MỞ ĐẦU I LÝ ĐO CHỌN ĐỀ TÀI: Vấn để không khí lớp học đã được thừa nhận là một yếu tố có ảnh hưởng đến kết qua day và học. Không khí lớp học thuộc về yếu tố môi trường - một trong những thànhtố của quá trình dạy học theo quan niệm mới. Tuy nhiên, đây vẫn còn là một vấn để khá mới mẻ, chưa được các nhà giáo dục quan tâm và bàn luận nhiều. Trước sức ép của xã hội hiện nay, giáo viên phải chạy đua với những thành tích như tỉ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp, trúng tuyển vào đại học .Vì vậy, trong giờ lên lớp giáo viên luôn có xu hướng nhỏi nhét kiến thức cho học sinh mà quên đi khả năng và hứng thú nhận thức của các em.
Do đó, càng không thể nhắc tới việc tạo cho học sinh một không khí học tập thoải mái, tự nhiên. Như vậy, quá trình học tập của học sinh vẫn diễn ra nhưng nó có một sức ì lớn vì các em chỉ coi việc học như là một nhiệm vụ và trách nhiệm mà không có sự lôi cuốn, hứng thú nào. Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn để tài “KHONG KHÍ LỚP HỌC TRONG GIẢNG DẠY HÓA HỌC Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG" với mong muốn bản thân và các bạn sinh viên khoa Hóa có thêm kinh nghiệm trong việc xây dựng một không khí lớp học tốt ở nhà trường phổ thông khi dạy Hóa học, bộ môn được coi là khó đối với học sinh. MỤC DICH NGHIÊN CỨU: Tìm ra những biện pháp tốt trong việc tạo không khí lớp học, nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Hóa ở trường phổ thông.
NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU: I. Nghiên cứu cơ sở lý luận, làm rõ vai trò của không khí lớp học trong hoạt động đạy học. Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến không khí lớp học. Hình thành những biện pháp để tạo không khi lớp học trong giờ học Hóa và vận dụng vào các bước lên lớp.
KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: Trang: 7 Luân Văn Tốt Nà p _ __ _ ge Thị Thu Hiển 1. Khách thể nghiên cứu: Việc rèn luyện các kỹ năng dạy học của sinh viên khoa Hóa trường DHSP. Đối tượng nghiên cứu: Kỹ năng tạo không khí lớp học của sinh viên khoa Hóa trường ĐHSP. GIẢ THUYET KHOA HỌC: Nếu làm cho sinh viên nhận thấy rõ vai trò của không khí lớp học và rèn luyện tốt kỹ năng này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên trong Thực Tập Sư Phạm và việc giảng day sau này, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả việc day học ở trường phổ thông.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, nhận xét và hệ thống hóa các tài liệu có liên quan đến để tài trong các sách, giáo trình, các tiểu luận khoa học, tạp chí, và nhiểu tài liệu khác. Phương pháp điều tra: Tiến hành điều tra, tham khảo ý kiến của sinh viên khoa Hóa và giáo viên hướng dẫn Thực Tập Su Phạm vẻ các kỹ năng day hoc. Phương pháp trao đổi, thảo luận: Trao đổi, trò chuyện với giáo viên, sinh viên để rút ra nhận xét xung quanh việc thực hiện kỹ năng tạo không khí lớp học trong thời gian thực tập của sinh viên.
Dùng thống kê toán học để xử lý số liệu: 5. Thực nghiệm sư phạm: Trang: 8 C Ơ S Ở L Ý L U Ậ N C Ủ A 1. KHÔNG KHÍ LỚP HỌC TRONG QUA TRÌNH DAY HỌC: 1. Quá trình dạy học: a.Quan niệm về quá trình dạy học: Theo Lý luận dạy học của GS Nguyễn Ngọc Quang, quá trình dạy học là một hệ thống toàn vẹn, gồm ba thành tố cơ bản: khái niệm khoa học, học và dạy.
- Khái niệm khoa học là nội dung của bài học, là đối tượng của sự lĩnh hội của học sinh, nó là một trong hai yếu tố khách quan quyết định logic của bản thân quá trình day học về một khoa học. - Hoạt động học là yếu tố khách quan thứ hai qui định logic của quá trình dạy học về mặt lí luận dạy học, nghĩa là trình độ trí dục và qui luật lĩnh hội của học sinh (qui ước gọi là tâm lí học lĩnh hội) có ảnh hưởng quyết định đến việc tổ chức quá trình dạy học, nó bao gồm hai chức năng thống nhất với nhau: lĩnh hội và tự điểu khiển. - Hoạt động dạy gồm hai chức năng: truyền đạt và điểu khiển luôn luôn tương tác và thống nhất với nhau. Dạy phải xuất phát từ logic khoa học của khái niệm và logic sư phạm của tâm lí học lĩnh hội.
Cấu trúc của quá trình day học có thể diễn tả trực quan bằng sơ đồ sau: Trang: 10 Luân Văn Tốt Nghlp _ Ng Thị Thụ Hiển Nói quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn, như thế có nghĩa là các thành tố của nó luôn luôn tương tic với nhau theo những qui luật riêng, thâm nhập vào nhau, qui định lẫn nhau để tạo nên sự thống nhất biện chứng: - Giữa dạy với học. Giữa truyền đạt với diéu khiển trong dạy. Giữa lĩnh hội với tự điều khiển trong học. Khái niệm khoa học là điểm xuất phát của dạy, lại là điểnÊkết thúc của học.
