Chương 1: Cơ sở lý thuyết về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Chương 2: Thực trạng công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần Nhiệt điện Phả Lại Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần Nhiệt điện Phả Lại. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Đào tạo Đào tạo nguồn nhân lực là một loại hoạt động có tổ chức, được thực hiện trong một thời gian nhất định và nhằm đem đến sự thay đổi nhân cách và nâng cao năng lực của con người.
- Là quá trình học tập để chuẩn bị con người cho tương lai, để họ có thể chuyển tới công việc mới trong thời gian thích hợp. - Là quá trình học tập nhằm mở ra cho cá nhân một công việc mới dựa trên những định hướng tương lai của tổ chức. Theo quan niệm này, khi nói đến đào tạo nguồn nhân lực là nói đến việc trang bị cho người lao động: kiến thức phổ thông, kiến thức chuyên nghiệp, kiến thức quản lý. Từ đó cho thấy, đào tạo là hoạt động làm cho con người trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩ3n nhất định.
Là quá trình học tập để làm cho người lao động có thể thực hiện chức năng, nhiệm vụ có hiệu quả hơn trong công tác của họ. Đào tạo nguồn nhân lực là cần thiết cho sự thành công của tổ chức và sự phát triển chức năng của con người. Việc đào tạo nguồn nhân lực không chỉ được thực hiện bên trong một tổ chức, mà còn bao gồm một loạt những hoạt động khác được thực hiện từ bên ngoài, như: học việc, học nghề và hành nghề. Phát triển “Phát triển nguồn nhân lực là giúp các cá nhân, nhóm và tổ chức trở nên hiệu quả hơn trong việc thực hiện các công việc nhờ hệ thống kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp không ngừng tăng lên.” (Giáo trình Quản trị nhân lực, Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội) 14 Phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp là cần thiết bởi dưới tác động của môi trường, bản thân người lao động, cá nhân và tổ chức luôn thay đổi, vì thế cần phải phát triển để thích nghi với những biến động của môi trường.
Hơn thế nữa, quá trình này phải được diễn ra thường xuyên và liên tục để công ty có thể giữ vững vị trí của mình trước những đối thủ cạnh tranh khác. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Giữa đào tạo và phát triển đều có điểm chung thống nhất đó là cung cấp các kiến thức, kỹ năng cho người lao động. Tuy nhiên, đào tạo nhằm giải quyết các vấn đề thiếu hụt về kiến thức, kỹ năng nhằm giải quyết các vấn đề hiện tại của doanh nghiệp. Còn phát triển, nhằm giải quyết các vấn đề hiện tại và tương lai của doanh nghiệp.
Chúng ta có thể thấy rõ sự giống và khác nhau giữa đào tạo và phát triển qua bảng so sánh sau: Bảng 1. So sánh giữa đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Tiêu chí so sánh Đào tạo Phát triển Tập trung Công việc hiện tại Công việc tương lai Phạm vi Cá nhân Cá nhân và tổ chức Thời gian Ngắn hạn Dài hạn Mục đích Khắc phục sự thiếu hụt về Chuẩn bị cho tương lai kiến thức và kỹ năng hiện tại (Nguồn: Giáo trình Quản trị nhân lực, nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2007 – Thạc sĩ Nguyễn Vân Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân) Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thực ra là quá trình phát triển toàn diện con người dựa trên kiến thức, kỹ năng và thái độ của họ đối với công việc. Nhờ thu hút nguồn nhân lực, doanh nghiệp có thể tìm được những người có năng lực phù hợp với công việc và đào tạo họ để đáp ứng nhu cầu công việc. Tuy nhiên, việc bố trí 15 công việc phù hợp với năng lực của người lao động là cần thiết để họ có thể phát huy hết khả năng của mình và đem lại hiệu quả cao nhất cho doanh nghiệp.
Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt hiện nay, nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng nhất để đạt được sự cạnh tranh. Do đó, doanh nghiệp cần luôn quan tâm đến việc giữ chân người lao động giỏi và tâm huyết thông qua các chính sách quản lý nhân sự, bổ nhiệm cán bộ, trả lương hấp dẫn và các chính sách khuyến khích phù hợp. Sự cần thiết của công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực luôn đóng một vai trò quan trọng đối với sự phát triển của tổ chức, cá nhân người lao động và xã hội. Đối với doanh nghiệp, tổ chức Trước hết, đào tạo giúp nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả của người lao động trong việc thực hiện công việc được giao.
