Luận văn thạc sĩ tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán thành phố hồ chí minh

Chuyên đề nghiên cứu Tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả hoạt động của công ty niêm yết tại HOSE, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao

• Tác giả: Võ Khánh Uyên
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Cấu Trúc Sở Hữu Đến Hiệu Quả Hoạt Động Của Công Ty Niêm Yết Tại HOSE
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Lý do chọn đề tài
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của đề tài
• 1.7. Kết cấu đề tài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY
• 2.1. Hiệu quả hoạt động của công ty
• 2.1.1. Khái niệm về hiệu quả hoạt động của công ty
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tác động của cấu trúc sở hữu

Cấu trúc sở hữu của công ty niêm yết tại HOSE có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả hoạt động của công ty. Các nghiên cứu cho thấy rằng cấu trúc sở hữu không chỉ định hình cách thức quản lý mà còn ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và chiến lược phát triển của công ty. Cụ thể, tỷ lệ sở hữu của tổ chức và cổ đông lớn thường có mối quan hệ tích cực với hiệu quả hoạt động. Điều này có thể được giải thích bởi khả năng giám sát và quản lý tốt hơn từ các cổ đông lớn, giúp giảm thiểu chi phí đại diện và tăng cường hiệu suất tài chính. Ngược lại, tỷ lệ sở hữu của cá nhân và các hình thức sở hữu khác có thể dẫn đến những quyết định không tối ưu, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của công ty.

1.1. Cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động

Nghiên cứu cho thấy rằng cấu trúc sở hữu có thể tác động đến hiệu quả hoạt động thông qua nhiều cơ chế khác nhau. Các cổ đông tổ chức thường có kinh nghiệm và kiến thức sâu rộng về thị trường, điều này giúp họ đưa ra các quyết định đầu tư chính xác hơn. Hơn nữa, sự hiện diện của các cổ đông lớn có thể tạo ra áp lực để công ty hoạt động hiệu quả hơn, từ đó tăng cường hiệu quả hoạt động. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng các công ty có tỷ lệ sở hữu cao từ các tổ chức thường có khả năng sinh lời tốt hơn, điều này cho thấy mối liên hệ tích cực giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động.

II. Phân tích tác động của sở hữu nhà nước

Sở hữu nhà nước là một yếu tố quan trọng trong cấu trúc sở hữu của các công ty niêm yết tại HOSE. Nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ sở hữu của nhà nước có thể tạo ra những lợi thế nhất định cho công ty, như khả năng tiếp cận nguồn vốn và hỗ trợ từ chính phủ. Tuy nhiên, cũng có những ý kiến cho rằng sở hữu nhà nước có thể dẫn đến sự kém hiệu quả trong quản lý do thiếu tính cạnh tranh. Các công ty có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao thường gặp khó khăn trong việc đổi mới và cải tiến quy trình hoạt động, điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động. Do đó, việc cân nhắc giữa lợi ích và rủi ro của sở hữu nhà nước là rất cần thiết.

2.1. Lợi ích và thách thức từ sở hữu nhà nước

Sở hữu nhà nước có thể mang lại nhiều lợi ích cho các công ty niêm yết, như khả năng tiếp cận các nguồn lực và hỗ trợ từ chính phủ. Tuy nhiên, điều này cũng đi kèm với những thách thức, như sự thiếu linh hoạt trong quản lý và khả năng đổi mới. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng các công ty có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao thường có xu hướng hoạt động kém hiệu quả hơn so với các công ty có cấu trúc sở hữu tư nhân. Điều này cho thấy rằng cấu trúc sở hữu cần được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo rằng nó không chỉ mang lại lợi ích mà còn không làm giảm hiệu quả hoạt động của công ty.

