Lêi nãi ®Çu NÒn kinh tÕ níc ta míi chuyÓn ®æi vµ ®ang cã nh÷ng bíc ph¸t triÓn míi. Song “T¨ng trëng kinh tÕ ph¶i g¾n liÒn víi tiÕn bé x· héi vµ c«ng b»ng x· héi trong tõng bíc vµ trong suèt qu¸ tr×nh ph¸t triÓn” (TrÝch v¨n kiÖn §¹i héi §¶ng lÇn VIII). ChÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi ®· phôc vô cho lîi Ých cña ngêi lao ®éng, thùc sù v× sù c«ng b»ng, tiÕn bé x· héi vµ ®îc x¸c ®Þnh lµ mét trong nh÷ng chÝnh s¸ch lín cña §¶ng vµ Nhµ níc ta - Nhµ níc cña d©n, do d©n vµ v× d©n. ChÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi ë ViÖt nam ®· tr¶i qua chÆng ®êng h¬n 30 n¨m x©y dùng vµ trëng thµnh kÓ tõ NghÞ ®Þnh 218/CP ngµy 27.1961 ban hµnh §iÒu lÖ t¹m thêi c¸c chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi, ®· ph¸t huy ®îc vai trß tÝch cùc ®èi víi x· héi, b×nh æn ®êi sèng ngêi lao ®éng, kh¼ng ®Þnh ®îc vai trß kh«ng thÓ thiÕu trong hÖ thèng chÝnh s¸ch x· héi cña nhµ níc ta.
Trong sù nghiÖp ®æi míi, ph¸t triÓn ®Êt níc do §¶ng ta khëi xíng vµ l·nh ®¹o, ChÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi còng ®îc ®æi míi thÝch øng. §iÒu dã thÓ hiÖn râ t¹i ch¬ng XII Bé LuËt lao ®éng vµ §iÒu lÖ b¶o hiÓm x· héi ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh 12/CP ngµy 26.1995 cña ChÝnh phñ. Mét trong nh÷ng néi dung ®æi míi ®ã lµ: Thµnh lËp quü b¶o hiÓm x· héi ®éc lËp víi ng©n s¸ch nhµ níc. Tõ ®©y chóng ta ®· cã mét quü b¶o hiÓm x· héi ®éc lËp ®Ó tõ ®ã ph¸t huy ®îc vai trß, t¸c dông cña chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi theo ®óng nghÜa cña nã trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng.
Tuy nhiªn, nh×n l¹i chÆng ®êng ®· qua, ngµnh B¶o hiÓm x· héi nãi chung vµ quü b¶o hiÓm x· héi nãi riªng vÉn cßn tån t¹i 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiÒu bÊt cËp mµ trong khu«n khæ bµi luËn v¨n nµy xin ®îc ®a ra mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng quü b¶o hiÓm x· héi. §ã lµ “Thµnh lËp quü B¶o hiÓm x· héi thµnh phÇn ë B¶o hiÓm x· héi ViÖt nam ”. Néi dung ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn bao gåm ba ch¬ng: Ch¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ B¶o hiÓm x· héi vµ quü B¶o hiÓm x· héi Ch¬ng II: Thùc tr¹ng tæ chøc quü B¶o hiÓm x· héi ë ViÖt nam hiÖn nay. Ch¬ng III: Thµnh lËp quü B¶o hiÓm x· héi thµnh phÇn ë B¶o hiÓm x· héi ViÖt nam.
