Chương 1, Clim nang quân bị công ty, 11/2015 16 Noting người quản lý được tập hợp thành một hội đồng (Hội đẳng quan tr), được vi 1a trung tâm của công ty, là cầu nói giữa các cỗ đông va Ban. giám đốc nhằm bao về lợi ich của các cổ đông nói riêng và toàn công ty nói chung Thể nhưng, thành viên HĐQT lại thường la những người đại điện cho số lương lớn cỗ phan trong công ty, họ còn được bỗ nhiệm giữ chức vụ điều hành công ty (giám đốc, phỏ giám déc). Trong khi đó, HĐQT được đất ra là để giám sát các hoạt động của Giám đốc. Vi vậy, Ban kiểm soát trong CTCP.
là cơ quan có chức năng giám sát Hội déng quan ti, Giám đốc hoặc Tổng. Giám đốc trong việc quản lý va điều hanh công ty, kiểm tra tinh hợp lý, hop pháp, tinh trung thực va mức độ cẩn trong trong quan lý, điều hành hoạt đông kinh doanh, thm đính tinh đây đủ, hợp pháp va trung thực của báo cáo tình. hình kinh doanh, báo cáo tải chỉnh và các hoạt động rà soát, giám sát hoạt đông kinh doanh khác cia công ty. Nhu vay, bản chất của Ban lam soát chính là dm bảo sư thân trong va minh bạch trong hoạt đông kinh doanh của CTCP.
Tuy nhiên, cũng vi hoạt động kiểm tra, rà soát nay ma nhiều khi gây ra căn tr, gián đoạn cho hoạt động kinh doanh bình thường của công ty. Ngoài ra, vẻ lý thuyết, việc tén tai Ban kiểm soát mang đến nhiễu lợi ich cho công ty, nhưng khi hoạt đông, Ban kiểm soát khó có thé thực hiện được hết chức năng, nhiệm vụ của mình. Hội đẳng quản tri, Tổng Giám đốc hoặc Giám đc thường tim cách và đủ điều kiện dé hạn chế vai tro của Ban kiểm soát, Do vậy, để khắc phục tinh trang trên, nhiéu công ty trên thể giới đã áp dụng mồ hình HĐQT có thành viên độc lập Thành viên độc lập 1a người không có quan hệ lợi ich với công ty (ngoài thủ lao vẻ thảnh viên), vi vay, họ không bi ảnh hưởng bởi những lợi ích riêng từ trong hoạt động của công ty, do đó ho sẽ đưa ra những y kiến khách quan. Nhỡ tiếng nói khách quan nảy, HĐQT công ty trảnh được những „ quyết định mang tính tư lợi, lợi ích nhóm, gây xung đột lợi ich với các cổ đông khác trong công ty.
Hơn thé nữa, khi công ty cổ phan phát triển thanh công ty dai chúng, chứng khoán được niêm yết trên thị trường, rat can chứng, tö sự mình bạch của mình để thu hút nha đầu tư. Một trong những biện pháp để thể hiện sự công khai, minh bạch trong hoạt động kinh doanh của công ty chính là sự có mốt của thành viên độc lập trong cơ cầu của HĐQT 1. Thành viên độc lập Hội đẳng quản trị và vai trò của thành viên Hội đẳng quản trị trong quản trị công ty 1. Khái niệm Thành viêu độc lập Hội đồng quân trị ‘Nhu đã phân tích ở trên, trong các công ty cỗ phan luôn ton tại nguy cơ xung đột vẻ lợi ich giữa một bên la cé đồng - người sở hữu vin với một bên ta những người quản lý, diéu hành công ty - người trực tiếp quản ly sử dụng vốn Do đó, trong cơ cầu Hội dng quản trị công ty phải co một cơ chế quan lý va giảm sắt hiệu quả, lam giảm nguy cơ lam dụng quyển lực của những người quản lý công ty, góp phan bão vệ quyền va lợi ích chỉnh đáng của cổ đông, nhất là những cỗ đông nhỏ.
