Luận văn thạc sĩ về thanh tra chuyên ngành xây dựng tại Bình Dương - Trường Đại học Kinh tế TP. HCM

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích pháp luật về hoạt động thanh tra chuyên ngành của sở xây dựng và thực tiễn tại tỉnh bình dương, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Trần Bảo Ân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Võ Trí Hảo
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Pháp luật về hoạt động Thanh tra chuyên ngành của Sở Xây dựng và thực tiễn tại tỉnh Bình Dương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ THANH TRA XÂY DỰNG
• 1.1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ THANH TRA
• 1.2. Phân loại thanh tra
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG THANH TRA XÂY DỰNG TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 2.1. Những yếu tố tác động đến hoạt động xây dựng và thanh tra xây dựng tỉnh Bình Dương
• 2.2. Thanh tra Sở Xây dựng
• 2.3. Những nguyên nhân, ưu điểm, nhược điểm
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THANH TRA XÂY DỰNG TẠI SỞ XÂY DỰNG TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động công tác xây dựng tại sở xây dựng
• 3.2. Hoàn thiện tổ chức và hoạt động thanh tra xây dựng nhằm ổn định bộ máy, tổ chức, tính chuyên nghiệp thực hiện nhiệm vụ thanh tra xây dựng
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra xây dựng tại sở xây dựng tỉnh Bình Dương
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC VĂN BẢN QPPL SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về thanh tra chuyên ngành xây dựng tại Bình Dương

Thanh tra chuyên ngành xây dựng tại Bình Dương đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo trật tự xây dựng và tuân thủ các quy định pháp luật. Hoạt động này không chỉ giúp phát hiện và xử lý các vi phạm mà còn góp phần nâng cao chất lượng công trình xây dựng. Tỉnh Bình Dương, với sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế và đô thị hóa, cần một cơ chế thanh tra hiệu quả để quản lý tốt hơn các dự án xây dựng.

1.1. Khái niệm và vai trò của thanh tra xây dựng

Thanh tra xây dựng là hoạt động kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định pháp luật trong lĩnh vực xây dựng. Vai trò của thanh tra xây dựng không chỉ dừng lại ở việc phát hiện vi phạm mà còn là công cụ để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức và cá nhân.

1.2. Cơ quan thanh tra xây dựng tại Bình Dương

Cơ quan thanh tra xây dựng tại Bình Dương là Sở Xây dựng, có nhiệm vụ thực hiện thanh tra, kiểm tra các hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh. Sở Xây dựng cũng có quyền xử lý các vi phạm và kiến nghị các biện pháp khắc phục.

II. Những thách thức trong công tác thanh tra xây dựng tại Bình Dương

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong công tác thanh tra xây dựng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Tình trạng xây dựng không phép, vi phạm quy định về an toàn lao động và chất lượng công trình vẫn diễn ra phổ biến. Điều này đòi hỏi sự cải thiện trong quy trình thanh tra và quản lý.

2.1. Tình trạng xây dựng không phép

Xây dựng không phép là một trong những vấn đề nghiêm trọng tại Bình Dương. Việc này không chỉ gây mất trật tự xây dựng mà còn ảnh hưởng đến an toàn và chất lượng công trình. Cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn để ngăn chặn tình trạng này.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và nhân lực thanh tra

Nguồn lực và nhân lực cho công tác thanh tra xây dựng tại Bình Dương còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các cuộc thanh tra và kiểm tra, dẫn đến việc phát hiện và xử lý vi phạm chưa kịp thời.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả thanh tra xây dựng tại Bình Dương

Để nâng cao hiệu quả công tác thanh tra xây dựng, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp đồng bộ. Việc cải tiến quy trình thanh tra, tăng cường đào tạo cho đội ngũ thanh tra viên là rất cần thiết.

3.1. Cải tiến quy trình thanh tra

Cần xây dựng quy trình thanh tra rõ ràng, minh bạch và hiệu quả hơn. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và thanh tra sẽ giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho thanh tra viên

Đào tạo thường xuyên cho đội ngũ thanh tra viên về các quy định pháp luật mới và kỹ năng thanh tra là rất quan trọng. Điều này giúp nâng cao chất lượng công tác thanh tra và đảm bảo tính chính xác trong việc xử lý vi phạm.