Kết quả là giá thành sản phẩm giảm, khả năng bán hàng và dịch vụ tăng, thị trường tiêu thụ sản phẩm được mở rộng và tổ chức có nhiều cơ hội để tăng lợi nhuận. Ngoài ra, đào tạo cũng giúp tăng khả năng tự tiến hành công việc độc lập và tự giác của người lao động, giúp tổ chức giảm chi phí giám sát quá trình làm việc của nhân viên. Hơn nữa, đào tạo còn giúp duy trì và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo ra đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao. Điều này giúp tổ chức nâng cao tính ổn định và tính năng động trong các hoạt động của mình, đồng thời áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và quản lý vào hoạt động của tổ chức.
Cuối cùng, đào tạo giúp tổ chức tạo ra đội ngũ nhân viên giỏi, duy trì đội ngũ nhân viên đó và thu hút nhân viên giỏi đến với tổ chức, tạo lập và nâng cao lợi thế cạnh tranh. Đối với người lao động Như đã đề cập ở trên, nhờ có đào tạo, năng suất chất lượng và hiệu quả lao động sẽ tăng, nhờ đó người lao động được hưởng thù lao lao động cao hơn và có uy 16 tín hơn trong con mắt của đồng nghiệp. Cũng nhờ có đào tạo, mức độ hài lòng của người lao động đối với công việc sẽ tăng, người lao động sẽ gắn bó hơn với tổ chức. Thông qua đào tạo, người lao động có tính chuyên nghiệp cao hơn, các nhu cầu và nguyện vọng phát triển của họ sẽ được đáp ứng tốt hơn.
Ngoài ra, cũng cần nhấn mạnh rằng, đào tạo sẽ tạo được sự thích ứng của người lao động đối với công việc trong hiện tại cũng như trong tương lai, tạo cho họ có cách nhìn, cách tư duy mới trong công việc, nâng cao tính sáng tạo của họ trong công việc. Nói cách khác, đào tạo đóng vai trò quan trọng trong việc tạo thương hiệu cá nhân cho người lao động, giúp cho họ có chỗ đứng và vị thế vững chắc trên thị trường lao động với mức giá công lao động cao. Đối với xã hội Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là rất cần thiết trong xã hội hiện đại. Với sự phát triển của công nghệ, kinh tế và xã hội, người lao động cần phải có kiến thức và kỹ năng mới để đáp ứng yêu cầu của công việc và nâng cao năng suất.
Đồng thời, với sự cạnh tranh gay gắt trong thị trường lao động, việc có một đội ngũ nhân lực có trình độ cao và kỹ năng chuyên môn tốt là rất quan trọng để đạt được sự nghiệp và phát triển bản thân. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cũng giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, từ đó cải thiện sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Ngoài ra, việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực còn giúp tăng cường sự năng động và sáng tạo của tổ chức, từ đó tạo ra những sản phẩm mới và cải tiến hơn. Từ khóa như "đào tạo và phát triển nguồn nhân lực" cũng được xem là một chìa khóa quan trọng để giải quyết vấn đề thất nghiệp và giảm bớt tình trạng chênh lệch thu nhập trong xã hội.
Việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giúp người lao động có thêm nhiều cơ hội để tìm kiếm việc làm và đạt được mức lương cao hơn, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống của họ. 17 Vì vậy, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là một yếu tố quan trọng để thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xã hội, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Nội dung công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Các hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực không diễn ra riêng biệt mà chúng liên quan tới nhau và bị ảnh hưởng bởi các chức năng khác nhau của Quản trị nhân lực, đặc biệt là đánh giá thực hiện công việc và quan hệ lao động. Nội dung của công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực có thể được chia thành các phần chính như sau: - Xác định nhu cầu đào tạo và phát triển - Xác định mục tiêu, nôi dung đào tạo và phát triển - Lựa chọn phương pháp phù hợp - Lựa chọn đào tạo giáo viên và phương pháp đào tạo - Dự tính chi phí cho chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực - Thực hiện chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực - Đánh giá chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực 1.
Xác định nhu cầu đào tạo và phát triển a. Sự cần thiết xác định nhu cầu đào tạo Bước đầu tiên quan trọng trong phát triển các chương trình đào tạo là xác định những nhu cầu của doanh nghiệp về các chương trình này. Có hai lý do cơ bản cho việc cần thiết phải thực hiện cẩn thận đánh giá nhu cầu đào tạo trước khi tiến hành thực hiện: Thứ nhất, đào tạo là một hoạt động đầu tư vào con người đòi hỏi nhiều chi phí cả về nhân lực, tiền bạc và thời gian. Tuy nhiên nếu đào tạo tốt, đúng đối tượng, đúng mục đích, đúng phương pháp thì ngoài việc nó bù đắp lại được những khoản chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra, đào tạo còn đem lại nhiều lợi ích to lớn khác cho 18 doanh nghiệp cả về lợi ích hữu hình và vô hình.
Ngược lại, nếu đào tạo không đúng, sẽ làm tăng chi phí mà không có lợi ích tương xứng.