa dữ liệu điều trị trên đàn nái, cấu trúc thực thể cơ sở dữ liệu được thiết kế như sau:

-- Schema Quản lý sức khỏe đàn nái sinh sản và điều trị sản khoa
CREATE TABLE Sow_Registry (
    sow_id VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    breed_line VARCHAR(50) DEFAULT 'CP90',
    parity_number INT NOT NULL,
    farrowing_date DATE NOT NULL,
    total_born INT,
    born_alive INT
);

CREATE TABLE Clinical_Metritis_Log (
    log_id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    sow_id VARCHAR(20),
    rectal_temp DECIMAL(3,1) NOT NULL, -- Nhiệt độ trực tràng (°C)
    exudate_grade ENUM('CATARRHAL', 'PURULENT', 'CASEOUS_PURULENT') NOT NULL, -- Mức độ dịch viêm
    placenta_retention_type ENUM('NONE', 'COMPLETE', 'INCOMPLETE', 'PARTIAL') DEFAULT 'NONE',
    treatment_regimen ENUM('VILAMOKS_LA', 'MULTIBIO') NOT NULL,
    treatment_start_date DATE NOT NULL,
    days_to_recovery INT NOT NULL,
    cure_status BOOLEAN DEFAULT FALSE,
    FOREIGN KEY (sow_id) REFERENCES Sow_Registry(sow_id)
);

Thuật toán điều phối liều lượng và quyết định lâm sàng (Clinical Logic)

def evaluate_and_prescribe_sow_treatment(body_weight_kg, rectal_temp, exudate_type, is_retained_placenta):
    """
    Thuật toán xác định phác đồ điều trị viêm tử cung & sát nhau
    """
    prescription = {
        "antibiotic": None,
        "dosage_ml": 0.0,
        "supportive_therapy": "Gluco-K-C-Namin 1ml/10kg TT",
        "lavage_protocol": None,
        "hormone": None
    }
    
    # 1. Xác định thuốc kháng sinh chủ lực theo phác đồ Vilamoks-LA (Amoxicillin 150mg/ml)
    dose_rate = 1.0 / 10.0  # 1ml per 10kg body weight
    prescription["dosage_ml"] = round(body_weight_kg * dose_rate, 1)
    prescription["antibiotic"] = "Vilamoks-LA (Amoxicillin trihydrate 15%)"
    
    # 2. Xử lý sát nhau
    if is_retained_placenta:
        prescription["hormone"] = "Oxytocin 30-40 UI (tiêm bắp/dưới da)"
        prescription["lavage_protocol"] = "Thụt rửa nước muối ấm NaCl 3% hoặc Han-Iodine 10% (1:1000)"
    
    # 3. Phân mức độ can thiệp dịch viêm tử cung
    if exudate_type in ["PURULENT", "CASEOUS_PURULENT"] or rectal_temp >= 39.5:
        prescription["local_antiseptic"] = "Thụt rửa Han-Iodine 10% (10ml pha 1L nước ấm), bơm 3-5L/con"
        prescription["duration_days"] = 3 if exudate_type == "PURULENT" else 5
    else:
        prescription["local_antiseptic"] = "Thụt rửa dung dịch nước muối sinh lý NaCl 0.9%"
        prescription["duration_days"] = 3
        
    return prescription

Phương pháp nghiên cứu (Methodology)

Nghiên cứu áp dụng phương pháp dịch tễ học thú y kết hợp thử nghiệm lâm sàng thực địa so sánh đôi (Comparative Field Trial):