Quá trình day học là hoạt động cộng đồng - hợp tác giữa các chủ thể: thay - cá thể trò, trò = trò trong nhóm, thay = nhóm trò. Sự tương tác theo kiểu cộng déng - hợp tác giữa dạy và học là yếu tố duy trì và phát triển sự thống nhất toàn vẹn của quá trình dạy hoc, nghĩa là của chất lượng dạy học. Dạy tốt, học tốt chính là đảm bảo được ba phép biện chứng (ba sự thống nhất) nói trên trong hoạt động cộng tác.Quan niệm mới về quá trình dạy học: Trong những năm 70 của thế kỷ 20, ở nước Pháp đã hình thành một mạng lưới rộng khắp để nghiên cứu lí luận dạy học. Lực lượng nghiên cứu ấy đã hội tụ tại các trung tâm đại học lớn của Pháp như Paris, Marseille, Bordeaux, Lyon, Grenoble.
Tại đây đã ra đời quan niệm quá trình dạy học mới xây dựng trên cấu trúc 4 thành tố: Học trò, thầy giáo. kiến thức và môi trường. HỌC TRÒ-THẢY GIÁO \ MOI TRƯỜNG KIEN THUC Sơ đồ 1.2: Cấu trúc quá trình dạy học theo quan niệm mới. Yếu tế môi trường được thầy giáo tao ra nhằm làm cho học sinh hoạt động thích nghi với hoàn cảnh, trên nên ting những lựa chọn đúng đắn.
phù hợp với những yêu cầu đặt ra { 10 |. Cũng những năm cuối thập kỷ 70. một vấn để thời sự sư phạm bắt đầu ở Hoa Kỳ là nói nhiều đến vấn để mục tiêu trong giáo dục: mục tiêu sư phạm, mục tiêu đào tạo. Dẫn đến việc hình thành một ngũ giác sư phạm [ 14 ].
Ngũ giác sư phạm được đặt trong yếu tố môi trường. Khi môi trường thay đổi thì mục tiêu đào tạo thay đổi. Trang: 11 MT: môi trường M: mục tiêu đào Wo P: phương pháp, phương tiện N; nội dung GV: giáo viên HS: học xinh Sơ đề 1.3: Ngũ giác sư phạm Môi trường là một khái niệm rộng lớn bao gồm: môi trường nhà trường, môi trường xã hội, môi trường quốc tế. Nó bao quanh các mối quan hệ trong quá trình dạy học và gây tác động, ảnh hưởng mạnh đến các mối quan hệ trong quá trình dạy học đó.
Ứng với mỗi môi trường sẽ có những hình thức học tập thích hợp. MỖI TRƯỜNG QUỐC TẾ MOI TRƯỜNG XÃ HỘI GV———— HS Sơ dé 1.4: Ngũ giác sư phạm đặt trong hệ thống môi trường. + Môi trường nhà trường: hoạt động giáo dục, nghiên cứu, hoạt động quản lý, phong trào học tập, không khí học tập. + Môi trường xã hội: gia đình, cộng đồng xã hội, kinh tế, văn hóa, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu, dich vụ.
+ Môi trường quốc tế: hợp tác, trao đổi. Trong đó ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ nhất đến quá trình dạy học vẫn là Trang: 12 Luận Van Tốt Nghiệp _ = ——————————Muuễh Thị Thụ Hiển môi trường nhà trường trong đó có lớp học. Không khí trong một lớp học yếu tố chủ đạo tạo nên môi trường học tập cho học sinh, nó là một yếu tố của môi trường tạo ra điều kiện vật chất và tính thần, là cơ sở ban đầu để học sinh có thể chiếm lĩnh kiến thức một cách thuận lợi nhất. Như vậy, theo quan niệm mới, không khí lớp học là sự khởi đầu của quá trình dạy học.Không khí lúp học luôn hiện diện trong quá trình dạy học: Quá trình đạy học gồm có hai quá trình tác động qua lại lẫn nhau: dạy là hoạt động truyền đạt, điều khiển; học là hoạt động nhận thức, tự điểu khiển.
Như vậy, trong quá trình đạy học không chỉ có quá trình nhận thức của học sinh và quá trình day học của giáo viên mà cần phải có sự tác động lẫn nhau giữa hai quá trình này thông qua hoạt động giao tiếp sư phạm, sự giao lưu giữa thdy và trò. Những hoạt động này chính là yếu tố tạo nên không khí lớp học. Người giáo viên biết cách xây dựng tốt mối quan hệ với học sinh, sự khéo léo trong vấn dé tình cảm thay trò sẽ đem lại kết quả cao trong dạy học. Chỉ có một không khí lớp học chan hòa, vui vẻ khi xây dựng được mối quan hệ thân ái giữa thầy và trò.
Người giáo viên lên lớp chỉ biết có đạy học mà không giao tiếp hay không quan tâm đến học sinh thì kết quả sẽ kém. Ngoài ra, không khí lớp học cũng có mặt trong từng khâu của quá trình dạy học. Các khâu của quá trình dạy học (các bước lên lớp) gdm: 1. Kích thích tinh thần học tập tích cực của học sinh.
Tổ chức học sinh nắm tri thức mới. Củng cố trí thức. Rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, vận dụng lý thuyết để giải quyết bà: tập. Kiểm tra, đánh giá việc nắm tri thức, kỹ năng, kỹ xảo của học sinh.
Phân tích kết quả của quá trình dạy học qua một giai đoạn, một bước, một chu trình. Trong tất cả các khâu của quá trình dạy học đều tạo ra những hoạt động dẫn đến hình thành bầu không khí trong lớp học, hoặc không khí trong lớp học sẽ có những tác động ảnh hưởng đến một số khâu lên lớp. Để kích thích tỉnh thần học tập tích cực của học sinh, ngay từ du, giáo viên phải tạo ra một không khí chuẩn bi cho học sinh đi vào học tập, tạo ra tình huống có vấn để để học sinh tập trung vào bài học.