ViÖc thµnh lËp quü b¶o hiÓm x· héi thµnh phÇn ë ViÖt nam hiÖn nay lµ mét vÊn ®Ò lín vµ hÕt søc míi mÎ. H¬n n÷a, mÆc dï rÊt t©m huyÕt víi ®Ò tµi song do h¹n chÕ vÒ thêi gian còng nh n¨ng lùc, do ®ã ®· kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu xãt. Em rÊt mong nhËn ®îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ nh÷ng ai quan t©m ®Õn ®Ò tµi. §Ó hoµn thµnh bµi luËn, em ®· ®îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña Ban l·nh ®¹o b¶o hiÓm x· héi TØnh S¬n La còng nh tËp thÓ c¸n bé c«ng nh©n viªn t¹i c¬ quan.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n ban l·nh ®¹o vµ c¸c c« chó c¸n bé c«ng t¸c t¹i B¶o hiÓm x· héi tØnh S¬n La ®· gióp em hoµn thµnh nhiÖm vô trong giai ®o¹n thùc tËp vµ nghiªn cøu t¹i B¶o hiÓm x· héi TØnh S¬n La. Còng qua ®©y, em xin göi lêi c¶m ¬n ch©n thµnh tíi thÇy gi¸o, TS NguyÔn V¨n §Þnh- trëng bé m«n Kinh tÕ b¶o hiÓm, §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n-Hµ néi ®· tËn t×nh híng dÉn em trong qu¸ tr×nh thùc tËp vµ hoµn thµnh luËn v¨n. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ch¬ng I Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ B¶o hiÓm x· héi vµ Quü b¶o hiÓm x· héi I. Lý luËn chung vÒ B¶o hiÓm x· héi (BHXH) 1.
B¶o hiÓm x· héi trong ®êi sèng ngêi lao ®éng. X· héi loµi ngêi ph¸t triÓn th«ng qua qu¸ tr×nh lao ®éng vµ s¶n xuÊt, thÕ nhng chÝnh qu¸ tr×nh Êy mét mÆt ®· ®a con ngêi tíi bíc ph¸t triÓn vît bËc, mÆt kh¸c l¹i lµ c¨n nguyªn cña nh÷ng nçi lo thêng trùc cña con ngêi v× trong qu¸ tr×nh lao ®éng vµ s¶n xuÊt con ngêi lu«n ®øng tríc nguy c¬ gÆp ph¶i rñi ro bÊt ngê s¶y ra ngoµi mong ®îi: Con ngêi muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn tríc hÕt ph¶i ¨n, ë, mÆc vµ ®i l¹i. ®Ó tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu tèi thiÓu ®ã, ngêi ta ph¶i lao ®éng ®Ó s¶n xuÊt ra nh÷ng s¶n phÈm cÇn thiÕt. Khi s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt ra ngµy cµng nhiÒu th× ®êi sèng con ngêi ngµy cµng ®Çy ®ñ vµ hoµn thiÖn, x· héi ngµy cµng v¨n minh h¬n.
Nh vËy viÖc tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu sinh sèng vµ ph¸t triÓn cña con ngêi phô thuéc vµo chÝnh kh¶ n¨ng cña hä. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ThÕ nhng, trong thùc tÕ kh«ng ph¶i lóc nµo con ngêi còng gÆp thuËn lîi, cã ®Çy ®ñ thu nhËp vµ mäi ®iÒu kiÖn sinh sèng b×nh thêng. Tr¸i l¹i, cã rÊt nhiÒu trêng hîp khã kh¨n bÊt lîi, Ýt nhiÒu ph¸t sinh ngÉu nhiªn lµm cho ngêi ta bÞ gi¶m hoÆc mÊt thu nhËp hoÆc c¸c ®iÒu kiÖn sinh sèng kh¸c. Ch¼ng h¹n, bÞ bÊt ngê èm ®au hay bÞ tai n¹n lao ®éng, mÊt viÖc lµm hay khi tuæi giµ kh¶ n¨ng lao ®éng vµ kh¶ n¨ng tù phôc vô suy gi¶m.