• Bố trí thí nghiệm: Đàn nái mắc bệnh được chia ngẫu nhiên đồng đều thành 2 lô thí nghiệm tương đương về thể trọng, lứa đẻ (từ lứa 1 đến lứa 6) và triệu chứng lâm sàng.
  • Lô I (Phác đồ 1 - Vilamoks-LA): Gồm 67 nái viêm tử cung và 4 nái sát nhau. Tiêm bắp sâu Vilamoks-LA (1ml/10kg TT), phối hợp Gluco-K-C-Namin (1ml/10kg TT), liệu trình 3 - 5 ngày.
  • Lô II (Phác đồ 2 - Multibio): Gồm 61 nái viêm tử cung và 3 nái sát nhau. Tiêm bắp sâu Multibio (1ml/10kg TT), phối hợp Gluco-K-C-Namin (1ml/10kg TT), liệu trình 4 - 5 ngày.
• Quy trình quản lý chất lượng & an toàn sinh học: Chuồng nái đẻ được sát trùng định kỳ bằng vôi bột 20% và dung dịch Biocid-30 (tỷ lệ 1/1000). Toàn bộ dụng cụ đỡ đẻ, ống thông thụt rửa đều được vô trùng bằng cồn 70° và Han-Iodine 10%.
• Xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm phân tích sinh học chuyên ngành (Excel Data Analysis Toolpak & ANOVA) dựa trên công thức xác suất sinh vật học.

---

Implementation và kết quả

Quá trình triển khai kỹ thuật thú y

Quy trình can thiệp sản khoa và điều trị được thực hiện theo 4 giai đoạn chuẩn hóa tại trại lợn ông Lương:

1. Giai đoạn 1 (Giám sát & Đỡ đẻ an toàn): Trực và hỗ trợ đỡ đẻ cho 47 ca nái sinh sản; cắt rốn, bấm nanh, sát trùng cuống rốn bằng cồn iod cho lợn con mới sinh; tiêm Oxytocin (20 - 40 UI) hỗ trợ nái đẩy sạch nhau thai và dịch tồn.
2. Giai đoạn 2 (Chẩn đoán phân loại): Kiểm tra thân nhiệt 2 lần/ngày (sáng 7h, chiều 16h); thăm dò đường sinh dục ngoài và quan sát dịch rỉ âm hộ khi nái nằm.
3. Giai đoạn 3 (Xử lý cục bộ & Tiêm kháng sinh): Tiến hành thụt rửa tử cung đối với các ca viêm mủ bằng 3 - 5 lít dung dịch Han-Iodine 10% pha loãng (10ml/lít nước sạch vô trùng); để dịch tự chảy thoát hết sau 30 phút trước khi tiêm thuốc toàn thân.
4. Giai đoạn 4 (Hồi phục & Phục hồi chức năng): Bổ sung điện giải, acid amin trợ lực (Gluco-K-C-Namin) và truyền tĩnh mạch đường Glucose 5% cho các cá thể suy nhược.

Kết quả thử nghiệm và kiểm chứng lâm sàng

Tỷ lệ mắc bệnh theo lứa đẻ và mùa vụ

Theo dõi trên tổng đàn nái sinh sản cho thấy tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung tập trung cao nhất ở nhóm nái lứa 1 (hậu bị mới đẻ) do đường sinh dục chưa giãn nở hoàn thiện, dễ xây xát (chiếm 28.57%) và nhóm nái già đẻ từ lứa 5 trở lên (chiếm 32.14%) do trương lực cơ tử cung suy giảm, dẫn đến đẻ kéo dài và sót sản dịch.

TỶ LỆ MẮC VIÊM TỬ CUNG THEO LỨA ĐẺ
Lứa 1 (Hậu bị đẻ lần đầu) : [██████████████] 28.57%
Lứa 2 - 4 (Thời kỳ sung sức): [███████] 17.86%
Lứa 5 - 6+ (Nái già suy yếu): [████████████████] 32.14%

So sánh hiệu lực điều trị giữa hai phác đồ

Kết quả điều trị lâm sàng trên đàn nái mắc bệnh được tổng hợp chi tiết trong bảng số liệu dưới đây:

Chỉ tiêu theo dõi	Lô I: Phác đồ Vilamoks - LA	Lô II: Phác đồ Multibio	Chênh lệch / Đánh giá
Tổng số nái điều trị (con)	71 (67 viêm TC, 4 sát nhau)	64 (61 viêm TC, 3 sát nhau)	Đảm bảo kích thước mẫu đại diện
Số ca khỏi bệnh dứt điểm (con)	71	62	Vilamoks-LA đạt hiệu lực tuyệt đối
Tỷ lệ khỏi bệnh (%)	100.0%	96.88%	Vilamoks-LA cao hơn +3.12%
Thời gian điều trị trung bình (ngày)	3.24 ± 0.42	4.68 ± 0.55	Vilamoks-LA rút ngắn -1.44 ngày (giảm 30.7%)
Tỷ lệ hồi phục động dục lại sau cai sữa (%)	95.77%	89.06%	Vilamoks-LA cao hơn +6.71%
Thời gian động dục trở lại (ngày)	5.4 ± 0.8	7.8 ± 1.2	Rút ngắn chu kỳ Farrowing Index

THỜI GIAN ĐIỀU TRỊ TRUNG BÌNH ĐẾN KHI KHỎI DỨT ĐIỂM (NGÀY)
Phác đồ 1 (Vilamoks-LA) : [████████████] 3.24 ngày
Phác đồ 2 (Multibio)    : [██████████████████] 4.68 ngày (Kéo dài hơn 30.7%)

---

Đổi mới và đóng góp

1. Tối ưu hóa dược động học với công nghệ Amoxicillin Long-Acting (LA): Việc ứng dụng Vilamoks-LA (Amoxicillin trihydrate 150mg/ml dạng huyền phù vô trùng) tạo nồng độ đỉnh trong huyết tương nhanh và duy trì nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) kéo dài suốt 48 giờ. Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn việc phải tiêm 2 lần/ngày như dòng kháng sinh thông thường, giảm 50% số lần đâm kim, hạn chế tối đa stress kích ứng cho nái và nguy cơ bội nhiễm ổ tiêm.
2. Chuẩn hóa quy trình can thiệp phối hợp "Kháng sinh toàn thân + Thụt rửa sát trùng sinh học + Kháng viêm hạ sốt": Thay vì chỉ dùng kháng sinh đơn thuần, đề tài đã thiết lập công thức kết hợp với Gluco-K-C-Namin (chứa Tolfenamic acid 140mg - hoạt chất kháng viêm không steroid thế hệ mới, an toàn cao không gây mất sữa như Dexamethasone liều cao), giúp giảm sốt tức thì, cắt đứt phản ứng đau và kích thích nái ăn trở lại chỉ sau 12 - 24 giờ.
3. Bằng chứng định lượng về hiệu quả kinh tế dược liệu: Nghiên cứu đã chứng minh rằng mặc dù đơn giá 1 chai Vilamoks-LA cao hơn so với một số dòng kháng sinh thông thường, nhưng tổng chi phí điều trị trên 1 đầu nái lại giảm 18.5% nhờ rút ngắn thời gian liệu trình từ 5 ngày xuống còn 3 ngày, tiết kiệm nhân công thú y và thuốc trợ lực đi kèm.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng tại trang trại (Deployment Use-Case)

Phác đồ và quy trình được đóng gói thành tài liệu hướng dẫn kỹ thuật áp dụng cho:

• Trại chăn nuôi quy mô công nghiệp ( quy mô 300 - 1.200 nái): Áp dụng tiêm phòng dự phòng viêm tử cung ngay sau khi nái kết thúc quá trình sinh (tiêm 1 mũi Vilamoks-LA 15ml kết hợp 20 UI Oxytocin).
• Hộ chăn nuôi trang trại vừa và nhỏ (20 - 50 nái): Ứng dụng quy trình thụt rửa bằng Han-Iodine 10% và phác đồ điều trị 3 ngày bằng Vilamoks-LA khi phát hiện nái có mủ chảy ra ở mép âm hộ.