"ủy thuộc điều kiện thể chế pháp ly của từng nước, những quy định cụ thể về tiêu chuẩn của một thành viên độc lập được dé ra trong các văn bản. pháp luật, quy chế quản tri công ty hoặc các văn băn quy định cụ thể của các cơ quan quân lý trên thị trưởng chứng khoản. Nhìn chung, để “tiéng nói” của các thành viên độc lập được khách quan, các thành viên độc lập déu phải đáp ving được các yêu cầu độc lập về mặt nhân thân và kinh tế tủy qui định cụ thể của từng quốc gia. Cụ thể TỶ mặt nhân thân, các qui định chủ yến đỗi với các thành viên độc lập 1a: @ Không từng là nhân viên, người quản lý điều hảnh của công ty, người đại diện vốn của công ty me tại công ty trong thời gian trước khi được bau lâm thành viên độc lập; (i) Không có mối quan hệ, liên kết với người quản lý 18 điểu hành, nhân sự cấp cao của công ty, cỗ đông lớn; (il) Không la người lâm.
tư vấn, kiểm toán cho công ty, công ty liên quan trong một khoảng thời gian. nhất định trước đó hoặc là người quan lý diéu hành, nhân viên, đối tác, chủ sở hữu. của hãng cung cấp các dich vụ nay, thời gian tham gia thành viên độc lập của công ty không quá một số năm nhất định. Về lợi ích kinh tế, các thành viên độc lập thường được yêu câu: (i) Độc.
lập với quyển lợi của các cổ đông như không phải lả người sáng lập, 1a cổ đông lớn của công ty hay là người đại diện của cỗ đông lớn; (ii) Không hưởng ‘bat kỳ lợi ich vật chất nao khác như quyển mua cổ phiéu, các khoăn trợ cập. ngoài thủ lao theo qui định từ công ty, (ii) Không có quan hệ kinh tế với tư cáchlả người quan lý điều hành, chủ sỡ hữu. tai các công ty có liên quan. Đạo luật Sarbanes-Oxley Act (SOX) năm 2002 đã nhắn mạnh đặc biệt vẻ sự độc lập của HĐQT va Ủy ban kiểm toán và bồi thường ở các hãng của Mỹ.
SOX đôi hỏi qui chế niêm yết của thi trường chứng khoán New York (NYSE) vào năm 2003 phải bỗ nhiệm các thành viên độc lập trong HĐQT va các ủy ban chính của hãng (vi dụ như Ủy ban kiểm toán, Ủy ban bồi thường, ‘va Ủy ban dé cử). Những phát triển về quản trị công ty ở Mỹ đã khuyên khích. các cơ quan lập pháp và quản lý ở một sé nước như Uc, Canada, Hồng Kông, Israel, Nhật Ban va Vương Quốc Anh sửa đổi qui chế quản trị công ty của ho, theo đó yêu câu phai có thành viên độc lập trong cơ câu HĐQT“ Theo Sở Giao dich Chứng khoán Uc (Australian Stock Exchange- ASX), công ty niêm yết phải có đa số thành viên HĐQT là độc lâp. Các than viên độc lập phải họp thường kỳ, ít nhất mỗi năm một lẫn, mà không có sự tham gia của những người quản lý hoặc các thênh viên HĐQT điền hành, để tăng cường sự trao đỗi vả thông tin giữa các thành viên độc lập.