III. Tác động của sở hữu tổ chức

Sở hữu tổ chức đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết. Các tổ chức đầu tư thường có khả năng giám sát và quản lý tốt hơn, từ đó giúp công ty tối ưu hóa quy trình hoạt động và tăng cường hiệu suất tài chính. Nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ sở hữu của các tổ chức có mối quan hệ tích cực với các chỉ số tài chính như ROA và ROE. Điều này cho thấy rằng cấu trúc sở hữu tổ chức không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mà còn tác động đến khả năng sinh lời của công ty.

3.1. Vai trò của các tổ chức đầu tư

Các tổ chức đầu tư thường có kiến thức và kinh nghiệm phong phú trong việc quản lý và giám sát công ty. Họ có khả năng đưa ra các quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả hơn, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các công ty có tỷ lệ sở hữu cao từ các tổ chức thường có khả năng sinh lời tốt hơn, điều này cho thấy mối liên hệ tích cực giữa cấu trúc sở hữu tổ chức và hiệu quả hoạt động. Hơn nữa, sự hiện diện của các tổ chức đầu tư cũng có thể tạo ra áp lực để công ty hoạt động hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ 2009 đến 2018, thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể về số lượng công ty niêm yết cũng như sự đa dạng trong cấu trúc sở hữu của các doanh nghiệp. Với mẫu nghiên cứu gồm 275 công ty niêm yết, tương ứng 2750 quan sát, nghiên cứu tập trung phân tích tác động của các thành phần cấu trúc sở hữu đến hiệu quả hoạt động của các công ty này. Hiệu quả hoạt động được đo lường qua các chỉ số ROA, ROE và Tobin’s Q, phản ánh khả năng sinh lời và giá trị thị trường của doanh nghiệp.

Vấn đề nghiên cứu xuất phát từ thực tế rằng mỗi thành phần sở hữu như sở hữu nhà nước, sở hữu tổ chức, cổ đông lớn, cá nhân hay sở hữu khác đều có mục tiêu và ảnh hưởng khác nhau đến hoạt động quản trị và hiệu quả kinh doanh của công ty. Mục tiêu chính của nghiên cứu là làm rõ mối quan hệ giữa các yếu tố cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả cho các công ty niêm yết trên HOSE. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi, đồng thời thu hút vốn đầu tư nước ngoài và phát triển bền vững thị trường tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết đại diện và lý thuyết cấu trúc sở hữu. Lý thuyết đại diện tập trung vào mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và nhà quản trị, ảnh hưởng đến chi phí đại diện và quyết định cấu trúc vốn. Lý thuyết này giải thích sự khác biệt trong hành vi quản trị và hiệu quả hoạt động dựa trên sự phân bổ quyền sở hữu và kiểm soát.

Cấu trúc sở hữu được phân loại thành năm thành phần chính: sở hữu tổ chức (FOP), sở hữu cổ đông lớn (OC), sở hữu nhà nước (SOP), sở hữu cá nhân (IOP) và sở hữu khác (INOP). Mỗi loại sở hữu có đặc điểm và ảnh hưởng riêng đến hiệu quả hoạt động công ty. Các khái niệm chính bao gồm:

• Hiệu quả hoạt động: Đo lường qua ROA (lợi nhuận trên tổng tài sản), ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) và Tobin’s Q (tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách).
• Cấu trúc sở hữu: Tỷ lệ sở hữu của từng nhóm cổ đông trong tổng vốn công ty.
• Đòn bẩy tài chính: Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản, ảnh hưởng đến rủi ro và hiệu quả hoạt động.
• Quy mô công ty: Được đo bằng logarit tổng tài sản, ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn và quản trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng không cân bằng gồm 275 công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2009-2018, tổng cộng 2750 quan sát. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán, báo cáo quản trị và báo cáo thường niên của các công ty.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Stata 14 và Microsoft Excel 2016. Các mô hình hồi quy đa biến được áp dụng gồm Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM). Kiểm định F-test và Hausman được sử dụng để lựa chọn mô hình phù hợp nhất, kết quả cho thấy FEM là phương pháp tối ưu. Để xử lý hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi, phương pháp Feasible Generalized Least Squares (FGLS) được áp dụng.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng với biến phụ thuộc là các chỉ số hiệu quả hoạt động (ROA, ROE, Tobin’s Q) và biến độc lập là tỷ lệ sở hữu của các nhóm cổ đông (OC, SOP, FOP, IOP, INOP), cùng các biến kiểm soát như quy mô công ty (SIZE) và đòn bẩy tài chính (LEV).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động tích cực của sở hữu tổ chức (FOP): Tỷ lệ sở hữu tổ chức có mối tương quan dương và có ý nghĩa thống kê với ROA, ROE và Tobin’s Q. Cụ thể, khi tỷ lệ sở hữu tổ chức tăng, hiệu quả hoạt động công ty cũng tăng lên, phản ánh vai trò giám sát và quản trị chuyên nghiệp của các nhà đầu tư tổ chức.