khi r¬i vµo nh÷ng trêng hîp nµy, c¸c nhu cÇu cÇn thiÕt trong cuéc sèng kh«ng v× thÕ mµ mÊt ®i, tr¸i l¹i cã c¸i cßn t¨ng lªn, thËm chÝ cßn xuÊt hiÖn mét sè nhu cÇu míi nh: cÇn ®îc kh¸m ch÷a bÖnh khi èm ®au, tai n¹n th¬ng tËt nÆng cÇn ph¶i cã ngêi ch¨m sãc nu«i dìng. Bëi vËy, muèn tån t¹i vµ æn ®Þnh cuéc sèng, con ng- êi vµ x· héi loµi ngêi ph¶i t×m ra vµ thùc tÕ ®· t×m ra nhiÒu c¸ch gi¶i quyÕt kh¸c nhau nh: San sÎ, ®ïm bäc lÉn nhau trong néi bé céng ®ång; §i vay, ®i xin hay dùa vµo sù cøu trî cña nhµ níc. song ®ã lµ nh÷ng c¸ch lµm thô ®éng vµ kh«ng ch¾c ch¾n. Khi nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ph¸t triÓn, viÖc thuª mín nh©n c«ng trë nªn phæ biÕn.
Lóc ®Çu ngêi chñ chØ cam kÕt tr¶ c«ng lao ®éng, nhng vÒ sau ®· ph¶i cam kÕt c¶ viÖc b¶o ®¶m cho ngêi lµm thuª cã mét sè thu nhËp nhÊt ®Þnh ®Ó hä trang tr¶i nh÷ng nhu cÇu thiÕt yÕu khi kh«ng may bÞ èm ®au, tai n¹n. Trong thùc tÕ, nhiÒu khi c¸c trêng hîp trªn kh«ng x¶y ra vµ ngêi chñ kh«ng ph¶i chi ra mét ®ång nµo. Nhng còng cã khi s¶y ra dån dËp buéc hä ph¶i bá ra mét lóc nhiÒu kho¶n tiÒn lín mµ hä kh«ng mong muèn. V× thÕ m©u thuÉn chñ- thî ph¸t sinh, giíi thî liªn kÕt ®Êu tranh buéc giíi chñ thùc hiÖn cam kÕt.
Cuéc ®Êu tranh ngµy cµng réng lín vµ cã t¸c ®éng nhiÒu mÆt ®Õn ®êi sèng kinh tÕ x· héi. Do vËy Nhµ níc ®· ph¶i ®øng ra can thiÖp vµ ®iÒu hoµ m©u thuÉn. Sù can thiÖp nµy mét mÆt lµm t¨ng ®îc vai trß cña nhµ níc, mÆt kh¸c buéc c¶ giíi chñ vµ giíi thî ph¶i ®ãng mét kho¶n tiÒn nhÊt ®Þnh hµng th¸ng ®îc tÝnh to¸n chÆt chÏ dùa trªn c¬ së x¸c suÊt rñi ro s¶y ra ®èi víi ngêi lµm thuª. Sè tiÒn ®ãng gãp cña c¶ chñ vµ thî h×nh thµnh mét quü tiÒn tÖ 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tËp trung trªn ph¹m vi quèc gia.
Quü nµy cßn ®îc bæ xung tõ ng©n s¸ch nhµ níc khi cÇn thiÕt nh»m ®¶m b¶o ®êi sèng cho ngêi lao ®éng khi hä gÆp ph¶i nh÷ng biÕn cè bÊt lîi. ChÝnh nhê nh÷ng mèi quan hÖ rµng buéc ®ã mµ rñi ro, bÊt lîi cña ngêi lao ®éng ®îc dµn tr¶i, cuéc sèng cña ngêi lao ®éng vµ gia ®×nh hä ngµy cµng ®îc b¶o ®¶m æn ®Þnh. Giíi chñ còng thÊy m×nh cã lîi vµ ®îc b¶o vÖ, s¶n xuÊt kinh doanh diÔn ra b×nh thêng, tr¸nh ®îc nh÷ng x¸o trén kh«ng cÇn thiÕt. B¶o hiÓm x· héi ra ®êi ®· gi¶i quyÕt ®îc m©u thuÉn trong mèi quan hÖ chñ- thî vµ kÕt hîp hµi hoµ lîi Ých gi÷a c¸c bªn: §èi víi ngêi lao ®éng: Gãp phÇn æn ®Þnh cuéc sèng cho ng- êi lao ®éng khi hä k«ng may bÞ mÊt hoÆc gi¶m thu nhËp, t¹o ®iÒu kiÖn cho hä yªn t©m s¶n xuÊt vµ c«ng t¸c, g¾n bã lîi Ých cña m×nh vµ g¾n bã lîi Ých cña chñ sö dông lao ®éng vµ lîi Ých cña nhµ níc.