Công ty phải thiết lập và công khai cơ chế để mọi tổ chức, cá nhân quan tâm có thể liên hệ Ý Femando Lefod, Francisco Urzma (2008), Board independence, fim perfomance and ownesship concentration: Evidence fiom USA, Joumal of Busines Reseach 61 (2008) 615-622 ” với thảnh viên độc lập. Công ty phải thành lập Uy ban bỗ nhiệm có nhiệm vu giới thiệu các ứng viên tiém năng tham gia HĐQT va đánh giá hoạt động của HĐQT, ban điều hành, phải thành lập Ủy ban thủ lao, Uy ban kiểm toán trong đó thành viên của các ủy ban nảy phải đa số là thành viên độc lập. Ở Anh, Luật hỗn hợp về quản tn công ty (Combined Code on Corporate Govemance - CCCG) quy định, các công ty khác phải có ít nhất 2 hoặc 1/2 số thành viên HĐQT là thành viên độc lập (tùy số nảo lớn hơn). HĐQT phải chỉ định một thành viên độc lập cao cấp để các cổ đông có thé trực tiếp trao đổi khi cân thiết, phai thành lập Uy ban bổ nhiệm gồm đa số các thành viên độc lap, Uy ban thù lao bao gồm ít nhất 2 - 3 thảnh viên độc lập, ‘Uy ban kiểm toán bao gồm tắt cả các thành viên độc lập.
Các thành viên độc lập định kỳ có trách nhiêm đánh giá việc thực thi nhiệm vụ của chủ tích HĐQT Theo các quy định về niêm yết tai Hồng Kông, Malaysia, HĐQT tại công ty niêm yết phải có ít nhất 1/3 hoặc 3 (Hỏng Kông) hay 2 (Malaysia) thánh viên độc lập (tủy số mao lớn hơn), phải thành lập Ủy ban kiểm toán do "một thành viên độc lập làm chủ tịch với tất cả các thanh viên không điều hành. và phan lớn trong số đó là thành viên độc lâp. Các công ty niêm yết phải thảnh lập Ủy ban nhân sự và Ủy ban tha lao bao gồm phân lớn là các thảnh. viên độc lập”.
Tương tự tai Viết Nam, thành viền độc lập Hội đồng quân trị la những người dap ứng đũ các tiêu chí theo quy định tại khoăn 2 điều 151 Luật Doanh. nghiệp năm 2014, cụ thể thảnh viên độc lập Hồi đồng quản trí có các tiêu chuẩn và điều kiện sau đây, trừ trường hop pháp luật vé chứng khoán có quy định khác * Gerald Chana, Sidney J. Grayb C010), Pamily ownership, board independence and volutary disclonue Evidence fiom Hong Kong, Jounal of Intemational Accounting, Auditing and Taxation 192010), 93-109 20 - Không phải là người dang lam việc cho công ty, công ty con của công ty, không phải là người đã từng kam việc cho công ty, công ty con của công ty it nhất trong 03 năm liên trước đó. - Không phải lả người đang hưởng lương, thủ lao tử công ty, trừ các khoản phụ cấp mà thành viên Hồi đồng quản tn được hưởng theo quy định, - Không phải la người có vợ hoặc chẳng, cha dé, cha mudi, mẹ đề, me nuôi, con đề, con nuôi, anh ruột, chi ruột, em ruột là cổ đông lớn của công ty, là người quản lý của công ty hoặc công ty con của công ty, - Không phải là người trực tiếp hoặc gián tiếp sỡ hữu it nhất 1% tổng số cổ phân có quyền biểu quyết của công ty, - Không phải là người đã từng làm thảnh viên Héi đẳng quản trị, Ban.
kiểm soát của công ty ít nhất trong 05 năm liên trước đó. Da trên những tiêu chuẩn ma các quốc gia đưa ra về thành viên hội đẳng quan trì độc lập, cũng như các quy định của pháp luật Việt Nam về thảnh viên độc lập Hội đông quan tn, có thể hiểu fhành viên Hội đông quản ti độc lập là người kiông ở trong ban điễu hành cũa doanh nghiệp, không liên quan tới công việc kinh doanh. không phải là người dang được hưởng lợi từ doanh nghiệp, không có mỗi quan hệ gia đình hoặc các mét quan hệ Rhác ‘mat có thé ảnh hưởng tới việc dua ra f iến độc lập và khả năng hành động một các có lợi nhất cho công ty.