IV. Ứng dụng thực tiễn của thanh tra xây dựng tại Bình Dương

Các kết quả từ công tác thanh tra xây dựng đã góp phần quan trọng trong việc cải thiện chất lượng công trình và bảo vệ quyền lợi của người dân. Những trường hợp xử lý vi phạm đã tạo ra hiệu ứng tích cực trong cộng đồng.

4.1. Kết quả từ các cuộc thanh tra

Nhiều trường hợp vi phạm đã được phát hiện và xử lý kịp thời, giúp bảo vệ quyền lợi của người dân và đảm bảo an toàn cho các công trình xây dựng.

4.2. Tác động đến ý thức chấp hành pháp luật

Công tác thanh tra đã góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng. Người dân và các tổ chức ngày càng nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của mình trong việc tuân thủ các quy định xây dựng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho thanh tra xây dựng tại Bình Dương

Công tác thanh tra xây dựng tại Bình Dương cần được tiếp tục cải thiện và phát triển. Việc áp dụng các giải pháp đồng bộ sẽ giúp nâng cao hiệu quả và chất lượng công tác thanh tra, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh.

5.1. Định hướng phát triển công tác thanh tra

Cần có các chính sách và kế hoạch cụ thể để phát triển công tác thanh tra xây dựng, đảm bảo tính hiệu quả và bền vững trong tương lai.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các cơ quan

Việc tăng cường hợp tác giữa các cơ quan chức năng sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, đảm bảo sự đồng bộ trong quản lý và xử lý vi phạm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế nhanh chóng và đô thị hóa mạnh mẽ, tỉnh Bình Dương đã trở thành một trong những địa phương dẫn đầu về thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản công nghiệp và nhà ở. Theo báo cáo, Bình Dương hiện có 48 cụm, khu công nghiệp với sự tham gia của 43 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản là những nhà đầu tư lớn nhất. Tốc độ đô thị hóa đạt trên 85% với dân số tăng thêm khoảng 0,5 - 1 triệu người trong giai đoạn 2017-2019, trong đó hơn 53,5% dân số là người nhập cư. Sự phát triển này đặt ra thách thức lớn trong công tác quản lý trật tự xây dựng, khi tình trạng xây dựng không phép, sai phép vẫn diễn ra phổ biến, gây ảnh hưởng đến trật tự đô thị và phát triển bền vững.

Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật về hoạt động thanh tra chuyên ngành của Sở Xây dựng tỉnh Bình Dương trong giai đoạn 2017-2019, nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thanh tra xây dựng. Mục tiêu cụ thể là phân tích các quy định pháp luật, đánh giá năng lực tổ chức, hoạt động thanh tra và đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm đảm bảo trật tự xây dựng, góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các tổ chức, cá nhân và tăng cường pháp chế trong lĩnh vực xây dựng tại Bình Dương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nhà nước và pháp luật hành chính, trong đó:

• Lý thuyết về hoạt động thanh tra nhà nước: Thanh tra được hiểu là hoạt động kiểm tra, xem xét việc thực hiện chính sách, pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm phát hiện, xử lý vi phạm và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Thanh tra có tính độc lập tương đối, tuân thủ nguyên tắc pháp luật, không cản trở hoạt động bình thường của đối tượng thanh tra.

• Lý thuyết về thanh tra chuyên ngành xây dựng: Thanh tra xây dựng là hoạt động thanh tra chuyên ngành nhằm đảm bảo thực hiện nghiêm chỉnh các quy định pháp luật trong lĩnh vực xây dựng, bao gồm quy hoạch, cấp phép, quản lý chất lượng công trình, phát triển đô thị và quản lý trật tự xây dựng. Hoạt động này có tính cưỡng chế, liên quan trực tiếp đến quyền lực nhà nước và đối tượng quản lý.