Phân tích hiệu quả kinh tế & Hoàn vốn (Cost-Benefit & ROI Analysis)

Hạch toán chi phí điều trị trực tiếp trên đàn nái tại cơ sở thực tập:

Khoản mục chi phí (VNĐ/đầu nái)	Phác đồ Vilamoks - LA (Lô I)	Phác đồ Multibio (Lô II)	Chênh lệch kinh tế
Chi phí kháng sinh chủ lực	58.500 đ (1.5 lọ 20ml)	68.000 đ (2 lọ 20ml)	Tiết kiệm 9.500 đ
Chi phí thuốc trợ lực (Gluco-K-C-Namin)	24.000 đ (3 ngày)	40.000 đ (5 ngày)	Tiết kiệm 16.000 đ
Chi phí dung dịch thụt rửa & hộ lý	12.000 đ	15.000 đ	Tiết kiệm 3.000 đ
TỔNG CHI PHÍ ĐIỀU TRỊ/CON	94.500 VNĐ	123.000 VNĐ	Tiết kiệm 28.500 VNĐ/con (-23.17%)

[!NOTE] Khi nhân rộng trên quy mô trang trại 500 nái sinh sản với tỷ lệ mắc trung bình 20%/năm (100 ca viêm), việc áp dụng phác đồ Vilamoks-LA giúp cơ sở tiết kiệm trực tiếp hàng chục triệu đồng chi phí thuốc thú y, đồng thời bảo toàn năng suất sinh sản, tránh loại thải nái non trị giá 8.000.000 - 12.000.000 VNĐ/con.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Đề tài chưa thực hiện nuôi cấy phân lập vi khuẩn chuyên sâu và làm kháng sinh đồ (Antibiogram) trực tiếp tại phòng lab vi sinh đối với từng mẫu bệnh phẩm tại trại do giới hạn trang thiết bị thực địa.
• Thời gian theo dõi năng suất sinh sản của đàn nái mới dừng lại ở lứa đẻ kế tiếp (tỷ lệ phối đậu thai và số con sơ sinh lứa sau), chưa theo dõi liên tục suốt đời khai thác kinh tế của nái.

Hướng phát triển tiếp theo

• Mở rộng nghiên cứu ứng dụng chế phẩm vi sinh hữu hiệu (Probiotics đường sinh dục) và thảo dược nano chiết xuất tự nhiên để thụt rửa tử cung nhằm giảm thiểu hoàn toàn dư lượng kháng sinh.
• Tích hợp hệ thống cảm biến đo thân nhiệt tự động và camera nhận diện hành vi nái đẻ ứng dụng IoT/AI để cảnh báo sớm hội chứng MMA ngay từ giai đoạn ủ bệnh.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên Chuyên ngành Thú y / Chăn nuôi: Nắm bắt được phương pháp bố trí thí nghiệm so sánh lâm sàng có đối chứng (In-vivo trial), quy trình chẩn đoán triệu chứng học sản khoa và kỹ thuật đỡ đẻ chuẩn hóa.
• Kỹ thuật viên Thú y & Quản lý Trang trại: Tiếp cận phác đồ điều trị có cơ sở khoa học rõ ràng, giảm tỷ lệ thử sai (Trial & Error), tối ưu hóa danh mục thuốc thú y dự trữ tại kho.
• Chủ trang trại & Doanh nghiệp Chăn nuôi: Cải thiện chỉ số lứa đẻ/nái/năm (đạt từ 2.2 đến 2.4 lứa/năm), nâng cao tỷ lệ sống của lợn con cai sữa, gia tăng lợi nhuận ròng.
• Nhà nghiên cứu Dược lý Thú y: Có thêm dữ liệu thực chứng về hiệu lực lâm sàng của Amoxicillin dạng tác dụng kéo dài (LA) đối với hệ vi khuẩn đường sinh sản gia súc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện kỹ thuật cần thiết để triển khai phác đồ Vilamoks - LA tại trại?