§èi víi ngêi sö dông lao ®éng: Gióp hä æn ®Þnh s¶n xuÊt kinh doanh tr¸nh ®îc nh÷ng thiÖt h¹i lín khi ph¶i chi ra nh÷ng kho¶n tiÒn lín khi kh«ng may ngêi lao ®éng mµ m×nh thuª mín gÆp rñi ro trong lao ®éng, ®Æc biÖt th«ng qua b¶o hiÓm x· héi lîi Ých cña ngêi sö dông lao ®éng víi ngêi lao ®éng ®îc gi¶i quyÕt hµi hoµ tr¸nh nh÷ng c¨ng th¼ng kh«ng cÇn thiÕt. §èi víi x· héi: B¶o hiÓm x· héi lµ mét trong nh÷ng chÝnh s¸ch b¶o ®¶m an toµn cho x· héi, ®Æc biÖt quü B¶o hiÓm x· héi lµ mét nguån ®Çu t rÊt lín gãp phÇn ph¸t triÓn vµ t¨ng trëng kinh tÕ, th«ng qua ®ã g¾n bã lîi Ých cña tÊt c¶ c¸c bªn tham gia. Kh¸i niÖm, ®èi tîng vµ chøc n¨ng cña B¶o hiÓm x· héi a, Kh¸i niÖm B¶o hiÓm x· héi lµ sù b¶o ®¶m ®¶m thay thÕ hoÆc bï ®¾p mét phÇn thu nhËp ®èi víi ngêi lao ®éng khi hä gÆp ph¶i nh÷ng biÕn cè lµm gi¶m hoÆc mÊt kh¶ n¨ng lao ®éng hoÆc mÊt viÖc lµm trªn c¬ së h×nh thµnh vµ sö dông mét nguån quü tiÒn tÖ 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tËp trung nh»m ®¶m b¶o ®êi sèng cho ngêi lao déng vµ gia ®×nh hä, gãp phÇn ®¶m b¶o an toµn x· héi. b, §èi tîng cña b¶o hiÓm x· héi B¶o hiÓm x· héi lµ mét hÖ thèng b¶o ®¶m kho¶n thu nhËp bÞ gi¶m hoÆc mÊt ®i do ngêi lao ®éng bÞ gi¶m hoÆc mÊt kh¶ n¨ng lao ®éng, mÊt viÖc lµm v× c¸c nguyªn nh©n nh èm ®au, tai n¹n, giµ yÕu.
ChÝnh v× vËy, ®èi tîng cña b¶o hiÓm x· héi chÝnh lµ thu nhËp cña ngêi lao ®éng bÞ biÕn ®éng gi¶m hoÆc mÊt ®i cña nh÷ng ngêi tham gia b¶o hiÓm x· héi. Chóng ta còng cÇn ph©n biÖt gi÷a ®èi tîng cña b¶o hiÓm x· héi vµ ®èi tîng tham gia b¶o hiÓm x· héi, ë ®©y ®èi tîng tham gia b¶o hiÓm x· héi chÝnh lµ nh÷ng ngêi lao ®éng ®øng tríc nguy c¬ mÊt an toµn vÒ thu nhËp vµ c¶ nh÷ng ngêi sö dông lao ®éng bÞ rµng buéc tr¸ch nhiÖm trong quan hÖ thuª mín lao ®éng. c, Chøc n¨ng cña B¶o hiÓm x· héi Thay thÕ hoÆc bï ®¾p mét phÇn thu nhËp bÞ gi¶m cña ngêi lao ®éng tham gia b¶o hiÓm x· héi.