• Khái niệm và nguyên tắc thanh tra: Thanh tra phải tuân thủ các nguyên tắc như chính xác, khách quan, trung thực, công khai, dân chủ và kịp thời. Không được trùng lặp về phạm vi, đối tượng, nội dung và thời gian thanh tra giữa các cơ quan. Thanh tra viên phải có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, am hiểu pháp luật và lĩnh vực xây dựng.

• Phân biệt thanh tra và kiểm tra: Thanh tra là hoạt động có phạm vi hẹp hơn, sâu hơn, do cơ quan nhà nước thực hiện với mục đích phát hiện vi phạm pháp luật và xử lý nghiêm minh, trong khi kiểm tra có phạm vi rộng hơn, có thể do các tổ chức phi nhà nước thực hiện với mục đích đánh giá, nhận xét.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội kết hợp:

• Phân tích, tổng hợp và so sánh các văn bản pháp luật, quy định liên quan đến hoạt động thanh tra xây dựng, bao gồm Luật Thanh tra 2010, Luật Xây dựng 2014, Nghị định số 26/2013/NĐ-CP, Thông tư liên tịch số 06/2014/TTLT-BXD-BNV và các quyết định của UBND tỉnh Bình Dương.

• Thu thập và phân tích số liệu thực tiễn từ hoạt động thanh tra xây dựng tại Sở Xây dựng tỉnh Bình Dương giai đoạn 2017-2019, với tổng số 40 cuộc thanh tra, kiểm tra được thực hiện, tỷ lệ giải quyết khiếu nại đạt trên 97%.

• Phương pháp mô tả và thống kê để đánh giá thực trạng tổ chức, năng lực và hiệu quả hoạt động thanh tra, đồng thời xác định các tồn tại, hạn chế và nguyên nhân.

• Phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện tổ chức, nâng cao chất lượng đội ngũ thanh tra viên và cải tiến phương thức hoạt động.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ công chức thanh tra tại Sở Xây dựng Bình Dương (52 công chức), các văn bản pháp luật và báo cáo thanh tra liên quan. Phương pháp chọn mẫu là toàn bộ mẫu nhằm đảm bảo tính đại diện và toàn diện cho nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tổ chức và năng lực thanh tra xây dựng tại Bình Dương: Sau khi kiện toàn theo Quyết định số 2490/QĐ-UBND (2013), Thanh tra Sở Xây dựng có 52 công chức, trong đó 5 công chức trình độ thạc sĩ, 39 đại học, 8 trung cấp; 23 thanh tra viên được bổ nhiệm. Tuy nhiên, nhiều công chức chuyển từ các Đội Thanh tra cấp huyện chưa được đào tạo nghiệp vụ thanh tra chuyên sâu, ảnh hưởng đến hiệu quả công tác.

2. Hoạt động thanh tra và kiểm tra: Trong giai đoạn 2017-2019, Thanh tra Sở thực hiện 40 cuộc thanh tra, kiểm tra với tỷ lệ giải quyết khiếu nại đạt 97,8% - 100%. Tuy nhiên, tình trạng xây dựng không phép, sai phép vẫn còn phổ biến, đặc biệt tại các khu vực đô thị mới và khu công nghiệp, gây khó khăn trong quản lý trật tự xây dựng.

3. Pháp luật và quy định còn bất cập: Một số văn bản pháp luật liên quan đến thanh tra xây dựng chưa rõ ràng, thiếu hướng dẫn cụ thể, gây khó khăn trong áp dụng thực tiễn. Việc phân cấp quản lý và phối hợp giữa các cấp chính quyền, các cơ quan thanh tra còn chồng chéo, chưa đồng bộ, dẫn đến hiệu quả thanh tra chưa cao.