2. Ảnh hưởng tích cực của cổ đông lớn (OC): Tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn cũng có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động với mức ý nghĩa 5% đối với ROA, ROE và 1% đối với Tobin’s Q. Điều này cho thấy cổ đông lớn góp phần nâng cao hiệu quả thông qua việc tăng vốn, tiếp cận công nghệ và giảm chi phí đại diện.

3. Sở hữu nhà nước (SOP) có tác động dương: Kết quả hồi quy cho thấy sở hữu nhà nước có tương quan thuận chiều với hiệu quả hoạt động, phù hợp với các nghiên cứu trước đây. Sở hữu nhà nước giúp công ty dễ dàng huy động vốn và tận dụng các ưu đãi chính sách.

4. Tác động tiêu cực của sở hữu cá nhân (IOP): Tỷ lệ sở hữu cá nhân có mối tương quan âm với hiệu quả hoạt động, do các nhà đầu tư cá nhân thường không tham gia quản trị và có ảnh hưởng hạn chế đến chiến lược công ty.

5. Ảnh hưởng tiêu cực của sở hữu khác (INOP): Các hình thức sở hữu khác nhau trong cơ cấu sở hữu có thể gây khó khăn trong quản trị và chiến lược phát triển, dẫn đến hiệu quả hoạt động giảm.

Ngoài ra, quy mô công ty (SIZE) có mối tương quan ngược chiều với hiệu quả hoạt động, cho thấy các công ty lớn có thể gặp khó khăn trong việc thích ứng nhanh với thay đổi thị trường.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của cấu trúc sở hữu trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết trên HOSE. Sở hữu tổ chức và cổ đông lớn với kinh nghiệm và nguồn lực tài chính mạnh mẽ giúp giảm chi phí đại diện, tăng cường giám sát và cải thiện quản trị công ty. Sở hữu nhà nước cũng đóng vai trò tích cực nhờ các ưu đãi chính sách và khả năng huy động vốn.

Ngược lại, sở hữu cá nhân và các hình thức sở hữu khác có thể làm gia tăng chi phí đại diện và bất cân xứng thông tin, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trong và ngoài nước, đồng thời phản ánh đặc thù thị trường Việt Nam với sự đa dạng và phức tạp trong cấu trúc sở hữu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện mối tương quan giữa tỷ lệ sở hữu từng nhóm cổ đông và các chỉ số hiệu quả hoạt động, cũng như bảng tổng hợp kết quả hồi quy với các hệ số và mức ý nghĩa thống kê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vai trò của nhà đầu tư tổ chức: Khuyến khích các công ty niêm yết thu hút và duy trì tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và hoạt động. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo công ty, Sở Giao dịch Chứng khoán.

2. Khuyến khích cổ đông lớn tham gia quản trị: Tạo điều kiện để cổ đông lớn có thể tham gia sâu hơn vào các quyết định chiến lược, đồng thời tăng cường minh bạch thông tin để giảm chi phí đại diện. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Hội đồng quản trị, cổ đông lớn.