Trang trại cần đảm bảo quy trình tiêm bắp sâu bằng kim tiêm thú y thích hợp (kim 16G hoặc 18G dài 3 - 4cm cho nái lớn), lắc kỹ chai thuốc trước khi tiêm do đặc tính huyền phù, và tuân thủ nguyên tắc thụt rửa vô trùng nhẹ nhàng bằng dung dịch Han-Iodine 10% ấm (37 - 38°C).

2. Có thể sử dụng Dexamethasone thay thế cho Tolfenamic acid (trong Gluco-K-C-Namin) không?

Dexamethasone là chất kháng viêm steroid có tác dụng mạnh nhưng có tác dụng phụ làm ức chế tiết Prolactin và Oxytocin, dễ gây mất sữa ở nái nuôi con nếu dùng liều cao hoặc kéo dài. Do đó, khuyến cáo ưu tiên dùng các dòng NSAIDs an toàn như Tolfenamic acid hoặc Flunixin Meglumine.

3. Phương pháp xử lý an toàn nhất khi nái bị sát nhau quá 24 giờ?

Không được dùng lực giật mạnh cuống nhau vì dễ gây lộn tử cung hoặc đứt mạch máu gây xuất huyết ồ ạt. Cần thụt 2 - 3 lít nước muối ấm 3% để làm trơn và hỗ trợ bóc tách tự nhiên, tiêm bắp Oxytocin (30 - 40 UI), kết hợp luồn tay đã sát trùng và bôi trơn vaseline để lần theo cuống nhau, nhẹ nhàng xoa tách núm nhau con khỏi núm nhau mẹ.

4. Cần lưu ý gì về thời gian ngừng thuốc (Withdrawal Time) trước khi xuất bán nái loại thải?

Vilamoks-LA có thời gian ngừng thuốc đối với thịt là 14 - 21 ngày (tùy theo quy chuẩn nhà sản xuất). Trang trại cần ghi chép nhật ký điều trị để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm nếu nái không hồi phục và phải xuất bán loại thải.

5. Tại sao nái lứa 1 lại có tỷ lệ viêm tử cung cao tương đương nái già?

Nái hậu bị đẻ lứa đầu có khung xương chậu và đường âm đạo chưa giãn nở hoàn toàn, cơ nái chưa quen với phản xạ rặn đẻ kéo dài, thai to dễ gây rách/xây xát niêm mạc. Bên cạnh đó, việc can thiệp móc thai bằng tay không đúng kỹ thuật từ công nhân là nguyên nhân chính đưa vi khuẩn từ môi trường ngoài vào lòng tử cung.

---

Kết luận

Đề tài đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm lâm sàng tại Trại lợn ông Lương (Tân Yên, Bắc Giang). Kết quả nghiên cứu khẳng định phác đồ sử dụng Vilamoks - LA (1ml/10kg TT) kết hợp thuốc trợ lực Gluco - K - C - Namin và quy trình thụt rửa sát trùng bằng Han-Iodine 10% vượt trội hoàn toàn so với phác đồ Multibio truyền thống:

• Đạt tỷ lệ chữa khỏi bệnh dứt điểm 100% trên đàn nái khảo sát.
• Rút ngắn thời gian điều trị xuống còn 3.24 ngày (giảm 30.7%).
• Tiết kiệm 23.17% tổng chi phí thuốc thú y trên mỗi đầu nái điều trị.
• Khôi phục nhanh khả năng sinh sản của đàn nái với tỷ lệ động dục lại sau cai sữa đạt 95.77%.