4. Phối hợp quản lý trật tự xây dựng: Quy chế phối hợp quản lý trật tự xây dựng giữa Thanh tra Sở và UBND các cấp được ban hành năm 2015 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng, tuy nhiên việc thực hiện còn hạn chế do năng lực và nguồn lực của các đơn vị cấp huyện, xã chưa đáp ứng yêu cầu.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù Thanh tra Sở Xây dựng tỉnh Bình Dương đã có những bước tiến trong tổ chức và hoạt động, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng. Nguyên nhân chủ yếu là do sự chuyển đổi mô hình tổ chức từ các Đội Thanh tra cấp huyện về Thanh tra Sở chưa đồng bộ về năng lực và nghiệp vụ, dẫn đến khó khăn trong xử lý các vi phạm phức tạp.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành, việc thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cơ quan thanh tra là vấn đề phổ biến, ảnh hưởng đến tính hiệu quả của công tác thanh tra chuyên ngành. Việc pháp luật chưa đầy đủ, rõ ràng cũng là nguyên nhân khiến công tác thanh tra gặp nhiều vướng mắc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số lượng cuộc thanh tra theo năm, tỷ lệ giải quyết khiếu nại và biểu đồ phân bố trình độ chuyên môn của công chức thanh tra để minh họa rõ hơn thực trạng năng lực và hoạt động. Bảng tổng hợp các tồn tại và nguyên nhân cũng giúp làm rõ các điểm cần cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra viên: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành xây dựng cho toàn bộ công chức, đặc biệt là những người chuyển giao từ các Đội Thanh tra cấp huyện. Mục tiêu nâng tỷ lệ công chức có chứng chỉ thanh tra viên lên trên 80% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Xây dựng phối hợp với các cơ sở đào tạo chuyên ngành.

2. Cải tiến quy trình và phương thức hoạt động thanh tra: Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi và báo cáo kết quả thanh tra; tăng cường thanh tra đột xuất và thanh tra theo kế hoạch nhằm phát hiện kịp thời các vi phạm. Mục tiêu giảm 30% số vụ vi phạm xây dựng không phép trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Thanh tra Sở Xây dựng.

3. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật và hướng dẫn thi hành: Rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến thanh tra xây dựng để đảm bảo rõ ràng, cụ thể, dễ áp dụng. Mục tiêu hoàn thành trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Xây dựng phối hợp với Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan.

4. Tăng cường phối hợp quản lý trật tự xây dựng giữa các cấp chính quyền và cơ quan thanh tra: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn giữa Thanh tra Sở, UBND cấp huyện và cấp xã trong công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Mục tiêu nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm lên 90% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Xây dựng, các cấp chính quyền địa phương.

5. Đa dạng hóa nguồn thông tin và tăng cường truyền thông pháp luật: Sử dụng mạng xã hội, báo chí và các tổ chức chính trị - xã hội để tuyên truyền, nâng cao ý thức pháp luật của người dân và doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng. Mục tiêu tăng cường nhận thức pháp luật xây dựng cho 80% dân cư trong tỉnh trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Xây dựng, các tổ chức đoàn thể.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng: Giúp các sở, ban ngành và UBND các cấp hiểu rõ hơn về tổ chức, hoạt động thanh tra xây dựng, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý trật tự xây dựng và phát triển đô thị.

2. Thanh tra viên và công chức ngành xây dựng: Cung cấp kiến thức pháp lý, phương pháp và kinh nghiệm thực tiễn trong công tác thanh tra chuyên ngành xây dựng, hỗ trợ nâng cao năng lực chuyên môn.

3. Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực luật kinh tế và quản lý nhà nước: Tài liệu tham khảo quý giá về pháp luật thanh tra chuyên ngành xây dựng, góp phần phát triển nghiên cứu khoa học và đào tạo chuyên ngành.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực xây dựng, bất động sản: Hiểu rõ các quy định pháp luật và quy trình thanh tra xây dựng, từ đó tuân thủ pháp luật, giảm thiểu rủi ro pháp lý và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Thanh tra chuyên ngành xây dựng khác gì so với thanh tra hành chính?
   Thanh tra chuyên ngành xây dựng tập trung vào việc kiểm tra việc chấp hành pháp luật chuyên ngành xây dựng, có thể xử phạt vi phạm hành chính, trong khi thanh tra hành chính chủ yếu kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật chung của cơ quan, tổ chức.

2. Tại sao việc kiện toàn tổ chức Thanh tra Sở Xây dựng tại Bình Dương lại quan trọng?
   Việc kiện toàn giúp tập trung nguồn lực, nâng cao năng lực thanh tra viên, giảm chồng chéo giữa các cấp, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý trật tự xây dựng, phù hợp với cơ chế hậu kiểm theo Luật Xây dựng 2014.