3. Phát huy vai trò sở hữu nhà nước một cách hiệu quả: Nhà nước cần tiếp tục hỗ trợ các công ty niêm yết thông qua chính sách ưu đãi, đồng thời nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị trong các doanh nghiệp có vốn nhà nước. Thời gian: 2-5 năm; Chủ thể: Chính phủ, Bộ Tài chính, doanh nghiệp nhà nước.

4. Giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của sở hữu cá nhân và sở hữu khác: Các công ty cần xây dựng cơ chế quản trị phù hợp để hạn chế các tác động tiêu cực từ các nhóm cổ đông nhỏ lẻ hoặc sở hữu chéo, đồng thời tăng cường giám sát và minh bạch thông tin. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Ban giám đốc, Hội đồng quản trị.

5. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực quản trị công ty: Đào tạo cán bộ quản lý và hội đồng quản trị về quản trị công ty hiện đại, đặc biệt là kỹ năng quản lý rủi ro và minh bạch thông tin. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Các tổ chức đào tạo, doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và Hội đồng quản trị các công ty niêm yết: Giúp hiểu rõ tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả hoạt động, từ đó xây dựng chiến lược sở hữu và quản trị phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Nhà đầu tư và các tổ chức tài chính: Cung cấp thông tin tham khảo về vai trò của từng nhóm cổ đông trong cấu trúc sở hữu, hỗ trợ đánh giá rủi ro và tiềm năng đầu tư vào các công ty niêm yết.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán và chính sách: Hỗ trợ xây dựng các chính sách quản lý và phát triển thị trường chứng khoán, đặc biệt trong việc nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị công ty.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo khoa học về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường mới nổi như Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc sở hữu ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả hoạt động của công ty?
   Cấu trúc sở hữu quyết định quyền kiểm soát và giám sát công ty. Sở hữu tổ chức và cổ đông lớn thường tăng hiệu quả nhờ giám sát chặt chẽ và kinh nghiệm quản trị, trong khi sở hữu cá nhân và sở hữu khác có thể làm giảm hiệu quả do thiếu sự tham gia quản lý.

2. Tại sao sở hữu nhà nước lại có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động?
   Sở hữu nhà nước giúp công ty dễ dàng huy động vốn và tận dụng các ưu đãi chính sách, đồng thời tạo sự ổn định trong hoạt động kinh doanh, góp phần nâng cao hiệu quả.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích dữ liệu?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng không cân bằng với phương pháp Fixed Effects Model (FEM) và xử lý vi phạm bằng Feasible Generalized Least Squares (FGLS) để đảm bảo kết quả chính xác.

4. Các chỉ số nào được dùng để đo lường hiệu quả hoạt động?
   Hiệu quả hoạt động được đo bằng ROA (lợi nhuận trên tổng tài sản), ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) và Tobin’s Q (tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách), phản ánh cả hiệu quả tài chính và giá trị thị trường.

5. Làm thế nào các công ty có thể cải thiện hiệu quả hoạt động dựa trên kết quả nghiên cứu?
   Các công ty nên tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư tổ chức và cổ đông lớn, đồng thời xây dựng cơ chế quản trị minh bạch, giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của cổ đông cá nhân và sở hữu khác, kết hợp với nâng cao năng lực quản trị.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định rõ mối quan hệ tích cực giữa sở hữu tổ chức, cổ đông lớn, sở hữu nhà nước với hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2009-2018.
• Sở hữu cá nhân và sở hữu khác có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động, phản ánh sự hạn chế trong vai trò quản trị của các nhóm này.
• Phương pháp nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng không cân bằng với FEM và FGLS đảm bảo độ tin cậy của kết quả.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm phong phú thêm kho tàng học thuật về cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp tại Việt Nam, đồng thời có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả quản trị công ty niêm yết.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động dựa trên cấu trúc sở hữu và mở rộng nghiên cứu sang các thị trường chứng khoán khác tại Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý và nhà đầu tư nên xem xét lại cấu trúc sở hữu hiện tại của công ty để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu; Chương 2: Cơ sở lý thuyết; Chương 3: Phương pháp nghiên cứu; Chương 4: Kết quả và thảo luận; Chương 5: Kết luận và kiến nghị. 123doc 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY 2. Hiệu quả hoạt động của công ty 2. Khái niệm về hiệu quả hoạt động của công ty Hiện nay, có nhiều hướng tiếp cận khác nhau để đưa ra khái niệm về hiệu quả hoạt động của công ty.