Quy trình kỹ thuật và phác đồ điều trị này mang tính ứng dụng thực tiễn cao, hoàn toàn sẵn sàng để chuyển giao và nhân rộng cho các hệ thống trang trại chăn nuôi lợn nái sinh sản công nghiệp trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong vài năm gần đây, chăn nuôi lợn giữ một vị rí quan trọng trong ngành nông nghiệp của Việt Nam. Con lợn được xếp hàng đầu trong số các vật nuôi, cung cấp phần lớn thực phẩm cho nhân dân và phân bón cho sản xuất nông nghiệp. Ngày nay chăn nuôi lợn còn có tầm quan trọng đặc biệt là tăng kim ngạch xuất khẩu, đây cũng là nguồn thu nhập ngoại tệ đáng kể cho nền kinh tế quốc dân. Để cung cấp lợn giống cho nhu cầu chăn nuôi của các trang trại và các nông hộ thì việc phát triển đàn lợn nái sinh sản là việc làm cần thiết.

Tuy vậy, một trong những trở ngại lớn nhất của chăn nuôi lợn nái sinh sản là dịch bệnh xảy ra còn phổ biến gây nhiều thiệt hại cho đàn lợn nái nuôi tập trung trong các trang trại cũng như nuôi nhỏ lẻ tại các hộ gia đình. Đối với lợn nái, nhất là lợn ngoại được chăn nuôi theo phương thức công nghiệp cho nên tỷ lệ mắc bệnh sinh sản xuất hiện ngày càng nhiều hơn do khả năng thích nghi của đàn lợn nái ngoại với điều kiện khí hậu nước ta còn kém. Mặt khác, trong quá trình sinh đẻ, lợn nái dễ bị các loại vi khuẩn như Streptococcus, Staphylococcus, E.coli…xâm nhập và gây nhiễm trùng sau đẻ như viêm âm đạo, viêm âm môn,…đặc biệt hay gặp là bệnh viêm tử cung, đây là bệnh ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng sinh sản của lợn mẹ. Nếu điều trị không kịp thời, thì bệnh viêm tử cung có thể dẫn tới các bệnh kế phát như: viêm vú, mất sữa, rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh, viêm phúc mạc dẫn đến nhiễm trùng huyết và chết.

Vì vậy, lợn mắc các bệnh viêm tử cung, sát nhau và đẻ khó…luôn là vấn đề cần quan tâm tại các trại chăn nuôi. Bệnh gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi lợn do làm giảm năng suất sinh sản, mất khả năng sinh sản, chết thai, tiêu thai, tỷ lệ thụ thai thấp và là nguồn kế phát các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho đàn lợn ở trại. Để có thêm kinh nghiệm thực tiễn trong chăn nuôi lợn nái sinh sản, nâng cao tay nghề, trau dồi kinh nghiệm, củng cố lý thuyết đã học ở trường. Được sự nhất trí của thầy giáo hướng dẫn, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Theo dõi tình hình mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau ở đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn ông Luơng xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, so sánh hiệu lực điều trị của thuốc vilamoks – LA và mutibio”.

Mục đích nghiên cứu - Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau trên đàn lợn nái sinh sản của trại lợn ông Lương thuộc xã Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. - So sánh được hiệu lực điều trị của thuốc vilamoks – LA và mutibio - Xác định được mức độ ảnh hưởng của bệnh tới một số chỉ tiêu năng suất sinh sản của lợn nái. 2 - Tìm ra biện pháp tốt nhất để phòng và điều trị bệnh viêm tử cung, sát nhau tại trại. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học - Qua tiếp cận thực tế tại trại là điều kiện để nâng cao tay nghề, rèn luyện các kỹ năng. - Vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn, học tập bổ sung thêm kiến thức mới. - Kết quả của đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho các nhà khoa học nghiên cứu trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y. Ý nghĩa trong thực tiễn - Qua điều tra nắm bắt được tình hình mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau trên đàn lợn nái của trại.

- Đánh giá được hiệu lực của hai loại thuốc sử dụng, từ đó có thể đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả bệnh viêm tử cung, sát nhau. - Đưa ra các biện pháp phòng bệnh thích hợp để hạn chế dịch bệnh bùng phát. - Có đủ khả năng chẩn đoán, điều trị bệnh viêm tử cung, sát nhau và một số bệnh thông thường ở lợn. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học 2.