3. Những khó khăn chính trong công tác thanh tra xây dựng tại Bình Dương là gì?
   Bao gồm năng lực nghiệp vụ chưa đồng đều, pháp luật còn bất cập, phối hợp giữa các cấp chính quyền chưa chặt chẽ, và tình trạng xây dựng không phép, sai phép vẫn còn phổ biến.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác thanh tra xây dựng?
   Cần đào tạo nâng cao năng lực thanh tra viên, hoàn thiện pháp luật, cải tiến quy trình thanh tra, tăng cường phối hợp quản lý và truyền thông nâng cao nhận thức pháp luật.

5. Vai trò của công nghệ thông tin trong hoạt động thanh tra xây dựng?
   Công nghệ giúp quản lý dữ liệu thanh tra, theo dõi tiến độ xử lý vi phạm, minh bạch thông tin và tăng cường hiệu quả giám sát, từ đó giảm thiểu sai sót và nâng cao tính kịp thời trong công tác thanh tra.

Kết luận

• Thanh tra xây dựng là công cụ quan trọng trong quản lý nhà nước, góp phần đảm bảo trật tự, kỷ cương và phát triển bền vững tại tỉnh Bình Dương.
• Tổ chức Thanh tra Sở Xây dựng đã được kiện toàn, nhưng còn tồn tại hạn chế về năng lực và phối hợp quản lý.
• Pháp luật về thanh tra xây dựng cần được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn và nâng cao hiệu quả thi hành.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực đội ngũ, cải tiến quy trình, tăng cường phối hợp và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và cập nhật chính sách nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và quản lý xây dựng trong giai đoạn tới.

Luận văn khuyến nghị các cơ quan chức năng và nhà quản lý tiếp tục triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường đào tạo, hoàn thiện pháp luật để nâng cao hiệu quả công tác thanh tra xây dựng, góp phần phát triển bền vững tỉnh Bình Dương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ THANH TRA XÂY DỰNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ THANH TRA 1. Khái niệm thanh tra - Thanh tra, theo Đại từ điển tiếng việt thì thanh tra là điều tra, xem xét để làm rõ sự việc. Ngoài ra, thanh tra cũng có nghĩa là chỉ người làm nhiệm vụ thanh tra, theo đó người làm nhiệm vụ Thanh tra phải điều tra, xem xét để làm rõ vụ việc.

- Thanh tra, theo từ điển Tiếng việt là cơ quan, cá nhân có thẩm quyền xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, tổ chức để phát hiện và ngăn chặn những gì trái với quy định, giải quyết khiếu nại tố cáo, phòng chống tiêu cực trong phạm vi nhiệm vụ quản lý nhà nước của cơ quan, tổ chức cá nhân có thẩm quyền, thuật ngữ thanh tra cũng được dùng để chỉ người làm nhiệm vụ thanh tra. - Nói cách khác thanh tra là hoạt động kiểm tra, xem xét việc thực hiện chính sách, pháp luật của nhà nước, nhiệm vụ được giao của các cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân do các cơ quan thanh tra có thẩm quyền thực hiện nhằm phục vụ hoạt động quản lý nhà nước, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan. - Hoạt động thanh tra thường được tiến hành bởi các cơ quan chuyên trách. Cơ quan thanh tra tiến hành xem xét, đánh giá sự việc một cách khách quan, đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, kế hoạch của Nhà nước, tổ chức cá nhân.