Thứ nhất, có quan điểm cho rằng hiệu quả hoạt động là phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực để đạt được các mục tiêu của công ty, thể hiện mối quan hệ giữa kết quả đạt được và các chi phí ban đầu bỏ ra để có thể đạt được kết quả đó, độ chênh lệch giữa hai đại lượng này càng lớn thì hiệu quả càng cao. Trên góc độ này, hiệu quả đồng nhất với lợi nhuận của công ty và khả năng đáp ứng về mặt chất lượng của sản phẩm đối với nhu cầu của thị trường. Để đo lường hiệu quả theo hướng tiếp cận này, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các mô hình phi tham số như DEA (Data Envelopment Analysis - mô hình phân tích bao số liệu) hay SFA (Stochastic Frontier Analysis - phương pháp phân tích biên). Thứ hai, cũng có quan điểm cho rằng hiệu quả hoạt động chính là phần chênh lệch tuyệt đối giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra để có được kết quả đó.

Do đó, theo hướng tiếp cận này, một số nghiên cứu sử dụng các chỉ tiêu như lợi nhuận trước thuế và lãi (EBIT), lợi nhuận sau thuế (EAT) để đo lường hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, hướng tiếp cận này bộc lộ mặt hạn chế vì chưa thể hiện được mối tương quan về lượng và chất giữa kết quả và chi phí trong sự vận động biến đổi liên tục. Thứ ba, một hướng tiếp cận được đề xuất nhằm khắc phục hạn chế nêu trên để xem xét hiệu quả hoạt động kinh doanh là đại lượng được đo bằng thương số giữa phần tăng thêm của kết quả thu được với phần tăng thêm của chi phí, đo lường thông qua các chỉ tiêu tương đối như chỉ số tăng trưởng doanh thu trên tăng trưởng chi phí. Tuy vậy, hướng tiếp cận này cũng có nhược điểm là không xét đến 123doc 8 mức độ tuyệt đối của kết quả kinh doanh và chi phí kinh doanh.

Cuối cùng, một hướng tiếp cận phổ biến là xem xét hiệu quả kinh doanh phản ánh lợi nhuận thu được trên phần vốn bỏ ra ban đầu. Hướng tiếp cận này có ưu điểm là phản ảnh được mục đích cuối cùng của các công ty là lợi nhuận. Tuy nhiên lại có nhược điểm là chỉ tính đến nguồn vốn đầu tư mà bỏ qua các nguồn lực khác đã sử dụng. Các chỉ tiêu dùng để đo lường hiệu quả theo hướng tiếp cận này thường là các chỉ số lợi nhuận như: tỷ số lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), tỷ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE)… Trong Luận văn này, Tác giả đánh giá hiệu quả hoạt động của công ty theo hướng tiếp cận cuối cùng.

Cụ thể, Tác giả sẽ sử dụng chỉ số ROE, ROA để đánh giá hiệu quả hoạt động của công ty. Đo lường hiệu quả hoạt động của công ty Theo nghiên cứu của Richard et al. (2009) thì hiệu quả hoạt động của công ty là một trong những phần quan trọng nhất trong nghiên cứu về quản trị. Các hoạt động về marketing, nguồn nhân lực, chiến lược và điều hành công ty đều được đánh giá dựa trên hiệu quả hoạt động của công ty.