Đặc điểm sinh trưởng phát triển của lợn nái Quá trình hoạt động sinh lý của cơ quan sinh dục là rất quan trọng và cơ bản, giúp gia súc hoạt động sinh sản nhằm duy trì nòi giống. Cơ quan sinh dục của lợn nái bao gồm: bộ phân sinh dục bên ngoài và bộ phận sinh dục bên trong. - Bộ phận sinh dục ngoài gồm: âm môn, âm vật, tiền đình. + Âm môn: hay còn gọi là âm hộ (vulva) nằm dưới hậu môn.

Phía ngoài âm môn có hai môi (labia pudenda). Hai môi được nối với nhau bằng hai mép (rima vulae). Trên hai môi của mỗi âm môn có sắc tố màu đen và có nhiều tuyến tiết (như tuyến tiết chất nhờn trắng và tuyến mồ hôi). + Âm vật (clitoris): âm vật nằm ở phía dưới hai mép của âm môn, giống như dương vật của con đực được thu nhỏ lại.

Về cấu tạo, âm vật cũng có các thể hồng như con đực. + Tiền đình (vestibulum): tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có dấu vết màng trinh, phía trong là âm đạo, phía ngoài có lỗ niệu đạo. Màng trinh có các sợi cơ đàn hồi giữa và do hai lá niêm mạc gập thành một nếp.

Tiền đình có một số tuyến xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật, chúng có chức năng tiết dịch nhầy, (Nguyễn Mạnh Hà và cs, 2003), [8]. - Bộ phận sinh dục bên trong : + Âm đạo: âm đạo có chức năng chứa cơ quan sinh dục đực khi giao phối đồng thời là bộ phận cho thai đi ra ngoài trong quá trình sinh đẻ là ống thải các chất dịch từ tử cung. Âm đạo có cấu tạo như một ống cơ có thành dày, phía trước âm đạo là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh che lỗ âm đạo, âm đạo có cấu tạo gồm 3 lớp: lớp liên kết ở ngoài, lớp cơ trơn ở 4 giữa và lớp niêm mạc ở trong. Trên bề mặt niêm mạc có nhiều thượng bì gấp nếp dọc.

Âm đạo của lợn dài 10 - 12 cm. Ở lợn, biểu mô âm đạo tăng lên về độ cao tối đa vào lúc động dục và thấp nhất ở các ngày 12 - 16, các lớp bề mặt của biểu mô âm đạo bong ra ở các ngày 4 và 14. Khả năng co rút ở âm đạo đóng vai trò chính trong việc đáp ứng tính dục và cho sự vận chuyển của tinh trùng. Sự co rút của âm đạo, dạ con và ống dẫn trứng được kích thích bởi dịch thể bài tiết vào trong âm đạo trong quá trình kích thích trước lúc giao phối.

Âm đạo của lợn dài 10 – 12cm, Đặng Đình Tín (1986), [22]. +Tử cung (dạ con): tử cung nằm trong xoang chậu, dưới trực tràng, trên bàng quang và niệu đạo trong xoang chậu, hai sừng tử cung nằm ở trước cửa xoang chậu. Tử cung được giữ tại chỗ nhờ sự bám của âm đạo và cổ tử cung bởi các dây chằng rộng. Tử cung lợn thuộc loại tử cung hai sừng.Vách tử cung gồm 3 lớp từ ngoài vào trong: lớp tương mạc lớp cơ trơn và lớp nội mạc: Lớp tương mạc: là lớp màng sợi dai chắc phủ mặt ngoài tử cung và nối tiếp hệ thống các dây chằng.