Vì vậy, để đảm bảo sự công minh trong hoạt động thanh tra thanh tra cũng phải tuân thủ pháp luật, đúng thẩm quyền, ra quyết định và kiến nghị thanh tra phải đúng quy định của pháp luật, chịu trách nhiệm về quyết định thanh tra của mình, có quyền bảo lưu và báo cáo cấp có thẩm quyền. Tính độc lập tương đối của thanh tra được thể hiện thông qua những thẩm quyền, nhiệm vụ của cơ quan thanh tra. - Thanh tra còn được hiểu là chức năng quản lý nhà nước là hoạt động kiểm tra, xem xét việc làm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân thường được thực hiện bởi một cơ quan chuyên trách theo một trình tự, thủ tục do pháp luật quy định nhằm xác định tính đúng, sai của sự việc, những hành vi vi phạm từ đó đưa ra những kiến nghị góp phần hoàn thiện chính sách pháp luật bảo vệ lợi ích hợp pháp của nhà nước các quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân. - Ngoài ra, thanh tra còn được hiểu là hoạt động chuyên trách do bộ máy thanh HVTH : Trần Bảo Ân MSHV: 7701280377A TIEU LUAN MOI download : [e-mail] GVHD : PGS.TS VÕ TRÍ HẢO 6 tra đảm nhiệm nhằm thực hiện việc kiểm tra, đánh giá, kết luận chính thức về việc thực hiện chính sách pháp luật nhiệm vụ kế hoạch của cơ quan tổ chức cá nhân trong quản lý hành chính nhà nước với mục đích phòng ngừa, xử lý các vi phạm pháp luật, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức cá nhân góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý hành chính nhà nước.

- Từ các khái niệm trên cho chúng ta thấy Thanh tra là một loại hình đặc biệt của hoạt động quản lý nhà nước của cơ quan quản lý nhà nước, mục đích của thanh tra là nhằm phục vụ cho quản lý nhà nước và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước. Chủ thể của thanh tra là các cơ quan quản lý nhà nước, các cuộc thanh tra được tiến hành thông qua Đoàn thanh tra và thanh tra viên. Đối tượng thanh tra là những việc làm cụ thể được tiến hành theo các quy định của pháp luật, thực hiện quyền,nghĩa vụ của các cơ quan nhà nước tổ chức và cá nhân. Vai trò, mục đích, nguyên tắc của hoạt động thanh tra; phân biệt giữa thanh tra và kiểm tra 1.

Vai trò của hoạt động thanh tra Hoạt động thanh tra của cơ quan thanh tra Nhà nước hỗ trợ đắc lực cho hoạt động kiểm tra, giám sát qua thanh tra nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật thì chuyển hồ sơ cho các cơ quan có thẩm quyền xử lý. Qua thanh tra, cơ quan thanh tra cũng nhận được thông tin phản hồi để đổi mới nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra. Hoạt động thanh tra thường xuyên diễn ra trong quá trình tổ chức, thực hiện các nhiệm vụ quản lý cũng như thực hiện đường lối chính sách, pháp luật. Xét về vị trí, vai trò, đặc điểm và nội dung của hoạt động thanh tra trong quản lý nhà nước có thể thấy thanh tra là một trong ba khâu của chu trình quản lý nhà nước; là phương thức và nội dung quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước; là một trong những phương tiện phòng ngừa có hiệu quả những những vi phạm pháp luật.

Hoạt động của các cơ quan thanh tra trong thực thi nhiệm vụ của mình theo quy định của pháp luật góp phần đảm bảo việc tuân thủ pháp luật trong hoạt động quản lý Nhà nước phát huy dân chủ, bảo vệ lợi ích nhà nước phát huy dân chủ bảo vệ lợi ích nhà nước quyền và lợi ích hợp pháp của công dân cơ quan tổ chức cải cách hành chính nhà nước nâng cao phòng ngừa có hiệu quả đấu tranh chống tham nhũng hiện nay. HVTH : Trần Bảo Ân MSHV: 7701280377A TIEU LUAN MOI download : [e-mail] GVHD : PGS.TS VÕ TRÍ HẢO 7 1. Mục đích hoạt động thanh tra Nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Nguyên tắc của hoạt động thanh tra Được quy định cụ thể tại điều 8 của Luật Thanh tra năm 2010, theo đó: Thứ nhất, tuân thủ theo quy định của pháp luật; bảo đảm chính xác, khách quan, trung thực, công khai, dân chủ, kịp thời.