Việc đo lường hiệu quả hoạt động giúp cho các nhà nghiên cứu, nhà quản trị đánh giá cụ thể được các hoạt động của công ty và nhà quản lý. Cũng theo các Tác giả thì vẫn chưa có sự thống nhất trong cách đo lường hiệu quả hoạt động của công ty. Đồng thời ba nhóm đo lường thường được sử dụng trong nghiên cứu là đo hiệu quả hoạt động theo thang đo giá trị kế toán, giá trị thị trường và thang đo kết hợp cả hai thang đo giá trị kế toán và giá trị thị trường. Đo hiệu quả hoạt động theo giá trị kế toán sử dụng các chỉ số như: ROA, ROE, EBIT, tỷ lệ lợi nhuận trên vốn sử dụng (ROCE), tỷ lệ hoàn vốn đầu tư (ROI)… Đo lường hiệu quả hoạt động theo giá trị thị trường sử dụng: thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS), tỷ số giá trên lợi nhuận của một cổ phiếu P/E, Giá trị thị trường (MV), Thị giá cổ phiếu… Đo lường hiệu quả hoạt động kết hợp hai cách đo lường kế toán và giá trị thị trường sử dụng: Giá trị gia tăng kinh tế (EVA), Giá trị gia tăng tiền mặt (CVA), Dòng tiền chiết khấu (DCF), Giá trị hiện tại (PV)… 123doc 9 Ebrati (2013) đã tiến hành nghiên cứu mối tương quan giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp bằng cách sử dụng phân tích hồi quy đa biến dựa trên mẫu nghiên cứu bao gồm 85 doanh nghiệp niêm yết của Iran trong giai đoạn nghiên cứu 2006-2011.

Trong nghiên cứu của tác giả, bài nghiên cứu đã sử dụng bốn cách đo lường cho hiệu quả hoạt động và đóng vai trò là biến phụ thuộc, bao gồm giá trị thị trường so với giá trị sổ sách của vốn cổ phần (MBVR), lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), TobinQ và lợi nhuận trên tài sản (ROA); và bốn đại diện cho đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp và đóng vai trò như là các biến độc lập bao gồm Nợ dài hạn trên tổng tài sản, Nợ ngắn hạn trên tổng tài sản, tổng nợ chia cho tổng tài sản và tổng nợ chia cho tổng vốn chủ sở hữu. Qua đó kết quả của tác giả cho thấy ROE, MBVR và Tobin’s Q có mối tương quan dương với cấu trúc vốn, trong khi sử dụng ROA như là đại diện hiệu quả hoạt động thì kết quả cho thấy hiệu quả hoạt động và cấu trúc vốn có tương quan âm. Điều này có nghĩa là, các doanh nghiệp càng có tỷ lệ đòn bẩy tài chính càng cao thì sẽ càng làm giảm hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp. Cùng quan điểm như trên, Kallamu (2016) cũng nhận xét rằng các nghiên cứu trước đây sử dụng các thang đo về hiệu quả khác nhau.

Điều đó cho thấy rằng chưa thống nhất một phương pháp đo lường tốt nhất về hiệu quả của công ty. Trong nghiên cứu của mình, Tác giả đã sử dụng thang đo theo kế toán dùng ROA, ROE và thang đo hiệu quả thị trường Tobin’s Q để đo lường hiệu quả của công ty. Theo Tác giả chỉ số Tobin’s Q cho thấy sức khoẻ tài chính của một công ty và nó được dùng để đo lường hiệu quả theo giá trị thị trường của công ty. Sử dụng Tobin’s Q có thể nâng cao được độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

Trong khi đó, Srivastava (2011) cho rằng khi nghiên cứu về cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động của công ty thì việc đo lường hiệu quả công ty theo thang đo giá trị kế toán rất quan trọng. Vì trên thực tế, các chỉ số tài chính như ROA, ROE là những chỉ số quan trọng nhất được các nhà đầu tư tại Ấn Độ sử dụng để đo lường, đánh giá hiệu quả của công ty. Nhìn chung, các nhà nghiên cứu đều cho rằng nên chọn chỉ số thích hợp 123doc 10 liên quan đến vấn đề nghiên cứu và kết luận các kết quả dựa trên sự lựa chọn này. Cấu trúc sở hữu Cấu trúc sở hữu có thể được hiểu là sự phân bố phần vốn chủ sở hữu theo tỷ lệ nắm giữ cổ phần của các bên liên quan (Manna et al.