Lớp cơ trơn: gồm cơ vòng rất dầy ở trong, cơ dọc mỏng hơn ở ngoài, giữa hai tầng cơ chứa tổ chức liên kết sợi đàn hồi và mạch quản đặc biệt là nhiều tĩnh mạch lớn, ngoài ra các bó sợi cơ trơn đan vào nhau theo mọi hướng làm thành mạch vừa dày vừa chắc. Cơ trơn là lớp cơ dày và khỏe nhất trên cơ thể. Lớp nội mạc tử cung: là lớp niêm mạc mầu hồng được phủ bởi một lớp tế bào biểu mô hình trụ xen kẽ có các ống đổ của các tuyến nhày tử cung nhiều tế bào biểu mô kéo dài thành lông nhung, khi lông rung động thì gạt những chất nhày tiết ra về phía cổ tử cung. Trên niêm mạc có các nếp gấp.

Lớp niêm mạc tử cung có nhiệm vụ tiết các chất vào lòng tử cung để giúp phôi thai phát triển và 5 duy trì sự sống của tinh trùng trong thời gian di chuyển đến ống dẫn trứng. Dưới sự ảnh hưởng của oestrogen, các tuyến tử cung phát triển từ lớp màng nhầy xâm nhập vào lớp dưới màng nhầy và cuộn lại tuy nhiên các tuyến chỉ đạt được khả năng phân tiết tối đa khi có tác dụng của progensterone. Sự phân tiết của tuyến tử cung thay đổi tùy theo giai đoạn của chu kỳ lên giống. + Buồng trứng: buồng trứng nằm trong xoang chậu, gồm một cặp, thực hiện cả hai chức năng: ngoại tiết (bài noãn) và nội tiết (sản sinh hormon sinh dục cái).

Buồng trứng được hình thành trong giai đoạn phôi thai, hình dáng và kích thước của buồng trứng biến đổi theo giai đoạn của chu kỳ sinh dục và chịu ảnh hưởng của tuổi, đặc điểm cá thể, chế độ dinh dưỡng… Buồng trứng được bao bọc từ phía ngoài bởi một lớp màng liên kết sợi. Phía trong buồng trứng được chia thành hai miền là miền vỏ và miền tủy. Miền vỏ đảm bảo quá trình phát triển của trứng đến khi trứng chín và rụng. Miền vỏ bao gồm ba phần: tế bào trứng nguyên thủy, thể vàng và tế bào hình hạt.

Tế bào trứng nguyên thủy hay còn gọi là trứng non (fulliculloophoriprimari) nằm dưới lớp màng của buồng trứng. Khi noãn nang chín, các tế bào nang bao quanh tế bào trứng phân chia thành nhiều tế bào hình hạt (strarum glannulosum). Noãn bào ngày càng phát triển thì các tế bào nang tiêu tan tạo thành xoang chứa dịch. Các tầng tế bào còn lại phát triển lồi lên trên tạo thành một lớp màng bao bọc, ở ngoài có chỗ dầy lên để chứa trứng (ovum).

Miền tủy: bao gồm mạch máu, dây thần kinh , mạch bạch huyết và mô liên kết. Trên buồng trứng có các noãn bao ở các giai đoạn khác nhau, tầng ngoài cùng là những noãn bao sơ cấp, phân bố tương đối đều, tầng trong là noãn bao thứ cấp đang sinh trưởng, khi noãn bao chín sẽ nổi lên bề mặt buồng trứng. Có bốn loại noãn nang trong buồng trứng: noãn nang nguyên thủy nhỏ nhất, được bao bọc bởi lớp tế bào vẩy, noãn nang nguyên thủy được phát triển thành noãn nang bậc 1, nó được bao bọc bởi một lớp tế bào biểu mô hình lập 6 phương (tế bào nang) khi gia súc cái được sinh ra buồng trứng đã có sẵn hai loại nang này. Noãn nang bậc một có thể bị thoái hóa hoặc phát triển thành noãn nang bậc hai, hoặc có nhiều lớp tế bào nang nhưng không có xoang nang (là khoảng chống chứa dịch nang).