Mọi công việc cần tiến hành trong hoạt động thanh tra phải được thực hiện trên cơ sở những quy định của pháp luật hiện hành về Thanh tra. Không một cơ quan, tổ chức, cá nhân nào được can thiệp trái pháp luật vào hoạt động thanh tra. Khi có đầy đủ những căn cứ do pháp luật quy định, cơ quan thanh tra được quyền tiến hành hoạt động thanh tra một cách độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Việc can thiệp không có căn cứ pháp luật của bất kỳ tổ chức, cá nhân nào đều là bất hợp pháp và tùy theo mức độ nặng, nhẹ sẽ bị xử lý theo các quy định của pháp luật.

Thứ hai, không trùng lập về phạm vi, đối tượng, nội dung, thời gian thanh tra giữa các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra; không làm cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân là đối tượng thanh tra. Theo nguyên tắc này: Thủ trưởng cơ quan thanh tra nhà nước cần nghiên cứu, xem xét kỹ các căn cứ và những điều kiện khác có liên quan trước khi ra quyết định thanh tra và thành lập Đoàn Thanh tra để tránh trùng lặp, cố gắng tránh hiện tượng có thể xảy ra là một năm liên tiếp có nhiều Đoàn kiểm tra, thanh tra đến một quan, đơn vị, nhất là thanh tra, kiểm tra về cùng một nội dung. Trong quá trình thanh tra, kiểm tra, Trưởng đoàn và các thành viên Đoàn Thanh tra cần thực hiện đúng kế hoạch thanh tra, đúng quyền hạn, trình tự thủ tục và đúng thời gian, thời hiệu thanh tra. Thực hiện hoạt động thanh tra nhằm góp phần đảm bảo tuân thủ pháp chế và kỷ luật nhà nước, tăng cường hiệu quả, hiệu lực hoạt động quản lý hành chính nhà 2 Theo Điều 2 của Luật Thanh tra năm 2010; HVTH : Trần Bảo Ân MSHV: 7701280377A TIEU LUAN MOI download : [e-mail] GVHD : PGS.TS VÕ TRÍ HẢO 8 nước.

Pháp luật trao cho cơ quan thanh tra những nhiệm vụ, quyền hạn đặc biệt để tiến hành hoạt động thanh tra nhằm đạt được mục tiêu quan trọng nêu trên. Tuy nhiên, khi tiến hành hoạt động thanh tra, trong đó có việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn đặc biệt này, cơ quan thanh tra phải đảm bảo không cản trở đến hoạt động bình thường của các cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân là đối tượng thanh tra. Có như vậy, thanh tra mới thực sự là công cụ để củng cố và tăng cường pháp chế và kỷ luật nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Nguyên tắc không cản trở hoạt động bình thường của đối tượng thanh tra có ý nghĩa thực tiễn rất quan trọng, đặc biệt khi trên thực tế xuất hiện tình trạng một bộ phận cán bộ thanh tra lợi dụng việc thanh tra để thực hiện nhưng hành vi tiêu cực, gây ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của đối tượng thanh tra, đặc biệt là của các đơn vị thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nguyên tắc này cũng lấy nguyên tắc tuân theo pháp luật làm cơ sở để đảm bảo thực hiện. Luật Thanh tra đã quy định những hành vi bị nghiêm cấm trong quá trình tổ chức thực hiện hoạt động thanh tra, trong đó có những hành vi bị cấm nhằm đảm bảo thực hiện nguyên tắc không cản trở hoạt động bình thường của đối tượng thanh tra. Khoản 1, Điều 13 Luật Thanh tra cấm “ lợi dụng chức vụ, quyền hạn thanh tra để thực hiện hành vi trái pháp luật, sách nhiễu, gây khó khăn, phiền hà cho đối tượng thanh tra”. Phân biệt giữa thanh tra và kiểm tra: Theo Từ điển Tiếng Việt thì “kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét”.

Có thể nói giữa hoạt động thanh tra và kiểm tra có mối quan hệ chặt chẽ, gần gũi và có nhiều điểm giao thoa nhau. Bởi vì kiểm tra và thanh tra đều là những công cụ quan trọng, một chức năng chung của quản lý nhà nước, là hoạt động mang tính chất phản hồi của “chu trình quản lý”. Qua kiểm tra, thanh tra, các cơ quan quản lý nhà nước có thể phân tích đánh theo dõi quá trình thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ quản lý đề ra. Đây là mối quan hệ đan chéo nhau.