Có nhiều cách phân loại cấu trúc sở hữu, theo các tác giả Jensen & Meckling (1976) thì có thể phân loại cấu trúc sở hữu theo sở hữu bên trong (tỷ lệ cổ phần được nắm giữ bởi các nhà quản lý) và sở hữu bên ngoài (tỷ lệ cổ phần được nắm giữ bởi các nhà đầu tư không trực tiếp tham gia quản lý công ty). Cấu trúc sở hữu cũng có thể được phân theo mức độ tập trung (một cá nhân hoặc một nhóm cá nhân liên quan hoặc tổ chức sở hữu phần lớn vốn chủ sở hữu của một công ty) hay cấu trúc sở hữu phân tán (không có cá nhân hoặc nhóm các cá nhân, tổ chức nào sở hữu đa số phần vốn của công ty) (Gürsoy & ydoğa, 2002). Đối với hình thức cấu trúc sở hữu phân tán, một công ty có nhiều cổ đông, mỗi cổ đông sở hữu một tỷ lệ nhỏ cổ phần của công ty. Cũng có thể phân loại theo đặc điểm của chủ sở hữu như sở hữu cá nhân, sở hữu gia đình, sở hữu tổ chức… (Thomsen & Conyon, 2012).

Hoặc có thể phân loại theo vị trí địa lý như sở hữu trong nước, sở hữu nước ngoài. Lý thuyết đại diện Lý thuyết đại diện tập trung vào việc phân tích chi phí có liên quan đến mâu thuẫn lợi ích giữa các cổ đông và các nhà quản trị cũng như mâu thuân lợi ích giữa các cổ đông và các chủ nợ. Theo Jensen và Meckling (1976), chi phí đại diện ảnh hưởng đến cấu trúc vốn. Các tác giả tìm thấy rằng cấu trúc vốn tối ưu là kết quả của việc đánh đổi giữa lợi ích (kỷ luật các nhà quản trị) và chi phí (mức chấp nhận rủi ro của các cổ đông) đối với việc tài trợ vay nợ.

Theo mô hình của Jensen và Meckling (1976), và các mô hình khác chẳng hạn như Harris và Raviv (1990) và Stulz (1990), tồn tại chi phí đại diện khi xem xét cấu trúc vốn của các doanh nghiệp. Trong mô hình của các tác giả, mâu thuẫn giữa các nhà quản trị và các cổ đông xảy ra do sự bất đồng đối với các quyết định trong quá trình hoạt động kinh doanh. Harris và Raviv (1990) đã cho rằng thậm chí các cổ đông hoặc các chủ nợ ưa thích 123doc 11 việc thanh lý doanh nghiệp thì các nhà quản trị vẫn luôn luôn lựa chọn việc tiếp tục hoạt động kinh doanh. Mô hình này cung cấp quyền lực cho các cổ đông có thể bắt buộc doanh nghiệp phải thanh lý nếu dòng tiền liên tục thiếu hụt.

Mặt khác, Stulz (1990) giả định rằng các nhà quản trị ưa thích việc đầu tư tất cả các nguồn vốn có sẵn của doanh nghiệp ngay cả khi việc chi trả cổ tức cho các cổ đông là điều tốt hơn. Do đó, theo các mô hình này, cấu trúc vốn của doanh nghiệp có thể được xác định bởi mâu thuẫn lợi ích giữa các đối tượng bên trong và các đối tượng bên ngoài.